Pluimvee DE TIJD VAN HET JAAR. Wij, die geregeld bij den weg verkeeren, krijgen zoo langzamerhand talrijke indrukken om er iets over te melden, krijgen tevens de ervaring, dat bij tal van ptuimveeboeren die algemeene bedrijfsleiding vaak minder goed in orde is en het staat bij ons vast, dat menigeen veel meer eieren in het najaar kan rapen, dan dat zulks vaak het geval is. De oude hennen hebben hun best gedaan; de beste tijd van produceeren is zeer zeker voorbij, doch bij eene doelmatige verzorging zullen wij nog menig eitje kunnen rapen. De ruitijd wordt bij vele pluim veeboeren onnoodig te lang gemaakt. De tijd dat een éénjarige ben een rusttijd moet hebben van minstens 10 weken ligt gelijk zooals zoovele oude theorieën achter one. Wij mogen den ruitijd niet onnoodig veriengen en proefondervindelijk is het ons gebleken, dat het absoluut onnoodig ia, de dieren een lange rustperiode te gunnen. Door een goede huisvesting en prima doelmatige voedering zal een goed dier slechte enkele weken voor bet verwisselen van het vederpakje van noode hebben. Men boude dan ook zijn oogen gericht op de eigenschappen van het dier: vlugge ot langzame rui. Deze individueel» eigenschappen mogen wij nimmer over het hoofd zien. Dat er bij tal van pluim veeboeren eorgeloos met de voedering wordlt omgesprongen, is een vaststaand feit Altijd maar weer een te dure edwitvoedering; overal de gedachte, dat juist door deze hooge eiwitvoedering de dieren vlug door den rui zullen vliegen. Niets is minder waar dan dat en wij oonstateeren dagelijks bij den weg, dat tal van eenmaal goede dieren lijden aan eiwit-vergiftiging en absoluut door eigen schuld buiten conditie verkeeren. Juist in den ruitijd moet men aan de voeding de volle aandacht schenken, al wordt in dien tijd ails regel bet voedsel niet in eieren omgezet; door bet grooter verHee aan Kchaamswarmte en voor de vorming Van het nieuw veerenpak ie een extra rantsoen voeder moer dan noodig. Helaas, vele kippenhouders besteden nog te weinig aandacht aan hun ruiende dieren. Het wil ons voorkomen, dat de liefde op en neer gaat met de eventueele toename of vermindering der productie. Wil men dieren bezatten, welke na den rui weder in affle opziohten voor hun taak geschikt zijn, dan moet men — en dit is een gebiedende eisch — de dieren extra voeren en wat men er dan op doelmatige wijze instopt, komt er later in den vorm van meer eieren weer uit. De practijk heeft geleerd, dat vooral een vrij hoog vetgehalte in het voederrantsoen gedurende den ruitijd aan te bevelen is, terwijl het werkelijk verteerbaar eiwitgehalte zonder eenig bezwaar teruggebracht kan worden tot b.v. 10 gram per hen. Verhooging van de hoeveelheid zpnnebloemp_t.en, welke ruim 30 % vet bevatten is tevens aan te bevelen. Mocht de rui tijdens een koude periode invalen, dan zullen vetkanen a_s bijvoer een uitstekend hulpmiddel wezen. Vetkanen bevatten n.l. niet alleen veiel vet, doch ook veel eiwitachtige stoffen. Wil bedenken, dat van deze eiwitachtige stoffen slechts een klein gedeelte verteerbaar isi Vooraanstaande voederfabrikai-ten brengen in den laatsten tijd mineralen in dea handel welke vermengd in onze meelvoeders schitterende resultaten opleveren. Zonder twijfel mogen wij zulks een neuzensiap in de goede richting noemen. Naast de oude dieren loopen de jong» hennen. Deftig pronken ze. Ze zijn er zich van bewust dat ze de toekomst zijn. Zeer Beker moet de jonge hen van groote waarde weaen cm tooh telt menigeen zulke nog te licht; anders aou de opfok wel veel zorgvuldiger gaan en zouden er minder fouten gemaakt worden. Telkens weer dezelfde fouten alsof ze met opzet gemaakt worden. Door scha en schande wordt men wijs, zegt een oud Hollandech spreekwoord, doch bij ons staat het vast, dat velen nimmer willen leeren cm steeds met nadeel te werk gaan, alsof er geen crisis bestaat Wij aillen moeten en willen gaarne wintereieren rapen en al is zulks niet moeilijk, van zeM gaat het niet. Het is absoluut geen kunst de jonge hennen aan den leg te krijgen; een leek in 't vak kan bet gedaan krijgen, maar het ie wel een kunst onze kippen aan den leg te houden en er op den juisten tijd de voordcelen uit te trekken. Ons streven en werken moet wezen een bevredigend aantal wintereieTen en daarbij en krachtig dier over te houden, dat in staat is ook tijdens 't broedseizoen een voldoend aantal broedeieren te kunnen produceeren. Alleen wanneer wij de jonge dieren doe&matig hebben oggefoktt en niet vroeger tot produceeren gaan dwingen, dan dat het in zijn geheel volkomen is uitgegroeid — en dat is mi de kunst die slechts weinigen verstaan — hebben wij een redelijke kans op succes. Welke kteobten moeten wij gedurende de laatste diagen zoo bij den weg aanhooren? „Pas zijn mijn kuikens vier maanden en r» leggen reeds; de eieren, welke ik raap, gelijken wel duiveneieren. Ale de dieren nu maar niet in den rui vallen". Een vaststaand verschijnsel is, dat wanneer een regenperiode aanbreekt of wanneer het bijzonder koud wordt, van eierenrapen geen sprake zal wezen. De dieren welke onvoldoend uitgegroeid zijn, vallen bij eventueele veranderingen van welken aard dan ook, in den rui. Vaak hebben wij er reeds op gewezen: een kuiken mag niet met den leg beginnen, vooidat het in zijn geheel volkomen uitgegroeid is; dan zullen wij redelijke kans hebben op een geregelden leg van goede eieren. Weg met de dure eiwitstoffen. Laat ze in hun jeugd dartelen en rondvliegen; laat het beer-dsrensteTsel en spieren tot eene flinke ontwikkeling komen. Het bloed moet geregeld stroomen door het lichaam, niet kruipen. Frissche lucht, niet alleen overdag, maar ook des nachts. Ramen open, niet alleen bij warm weer, maar ook wanneer het kouder begint te worden. Een jonge hen mag nimmer in een glazen huisje geplaatst Worden. Friasche lucht geeft gezond bloed, geeft kracht Wij gaan de jonge hennen niet eerder tot den leg aanzetten dan nadat ze s—oA5—oA maand oud zijn. Dan pae kan het dier voldoende uitgegroeid wezen, dan pas zullen de diverse legorganen in etaat zijn, hun functie"s naar behooren te verrichten. Neem nu niet uw toevlucht tot het toedienen van de eiwitrijke voeders, U loopt dan met zekerheid de kans, het gebouw, met zorg opgebouwd, in enkele weken te verwoesten. Ook nu nog gaan ochtendvoederfabrikanten den boer op, hoog hun voeders met een eiwitgehalte van 30 % en meer aanbevelende. Pluimveehouders, jaag dergelijke menschen van uw erf, want ze trachten uw bedrijf totaal in de war te jagen. Zonder twijfel zulten Uw dieren bij den aanvang van de ïegperiode voldoende, doch te kleine eieren leggen; van een aanhoudend en leg kan en zal geen sprake wezen. Men zij voor dergelijke onkundige propagandisten gewaars-huwd. Nog voor slechts enkele jaren werd dikwijls aan de dieren in het najaar en tijdene de koude dagen een te groote dosis eiwitachtige stoffen verstrekt. Dan moesten wij elk seizoen ondervinden, dat eene ongewenschte stagnatie in den leg absoluut kwam en dat het bijna onmogelijk was de dieren wederom op een normale productie te krijgen. Hoeveel schade daardoor steeds weid berokkend, is moeilijk weer te geven. Vaak is de gewenschte winst in haar gebeel door de dwaze drijverij verloren gegaan. Nogmaals, ga Uw dieren niet verweekelijken door voeders met een te hoog eiwitgehalte toe te dienen, doch tracht er in de eerste plaats flinke krachtige dieren van te maken, waarvan wij goede resultaten ook tijdens t broedseizoen mogen verwachten. Geen onderbroken leg, doch een geregelde productie. Dan is er nog kans op een sobere winst --- Konÿnen teelt GEEN OVERBEVOLKING. In een vorig artikel wezen we op het modaakeiiijke ervan de dieren eerst behoorlijk in conditie te brengen, alvorens ze naar een expositie te zenden. Dit heibben de fokkers thans natuurlijk uitgevoerd of ze zijn daarmede druk bezig. Door den verstrekten raad op te volgen, hebben ze zich ook rechten veroverd en wefl deze, dat ze nu van de diverse temloonstelllingehesturen mogen verwachten, dat van die zijde in elk opzicht meegewerkt wordl om de zorg door de rokkens aan de dieren besteed, tijdens do tentooonstelling im een zoo gunstig mogelijk licht te 6telüen. Het ie zoo jammer, dat tentoonetelilinggbesturen maair ai te vaak met een Slechte zaal in de maag zrilten en dat builen hum schuld, om de eenvoudige reden, dat het de eenigste zaal ter plaatse is. Vooral im betrekkelijk kleine plaatsen komt dit veel voor. Men heeft dan te roeien met de riemen die men heeft. Over dit gebrek aan ruimte willen we 't hier eens hebben. Van den nood een deugd makend, plaatst men wel eens 700 dieren in een ruimte, die maair nauwelijks voor 500 voldoende groot is. Volkomen begrijpelijk ie, dat elk hoekje dan uitgebuit wordt en dat een deel der in-zenidimgein op een plaats komt te zitten, die zidh daarvoor eigenlijk in 't geheel niet leent. Weiger dan een deel van het ingezondene, zal mem zeggen, maar dat ie gemakkelijker gezegd, dan gedaan, want het euvel plaatsruimte komt, zooals gezegd, meestal voor in e-re plaatsen en vooral op vereienigingstentoonstelliingan. Elk lid heeft het recht, mits in acht genomen ie de termijn gedurende dte diereu kanoen worden ingeschreven, het door hem gefokte product op de tentoonstelling zijtner vereeniging te exposeeren. Zoo zit het bestuur dan met een zaak die te groot is, omdat de zaal te klein blijkt. Er komt dan licht hommeles, vooral omdat het ingezondene zoowel komt uit kippen-, duiven- als konijnemfokkerskringen. Zou het n-a'teniiaaï van slechte één categwie fokkers afkomstig zijn, het zou nog wel Insloopen, Maar nu meent do éóne groep zich schromelijk boven de ander benadeeld. De komijnentfokkerTs klagen het meest en zij zijn het, ale vo-doemde ruimte ontbreekt, die at» regel het gelag betalen. Dan toch komen vrijwel steeds de lamgooren „beneden" te zitten. Men beweert in kippen- en duivenfoikkenskrimgen, dat een konijn niet boven het pluimvee kan „getopt" worden, omdat het gevogelte dam door de neerlekkende urime zal bevuild worden. Dit moge een feit zijn, maar evenzeer is feit, dat een konijn door de er boven verblijvende kippen op ergerlijke wijze bevuild wordt, weliswaar niet door neerlekkende urine, doch door het gemorste water uit den drink-bak en door met uitwerpselen bevuild zaagmeel. nemen we eem oogenMik aam, dat bevuiling door water en zaagmeel nog niet eens plaats heeft, dam nog ziitten de konijnen onder de kippen- en duivenfcooien zeer onvoordeel-ig. De zolder van het vogeflpaleis befliet het licht in de onderste kooien binnen te dringen, zoodat --- de konijnen in het donker komen te zitten. Dit is niet alleen een zeer belemmerende factor bij het beoordeelem der dieren wat type en houding betreft tijdens de keuring, maar is ook van invloed als etrake het publiek komt opdagen; de dieren zijn niet behoorlijk te bezichtigen en er gaat ep een dusdanige show van deze afdeeling niet de minste propaganda uit. Door middel van laimpjee tusschen de kooienrijen tracht men het tekort aam licht aan te vullen, sams ook door het openzetten vam de deuren, welke zioh im het gebouw bevinden. He: zijn lapmiddelen, want die Lunpjes werpen een geheel valsch -richt op het ingezondene, terwijl het eteede maar ge* opend zijn der deuren bovendien gevaarlijk ie voor al het ingezondene, ook due voor kippen en duiven, omdat hierdoor „trok" in het gebouw ontstaat, ale gevolg waarvan een groot percentage dieren verkouden aal warden, Bij een overweldigend aantal inschrijvingen kan het gebrek aan ruiimte aioh zelfs zóó doen gevoelen, dat overgegaan moet worden tot het plaatsen vam de eerste rij kooien op den beganen grond. Waar we weten, dait elk dier dat zich behoorlijk zal presenteeren, mimsten 75 c.M. boven den begameu grond moet zijn geplaatst, begrijpt nu'ii wat dit beteekent Het «rijm- dan alweer de konijnen die __b_h met een mo S_ec_rte pfliants hethen tevreden te stellen. --- Hierin schuilt leta zoer oobitijks Ik héb straikß reeds opgemertct, dat ieder het recht heeft met zijn dieren nit te komen. Zekert Weigeren kan men niet; in geen geval maar willekeur. Men zal het echter met mij eens zijn, dat een dusdanige tentoonetelMr-g, waar een deel der dieren in höt donker zit, of zich een plaate op den begamem grond ziet toegewezen, op de kwalificatie een goede tentoonstelling te rijn, geen aanspraak kan maken. Een dergelijke expoaitóe maakt een sledhten indruk op de bezoekers en verwekt wirevel bij de konijnenM'efheWbers. Met overleg kan hier echter veel worden bereikt en in overfeg ook heeft men het aantal inzendingen te beperken. Als men ruiimte heeft voor 500 nummers en er 700 worden ingeschreven, heeft men te Mezen: öf men verprutst den heeten opzet, of men maakt deze aamtrekkeilijk door --- de inzendingen te beperken tot bet aantal, waarvoor behoorlijk plaats aanwezig ie. De keus ie niet moei-ijk. De beperking ie zeer wel door te voeren, mite de billijkheid niet uit het oog wordt verloren. Men moet van ieder inschrijver een zeker percentage der inzendingen aneuleeren, het daarbij aan den inschrijver overlatend, welke dieren daarvoor in aanmerking zullen komen. Het ie onbillijk te zeggen, dat de op het laatste oogenblik ingeschreven dieren zullen worden geschrapt, immere het Vraagprogramma laat inschrijving tot het laatste oogenblik toe. Indien men op den gestelden datum zajn inschrijvingen op het kantoor heeft, kam men dezelfde rechten doen gelden als die insohrijiver, drie reeds onmaddell-ijk na het verschijnen van het V-naagprogramma zijn imsahrijfbiljet veraand. Alleen het schrappen van een zeker percentage is billijk, omdat ieder dan naar den zelfden maatstaf wordt behandeld. Bij kl-iiio imßemdingen kan dit eenige moeilijkheid opleveren, maair in zulke gevallen ie er m<_it onderling overleg toch wel een oplossing te vinden. Bovendien, al zou men van een imzendar vam 1 of 2 dieren de volle honderd procent accepteeren, dam zou daardoor het gebrek awn ruimte niet noemenswaard toenemen. Zooals de lezer reeds gezien heeft in het eerste deed dezer uiteenzetting, ben ik van meening, dat konijnen evenzeer door kippen bevuild kunnen worden als omgekeerd. Daman Bgt dos teveoß opgesloten, dat we tegenstander ztjn om onder «Be omtf&ucngheden de konijnen maar onder de kippen te plaatsen. Zoo mogelijk aoeke men zalen, waar zooveel ruimte is, dat geen enkel dier „getopt" behoeft te worden. Dit is wel het allerbeste, immers in de eerste plaats is er geen kans dat die één de ander dan het toilet im het ongereede zal brengen; tweedene valt dan op afflle dieren een zee van goed licht. In plaatsen waar met geen mogelijkheid een dusdanige zaal is te krijgen, moet natuurlijk overgegaan worden tot „toppen", het aanbrengen dus van meerdere rijen kooien boven elkaar, 't Kam, helaas, niet ander... De zaalruin.te moet onder de drie groepen broederlijk verdeeld worden. Men beginne van het ééne eind af al de verdiepingen voor de kippen te benutten. Ook de benedemrij. Zijn deze geplaatst, dan neme men het volgende gedeelte voor de konijnen, de rest voor de duiven. Wil men de omgekeerde volgorde hebben, dat ie even goed. We aijn overigens geen voorstander vam t boven elkaar zetten van konijnen, maar als er toch wat boven moet, met het oog op de beschikbare plaatsruimte, dan hebben we er net zoo lief een konijn boven als een kip of een duif. Het voordeel is bij deze wijee van opkooiïng, dat er im elk geval maar de heult bij twee rijen boven elkaar en slechte een derde deel bij drierijïge opbouw, op een onvoordeelige plaats (dat is: beneden) komt te zitten. Brij het „toppen" deT konijnen moet daaraan gedacht worden de Witte en bonte dierem steeds in de bovenste kooienreeks te plaateen. De donkere dieren dus in de benedenste rij, omdat vuiligheid op hun pels niet zoo storend werkt als bij de daareven genoemde soorten. Als dit geplaatst wondt, zijn de tentoonstellingen nog niet. aan den gang, zoodat er nog tijd is met de door ons gegeven wenken rekening te houden. Het uiterlijk der tenfoönsteliiJngen zal eT slechts door winnen en men zal vele inzenders er mede aan aich verlichten. Laat men niet in de eerste plaate zijn kracht zoeken im de grootte der tentoonstefflimg, niaar moer in de kwalileüt, in een streven om een doelmatig en degelijk geheel te voorschijn te noepen. Uw tentoonstelling moet een prima- i_-dnuk achterteten, zoowel bij bezoeken, aas bij in- Bendera Het werkt prettig «19 men tevreden geizfldhten iondom _Aoh fliet en met het goed tflagon van trw tentoonSte-Bfa-g in d*t eejaoem, He dan tevens een degeflpbe gwuuiWfc-g voor de w-gende g«*egd. X. X. --- Vee- en Veld kroniek CCXLI. AGRARISCHE INDUSTRIE. Onder een industrie heeft men te verstaan die werkzaamheden, waardoor arbeidsgoederen fabriekmatig worden voortgebracht. Het handwerk kan men daarbij tegenwoordig gerust uitschakelen. Een agrarische industrie is een apart soort industrie, omdat deze betrekking heeft op de fabriekmatige voortbrenging van arbeidegoederen, die d_reot aan den landbouw zijn ontleend. Op zichzelf beschouwd is deze omschrijving al onzinnig genoeg, want alles van agrarischen aard moet eerst op het veld worden voortgebracht De landbouw is op zichzelf een onmetelijk rijk van voortbrenging, naast maar nooit of te nimmer andergeschikt aan bet gebied van de industrieele voortbrenging. Dit moge bedacht worden bij de beoordealrng van het industrialisatie-vraagstuk, dat ook in Frieeland aan de orde schijnt te zullen komen, getuige het rapport der rtudiecommissie, die zich tot taak had gesteld het nut en het doel van een economisch technologische organisatie voor die drie noordelijke provinciën te onderzoeken en eventueel de stichting daarvan voor te bereiden. Wij schreven reeds de vorige week met betrekking tot zuive_aangelegenheden, dat het Friesche land van melk en boter in een half en half industrieel zuivelgewest wae verandeid. Nu wordt in het bovenbedoelde rapport aan de mogelijkheid gedacht om deze lijn nog verder door te trekken. Als specifiek agrarische industrieën worden bedoeld die van den zuivel, aairdappelmeel en wat daar bij behoort, de etroocartomindustrie, de suikerfabrieken en exportslachterijen met tal van afgeleide en hulpbedrij ven. Is er op dit gebied veel uit te breiden? Dat zall de toekomst moeten leeren. Men kan met financieele hulp, wat in den tegenwoordigen tijd neerkomt op overheidssteun natuurlijk wel veel fabrieken bouwen en wertkver.ruiiming scheppen, dooh wie zrich de radiorede van onzen Ministerpresident kan beniinmerem, z_a(l weten dat dit nog geen industrieele levensvatbaarheid kan be teekenen. Het vestigen van bodemvreemde industrieen van eenige beteekenis kan buiten beschouwing worden geHaten uit hoofde vam de natuurlijke verhoudingen in Fries Hand. Het zal nog wel in niemamds brein opkomen om van Frie_fland een voornaam industrie-centrum te maken. De natuurlijke gang van zaken is zoo: industrieel» centra ontstaan gewoonlijk daar, waar de bodem arm is aan natuuriijko hulpbronnen, maar ook daar waar men den landbouw verwaarloost Het veldwinnend industrialisatie-proces met betrekking tot Friesland zal nu onzes inziens zeiker een kans krijgen naarmate men lan«er blijft wachten met aan den landbouw te geven, wat aan den landbouw toekomt, dit _B redelijke ontwikkelingskansen. In het rapport schijnt men dit te willen zoeken ia ruMverkavelmg, grondverbetering, uitbreiding van cultuurgrond en in bevordering van het wetenschappelijk bedrijfsbeheer in landbouw, tuinbouw en veeteelt, teneinde zooato het daan- beet, het rendement der bedrijven verder op te voeren. Zeker, wanneer dit allemaal eens op rijn pooten terecht zou komen, dan zou het aldus opgevoerde rendement der landbouwbedrijven mitaacb-en nog wel eenige voortgezette industrieën kunnen dragen. & Boude etHe aanfle-diog toe bestaan om met de Noorde-§_co Eoo-tomiiech Technologiisc.be Orga____»" A_t direct maar van wad te steken. Maar, In iwluwtriee-O kringen beeft'men gemeenlijk weinig belangstelling voor landbouwaangelege-iheden en de belangstelling dde er nog ai is, gaat gewoonlijk uit naar het onkostencijfer omdat de industrie direct belang heeft bij goedkoope levensmiddelen, waarmee de kwestie van de arbeidsverhoudingen in den landbouw weer in direct verband etaat. En hier zijn we dan aan het kardinale punt gekomen, waaromheen eigenlijk de geheele zaak draait Aan den Frieschen landbouw kan men duidelijk nagaan, dat een intensieve exploitatie van bet landbouwbedrijf thans op bezwaren stuit. De landerijen kunnen nfiet naar behooren worden veraorgd, omdat de benoodigde werkkrachten niet uit het bedrijf kunnen worden betaald. Zeer veel omstandigheden hebben tot dezen toestand bijgedragen, een toestand, die eigenlijk voor den landbouw als onhoudbaar moet worden beschouwd, maar die nog wel jaren zoo kan voortduren. Maar één van die omstandigheden, die van invloed wae, bestaat uit een kwestie van waardeering van de diensten door den sdmpeAen femdbouwarbeid aan dien landbouw verricht Zoolang deze diensten geen behoorlijk loon kunnen maken, of teïfs terzijde kunnen warden gesteld of zelfs om niet verricht moeten worden, zoolang zal men opgescheept zatten met problemen, cKe typisch agrarische problemen zijn, en die zeker niet opgelost zullen worden door industrialisatie van gebieden, waar men de natuurlijkste welvaartsorganen, hier landbouw, veeteelt of tuinbouw, aan het eigen ingevreten ziekteproces heeft laten verdorren. In stedelijke en industrieele kringen kent men deze problemen niet, of liever, daar is de waardeering van de diensten door den industriearbefid aan de industrie bewezen op bevredigende wijze tot uitdrukking gebracht. Deze waardeering is echter een relatief begrip. Deze waardeering is juist, wanneer ook de waardeering van den landbouwarbeid aan redelijke eischen kan beantwoorden. Er ie bier een wisselwerking, die in plaats van storend en remmend, harmonieerend en opbouwend moet en kan werken. Alleen op deze basis zou een industrialisatie voor de Friesche plattelandsbevolking aanvaardbaar zijn. Immers men zou dan daarbij uit kunnen gaan van een gezand landbouwbedrijfsleven, zoo gezond, dat het bet gansche industrialisatievTaagstuk wel eens overbodig zou kunnen maken, althans wat Friesland betreft. Maar dit is eigenlijk een zaak van de Friesche bevolking zelf, een typisch Friesch probleem, dat door innige samenwerking op volkomen bevredigende wijze zou kunnen worden opgelost. Volhardt men echter in dit land bij de gebruikelijke passiviteit, dan zien we nog eenmaal gebeuren, dat men de airmste gronden voor den landbouw bestemt, Friesland en Zeeland zwart maakt van rockende fabrieksschoorsteenen en wellicht in de groote steden daktuinen gaat aanleggen om de stedelijke bevolking gratis te leeren eten. S. --- Noorwegen wil suikerbieten verbouwen. (Het agrarisch probleem ie ook in Noorwegen acuut geworden en mem zoekt de mogelijkheden om de crisis te verzachten en zoo mogelijk op te heffen. Thane in de aïlereerete plaats op agrarisch terredm. Noorwegen ziet als voorbeeld het buurland Zweden, waar een protectionistisohe douanepolifóek der regeering ojs. in de zuive.imidiutjtrie en den tuinbouw merkbaTe resultaten heelt bereikt. Ln Noorwegen bestaat een sterke etrooming om de verfbeteriog van den oationaHen eoar_omisdhen toestand ook op dezen weg te zoeken. Geïnspireerd door het Zweedsche voorbeeld, oppert en overweegt men plann<>n, om een eigen suikerindustrie en vervolgene een ellgen sn-kerbietenouiltuur in het leven te floepen. Een _*a-_teoomn_ie-de beeft reeds een etudiereie naar Zweden ondernomen en ie thans bezig met de uit werking van een betreffend rapport Het ligt in het voornemen te beginnen met de oprichting van euikerraH-inaderijem, om de ingevoerde ruwe suiker zelf te kunnen verwerken. Na de verwerkelijking van dit plan wil men er echter toe overgaan, ook den aanbouw van suikerbieten te wagen. Men ie er vam overtuigd, dat het mogelijk is, een soort bieten te kweeken, dat het Noorsche klimaat kan verdragen en gelooft, dat dan een succes verzekerd ie. In ieder geval schijnt men in regeenimgskringen de plannen thans met alle energie ten uitvoer te willen brengen en zoodra de et,rste proeven ale gestoagd mogen worden beschouwd, zal de aaolbouw van suikerbieten op groote schaal worden voorbereid. --- Greide en bouw. BROODPRIJSVERHOOGINU. LASTIG GEVAL VOOR DE REGEERING! WINSTEN OP SPIJSOLIëN WAREN TE GROOT. PRACHT-VOORBEELD VAN CRISIS-AMBTENARIJ. Veel nieuws is er tóet deze week. De herfffingisverhoog-ng cup de voer- en broodgranen en de te hooge boterprijzou, benevens de verdere verdringing van de boter door de mairgarine alls gevolg van de kunstmatige, zoo niet met opzet verwekte btftensoh-_a_is_hte, hebben alom en niet alleen in de kringen van den ilamdbouw, verbazing en wrevel gewekt Maair wat komen we daar verder mee? In vele streken des lands heelt men den broodprijs met een cent per brood van 800 gram moeten verhoogen, onder andere in Rotterdam en Amsterdam. De bloemprije ie op 't oogentoMk all f 14.50 a f 15 per 100 K.G. Niet minder dan de helft (pneoiee f 7) daarvan is „belasting", dat wil zeggen: gevolg van gnaadheffing en van maalgebod (35 % Manidöche tairwe, waarvoor de fabrikanten f 16 moeten betalen). Half Juni was de b-oem-prija nog slechte f 12.75 ft f 13. Er ie dus -in drie maanden tijdö ongeveer twee gulden op den bloemprije gekomen. Ale men nu weet, dat een , daalder hoogere of lagere bloemprijs beteekent één oent hoogere af lagere broodprijs (per brood vam 800 gram), dam mag men niet _>eggen, dat de bakkers overdrijven, ate zij nu pae en dam nog slechts één cent omhoog gaan met hun prije. Nu heeft de jongste hefiingsverhoogiing den meelprije weliswaar ölechts met 45 cent verhoogd (de rest der prijsverhoogkig, dus ongeveer een daalder, ie gevolg van stijging van den tarweprije op de wereldmarkt). Van Den Haag uit tracht men nu den indruk te vestigen, dat de bloem- en due ook de broodprijs voornamelijk een gevolg ie van de mariktprijsetijgiing. En ik moet zeggen: ze hebben den schijn mee I Maair als men even verder doordenkt, dan blijkt __1 spoedig, dat het inderdaad slechte schijn ie. Aam den tarweverbouwer werd vorig jaar een richtprijs gegarandeerd van f 11 per 100 K.G., maair voor den jongeten oogst ie dat nog ölechts f 10. Om die reden zou de tarweag en de fabrikantenprije voor imlamdsche tarwe verlaagd kunnen worden. In de tweede plaate is het beschot van tarwe dit jaar veed en veel kleiner dam vorig jaar (20 k 25 % naar schatting), terwijl de oppervlakte gedij-- bleef. De te steunen oogst is dus veel kleiner, het Landlbouworisisfomdö behoeft ook om deze reden veel minder bij te springen en de heffing, benevens de faibrilkan.enprijs zxntdon dus ook om deze reden kunnen worden verlaagd. In de derdte plaate ie de wercldpi-ijs van tafwe waardoor het verschil tus- Bchen dezen en den (bovendien verlaagden) boenenrtichtpriJß kleiner ie geworden. Dus «•ok het bedrag, dlat het Landbouwcrisiefondis p. 100 K.G. fuiLa-idscfee tarwe moet bijpassen. Dit ie dus een derde reden, waarom de heffflt-g, benevens de fabrükantenprijs voor in-andsahe tarwe (f 16) verlaagd hadden kunnen worden. Ondanks deze drie klemmemde redenen heeft er echter geen verlaging plaate gehad, im tegendeel een verhoogkig, nl. van de tarweheffiimg met 50 cent per 100 K.G. Hieruit blijkt dus, dat de heele bloemprijeem dus bnoodprijsstijgomg het gevolg is van het feit, dat *t Landbouworieiefonde zoo diep „in de penairie'' zit. En waarom zit het im de penarie? Niet vanwege den veehouderijsleum (zie mijn kroniek vam vorige week), maar vanwege de royaliteit der Haagsche heeren (winsten van baconfabrikanten, onvoldoende heffing op de margarine en oliën, te veel ambtenarij, enz., enz.). Nu wil het toeval, dat het departement van Sociale Zaken zx» juist een oom-niesde had ingesteld, om te beötudeeran, hoe de kosten van het levensonderhoud omlaag kunmen worden gebracht. En zaedaair, daar kwam het beéhiit tot venhoogimg der koek- en gnaamhaffing, dus ook op maaltarwe, waardoor de broodprijs moet stijgen, omdait men de heffing niet durft te verlagen, hetgeen geboden is en ook zou moeten kunnen, met het oog op de stijgende markt. Bij de boter hetzelfde liedje: ondamke een 15 k 20 eem te hoogere noteerimg een hefffiing, die slechte een stuiver lager is. Van 't zelfde laken een pak dus; aillee vanwege de 30 mdlMoen gulden tekort im het Land bouwcrisisfonde, die door de veehouderij niet ie venoonzaakt. Ten zijn ze in Den Haag toch zeker wel een beetje geschrokken, wamt er is beken-d geworden, dat vanwege de regeering aam de bakkereorganisatiee ie gevraagd, om nog twee weken te willen wachten met hun broodprijeverfiooging; dan zouden er im den tuisschenltijd wel maatregelen worden genomen. Welke maatregelen ie er niet bij gezegd (wie weet: een verdere verhooging der heüimg op veekoekem en voergraan, of een verlaging van den melktoeslag?). Ih Rotterdam en Amsterdam hebben de bakkers er feestelijk voor bedankt om er 2 weken -iaing geld op toe te leggen, alleen maar om het figuur te redden van de regeering, die aam den ©enen kant verlaging der kosten van het levensonderhoud predikt en aan den anderen kamt het brood en de botc: duurder maakt, zonder dat de boenen meer steun krijgen (wat de tarwe betreft, zelfs w tegendeel; een gulden lagere richtprijs!). Ik zei straks, dat de heffingen op olie onvoldoende zijn geweest, met andere woor- dlat de fabrikamten te veel verdienden. Vraagt men bewijraen? De heffing op spijeoli'ën ie zoo juist verhoogd van 24 op 30 et., due met een vierde deel, maar het publi k zal daar — zooals ook officieel ie medegedeeld — niets vam merken, omdat de georganiseerde fabrikanten (de z.g. sprijsolieconvemtie) dat zrelf zullen dragen. Het schijnt er dus nog van af te kunnen! Ik vraag me alleen af: --- had dat niet eerder gekund? De „crisis-ambtemanij" vormt nog sleede het onderwerp van gesprek en geschrijf (en gewrijf!), iederem nieuwen dag. Nu heeft de Hollandsahe Maatschappij van Landbouw de kat de bel aangebonden en aam minister Deckers een adres gestuurd, waarin man en paard, benevens voorbeelden te over, worden genoemd en de organisatie heeft er aan toegevoegd, dat zij een d u i d e-lij k antwoord van den minister zeer op prijs zal stellen. Aan het adres ie toegevoegd een rapport vam een M-veehouder in Zuid- Hotlamd. Dit rapport, dat geheel voor zich zelf spreekt, werd (reeds opgenomen im het NieuwSbllad van Friesland van j.l. Vrijdag. Mem wrijft zich de oogen uit, als men het leest, maar het feit, dat een zoo respectabel E_m als de Hollandsche Mij. van Landb het officieel aan den Minieter toestuurt, staat er 'borg voor, dat het te voren terdege is ondereocht cm dus op feiten berust. En het ds zeker moedig, dlat hier onverbiddelijk en Streng worde ingegrepen. Het ligt voor de hamd, dat de in het rapport genoemde gevallen niet op zioh zelf staan. SJOERD üT IT FEAN. ---