Van Gibraltar tot Bab-el-Mandeb De inpalming van Egypte. — Engeland de beheerscher van de Roode Zee. — Een der luchtpijpen van het Britsche imperium. — De positie van Frankrijk en Italië nabij de „Poort der smart”. — Als de deuren „op slot” komen. — Mag het Suez-kanaal dicht? IV (Slot). Sindsdien is Engeland de baas geweest in «at oude land van pharao's en pyramiden, *an het vruchtbare Nijldal en de dorre woes"jnen, in dat bijbelsche „land van Cham". Want weliswaar mocht Egypte zich zelf Jeaturen en behield het zijn onderkoning, •joch Londen sprak er voortaan, sinds 1882, door een sterk bezettingsleger steeds het «atste woord. Veel hadden de nieuwe heerschers aanhankelijk te stellen met de dweepzieke Derwisjen en hun profeten. Geleidelijk consolideerden ze hun macht evenwel en palmden er zoetjee-aan bijna het geheele stroomgebied van de Nijl bij in, terwijl ze de Egyp, rtaren op velerlei wijze door hervormingen en moderniseeringen aan zich wisten 'e verplichten. Zoo volgden op Gibraltar en Malta, Portod en Suez. Welke nieuwe verovering nog *en extra bescherming geniet, doordat Engeland in 1878 het bestuur van het eiland Cyprus op zich heeft genomen, vanwaar uit °et oostelijk deel der Middellandsche Zee Scheel valt te beheerechen. En dat des te °eter, nu Londen, sinds de wereldoorlog, ook J°g een mandaat bezit over Palestina en kan beschikken over de haven Haifa. Met de verovering van Egypte had Engeland toen meteen de geheele Roode Zee in "in macht, aangezien Straat Bab-el-Mandeb, d;e andere toegangsdeur tot deze zee, het kierde steunpunt op de weg naar Indië, *eede een vijf en twintig jaar eerder onder Jet gezag van de Britsehe regeering wae gedacht. - Straat Bab-el-Mandeb. Hetgeen zeggen wil: "oort der smart, der tranen of des doods — een naam, die natuurlijk wijst op de vele welke hier in de loop "er jaren zijn voorgevallen. . Voor het Britsehe rijk is het evenwel allerminst een Poort der smart. Integendeel, 'ccl teekenend is deze straat eens een der '•luchtpijpen" van het Vereenigd Koninkrijk «etioemd. En aangezien men nu eenmaal niet zon?&r luchtpijpen leven kan, moest ook dit punt in de macht van het Brit"c'ie imperium komen. . Beter dan woorden het kunnen vertel'e', leert het bijgaande kaartje, dat dit ook Wonderwel gelukt is. , Geheel in Engelsch bezit is thane immers ?et eilandje Pefim, dat midden in de Straat ls. gelegen, terwijl de, zich tusschen de In- Oceaan en de Straat in bevindende, oals geheel beheereht wordt door het er *Oor gelegen eilandje Soko t r a, door £fitech Somaliland (in het Zuiden) en het 06kende kolenetation Aden (in het Noorden.) I'erim is weinig meer dan een barre Jote, waarop de Engelschman steeds sterkere vestingwerken heeft aangelegd. Het eilandje ligt slechts een goede drie kilometer van de Arabische kust, doch is twintig kilometer van Afrika verwijderd. Deze laatste, diepe, passage gebruiken de mailbooten op haar doortocht; de andere ie wegens haar ondiepte en snelle stroom voor schepen zeer sn tegenstelling met de overige strategische punten op de weg naar Indië, zit Engeland Dij Bab-el-Mandeb niet alleen. Ook Frankrijk en Italië kunnen hier, zoo ze willen, een woordje meespreken. Waar die twee dan ook wel op gesteld zullen zijn. aangezien door de Roode Zee ook de weg leidt naar hun koloniën, respectievelijk in Achter-Indië en Oost-Afrika. Zoo bestrijkt Fransch Somaliland de geheele westkant van de zeestraat in kwestie. "e hoofdstad van deze kolonie is de havenstad Djiboeti, vanwaar een spoorlijn loopt laar Addis Abeba en waarlangs zoo ongeveer de geheele Abeesyneche invoer passer.. , En wat Italië belreft, dit verheugt zich alt'eerst in het langgerekte Erythrea, dat de Roode Zee en Abessynië in ligt. ~;?arnaast bezit het dan nog, evenals Frank'ik en Engeland, een Somaliland, dat de perste Oostpunt van Afrika in beslag neemt g e daar gelegen Kaap Guardafui is het eer'e, wat de uit Indië komende zeereiziger ,4o het zwarte werelddeel ziet. Mussolini •Jeeft hier voor eenige jaren een machtige *lurtoren laten bouwen, in de vorm van en fasces, van een pijlenbundel, als een jVTibool van het tot nieuw leven geroepen Wie er in dit verband op zou willen wijzen, dat ook Nederland, gezien onze „gordel van smaragd", eigenlijk wel een klein plaatsje bij deze zeestraat had mogen hebben, heeft ontegenzeggelijk gelijk. Maar ja, einde de roemruchte Gouden eeuw voorbij ie, zijn we er in de regel bijna overal op de wereld vrij „kaal" afgekomen. • • • Herhaaldelijk is nu in dit laatste artikel de Roode Zee genoemd. Even herhaaldelijk ie er in de loop der tijden echter over gediscussieerd, waar die naam toch eigenlijk wel op sloeg. Lange tijd heette het, dat de kleur van het water werkelijk rood was. Reeds Herodotus, „de vader van de geschiedenis," kende deze zee en men was vroeger van meening, dat de in het water voorkomende (roode) koraalriffen de oude Grieken aanleiding waren om tot de bewuste benaming te komen. Tegen welke opvatting evenwel het feit pleitte, dat die koralen allerminst in het oog loopend rood waren. Waarop anderen het weer zochten in de in zee voorkomende roode algen. Geen enkele uitleg bevredigde echter. Nu verdient het de aandacht, dat de Italiaansche kolonie aan de bewuste zee zijn naam aan het Grieksche errthraa, rood, te danken heeft en dat zich aan de overzijde van het water de Arabische Homair-stammen bevinden — en Homair beteekent: de rooden. Tegelijk zij er dan nog op gewezen, dat de Arabische woestijn, in tegenstelling met de Lybieche in N.-Afrika, een zekere roode schittering vertoont, terwijl de oude Joden het ten Zuiden van hen gelegen buurland Edom noemden, welke naam ook weer dat roode in zich houdt. En aangezien er in de oude geschriften nimmer kortweg sprake is van de roode zee, doch steeds van „de zee van het roode land," zal hier wel de weg naar een oplossing gevonden moeten worden: de in werkelijkheid blauwe zee heeft zijn naam te danken aan het omliggende roode land. Van Gibraltar tot Bab-el-Mandeb. De sleutels van die zeeweg liggen in handen van Engeland, de machtigste zeemogendheid. Mocht het straks tot een conflict komen tusschen Italië en de Volkenbond — met Engeland vooraan — dan zal pas eerst goed de waarde van die sleutels blijken. Want als men in dat geval de poorten van Gibraltar. Port Said en Bab-el-Mandeb werkelijk „op slot" weet te houden, beteekent dit voor Italië, dat voor de voeding van zijn bevolking, voor de aanmaak van munitie en voor andere onontbeerlijke producten geen enkele overzeesche bestelling zijn havens meer zal binnenvaren. En die gesloten deuren aan weerszijden van de Roode Zee beteekenen dan meteen, dat het Italiaansche moederland praktisch gesproken geen soldaten en geen goederen meer naar zijn koloniën kan zenden. Want de vliegmachines kunnen als oorlogswapen wel heel wat verrichten, maar hebben toch als middel voor massatransport slechts weinig te beteekenen. Afgezien nog van het feit, dat er op weg van moederland naar koloniën een groot stuk boven vijandelijk gebied zou moeten worden gevlogen. Nu is het inderdaad juist, dat het Suezlanaal, volgene de oude internationale verdragen, altijd vrij en open moet zijn voor alle schepen, zoowel in tijden van vrede ale in tijden van oorlog. Dit ie gedurende de spaansch—Amerikaansche (1898), de Russisch—Japansche (1904—-05) en de Italiaansch—Turkeche oorlog (1911) ook inderdaad het geval geweest. Doch als Engeland zelf direct bij een gewapend conflict betrokken is, wordt 8e zaak natuurlijk anders. Dan nemen de heeren het niet zoo heel nauw met die verdragen. In Augustus 1914 sloot de regeering te Londen het kanaal dan ook onverwijld voor alle vijandelijke schepen en protesteerde Turkije tevergeefs tegen deze op zichzelf onrechtmatige oorlogsmaatregel. En ale het zulks gewenscht oordeelt, zal Engeland ook thane zeker niet aarzelen om Italiaansche schepen de vaart door het kanaal te beletten. Mocht Mussolini het dus werkelijk zoover laten komen, dat hij bijna geheel Europa tegen zich krijgt, dan zal de Duce er zeker op uit zijn om allereerst een of meer van de hier besproken strategische steunpunten — waarvan Suez zeker het allerbelangrijkste ie — te pakken te krijgen. Als het tegen Engeland alléén ging, zou Italië dienaangaande misschien nog wel eenig succes kunnen behalen. De vloot en de luchtmacht van Mussolini zijn immers op het oogenblik lang niet voor de poes; waar nog bij komt, dat Italië, door zijn langgerekte ligging in de Middelandsche Zee en zijn Noord-Afrikaaneche kolonie Lybië, tal van steunpunten op het vasteland bezit. Doch het gaat zeker niet alleen t.gen Engeland. De Sovjet-Unie zal zich met zijn luchtvloot ook vast niet onbetuigd laten en het zou toch al heel raar moeten loopen ale Frankrijk zich straks op militair gebied neutraal ging houden. Dan is er voor Mussolini geen beginnen aan, dan krijgt hij tusschen Gibraltar en Bab-el-Mandeb geen voet aan de grond en zal zijn eigen kusten door geschutvuur en bommen vernietigd zien. Daarom spreken we hier tot besluit nog eens de wensch uit, die ook in het buitenlandse!] overzicht reeds meer dan eens is neergeschreven: Mogen Londen, Parijs en Moskou aan Mussolini spoedig duidelijk maken, wat hem boven het hoofd hangt, ais hij doorzet. Alleen op die manier immers kan de Italiaansche dictator nog van zijn veroveringsplannen worden afgehouden. De voor- en achteringang van de Roode Zee. Engeland de sleutelbewaarder Een gedrang van landen rond Bab-el-Mandeb. Nu de dag steeds nader komt, waarop Italië naar alle waarschijnlijkheid tegen Abessynië de aanval zal inzetten, concentreert zich de geheele Engelsche „thuisvloot" in de oosthelft vam de Middellandsche Zee. — Hierboven eenige van die Britsehe drijvende vestingen in volle zee; vooraan de slagkruiser Renown. Rechts wordt aan boord van dit schip een torpedo uit het ruim aan dek geheschen. --- FEUILLETON. EEN VERGETEN PROCES. , In het opkamertje was het rustig om j 6 praten. Op het vervelooze tafeltje, hen beiden in, stond de koffie de brandewijn; en het hoofd gebogen haar gast, fluisterde Cecile haar erhaal; zij zag er bleek uit van kou en b-troering. Zij had eenige dagen geleden en gesprek met Sytzama gehad; hij had aangedrongen op een huwelijk, s*aar zij had kort en bondig verklaard ■°°it met hem te zullen trouwen. j, »Hij was vreeselijk boos, Haren," zij verder, „hij zei, dat ik hem edrogen had, want, dat ik beloofd had ret hem te trouwen, maar dat is hee- niet waar; dat verbeeldt hij zioh. •* hij zei ook, dat hij heel goed wist, vaarom ik hem nu bedankte, want dat j*ren van Stellingwerf mij het hof en ik daarom niets meer van 0vth weten wilde. Hij had er in de stad hooren spreken; en ik moest het Fe6t ontkennen, want waarom was Haty 1 dan tweemaal in de kerk in Oud_.„ude geweest, waar hij niemand *e__d6!9" it.p Poosde even om op adem te ko- Yq,ll van het snelle spreken, en ver- Sde toen even zacht: hel Was °leek van boosheid, het was ! En als ze het in de neus kregen, dat ik vermomd was. dan was het al genoeg om iedereen achter me te krijgen. En hier in Veenklooster kon ik me ook niet in mijn ware gedaante vertoonen, want dan sprak iedereen er over!" Zij lachte even om die beschrijving, maar haar oogen bleven ernstig: „En het zou vreeselijk zijn als het dat je hier kwam om mij te zien. en, dat je het zoo in 't geheim moest doen! Wat zouden de menschen wel denken! Het is ook héél erg, dat het zoo moet gebeuren! Maar ik moest je om raad vragen, Haren! ik ben zoo alleen in deze zaak!" en haar lippen beefden. „Natuurlijk liet je me komen!" Hij stond nu vlak naast haar, en keek op haar neer. „Cile, je weet toch, dat ik altijd klaar sta om te helpen! Je kunt me geheel vertrouwen, hoe je. Moeder ook over me denkt! Ik ben geen fortuinjager, en geen oplichter en nietsdoener. Ik bekleed een zeer honorabele positie! He» vjjn niets rlin die je Moeder verblinden. Maar daar mag jij niet aan opgeofferd worden!" Hij nam haar koude, witte hand in de zijne en kuste die. ..Het is afschuwelijk, dat ik je nu alleen moet laten, mijn arme lieveling!" „Je hebt me heel wat rust gegeven," zeide zij, weder wat getroost, „ik zal nu kalm doorgaan met Sytzama af te wijzen, zoodat Mama en hij eindelijk zullen begrijpen, dat ik veel liever een ongetrouwde juffer bliif, dan hem te trouwen; en dan zal Mama misschien langzamerhand meer over het wensdhelijke van een aanzoek van een ander gaan denken, want Mama zou mij toch niet graas ongetrouwd zien blijven." „Wanneer zie ik je terug? Ik kan nog weleens op deze manier reizen, als het maar maan is! want het moet avond zijn, als ik Leeuwarden binnenkom. Ik zou ook wel eens op de Geest, bij Jan. kunnen gaan logeeren, en vandaar uit loonen; — dat is niet zoo ver als Leeuwarden, maar ik weet nooit, wat het dienstpersoneel van zoo iets merkt. Uit ons huis in Leeuwarden weet ik wel weg te sluipen! Komen jullie spoedig in de stad?" „Misschien met December: Mama is zeer besluiteloos op dat punt: ik vrees dat Mama heel kort zal gaan. uit dat ik je te veel zal zien! Maar komen doen we in ieder geval! Ik zal wel schrijven." ."Wordt vervolgd). --- Korte Mededeelingen. — Op de wereldtentoonstelling te Brussel is een Grand Prix toegekend aan den stand der havens Rotterdam, Amsterdam, Dordrecht en Vlissingen. — De burgemeester van Wij he heeft het lijk in beslag laten nemen van een in het begin van de vorige week overleden blinde mej. A. L. H. Ér zouden zich vergiftigingsverschijnselen hebben voorgedaan. De politie heeft het geval in onderzoek. Er is sectie op het lijk verricht. De begrafenis is tot nader order uitgesteld. — Enkele Nederlandsche zuurkoolfabrikanten hebben te Brussel filialen gesticht voor de inmaak van zuurkool aldaar, teneinde de hooge invoerrechten, die België op zuurkool heft, te ontgaan. De witte kool, waarvan de zuurkool wordt bereid, iis< niet aan die heffing onderwerpen. Op het oogenblik wordt in de Langedijker tuinbouwstreek dan ook veel witte kool gekocht met bestemming voor de Belgische zuurkool-filialen. — In een bios eoop te Brussel is het tijdens de vertooning van het filmjournaal tot een vechtpartij gekomen tusschen voor- en tegenstanders van de Italiaansche politiek ten opzichte van Abessinië. Er werden in de duisternis ettelijke vuistslagen uitgedeeld en zelfs toen de filmprojectie werd stop gezet en het licht aanging, bleken de handgemeen geraakte toeschouwers niet tot rust te willen komen. Tenslotte heeft de politie de vechtenden gescheiden en de zaal ontruimd. --- Helsche machines per post verzonden. In het postkantoor van het Oostenrijksche stadje Lira zijn een 30-tal postpaketten aangekomen, afgezonden uit Sakburg en geadresseerd aan hooggeplaatste gerechtelijke en po-l-tlie-ambtenaren. Aangezien de pakketten er eenigszins verdacht uitzagen, werd een detective ontboden, die een der pakken opende. Er ontstond een ontploffing, waardoor den detective een arm werd afgerukt, terwijl hij aan één oog biind werd. Men is er in geslaagd de overige pakketten zonder ongelukken te openen; elk bleek een hetsche machine te bevatten. De politie vermoedt hier te doen te hebben met een nationaal-socialistische samenzwering. --- Auto opzettelijk in brand gestoken. Om het verzekeringsgeld machtig te worden. lemand te Alkmaar kwam klacht doen bij de politie, dat zijn auto, die hij in een laan geparkeerd had, verdwenen was. De politie vond de auto terug op den Zeeweg, maar geheel uitgebrand. De recherche vertrouwde de zaak niet. Bij onderzoek bleek, dat de auto voor een klein bedrag was gekocht en wel voor het tienvoudige daarvan was verzekerd. De eigenaar bekende ten slotte, dat hij den auto opzettelijk dn brand had gestoken om de hooge verzekeringspremie machtig te worden. Het bleek, dat er nog Uwee anderen bij betrokken waren en dat de winst gedeeld zou worden. Het drietal is opgesloten. --- Berichten uit Stad en Dorp. Geen woningsehaarschte meer. WARTENA 22 Sept. In ons betrekkelijk klein dorpje heer6chte voor eenigen tijd dermate woningsehaarschte, dat de gemeente houten noodwoningen liet bouwen die naderhand door steenen woningen zijn vervangen. In onderscheiden woningen, bestemd voor één gezin, huisden twee gezinnen. Dit is nu andersom. Dit jaar hebben er telfs een paar woningen leeg gestaan en van de ruim 200 woningen, die ons dorp telt, worden er 24 door slechts één persoon bewoond. Dit is 11 a 12 %. --- Uitbaggeren. GROUW, 21 Sept. Alhier is men van gemeentewege reeds eenigen tijd bezig met het uitbaggeren van de monding der z.g. Blieken en van het op flink peil brengen der Grondaam. waarbij verschillende arbeiders geruimen tijd werk vinden. De groote hoeveelheder. bagger worden gebruikt voor het egaliseeren van de bergplaats der afvalproducten der faecaliën-bergplaats aan de Pikmeer. Vooral het baggeren der Grondaam is van groote beteekenis, omdat, vooral in den zomer, aldaar soms walgelijke dampen opstijgen. Het uitdiepen geschiedt met den beugel en wordt in werkverschaffing uitgevoerd. --- Hooge landprijzen in den Zuid-Westhoek. WARNS. 21 Sept. Was het een paar jaar terug alsof de landerijen zoo goed als waardeloos zouden worden, thans is hierin verandering gekomen. Prijzen van f 600 per pondernaat voor zelfs nog niet eens al te best land is geheel geen zeldzaamheid meer. Als men een en ander zoo gade slaat, komt men al gauw tot de overtuiging, dat het den boeren thans zeker beter gaat dan een paar jaar terug. Komt men evenwel met hen in gesprek, dan blijkt het nog lang geen rozegeur te zijn op financieel gebied. Ook de verschillende marktberichten getuigen hiervan, al ging de boter eenige stuivers omhoog en kan men bij den kaashandel van een vluggen handel spreken. Moet de oorzaak misschien worden getocht in een veilige geldbelegging en houdt men wellicht reeds rekening met devaluatie van den gulden. Hoe het ook zij, als er eens werkelijk werd gerekend met prijzen die gebaseerd waren op melkprijs zonder steun, dan zou elk toch zeker kunnen berekenen dat, prijzen als bovengenoemd onzinnig zijn. Men zal toch eens weer op gezonde basis moeten leven wat de meeste boeren, gezien de uitvoering der erisiswerten, gaarne aull-n begeeren. En hoe zullen de prijzen zich dan houden? Voorzichtigheid lijkt ons ook in dezen de moeder der porseleinkast. --- Het ernstig auto-ongeval te Oudehaske. OUDEHASKE. Het in het vorig no. opgenomen 'bericht dient op eenige punten te worden gerectificeerd. De over den kop geslagen auto ie niet in de bermstoot terecht gekomen. De persoon naast den chauffeur had niets uit te staan met de oorzaak van het ongeval en heeft geen zware inwendige verwondingen bekomen. Dr. Roeper heeft niet aan de voorloopige behandeling deelgenomen. De chauffeur heeft den melkwagen (geen melkauto) niet eens gezien en de persoon, die naast hein zat. heeft geen ruk aan het stuur gedaan. De banden zijn niet vai> de velgen gerukt. --- De klachten omtrent de crisis-ambtenarij. Grondig onderzoek zal worden ingesteld. In ons vorig nummer hebben wij uitvoerig de klacth'ten 'vermeld, welke in een rapport aan den minister door de Hollandsche Mij. van Landbouw zijn geuit. Het zou voorgekomen zijn, dat crisis-ambtenaren gingen viescheii üf kaarten, terwijl een of twee hunner in vertraagd tempo het vereischte werk verrichtten. Ook zou daarbij gebruik van eterken drank zijn voorgekomen. De minister heeft inmiddels een grondig onderzoek naar de in het adres vermelde feiten gelast. Dit onderzoek is opgedragen aan de centrale crisiscontrölediengt. Het is nog niet geëindigd. Zelfe staat het op het oogenblik nog niet vast, over welke categorie ambtenaren de klachten handelen. De crisiszuivelcentrale meent, dat deze ambtenaren niet tot haar corps hebben behoord, maar tot dat van den crisiscontröledienst. Voor de leiding van dezen laatsten dienst staat dit echter nog geenszins vast. Ook dit punt zal bij nader onderzoek moeten worden opgehelderd. --- Een minne truc. HEERENVEEN, 21 Sept. Een bezorger van een kruidenierefirma hier ter plaatee kwam met zijn bakfiets te Jubbega-Schurega, waar hij enkele klanten te bedienen had. Bij een van hen vroeg men hem of hij een bankbiljet van f 23 zou kunnen wisselen. Men liet hem het bankbiljet zien. De man telde daarop 125 uit en reikte die over, waarop hij het bankbiljet ontving. Hij bemerkte echter, dat het niet het zoo even geziene ban__bïljet van 123 was, maar een van f 10. De beide briefjes waren op een handige manier verwisseld. De bezorger maakte 'den klant hierop attent, dodh deze loochende het aanvankelijk. Pas toen de bezorger dreigde de politie er in te zuïlen moeien, kreeg hij nog f 15 toegeteld. ---