SPORT VOETBAL. K.N.V.B. PROGRAMMA VOOR A.S. ZONDAG. In verband met het „beker-programma" zijn er slechte enkele competitiewedstrijden vastgesteld. --- AFDEELING III. Tubaatiiia—Go Ahead. --- AFDEELING IV. Roermond—N.A.C. B.V.V.—Eindhoven. L.O.N.G-A.—Juli-nna. Bkiijerheide—N.O.A.D P.S.V.—M.V.V. --- PAARDENSPORT. DRAVERIJ TE 'T ZAND. Te 1 Zand is de jaarlijksche kortebaanjlraverij gehouden, welke tot uitslag had: 1. Glossy Silk (295), eig. J. Vrijlandt, IJsselmonde, ber. J. v. Leeuwen Jr.; 2. Sister Patrick H, (295) eig. J. Klarenbeek, Amsterdam, ber. L. Ensing; 3. Marie P (286), eig. P. Wagenaar, Amsterdam, ber. 3. t. Leeuwen Jr.; 4. Betty Worthy (300), eig. K. Wijk, Haren (Gr), ber. B. Cats. --- DE TOEKOMST VAN HET SCHAAKSPEL. Wat Aljechin ervan denkt. Men zegt, dat het schaakspel binnan afaienbaren 'tijd voor degenen, die het volkomen bebeereehen, zal hebben afgedaan, omdat het dan geen mogelijkheden van overwinning meer zal bieden, maar elk spel in remise zal moeten eindigen. Een medewerker van het Utr. Dagbl., Hans P. van den Aardweg, heeft de vraag voorgelegd aan dr. Aljechin, den wereldkampioen, die thans met dr. Euwe kampt Hij slaagde er slechts met groote moeite in den beroemden meester te treffen. Toen hdj op den afgesproken tijd in Carltenhotel, waar dr. Aljechin logeert, verscheen, bleek deze niet aanwezig. Was op de wandeling door Amsterdam. Mevr. Aljechin stond den journalist echter te woord en epnak met dezen af, dat hij om halfdrie terug zou komen. Dan zou de meester hem zonder twijfel te woord etaan. Wat er verder gebeurde, deelt de journalist als volgt mee: -,Tien over twee was ik presen'. Ik wiide het risico, dat Aljeohin mij wéér ontsnapp-tm zou, tot een minimum beperken, en was diaarom vróég. Men raadde mij aan: begin over een paar minuten al naar hem te zoeken, dan zal .hij tegen half drie wel nèt gevonden zijn. Het advies bleek niet door een oningewijde gegeven te zijn. Mevrouw Aljechin, één en at hulpvaardigheid, beweerde, dat haar man in de receptiezaal van het hotel was.... een ober zei van nóèt een ander onthulde, tot mijn niet geringe ontsteltenis, dat Dr. Aljeohin juist de straat opgegaan wae. Hetgeen door den portier echter energiek bestreden werd-, want in dat geval had hij den grooten man voorbij moeten zien gaan. De tijd verstreek en de wanhoop groeide in mijn hart. Zou alle moeite tevergeefs geweest zijn. Expressebrieven ettelijke telefoongesprekken Ik vertelde U immers reeds, dat een afspraak met Dr. Aljechin moeilijk te maken ie! Maar eindelijk bracht een der teleforwetes van het Carlton Hotel, die méégemobiliseerd wae om Aljechin te vangen, het venlossende woord. „—Daar komt hij aan!'' En eenige oogeniblikken later bevond ik mij tegenover den man, op wien thans de oogen eener gansche wereld in spanning gericht zijn. Ik had hem mij anders voorgesteld. Mindetoeschietelijk, méér hautain. Maar mijn intuïtieve verwachting sloeg een daverend fiasco. Ik vond een uiterst eenvoudig menech, aan wian niets de vermaandhed verried. Hij epak Duilsch. Niet vlot, maar zijn woorden zoekend, wégend. — U zoudt om half drie komen, het is er nog drie minuten voor. Het klonk niet als een terechtwijzing. — U kijkt toch niet op érie minuten, antwoordde ik. De wereldkampioen nam mij van het hoofd tot de voeten op en toen ik dien blik doorstond, besefte ik een domheid gezegd te hebben. Drie minuten kunnen voor een „SchachweWmeisiter" het behoud ol verlies eener reputatie beteekemen! Dr. Aljeohin had weinig tijd. Eigenlijk slechts gelegenheid om één vraag te beantwoorden. En ik koos deze: — Bent U mèt Capablanca vaan meening, dat over een goede vijftig jaar de mogelijkheden van het schaakspel theoretisch zóó bekend zrflen zijn, dat het schaakspel gedoemd is den remise-dood te sterven? Zonder één moment van overweging luidde de repliek: — Ik ben van het tegendeel overtuigd. En dat ik het in dit opzicht bij het redhte eind heb, heeft de match, die ik thans met Dr. Euwe speel, reeds bewezen. Er zullen steeds méér nieuwe variaties en combinaties ontstaan. Schaakspelen is een kunst en die kunst acht Is voorloopig nog vól perspectief.... ik zie nog geen grenzen. Hoe de situatie ©ver een, laten we zeggen, vijfhonderd jaar zal zijn ja, dat kan ik -niet zeggen maar het heeft in ieder geval geen zin om daar reeds nu het hoofd over te breken. Dr. Alljedbin werd weggeroepen. Wij namen afscheid.... --- DAMMEN. Vergadering damclub. MOLKWERUM. De damdlub „Molkweram" hield jaarvergaderimg onder leidliqg van den eere-v_orait.er, de heer A. Sambririk-Samderiirnk. Besloten werd om op het verzoek van de damclub Hümdeiloopem, om een dambond op te richten niet im te gaan, althans dit jaar miet. De contributie bleef bepaartd op 5 pt. per week. Het ledental daalde van 22 tot 17. --- SPORT IN 'T KORT. De Enschedesche korfbalctub D.O.S. heeft Zaterdag ji. haar vijfde lustrum herdacht. In deze kwarteeuw was eij niet minder dan tienmaal Ooeteflijk kampioen. Rienus de Boer heeft van den Belgischen halfziwaargewiicht Benlemonit gewonnen door een techniischen knodk-ouit. Een athletieklandeniwedstrijd Hongarije— Polen ie met 77 Yv—SèYt pat. door de Hongaren gewonnen. In Canada heeft een 17-jardge jongen de 100 M. im 10.5 sec. geloopen. Verder sprong hij 7.63 M. ver. Het Duitsche voetbalelftal heeft met 3—o vam Letland gewonnen, Sdhwab, de Zwiteensche sneiwandelaar, beeft het wereldrecord over 3 uur verbeterd en gebracht op 34.777 K.M. De jaarvergadering van den Kon. Ned. Schaatsemrijdersbond zal 16 Nov. as. te Leeuwarden worden gehouden. De vMeger-officier Llewelyn en mevr. Jat. Wyndhorm, die een reoordpoging deden op het traject Lomden-Kaapslad, hebben een gedwongen ilanding moeten doen. De machine werd licht beschadigd, de aviateure kwamen er goed af. Voor de K.N.A.C.-herfstrit, welke in den nacht van Zaterdag op Zondag zal worden gehouden, zijn 127 inschrijvingen binnengekomen. De Belg. Voetbalbond heeft den K. N. V. B. voorgesteld om de jaarlijksche wedstrijden ate volgt te houden: 29 Maart 1936 Nederland —België, 3 Mei 1936 België—Nederland. In Sprang-Capelle (N.-Br.) had de burgemeester het voetballen op Zondag verboden. Toen er jj. Zondag tooh een oompetuitdewedslrijd werd gespeeld, zulks op aanraden van B. V. B. en K. N. V. 8., zijn alle spelers en supporters geverbaliseerd. De achtste parttij tusschen Ailjeohin en Dr. Euwe zal niet Zaterdag, maar a.B. Zondag aanvangen in de Müi'tiezaal te Amsterdam?. Twee Nederl. kraöhtsport-records zijn verbeterd. C. G. Tabak braakt het record Iweehamdig trekken lichtgewicht op 100 Kg. (97,5) en J. Stadstra het record tweehandig stooten op 130 K.G. Jan van Hoek zal Zaterdag te Antwerpen debuteeren als stayer. Een licht wedstrijd tusschen Haarlem en Blauw Wit ds met 4—3 door de hoofdstedelingen gewonnen. De Blauw Wit-speler Westphai, die o.a. tegen D.F.C, goed op dreef was, zal aan de training onder leiding van Bob Glenidenning deelnemen. --- Korte Mededeelingen. .. „..vo 1 g e van een aardi>eving die op 8 Oct. j.l. 't Russisch district Tavildora in Tadjikistan heeft geteisterd, zijn 107 personen gedood en 350 gewond. Na de ramp bleek zich in de rotsen een nieuwe plooi gevormd te hebben, terwijl een rivieroever was ingestort. — Ale aanstoker van een vechtpartij tusschen Duitsch. nationaal-socialisten en anti-fascisten te Nijmegen is tegen den 30-jarigen J. H. aldaar voor de Arnhsmsche rechtbank twee maanden gevangenisstraf geëischt. — De Langend ij ker groentencentrale heeft besloten tot stichting van een speciale veiling voor andijvie. De teelt van andijvie heeft 7ich de laats'.e jaren in dit luinbouwdietrict buitengewoon sterk uitgebreid. — Op 28 Sept waren hier te lande 380.014 werkzoekenden, onder wie 358,911 mannen. — Door de visschereboot Harlingen 17 is op Vlieland aangebracht het lijk van een man van middelbaren leeftijd, waarschijnlijk een slachtoffer van de ramp op de Eieriandsche gronden, daar zijn kleeding overeenstemt met die van reeds gevonden lijkern — De rechtbank te Maast richt heeft uitspraak gedaan in de zaak tegen een 26-jarige gehuwde vrouw te Kerkrade, verdacht van poging tot doodslag op W. V. aldaar, met wien zij ongeoorloofde betrekkingen onderhield, en die had te kennen gegeven, dat hij met een meisje uit Friesland wilde gaan trouwen. De vrouw had toen driemaal met een revolver op hem geschoten en hem in den schouder verwond. De rechtbank veroordeelde haar tot twee jaar en zee maanden gevangenisstraf. --- Toespraak van Prof. v.d. Scheer. Tenslotte voerde Prof. dr. W. M. v. d. Scheer, van Groningen, het woord. Spr. heeft met bijzondere instemming naar dat gedeelte van de rede van den voorzitter van het bestuur geluisterd, waarin deze wees op de volkshumor omtrent geesteszieken. Inderdaad, de bedoelde gezegden zijn zeer te laken en een ieder vermijde hen daarom. Spr. wees op de enorme beteekenis van de wetenschap voor de verpleging van krankzinnigen. Contact tusschen gesticht, verplegers en de universiteit is daarom noodig. Het is verheugend dat het Franeker gesticht in contact staat met spr.'s psychiatrische-neurologische afdeeling van de Universiteit in Groningen. Zonder wetenschappelijke studie kan ook een verpleging vol Hefde en toewijding averechts werken. De hoogleeraar besprak daarop het groote belang van open afdeelingen aan krankzinnigengestichten en zeide daarbij, dat psychische invloeden veel goeds tot stand brengen. In de toekomst mogen de open afdeelingen zich 6teeds uitbreiden! De heer De Kruijff zegde alle sprekers dank voor hun redevoeringen en sloot het officieele gedeelte van de bijeenkomst. Daarna bleef men nog een tijdlang onder het gebruik van thee en versnaperingen bijeen. --- Schietwedstrijden B.V.L. BERGUM. De afdeelingen Bergum, Rijperkerk, Garijp, Suameer, Oenkerk, Eestruin, Tietjerk en Suawoude van den B.V.L. hielden, _chiet\_edstrijden. De uitslag was: Personeele wedstrijd : J. Benedietus, Garijp, 97 p.; O. Hoekstra, Bergum, 96; J. Jacobi, Garijp, 96; A. Wijmjnga, Garijp, 95; T. v. d. Laan, Garijp, 95; S. Looienga, Bergum, 94; P. Eleinga, Garijp, 93;' J. Veenstra, Bergum, 93; G. Westra, Garijp 92; S. Kloosterman, Garijp, 92; G. v. d. Veen, Oenikeric, 92; D. v. d. Meulen, Garijp, 92; W. Talman. Bergum, 92; H. Westra, Garijp, 92; H. v. d. Wielen, Rsngum, 91; J. Haanstra, Bergum, 91; J. Huizenga, Bergum, 91 j! S. Hiemstra, Suawoude, 91; H. Kieistra, Garijp, 91; S. Douma, Bergum, 90; F. Fennema, Suameer 90; J. J. Douma, Bergum, 90; S. Wielenga, Suameer, 90; K. Douma, Suau meer 90; S. Bergsma, Suameer, 89; J. Hoekstra, Eestmum, 89; J. Hoekstra, Suameer 89 •' F. Koopman, Suameer, 89; W. Baristra Oevè kei*. 89: K. Algra. Tietjerk, 89; O. de Vn.v», Giekerk 88; H. Dijkstra, Bergum,-88; J. Hiddema, Suameer. 88; S. Sibma, Garijp, 88;' K. Douma, Oenkerk, 88; T. Brons, Oenkerk, 88; W. Bonnema, Oenkerk. 88; K. Deelstra, Oenkerk, 88; G. A. de Haan, Garijp, 87; J. 0. Douma, Bergum, 87; W. Koopmans. Garijp, 87; B. Staphoreius. Garijp. 87; J. Kloosterman, Garijp, 87; G. Vise'r, Tietjerk, 86; P. Bangma, Bergum, 86; K. Sol, Eestrum, 86;' W. v. Dijk, Suawoude, 86; G. de Haan, Garijp, 86; R. Boersma, Bengum, 86; D. v. d. Veen, Suawoude, 85; M. Piekstra. Suawoudje 85; H. Poslhuma, Eestrum, 85; R. Anneme, Eestrum, 85; B. Algra, Bergum, 85; H. v. d. Kloet, Oenkerk, 85; R. Toering, Garijp, 85; S Hoekstra, Rijperkrek, 84; K. Allema, Suawoude, 83; J. Prenter. Suawoude, 83; 3. Stelmagen, Bergum, 83; R. Douma, Bergum, 82; IJ. Schreiber, Suawoude. 82; W. Nijhuis, Gari.jp, 82; W. Venema, Tietjerk, 82; K. Atsma, Suameer, 82. De uitslag der corpswedetrijden was: Garijp le met 455 p.; Bergum 2e met 444 p.; Suameïr 3e met 439 p.; Oenkerk 4e mét 433 p.; Eestrum 5e met 426 p.; Suawoude 6e met 400 p.; Rij.erkerk 7e met 394 P-. Tietjerk 8e met 373 p. Er werd geschoten op de baan te Bergum en met het K.5.0.-geweer. Doet den heer Steenhuizen, burgemeester van Tietjerksteradeel, werden de prijzen fn de Chr. school alhier uitgereikt. Ruim 100 leden van den Bijz. Vrijwilligen Landstorm nam'en aan dezen wedstrijd deel. --- Werkverschaffing. ROOD KERK, 16 Oct. In het Buitenveld tusschen Roodkerk en Veenwouden ie, naar we vernemen, weer een dertigtal arbeidere bij de N.V. „De Drie Provinciën" te werk gesteld, zoodat de werkverechaffing hier weer begonnen is. --- Molen wordt hersteld. ZUID VEEN. Waren hier voor enkele janen terug nog al veel molens, thans moeten deze meer en meer het veld ruimen voor den windmotor. Als dan ook een molen te oud geworden was om te herstellen, werd al een windmotor aangeschaft. De eenig91. windmolen, dien we nog bezitten, t**??!. aan de Gebrs. Boyerhof. Deze begint ook bouwvallig te worden. Een verh]ier feit is het, dat deze niet gesloopt maar steü'd zal worden. --- Bibliotheekdag Nutsdepartement District Friesland. LEEUWARDEN. Op Weerzag,f VOl«•»• zal in de Zuivelbank op W2»™ a*"«r de vergadering worden «*"»*« v»a het district Friesland der Mij tot Nut van Algemeen. De agenda bevat 0.a.: voordracht van den heer C. A Steenbergen, secr. Nutscommissie voor het bibliotheekwezen, ov>?r: „Problemen en mc_felukf.?fen v°or ons bibliotheekwerk in d.fze,n. llJsi v°ordracht van den heer J. van Mk- ÓIJ- Üoenb. leeszaal en biblotheek te Leeuwarden, over: „De overmatige be\angf^lriS voor het nieuwe en nieuwste boek . --- Man door iemand in beschonken toestand met een mes gesneden. BENEDEN HAULERWIJK, 44 Oct. Hedenavond reed de heer Jac. W. ten Hoor, te Bakkeveen per rijwiel in de richting Haule. Even voorbij den rijwielhandelaar Ate Postma, werd hy door den p.m. 60-jarigen arbeider a. _- van Donkerbroek, die in beschonken toestand op den weg verkeerde, onverwachts met een scherp mes over de vingers gesneden. Na bij den heer Postma verbonnen te zijn, moest hij zich onder geneeskundige behandeling stellen bij Dokter Beumer. Onmiddellijk werd bij den rijksveldwachter Meijer hiervan aangifte gedaan, die spoedig ter plaatse verscheen. De dader was inmiddels verdwenen met achterlating van zijn 1 ijwiel, Hat door de politie in beslag werd genomen, --- AFDEELING V. 3e klasse A. Nicator—Olyphia. --- OM DEN NEDERLANDSCHEN VOETBALBEKER. In heit Noorden zijn de volgende ontmoetingen vastgesteld voor den K.N.VJ_.-beker: B.R.C.—Frisia. S_S.C—Black Boys. L.S.C.—Drachten. F.V.C.—G.R.C. Aleides—die Kooi. Ba'to—Muntendam. C.A.B.—M.S.C. St-tdakanaal—W.V.V. Zwartemeer—Noordster. Steenwijk—Heerenveen. --- FRIESCHE VOETBALBOND. Nagdkomen uitstagen: le "klasse B: Houtigehage—Bengum 2 I—o 3e klasse G: Gersloot—lrnsum 2 4—l 3e klasse H: Preste 2—Boonmbergum 4—l 3eklassel: Bontebok—Wijnjeterp 2—2 3e klasse K: Makkinga—Oostemburg 2 7—2 3e klasse L: Delfstraihuraen—Wolvega 3—2 3e klasse M: Spart Vereent— Delfstrahuizen 2 17—0 --- Adspiranten: le klasse D: Houtigehage—F,-Opeinde 4—o leklasseH: Malkkimga—Ooetenlburg 2 10—0 --- SCHAATSENRIJDEN. OPENING AMSTERDAMSCHE KUNST-IJSBAAN. Gisteren is de Amsterdamsche Kunst- Ijsbaan in bedrijf gesteld, zoodat de schaatsliefhebbers in de hoofdstad reeds half October hun hart kunnen ophalen. Doordat de intensiteit van het zonlicht thans nog vrij groot is, ziet de directie zich genoodbaaM nog «tecbts een gedeelte van de baan ter beschikking van het publiek te stellen en dan nog alleen des avonds van zeven uur tot halfelf. Wanneer de weersomstandigheden zich wijzigen, zal de baan den geheelen dag, d.w.z. van tien uur 's morgens tot halfelf 's avonds geopend zijn. --- WIELRENNEN. VAN VLIET NAAR PARIJS. De directie van de Parijsche winterbaan «al een groote sprintwedstrijd voor amateurs organiseeren als proloog van de komende Zesdaagsche. Hiervoor zijn o.a. uitgenoodigd Merkens, Hom, Collard, Chaillot, Ulrioh en onze landgenoot Arie van Vliet --- AUTOMOBILISME. WERELDRECORDS VOOR DIESEL-AUTO'S. De Bngelechman R. Munday heeft met een ühomas-Speoral D_eee_wagen die volgende werekfrecords gevestigd; 1 KJd. (vliegende start) 153 K-M. per uur. 60 KiM. met een gemiddeMe van 141.8 K.M. per uur. 50 mijl men een gemiddelde van 142.328 K-M. per uur. 100 K__ met een gemiddelde van 142.24 KM. per uur. 100 mjjl niet een gemiddelde van 141.83 KJI per uur. Eem uur met een gemiddelde van 142.023 K.M. per uur. --- SCHAKEN. OM HET WERELDKAMPIOENSCHAP. Zesde partij afgebroken. Da zesde partij om het wereldkampioenschap tusschen Aljechin en Dr. Euwe is gisteravond na 40 zetten afgebroken in een uiterst lafltoge stelling. Even voor den aanvang dezer partij, in het Bristol Restaurant te Rotterdam, had dr. Ailjeohin el pogingen aangewend zijn Siameeechen kalter over het bord te doen wandelen, ten eindle de fotopens in de geHegenbetïd te stellen, des katere kabalüietieohe gedragingen op de gevoelige plaat vast te leggen. Echter legde de kater zulk een afkeer voor de swarte stukken aan den dag, dat mevrouw Aljeohin den weerbarsteling maar weer meedroeg. Was dit misschien een slecht voorteeken voor den titelhouder? tHiad er veel van weg in 't verloop der partij, weGlke beetond uit een variant van de Ceohieche verdediging. Na ean zeer fijnen 29eten zet kwam Dr, Euwe er merkbaar gunstig voor te staan. Op dit moment echter begon de tijd voor Euwe te nijpen en ging het op zwart behaalde voordeel weer verloren. Na 40 zetten werd tenslotte de partij afgebroken. De positie van Aljechin was toen iets gunstiger. *** --- Vrouw en kind opzettelijk laten verdrinken? Het auto-ongeluk bij Nigtevecht. Zooals gemeüd, ie de vorige week bij NigteveCht een auto, bestuurd dtoor den heer J. O. te Bloemendaal, op onverklaarbare wijze in het Merwedekanaal gereden, waarbij de echtgenoote en het 10-jarig dochtertje van O. om het leven kwamen. Den avond van het ongeluk heeft O. aan burgemeester Bins vam Weesparkanspet als oorzaak van het te water rijden opgegeven, dal hij verblind was geworden door 't licht van een fieitelamtaairm. Velen achttein dat toen onwaarschijnlijk, maar de wanhopige smart van 0., toen hij wachtte op den uitslag van het medisch onderzoek naar zijn vrouw en 10-jarig dichtertje en naar de resultaten van de pogingen beiden tot bewustzijn te brengen, deden niet het minste vermoeden vam misdaad rijzen. Echter liepen er dadelijk na het ongeval in de kringen, vam O.'s Buurtgenooten geruchten, dlie voor hem miei gumstög waren. Het kwam de politie ter oore, dat O. en zijn vrouw herhaaldelijk on.enigheid hadden, als gevolg van een venhouding tueechem 0. en een Haairiemsche jongedame. O.'s vrouw had dlan ook reeds besloten echtscheiding aan te vragen, waarvoor zij reeds eem bewijs vam onvermogen had aangevraagd. Deze feiten wa/ren voor de justitie aanleiding een ernstig onderzoek in te stellen en O. is daartoe op de plaats van het ongeval gebracht. Hij wae daarbij zeer kalm en toonde niet de minste ontroering. Nadat hij eenige aanwijzingen had gegeven, begaf het gezelschap zich naar de woning van den gemeente-veldwachter van Weesperfeanspel, waaT de eubstStuut-officier van justitie te Amsterdam, mr. Wass_n_e>rgih, 0. eem uitvoerig verhoor afnam. Hem werd medegedeeld, wat de justitie inmiddeils ter oore was gekomen en het bleek, dat 0. niets kon ontkennen van hetgeen hem werd medegedeeld. Door eenige getuigen was nog verklaard, dat 0. geruLmen tijd op het dak van de auto heeft gestaan en wel om hulp heeft geroepen, maar zeM op dat oogenblik geen moeite heeft gedaan de .imzi'ötend'em te redden. Toen hem dat aiïes voor oogen wemd gehouden, verklaarde de man aißeen maar, dlat een voornemen ale hem tem laste werd gelegd, niiimmer bij hem was opgekomen. Mr. Waesembergh achtte na dit verhoor termen aanwezig, O. onmiddellijk in arrest te doem stelten, waarna hij maar het Huis vam Bewaring te Amsterdam werd overgebracht. --- De gemeenteraad van Finsterwolde. De eenige gemeente hier te lande met een communistische meerderheid. De communistische meerderheid In den Finsterwoldschen raad heeft in de vergadering van Maandagavond voor het eerst haar invloed doen gelden en verschillende raadsbesluiten, die in voorgaande jaren tegen de communistische fractie waren genomen, doen intrekken. In verband met de zeer onparlementaire uitdrukkingen, welke de communistische leden vroeger hadden gebezigd, was het reglement van orde zoodanig gewijzigd, dat aan den voorzitter de bevoegdheid was toegekend om leden, die zich beleedigende uitdrukkingen tegen wien ook veroorloofden, het woord te ontnemen. Deze bevoegdheid werd thans met de communistische stemmen vóór ingetrokken. Voorts kwam aan de orde een voorstel van de meerderheid van B. en W. om de in 1932 aan den voorzitter van het burgerlijk armbestuur verleende bevoegdheid om den raadsleden toegang tot de vergaderingen te ontzeggen, in te trekken. De communistische wethouders waren van meening, dat deze bepaling niet gehandhaafd behoorde te blijven, vooral niet nu de meerderheid in het gemeentebestuur werd gevormd door de communistische fractie, welke naar de meening van de wethouders de gelegenheid behoorde te hebben, ook op het beleid van het burgerlijk armbestuur haar invloed te doen gelden. De minderheid (de burgemeester) merkte op, dat de bepaling in het reglement was opgenomen, omdat gebleken was, dat een der communistische raadsleden, die daarvoor meermalen was gewaarschuwd, uit het verhandelde op de armbestuursvergaderingen stof putte voor het schrijven van berichten in communistische bladen met de uitgesproken bedoeling de leden van het armbestuur te terroriseeren en te krenken. Aangezien derhalve het in het leven roepen van een dergelijke bepaling een bijzondere noodzakelijkheid is geweest en niet op goede gronden mag worden verwacht, dat die omstandigheden zich in de toekomst niet zullen herhalen, meende de burgemeester, dat het voorstel niet moest worden aangenomen. Met de stemmen der communisten vóór werd echter ook deze bepaling ingetrokken. Op 11 Januari 1932 was op een verzoek van het burgerlijk armbestuur om critiek op het beleid van dat bestuur, voor zoover het bijzondere gevallen van armlastigheid betrof, niet meer in openbare vergadering toe te laten, doch te verwijzen naar de vergaderingen met gesloten deuren, gunstig beschikt. De meerderheid van B. en W. meende nu, dat dit raadsbesluit behoorde te worden ingetrokken. Zij meende, dat critiek op het beleid van het burgerlijk armbestuur niet mocht worden buitengesloten. De minderheid was van meening, dat het voor een goede armenzorg niet bevorderlijk was, dat gevallen van armlastigheid in openbare vergaderingen werden besproken. Zij adviseerde daarom niet in het voorstel van de meerderheid te treden. Het voorstel van de meerderheid van B. en W. werd evenwel aangenomen met de stemmen der communisten voor. De communisten konden zich wel vereenigen met de door Ged. Staten gewijzigde salarisregeling voor burgemeester, secretaris en ontvanger. Deze regeling had tot gevolg, dat de salarissen van den burgemeester en den secretaris met engeveer f 20 werden verhoogd. De minderheid In den raad wees er op dat de communistische wethouders inconsequent handelden, daar zij vroeger hadden voorgesteld het salaris van den burgemeester geheel te schrappen. Ook bij enkele andere punten wees de minderheid op inconsequente handelwijze van de communistische woordvoerders. De wethouders betoogden echter, dat zij de thans gekregen macht niet direct in handen wilden epven van een regeeringscomris: vandaar hun meegaandheid in verschillende zaken. --- Opening buitenpaviljoen „Groot Lankum” te Franeker DE VERPLEGING VAN ONZE GEESTESZIEKEN. Oude ideeën worden losgelaten. — Nieuwe wegen worden ingeslagen. Gistermiddag had de officieele opening plaats van de z.g. „aangewezen afdeeling" in het buitenpaviljoen van het Geneeskundig gesticht „Groot Lankum' te Franeker, door den Commissaris der Koningin, mr P. A. V. baron van Harinxma thoe Slooten In de feestelijk met bloemen en palmen versierde Noordzaal van het hoofdgebouw vond de plechtigheid plaats, welke bijgewoond werd door talrijke uitgenoodigden. O.a. waren aanwezig de heeren M. Oostwoud, J. Geerts. G. J. Boelens en S. W. de Jong, leden van Ged Staten van Friesland, prof. dr. W. M. v d. Scheer, hoogteeraar aan de Universiteit te Groningen, het voltallig college van B. en W. van Franeker, dr. P. J. Piebenga, van Deventer, oud-geneesheer-directeur van het gesticht, dr. J. Wessels, van Utrecht, inspecteur van het staatstoezicht op krankzinnigengestichten, de griffier van de Rechtbank te Leeuwarden, mr. Taconie, verschillende doctoren uit Franeker en omgeving en de predikanten uit Franeker. Bloemstukken waren gezonden door dr. P. J. Piebenga, het administratief personeel en de firma A. Dam Azn., te Leeuwarden De heer M. G. de Kruijff, burgemeester van Franeker, sprak een welkomstwoord Voor deze officieele ingebruikstelling bestaat goede reden, aldu9 spr. Wij oordeelden, dat zij moest worden aangegrepen om door een dergelijke manifestatie aan de bevolking van Friesland duidelijk te maken, dat ook aan de inrichting te Franeker die ontwikkelingsmogelijkheid wa 9 geboden, waarop zij in verband met de stand van de psychiatrische wetenschap en met de opvattingen, welke omtrent geesteszieken langzaam maar zeker door leeken worden gehuldigd, recht heeft. Het heeft ons uitermate verheugd, dat Ged. Staten zich hebben willen laten voorlichten door onzen geneesheer-directeur Piebenga, die terzake op 26 November 1934 hun heeft uitgebracht een rapport, waarin een oplossing is aanbevolen, welke in haar uitwerking niet enkel voorzichtig en beleidvol maar wel zeer kenmerkend de geest en de bedoeling van den wetgever, die het instituut der aangewezen inrichtingen vestigde, naar het ons toeschijnt het meest zal benaderen en het gaf on 9 groote voldoening, dat de Staten van Friesland aan de totstandbrenging van die oplossing hunne medewerking hebben toegezegd.' Hierna hield de Commissaris der Koningin zijn openingsrede. Spr. herinnerde er aan, dat het de 21e October 1930 wae, dat men in ditzelfde lokaal samenkwam, om het nieuw gebouwd paviljoen van de stad Franeker, „Groot Lankum", bestemd voor de verpleging van krankzinnigen te openen. Dat wij, zeide spr., thans ten tweeden male voor een soortgelijke plechtigheid in dit lokaal samenkomen, ie niet het gevolg daarvan, dat aan dat Daviljoen ingrijpende wijzigingen zijn aangebracht, maar heeft deze oorzaak, dat een wijziging in de wetgeving de wenschelijkheid heeft doen ontstaan, een gedeelte van dat paviljoen een andere bestemming te geven en dit tezamen met het buitenpaviljoea „Huize Landzicht" het karakter te geven van een „aangewezen inrichting", in de zin van art. 7 der Krankzinnigenwet. Bij een in 1904 tot stand gekomen wijziging dier wat was ingevoerd de duegenaamde „aangewezen inrichting", die het mogelijk maakte, dat patienten, die medewerken, om aich vrijwillig in zoodanige inrichting te doen opnemen en daarin te verblijven, kunnen ontkomen aan anders noodige plaatsing in een officieel krankzinnigengesticht en aldus vrij blijven van het in de volksopinie helaas daaraan verbonden minderwaardigheid»-merk. Voor patiënten, die zelf of van wie bloed- of aanverwanten de kosten betalen, behoefden geen bijzondere voorzieningen ve worden getroffen. Anders echter stond de zaak ten opzichte van hen, wier verpleging kwam ten laste der gemeenschap. Onvermogenden konden alleen, indien de overheid bereid is de kosten te dragen, in een aangewezen inrichting worden verpleegd. De overheid, van wie de kosten der verpleging van onvermogende krankzinnigen in hoofdzaak kwam, wae echter veelal niet bereid, die kosten te dragen, zoolang de wet haar betalingeplicht beperkte tot die patiënten, die in officieele krankzinnigengestichten werden opgenomea. Daarin ie bij de wet van 31 Mei 1929, !n werking getreden 1 Januari 1931, verandering gebracht door wijziging van art. 39 der Armenwet in dien zin, dat ook voor arme patiënten in de zoogenaamde aangewezen inrichtingen de betalingeplicht der gemeenten geldt. Een belemmering voor de gemeenten, om in ruime mate tot die opneming van onvermogende patiënten in aangewezen inrichtingen mede te werken, leverde nog op de provinciale verordening omtrent het subsidieeren der gemeenten in de koeten van verpleging van arme krankzinnigen, waaraan door wijziging dier verordening bij statenbesluit van 22 Januari 1935 werd tegemoet gekomen. Toen was de tijd gekomen, om ook het Franeker geneeskundig gesticht, waarin veel onvermogende patiënten worden opgenomen, in gereedheid te brengen voor de ontvangst van patiënten voor een aangewezen afdeeling en hebben gemeente- en gestichtsbeetuur te Franeker met bekwame spoed ie noodige maatregelen genomen, om de daarvoor vereischte veranderingen aan te brengen. Bij Koninklijk besluit van 6 Augustus 1935 werd de aan de gemeente Franeker verleende de vergunning voor de oprichting van 'n gesticht voor krankzinnigen in overeenstemming gebracht met ie nieuwe toestand en kon de inwerkingtreding van de wijziging der provinciale verordening omtrent het eubeidieeren der gemeenten in de koeten der krankzinnigen verpleging, waarop ik boven doelde, op heden worden bepaald. Alle voorwaarden zijn aldus vervuld, welke het mogelijk moesten maken, onvermogende patiënten in deze provincie te verplegen in een zoogenaamde aangewezen inrichting. Het geneeskundig gesticht voor krankzinnigen te Franeker is daardoor een gesticht geworden op de meest moderne leest geschoeid en ik epreek namene het Provinciaal bestuur, wanneer ik de genuaemte Franeker, regenten en geneesheer-directeur van dat gesticht, daarmede van harte geluk wensch. Dat deze verandering bet droevig lot van vele geesteszieken in hooge mate zal verzachten, hoop ik van ganecher harte. Een voorrecht ie het zeker, dat ook onze onvermogende patiënten op grond van dat onvermogen nu niets meer behoeven te ontberen wat aan hunne beter gesitueerde lotgenooten te beurt kan vallen. Met de wensch, dat onder Hoogere Zegen deze nieuwe inrichting moge strekken tot heil van de geesteszieken, die daarin zulten worden opgenomen, verklaar Ik de aangewezen afdeeling, bedoeld in art. 7 der Krankzinnigenwet, verbonden aan het krankzinnigengesticht te Franeker, voor geopend. De heer W Honing, voorzitter van het nestuur van het Geneeskundig gesticht, bracht den Conimi. .aris dank voo- zijn bereidwilligheid om de opening van de aangewezen afdeeling toe te lichten. Bij deze plechtigheid, aldus spr., worden we sterk herinnerd aan de opening van het gebouw „Groot Lankum", welke nu reeds weer vijf jaar geleden geschied is. Deze gebeurtenis is toch een andere dan die van 1930. Toen was er de voltooiing van een grootech plan, dat ontzaglijk veel voorbereiding had geëischt en de bezegeling van het feit, dat het gesticht voor Franeker behouden bleef. Thans niet anders dan de invoering van een reorganisatie. Konden wij toen een nieuw, groot en welingericht gebouw toonen, thans kunnen we eigenlijk u niets tastbaars laten zien. Toch is deze reorganisatie voor onze inrichting van groot belang. Deze krijgt nu ook ecu afdeeling, zooals de meeste gestichten in Nederland reeds hebben tn die haar, willen wij met de tijd meegaan, niet mag ontbreken. Het schatten van de waarde van een open afdeeling voor de verpleging en voor de samenleving door den leek, is niet zoo gemakkelijk. Ook ten opzichte van wat spr. de technische toepassing zou kunnen noemen, variëeren de ideeën nog al. Echter waar de open afdeeling is, zou men haar niet gaarne missen. Wij bestuurders beschouwen haar als een verheugende aanwinst en een completeering van onze psychiatrische inrichting. Wij hebben dan ook eon amore onzen vroegeren geneesheer-directeur, dr. Piebenga, gesteund bij de voorbereiding. Voor de wijze, waarop hij die voorbereiding aangepakt en tot een goed eind gebracht heeft brengt spr. gaarne welgemeende hulde. Spr. biedt ook groote dank aan den heer inspecteur Weesels voor zijn adviezen en aan heeren Ged. Staten voor hun voorstellen aan de Staten van Friesland. Niet minder dank aan den tegenwoordigen geneesheer-directeur, doctoren en hoofdverpleegsters voor het moeilijke werk der selectie van de patiënten. Hun wacht een verzwaring van hun taak, evenals het geheele verplegend, administratief en huishoudelijk personeel. Wij zijn overtuigd dat hunne toewijding daartegen zal zijn opgewassen. In hooge mate sympathiek is ons allen ongetwijfeld, aldus 9pr., het streven van den vader der aangewezen afdeeling, den heer Schuurman Stekhoven, oud-inspecteur van het Staatstoezicht, om althans een deel der geesteszieken en de inrichtingen, waar zij worden verpleegd, te vrijwaren voor het odium, dat door onverstand en wanbegrip op krankzinnigen en gestichten in vroeger tijden is gelegd en tot onze tijd is blijven bestaan. Er ligt in deze tactiek iets, dat onlogisch schijnt en dat eer aan een concessie, aan een verfoeid wanbegrip doet denken. Misschien is het echter juist goed gezien, rekening te houden met begrippen, die nu eenmaal bestaan en te hopen, dat die, mede door deze maatregel, maar vooral door het verbreiden van' beter inzichten, op den duur zullen verdwijnen. Hoe algemeen de betreurenswaardige opvattingen, waarop spr. doelde, zijn geweest, kan o.a. blijken uit 't groot aantal zegswijzen in onze taal, die alle slaan op geesteszieken. We kennen ze allen wel nietwaar? Met molentjes loopen. Een slag van de molenwiek beet. Eén van de vijf missen. Van lotje getikt, enz. Alle als een grapje bedoeld. Inderdaad humor van de ergerlijkste soort! Stelt u zich eens voor, dat iemand het zou wagen, op dergelijke wijze over lijders aan t.b.c. of kanker te spreken. Men zou hem als een hartelooze bruut links laten liggen. Mochten toch eindelijk alle verstandige menschen beseffen, dat krankzinnigheid een ziekte ie, zooals een lichamelijke ziekte, die ons allen of die ons lief zijn kan overvallen en zich onthouden ooit dergelijke spotwoorden in de mond te nemen en hén in hun gezin niet dulden, zoodat die woordeD over een paar geslachten uit onze taal mochten zijn verdwenen. En nu wat de gestichten betreft. Het ie niet verwonderlijk, dat omtrent de inrichting daarvan en hetgeen daarbinnen geschiedt soms nog zoo vreemde meeningen bestaan. Men ziet de hooge blinde muren en de getraliede venstere en vraagt: wat mag zich daarachter toch wel afspelen? Daarom staat spr. dan ook van ganecher harte naast degenen, die zeggen: weg met die blinde muren, weg met de traliën! En spr. zou er aan willen toevoegen: komt kijken! Spr. zou alle belangetellende menschen in de gelegenheid willen stellen, het interieur van de geetichten, ook het binnengeeticht (van nu af het academie-gasthuis) te bezichtigen, opdat zij zich kunnen overtuigen, dat het zeer goed mogelijk is de patiënten heel behoorlijk, hier en daar zelfs heel huiselijk te herbergen. In de mooiste gestichten en de fraaiete sanatoria, voorzien van de beste hulpmiddelen, kan de verpleging echter dan alleen heilzaam zijn, indien zij, aan wie de zorg voor de patiënten is toevertrouwd, hun schoone en moeilijke taak volbrengen met toewijding en met liefde. En gij zult met mij in gedachten, aldus besloot spr. zijn rede, hun een stille hulde brengen. --- Toespraak van den inspecteur. De heer J. Weeeele, inspecteur van het Staatstoezicht op krankzinnigengestichten, voerde daarop het woord. Hij wees er op dat het Gesticht te Franeker een grootech verleden heeft. De verpleging was altijd uitetekend. Uitermate verblijdt het spr. dat er thans een open afdeeling aan het Gesticht is toegevoegd. Zij zal er n.l. voor zorgen, dat de patiënten zich vlugger, gemakkelijker aan de maatschappij aanpassen. Er moge hier met veel vreugde gearbeid worden! --- Toespraak van den geneesheerdirecteur. Dr. J. C. van Andel, geneesheer-directeur van het gesticht, zeide, dat hij geen beteekenisvol aandeel heeft gehad in de totstandkoming van de open afdeeling. Dr. Piebenga heeft alles verzorgd, zoodat het hem heel gemakkelijk viel diens taak over te nemen. In de laatste jaren ie er een wijziging gekomen in de methoden voor krankzinnigenverpleging. Sloot men vroeger de geesteszieken af en vermeed men zorgvuldig alle aanraking met de maatschappij, in de laatste tijd zijn hieromtrent de meeningen radicaal veranderd, dank zij de belangrijke arbeid van prof. v. d. Scheer. Oude ideeën zijn losgelaten en maatregelen op paedagogisch gebied worden nu ,epropageerd. Het geneeskundig gesticht moet beschouwd worden ale een op zichzelf staande maatschappij. leder verpleegde heeft daarin zijn rechten en plichten. Het moderne gesticht brengt de geesteszieken op hun gemak, doet hen zich thuis gevoelen, maakt hen zoo niet schuw, maar geeft hen zoo zelfvertrouwen (een zeer voorname factor). Het is verwonderlijk, waartoe de verpleegden dan in staat zijn. Zij arbeiden en vervaardigen allerhande voorwerpen. Spr. wees in dit verband op een kleine tentoonstelling van deze voorwerpen in de hall van het gebouw. Het stempel van minderwaardigheid, van onbetrouwbaarheid mag de patiënt niet voelen. Hij moet zich vrij weten van elke dwang. Hij dient zich te bewegen in een gezellige, vertrouwelijke sfeer, hetgeen voor hem een groot geluk ie In Indië heeft apr. prachtige resultaten door deze verplegingsmethode in open afdeelingen gezien. Onrust ie vaak te wijten aan opsluiting. Spr. hoopt, dat ook hier door de open afdeeling uitstekende resultaten 7iillen bereikt worden- Dr. P. J. Piebenga, nud-geiieesheer-direcleur van het Franeker Gesticht, sprak een woord van dank tot het bestuur voor de hulde, hem gebracht. Langs lijnen van geleidelijkheid zijn we hier, aldus spr., gekomen tq_t vrijere verpleging en actieve arbeidstherapie. Coüte que coüte moest echter ook het gesticht een aangewezen afdeeling hebben. Spr. verheugt zich zeer over het besluit van het bestuur, de gemeenteraad en de Staten van Friesland, welke colleges hij dank bracht voor hun medewerking. Zonder veel moeite is de inrichting van de open afdeeling geschied. Hij had gaarne gezien dat het geheele gesticht „open" werd, maar dit is bij de wet nog niet mogelijk. Moge echter de open afdeeling zich geleidelijk uitbreiden. Spr. voegt hieraan nog toe, dat hij hier met ontzaglijk veel genoegen heeft gearbeid. Moge mijn opvolger dezelfde samenwerking ondervinden gelijk ik steeds ontvangen mocht. Zeer veel goeds heeft dr. Van Andel in Indië tot stand gebracht. Spr. twijfelt er niet aan of hij zal ook hier uitnemende arbeid verrichten Jhr. mr. W. A. Nahuys, Officier van Justitie, zeide, dat hij bij zijn bezoeken aan het gesticht altijd getroffen werd door de uitstekende verpleging der patiënten. Waar deze in de „gesloten" afdeeling zoo bijzonder goed was, is het zonder twijfel dat dit ook het geval zal zijn in de nieuwe open afdeeling. Dr. W. C. ten Veldhuy6, arts te Leeuwarden, voorzitter van de kring Friesland-Noord van de Maatschappij tot bevordering van de Geneeskunde, merkte op, dat de Maatschappij zeer dankbaar ie dat een open afdeeling aan het gesticht tot stand kwam. Wij koesteren daaromtrent de grootste verwachtingen. ---