PROVINCIALE STATEN VAN OVERIJSSEL. Het tertiaire wegenplan en de streekplan-actie voor N.W.-Overijssel. Bij de behandeling van het voorstel van Ged. Staten van Overijssel tot vaststelling van een nieuw tertiair wegenplan werden •in de af deelingen tal van bezwaren ingebracht. Ten aanzien van de verbinding van Meppel met den Noord-Oost-polder hadden Ged. Staten voorgesteld dezen eecundairen weg te voeren via St. Janeklooster naar Kadoelen en een tertiaire verbinding te maken van St. Janeklooster naar Vollenhove met afvoering van den weg St. Janeklooster naar Krieger van het plan. Ook hiertegen werden in de afdeelingen vele bezwaren geopperd. De commisise meent evenwel, dat er aanleiding bestaat met de door Ged. Staten voorgestelde oplossing mede te gaan, al vindt zij deze dan ook niet in alle opzichten ideaal. 'Alhoewel de commissie van rapporteure in haar eindconclusie in overweging geeft het voorstel van Ged. Staten aan te nemen, om gedurende drie jaren een bijdrage van ten hoogste f 2500 per jaar te verleenen in de koeten van een streekplan voor N.W.- Overijssel, werden in de afdeelingen over dit voorstel velerlei opmerkingen gemaakt. Zoo werd de aandacht gevestigd op de wenechelijkheid het Zwarte Water bij Genemuiden te overbruggen en de brug bij Hasselt, die de verbinding vormt tusschen de secundaire planwegen Zwolle—Hasselt en Hasselt —Zwartsluis, te verbeteren. Gevraagd werd o.m. of 't vast staat, dat de Noord-Oost-polder bij Overijssel zal komen, en of Ged. Staten zouden trachten de gemeentebesturen van Kuinre en Blankenham, die zich afzijdig hebben gehouden, alsnog tot medewerkincr aan het streekplan te bewegen. Gepleit werd yoorte voor een verbinding van Blokzijl naar Lemmer. --- Gemengd Nieuws. —De vacantie in de bouwbedrijven wordt dit jaar gehouden van Maandag 31 Juli tot en met Zaterdag 5 Augs. — Het zeekamp van het „Nationaal Jongeren Verbond" wordt van 31 Juli tot 12 Augustus gehouden. Opnieuw is als logementschip beschikbaar gesteld de „Buffel", plus veertien zeil-marinesloepen. Aan het zeekamp zullen dit jaar 165 jongens deelnemen uit alle deelen van het land. De „Buffel" ligt in de haven van Den Oever. — De heer J. W. M a t t hij - sen te Amsterdam heeft thans aan den voorzitter van het Centraal Stembureau meegedeeld, zijn herbenoeming tot raadslid niet te accepteeren. De heer De Miranda, die eveneens zou bedanken, heeft nog tijd tot 20 Juli. — In de maand Juni hebben niet minder dan 50.000 schcoolkinderen deelgenomen aan schoolreisjes (in groepsverband) met de Nederlandsche Spoorwegen, een aantal tweemaal zoo groot als dat van verleden jaar. — In de te Utrecht gehouden .vergadering van den Nederlandschen Bond van Veehandelaren is to#flïd. van het dagelijksch bestuur uit de door de afdeelingen aangewezen hoofdbestuursleden o.m. gekozen de heer J. S. Wiersma te Wieuwerd. — Professor Pettit van het instituut Pasteur heeft verklaard, dat dank zij het serum tegen nekkramp, afkomstig van paarden, die een injectie ontvangen hebben van het, de besmettelijke kiem dragende, virus, tegenwoordig 83 pet. van de gevallen genezen, tegen 33 voor de ontdekking van dit serum, mits ze terstond worden aangegeven, want het kan slechts ""enkele jaren bewaard blijven, hetgeen het vormen van voorraden belet. — Nabij het vliegveld van Sevilla is een verkeersvliegtuig van de lijn Sevilla—Madrid kort na den start brandend neergestort. Het kwam terecht op een chemische fabriek, waar het een ontploffing veroorzaakte. Alle inzittenden, wier aantal nog niet bekend is, kwamen om het leven. In de fabriek brak brand uit, waarvan de blussching door gebrek aan water werd bemoeilijkt. — Dezer dagen zijn de drie jonge ooievaars van het nest op het landgoed Gooilust te 's-Graveland gestolen. Men vermoedt, dat de dader ze in het binnenland wil verkoopen of naar het buitenland wil uitvoeren. Het geldt hier een der zeer weinige ooievaarsnesten, welke tegenwoordig in westelijk Nederland worden aangetroffen. — Te Luik is een 29- jarige hulp-apotheker gearresteerd die, naar het parket vermoedt, eerst zijn vrouw en thans zijn verloofde, door vergiftiging, van het leven zou hebben beroofd. Bij het overlijden van zijn vrouw had de man een assurantiepremie van 100.000 francs opgestreken. Ook de verloofde, die in den nacht van 3 op 4 Juli j.l. bezweek, was, te zijnen gunste, op het leven verzekerd. — Op 73-jarige n leeftijd is te Londen overleden brigade-generaal Charles Granville Bruce, bekend als leider van de Mount Everest-expeditie in 1922 en 1924. Bruce heeft verschillende boeken over de Ilimalaya geschreven. --- Ernstige vergiftigingsverschijnselen. Twee dooden. In het gezin Tatenhoven in het Noord- Brabantsche dorp Woensel hebben zich dezer dagen ernstige ziektegevallen bij de vijf kinderen voorgedaan, welker oorzaak men nog niet heeft kunnen vaststellen. Inmiddels zijn twee der kinderen, een 2-jarig meisje en een 4-jarig jongetje, overleden. Ernstig ziek zijn thans nog eèn 12-jarig en een 7jarig meisje en een 9-jarig jongetje. De ouders zijn geheel vrij van elk ziekteverschijnsel. Vermoed werd, dat de kinderen vergiftigd zijn door loodarsenaat, waarmee aardappelvelden, dicht achter de woning, besprenkeld zijn, door het kauwen op bloemstengels en grassprietjes die met dit gif in aanraking zouden zijn gekomen. In het rijkslaboratorium te Utrecht wordt een onderzoek naar de oorzaak ingesteld. Intusschen deelt de Tel. mee, dat de ziektegevallen berustten op een infectie van bacillaire dysenterie. Verleden jaar is een soortgelijk epidemietje in den Achterhoek voorgekomen, waarbij zich zes sterfgevallen hebben voorgedaan. In het onderhavige geval bestaat er weinig kans, gelijk men van welingelichte zijde mededeelt, op uitbreiding. Hoogstwaarschijnlijk berust de infectie hier op het eten van elecht gewassen vruchten. --- Afscheid van Evangeline Booth van Nederland. Indrukwekkende bijeenkomst in Den Haag. In het Gebouw voor Kunsten en Wetenschappen te 's-Gravenhage, dat tot de, uiterste hoeken gevuld was, heeft Nederland afscheid genomen van de Generale van het Leger des Heils, Evangeline Booth, die met October a.s. als zoodanig zal aftreden. De samenkomst, die stond onder leiding van burgemeester De Monchy, werd bijgewoond door talrijke autoriteiten, onder wie de minister van Buitenlandsche Zaken, de ministers van Staat jhr. mr. D. J. de Geer en jhr. H. A. van Karnebeek, luit.-generaal jhr. W. Roëll, oud-commandant van het Veldleger, oud-minister mr. dr. Donner, de Amerikaansche gezant, de Belgische vertegenwoordiger baron G. Ruzette, E. A. Jackema van Burmania baron Rengers van Warmenhuizen, grootmeester van het Huis van H. K. H. Prinses Juliana, ds. A. K. Straatsma, Ned. Herv. predikant en ds. A. G. Barkey Wolf, Gereformeerd predikant. Na de rede van burgemeester De Monchy brachten twaalf meisjes in nationaal costuum, voorstellende de elf provinciën en de Nederlandsche Maagd, generale Booth een groet. Kommandant Bouwe Vlas nam met een hartelijke toespraak afscheid van de generale, hetgeen deze beantwoordde met een rede, die uit het Engelsch vertaald werd en waarin zij opwekte, staande te blijven op de beginselen 'van het Christelijk geloof. --- Nu ook een Mexicaansche vijfling. In een telegram uit Villa Hermosa aan het Mexicaansche blad „Universal" wordt bericht, dat in Puerto Obregon (Staat Tabasco) de vrouw van een journalist, Polita Alvarado de Carbonell, het leven geschonken heeft aan een vijfling, te weten drie jongens en twee meisjee. Gemeld wordt voorts, dat die kinderen het goed maken, doch dat de toestand: van de moeder zeer onzeker is. --- Verkeersongevallen. Meisje door autobus aangereden. Een dochtertje van den molenaar Alltena te Ede, dat plotseling den rijksweg overstak, om een bal achterna te loopen, werd geraakt door de koplamp van een passeerende autobus, waarvan de chauffeur nog trachtte uit te wijken. Het kind werd over den weg geslingerd. Na aankomst in het ziekenhuis is het meisje overleden. --- Wielrijder aangereden en gedood. Op d/en Baarknosohenweg te Bleriok is de 45-jariige wielrijder Helmink door een uit de tegenovergestelde richting komende personenauto, welke links van den weg reed, gegrepen en tegen den grond gesmakt. De man was op slag dood. Op den nieuwen Rijksweg tusschen Overschie en Delft is de 67-jarige basculemaker F. uit Schiedam, die plotseling den weg overstak, door een auto overreden en op slag gedood. Te Langerak bij Doetinchem is het 6-jarig dochtertje van den heer Wijers, dat plotseling van achter een stilstaanden trailer te voorschijn kwam, door een auto gegrepen. De kleine was direct dood. --- Een geval van betoovering in de 17e eeuw De duivelbanner van „den Ouwer kwam er by te pas. Er zijn weinig hoeken welke zooveel beroering hebben verwekt als het in 1691 verschenen groote werk van den beroemden Balthasar Bekker, toen predikant te Amsterdam, getiteld: „De betooverde weereld. zynde een grondig ondersoek van 't gemeen gevoelen aangaande de geesten, derselver Aart en Vermogen. Bewind en Bedryf, als ook Tt gene de Menschen door derselver kraght en gemeenschap doen". In een tijd waarin het bijgeloof welig tierde, ook bij vele ontwikkelden, was de uitgave van dit boek een daad van groote beteekenis, al rijpt bij de tegenwoordige wetenschap het inzicht, dat ds.-Bekker bij zijn hartstochtelijke bestrijding niet zelden verschijnselen heeft verworpen, van welker feitelijkheid men tegenwoordig wel degelijk overtuigd ie. Ie het hier niet de plaats over de absolute waarde van „De betoverde weereld" een oordeel uit te spreken, voor den bestudeerder van het Friesche volksleven is dit werk hierom reeds belangwekkend, wijl de schrijver (die in Metslawier geboren werd) lange jaren ale predikant op het Friesche platteland werkzaam ie geweest en daar materiaal voor zijn boek verzameld heeft. O.m. stond hij te Óoeterlittens en te Franeker. Zoo doet hij uitvoerige en interessante mededeel ingen over „een kind in Friesland, 't welk men seide dat betoverd was". Uit dit verslag laat zich een geval van „tejoenderij" reconstrueeren zooals vele ouderen zich nog wel zullen kunnen herinneren uit hun jeugd of uit verhalen van ouders zich nog wel kunnen herinneren uit hun jeugd of uit verhalen van ouders of grootoudere. Deze 17e eeuwsche tooverij in Friesland vertoont geheel hetzelfde karakter als die waarvan men in het begin van deze eeuw nog wel hoorde, wat nog weer eene ■wijst op den hoogen ouderdom der beweerde verschijnselen en de verhalen daaromtrent. Bekker deelt mede, dat het geval „tusschen de ouders en de vrienden van het kind en my door wisseling van brieven ondersocht" is en dat hij geen namen zal noemen noch de plaats waar het zich heeft voorgedaan „om dat ik niet wete of 't degenen wien dit aangaat aangenaam mag zijn". Tenslotte spreekt de echrijver grooten twijfel uit of de oplossing die hij geeft, wel aanvaard zal worden „gemerkt den diepen indruk welken d'ouders toonden dat eij hadden van betoverd-hei d". De moeder van het betooverde kind nu had de. Bekker medegedeeld, dat de betoovering begonnen was toen een zekere vrouw 't kind een peer had gegeven, waarna zij hem in een uitvoerig schrijven den gang van zaken uiteenzette. Deze brief luidde aldus: Ten eersten is het begin geweest in de maand van September 1688. als wanneer hy geheel siek wierd; doch moghte geweldig*, eten, eo dat wy daar over moeijelijk waren: ende wierd daar by eo mager, dat het bedroefd was om aan te eien; eo dat het daar by noch verwies, en al degenen die het eagen seiden, dat het enen bocchel kreeg. Daar by wierd het eo bedroefd daar aan dat het niet gaan konde: en als 't gaan soude, 60 wae het rond gebogen, en gingmet sijne handen op sijne knien. So dat de luiden die hem sagen eeiden, is dat uw kind? Wat ie 'er dat bedroefd aanl Wy waren eeer verlegen! niet wetende wat wy doen souden: So dat wy alle middelen by de hand namen, ende God baden om sijne vorige gesondheid. Doch het beliefde God noch niet: so dat hy van pyne noch al slimmer wierd. Aldus enen tyd wesende, wierden wy daar over van sommige lieden bepraat, dat wy ons beet niet bij het kind deden. Waar over wy verslagen waren, ende zyn na sommige toegegaan, die daar van gebeid hadden: en hebben haar geseid. dat wy ons best al deden, en daai ook geen kosten aan spaarden. So eeiden sy dan. dat wy moeeten andere middelen by der hand nemen: want haar vertrouwen wae, dat het quade menschen waren die het dat kind deden: also daar oolk een was die eeide, dat ey wel geeien had, dat eodanige verbrand waren. So gaven ey one dan raad, dat wy eouden nemen drie roode geërfde bloedkralen, in roode slikeyde, en doen die 't kind om den hals. Maar die moeeten ale een klaverblad geknoopt zijn: en daar moeaten drie knopen Op zijn, ende moesten in den name Gods daar op zyn (gedaan). So daar geen uit quamen (bedoeld wordt: indien de knoopen er niet uit geraakten), dat het dan ook so niet ware: maar wae 't dat daar uit quamen, eo was het eo* Wy hebben hem die van een ander om den hale doen laten: En ey zynder op gedaan des Donderdags, en hebben gehangen tot den Dingsdagh 'e morgens toe. Doe warense daar alle drie uit; waarom wy verslagen waren. So hebben wy daar verscheidene by gehaald, die dat mede ondervonden hadden, die ook mede verbaasd waren; ende hebben one geeeid, dat uit de hare quamen wel twee; en daar was 'er een, die eeide, dat uit de hare quam een. So moesten wy al wederom raad eoeken: hebben daarom aijn water eens op een plaats gestuurd. Die heeft ons laten weten, dat het kind daar bedroefd aan wae; maar met Gode hulpe eoude geneeen worden: maar dat het quade menschen deden; en ook meer ale twee. en het wae ook alleen op dccc plaats niet. So hebben wy goed gekregen, daar wy groote beterschap by vonden, want God de Heere segende het so, dat het binnen twee of drie weken omtrent geneeen was: behalven dat hy des nachts niet konde rusten, om den grooten hoest dien hy noch hadde. So hebben wy eijn kussen, daar hy met sijn hoofd op lagh te slapen, geopend, en hebben daar uit gekregen drio kranssen met allerhande geern; rood, wit swart, ja bindgeern: so dat wy laar over ontetekl waren. Ja eo mooj warenee met allerhande veeren gemaakt; en hadden twee de grootte van een hand; en een so groot als het midden van een tafelbord; en de pytken waren allegaar na malkanderen toe; en de veeren waren so glad, dat daar eulk niet een veer in het '-'ussen wae die der na geleken. Omtrent een week daar na hebben wy daar twee heele en ontrent drie halve uitgekregen: eo dat God gaf, dat het doe voort beterde, tot verwonderinge van alle menschen, die het kind eo onnoeel hadden ge. eien. Wat meer van de eaak ie, weten wy niet; so dat hy om St. Jakobbeterde. 1689" (*) n.l. betooverd. Tot zoover de brief. Voor wij op enkele dingen nader ingaan, willen wij eerst in het kort weergeven wat de oudere de. Bakker antwoordden op de vragen welke hij hum naar aanleiding van dlit verslag stelde. Hieruit blijkt, dat het kind zes jaar was. Een,week niadiat bet een peer gekregen had, was de ongesteldheid begonnen. De vader had ook van de peren gegeten, dtooh hem was niete overkomen, wat ds. Bekker uiteraard deed vragen: ~Waa>rom dan ook de ouders niet betooverd?" • Wat de middelen betreft, die die ondiere hadden aangewend om het kind; te genezen, dit waren „dranken en pleisters en emeerirngen" geweest, welke zij bij de „Doctoren en meestere in de stad" hadden gehaald. Over de „quade menechen", die verbrand waren, vroeg de. Bekker, of de zegslieden ook het bewijs hadlden gezien, „dat sy't quaad deden waarom diatee verbrand zijn". Geantwoord werd: „Daar waren dam enige gevangene, welke beschuldigd wierden van toverye, die dan door 't pynigen sul* beledien hebben. Doch zijm nog eerst op't water geworpen, van een hoge brug; en dreven op't water, ails ofse im geen water waren. En wanmeerse daar uit quamen, warenee dlroog". — De bekende waterproef dus, waaraan in de 16de en 17de eeuw geregeld van hekserij verdachte vrouwen werden onderworpen. De knoop welike op de kralen gelegd werd, was geen „wevereknoop, (maar) gelijk mem de meeste knoopen maakt." De. Bekker vroeg de moeder nu zelf ook eens met dezelfde bloedkralen cm etiifczijden draad de knoopen te maken, waarop zij hem mededeelde, dat dezelfde vrouw, döe de knoopen bij de betoovering had gelegd, nadat het kind beter wae geworden, het nog eens bad gedaan, op dezelfde wijze. Doch toen waren ze er in gebleven „en hebben wel drie weken gehangen". Voorts vroeg Bekker naar welke plaats de oudere met het water waren geweest. „Bergum? na dat Baal-Ekron plaghmen al voor 50 jaren om eulken raad te gaan". Blijkbaar woonde daar toen een vermaarde duivelbanner of wonderdokter, doch 't was deze niet dien de oudere raadpleegden. Zij waren gegaan naar „den Ouwer by de Jouwer: een man die veel eulke menscheh geneest, en uit het water 6agh, dat het een kind was: sagh ook wat hem scheelde, te weten diat de milt en de longe aan eem wiessen: (dit seggem komt met de doctoren over een) en dat hy't door gegeven goed gekregen had". De man had toem.de volgende .middelen gebruikt: terpentijn-olie en „doorgaande salve", waarmede de jongen ingesmeerd werd. De eeme drank was half water en hall brandewijn, waar twee soorten oingedroogde wortelen ingedaan werden. Daarvan gebruikte het kind 's morgens, 's middags en 's avonds ecu lepel vol. De andere wae bier met groene kruiden, die versch geplukt waren, en tot de helft gekookt. Daarvan werd ook een lepel gebruikt, een uur na het voorgaande. Ds. Bekker wees er op, dat dit ate natuurlijke middelen waren, welke met duivelbannerij niets te maken hadden en vroeg waaruit de wonderdokter bad gezien, dat 't „quade menechen" waren. Dit zag hij uit het water; de knoopen waren toen nog in den zijden draad, aldus de vrouw. Maar toem ze het „goed" ontvangen had en voor het eerst gesmeerd had, zaten de drie kralen buiten de knoopen. Klaas de Oude (zoo heette de mam) had gezegd, dat er twee kwade menschen waren, drie „6Uilx in een ander buis gedaan hadden". Ds. Bekker stelde vervolgens eenige vragen over de kransen welike verbrand waren, waarop hem medegedeeld werdi, dat er twee „vrowspersonen" im het huis verschenen waren, voordat de kransjes verbrand waren, „vam wie men quade gedachten hadde, en d'eene sedert nooit, en dandier eenmaal im 't huis geweest is: daarse van te voren dikwijls venseheenen, doe het kind so elendlig was". De veeren uit het kransje waren ongeveer 51/ a c.M. lang (in het boek is de lengte door een lijntje aangegeven); de kleur wai half wit; „het bovenste daar van was met swarte en schiet© (dat i 6 bruüigrawe, zegt B.) plekken, de grootte van een spetdehoofd. Het was een ptuimkussen, eo dat men wel geloven soude dat het ganseveeren zijn geweest". Tenslotte vat de. Bekker, die in zijn boek herhaaldelijk de antwoorden op zijn vragen uitvoerig commen>tarieert, zijn conclusies samen en betoogt, hoe licht de menschen geloof hechten aan tooverij. De ziekte van een kind duurt wat te lang om niet aan betoovering te moeten worden toegeschreven, zegt hij. Bij de doktoren vinden de ouders geen baat en de menschen bepraten hen en zeggen, dat zij andere middelen moeten gebruiken, „En diat waren dccc schone middelen van de kralen om de hals en de kransjes ui;t de kussens en by Klaas den Ouden raad te halen", aldue de. Bekker schamper. Hij geeft als zijn oordeel over dezen Klaas van Oldeouwer, dat diens middelen natuurlijk en goed waren, maar dat hij den oudere had wijs gemaakt, diat het kind betooverd was „om meer neeringe te maken". Dergelijke wonderdokters weten n.1., dat de meeste lieden „met desen waan van tovery syn ingenomen", zoodat zij velen „van alle kanten in hum kraam (krijgen)". Van Klaas den Ouden deelt ds. Bekker nog mede, diat deze ook van betoovering gesproken had by ..de huisvrow van Wïgfle Nannes in haar watersuchtige siekte" en gezegd had, dat zij verlost zou worden van spelden, naalden, tepetetelen, haar of vlas. Doch toen de plaatselijke predikant dreigde dit aan de „pOlityke macht" te zullen openbaren, was daar niets van gekomen. De. Bekker besluit daarom triomfantelijk: „Stiet dan eo licht ie dccc tovery te helpen of ook voor te komen met een woord", hoewel hij onmiddellijk daarna verzucht: „Och, diat God doch eens gave dat de menechen wijser wierden!" Wat tenslotte de brief betreft, welken wij hierboven overgenomen hebben, hoewel er verscheidene frisismen in voorkomen, blijkt de schrijfster niet een dier slechtst ontwikkelden te zijn. Dit zou men ook kunnen opmaken uit het feit, dat de oudere uit zich zelf niet aan tooverij gedacht hadden, maar daar eeret door anderen op opmerkzaam gemaakt waren. --- Kerknieuws. NED. HERV. KERK. Jubileum ds. H. Limpers. APELDOORN. Den 4en Augustus a.s. herdenkt ds. H. Limpere, cm. pred. alhier, den dag waarop hij voor 50 jaar het predikambt bij de Ned. Herv. Kerk te Stavoren aanvaardde. De. Limpere diende de gemeenten Stavoren (1889—1894), Akkrum (1894—1927), Engelen (Noord-Brabant) (1927—1935), toen hem door het Provinciaal Kerkbestuur van Noord-Brabant en Limburg eervol ontslag werd verleend. Zondag 30 Juli hoopt de jubilaris te Stavoren in de Ned. Herv. kerk een gedachtenisrede te houden, terwijl hij Zondag 6 Aug. in het lokaal te Wiescel, gem. Apeldoorn, het jubileum hoopt te herdenken. Tijdens zijn verblijf in Apeldoorn heeft de. Limpers zich vooral door zijn vriendelijkheid en goedhartigheid vele vrienden verworven. De jubilaris houdt in Wiessel en omgev'ng nog bijbellezingen, hij is o.m. lid van de Herv. Mannenvereen. en de Chr. Friesche Vereen, alhier. SNEEK. De heer W. Meerholz, evangelistgodsdienstonderwijzer der Ned. Herv. Èvang. te Nieuw-Scheemda, is benoemd tot directeur van het 1 Sept. a.s. te Sneek te openen Chr. rusthuis Thabor. NED. HERV. KERK. Beroepen te Rinsumageest cand. S. W. de Vries, pred. der Herv. Ev. te Coevorden. NED. HERV. KERK. Aangenomen naar Meeden (Gron.) J. A. Mulder, cand. te Lisse, die bedankte voor Donkerbroek-Haule en Oldeholtwolde-Ter Idzardt. --- DOOPSGEZINDE BROEDERSCHAP. WITMARSUM Beroepen bij de Doopsgezinde gemeente te Deventer ds. H. P. Tulner, predikant bij de Doopsgez. gem. Witmareum-Pingjum en Makkum. --- Ongerustheid over meeningsverschillen. Door de vorige Generale Synode der Geref. Kerken is een oommissie benoemd tot onderzoek der bestaande meeningeverschillen inzake verscheidene dogmatische punten. Een lid dezer commissie heeft zich inmiddels teruggetrokken, terwijl twee andere (vooraanstaande) leden met een eigen rapport zullen komen. Hoewel het gewoonte is, dat commissies voor onderzoek hun rapporten voor den aanvang der Synode bij de kerken inzenden, sohijnt dit door deze commissie niet te zullen geschieden, meldt de N. R. C.rt. Een dergelijke gang van zaken geeft aanleiding tot een zekere ongerustheid in den boezem der kerken. Men oordeelt, dat een sfeer van geheimzinnigheid geschapen ie, die het kerkelijk leven onnoodig in spanning brengt en men acht het beter, dat, indien er inderdaad afwijkende gevoelens zijn, de kerken hierover klaar en open worden ingelicht. --- Overvloed van candidaten tot de H.D. In verband met het feit, dat tal van candidaten tot den H. Dienst geen plaate kunnen krijgen, komt op de in Augustus te Sneek te houden Generale Synode een vooretel aan de orde om een dringend woord te doen uitgaan tot meer intensieve en meer algemeene activeering van kerkeraden, van meerdere vergaderingen en deputaten voor hulpbehoevende kerken en kerkvieitatie, opdat meer predikanteplaatsen gestioht worden en vacante kleine kerken een dienaar des Woords kunnen beroepen. Verder wordt voorgesteld het initiatief te nemen tot en leiding te geven aan een radicale steunregeling in kerkelijke banen, waarbij de grootere en financieel sterkere kerken, classes en provincies de zwakkere helpen. --- GEREF. KERKEN. Openluchtsamenkomst te Appelsga. APPELSGA, 13 Juli. Onder begunstiging van prachtig weer werd hier Woenedagmiddag door de Geref. Jeugdvereenigingen uit Friesland een openlucht-bijeenkomst gehouden in de duinen, welke zeer goed ie geslaagd. Ruim 450 belangetellenden waren aanwezig. Als sprekers traden op dr. De Bint, Den Haag, met als onderwerp „Altijd overvloedig", ds. Kruiswijk, van Hilversum, terwijl ds. Mollema, van Oosterwolde, het slotwoord sprak. Een en ander werd opgeluisterd door een muziekcorps. --- SCHOOLJUBILEUM TE HOORNSTERZWAAG a.d. VAART. HOORNSTERZWAAG. Op 22 en 23 Juli a.s. wordt te Hoorneterzwaag a.d. Vaart een groot school- en volksfeest gehouden naar aanleiding van het 60-jarig bestaan van de O.L. school no. 9 a.d. 15e wijk. Deze school is geopend 1 Nov. 1878 en bestond dus 1 Nov. 1938 zestig jaar. Met het oog op den laten tijd ie verleden jaar besloten het feest te houden in den zomer van 1939. Als ergens indertijd een nieuwe school in een dringende behoefte voorzag, dan was het deze! Vóór dien tijd ontving de Oost-Schoterlandsohe jeugd onderwijs öf aan de 3e sluis te Jubbega-Schurega öf te Jubbega-Boerenstreek. Hoe weinig er kwam van bet bezoek aan deze twee scholen, begrijpen we, als we 'bedenken, dat de wegen er heen zeer dikwijle onbegaanbaar mochten worden genoemd, de afstand voor de meeste kinderen vaak meer dan een uur en er van leerplicht nog geen sprake wae. Nadat er eerst nog lang en breed gediscussieerd was over de vraag waar de school zou komen, aan den weg of aan de vaart, werd tot de tegenwoordige plaate besloten en werd de school op 1 Nov. 1878 met twee lokalen geopend. Uit een voordracht van zes werd tot eerste hoofd benoemd de heer G. T. Weeterhof uit Nijega (Sm.). Deze stond er aanvankelijk alleen voor, bijgestaan door een kweekeling, de heer Douma. Opvolger van den heer Westerhof wae de heer B. Heiner, aan wien tevens den eereten „onderwijzer van bijetand" werd toegevoegd: de heer Sj. Dijkstra. In deze jaren was het schoolverzuim dikwijls erg groot en naderde sottip de 40%. Door de invoering van den leerplicht en het krachtig optreden van denheer J. de Vries, h.d.s. van 1900—1908, thane rustend te Heerenveen, ie het schoolbezoek veel verbeterd. In den tijd van dezen laatste werd ook het derde lokaal bijgebouwd, iets wat trouwens door de overvolle beide lokalen al jaren noodig wae geweest. De overige onderwijzere tijdens het hoofdechap van B. Hemen en J. de Vries aan de school verbonden waren voorts L. de Jong, S. D. le Fèbre, G. de Boer en mej. L. Hoeketra. Na den heer De Vries waren achtereenvolgens hoofd: M. Bosma 1908—1912, J. bij de Ley 1912—1924, H. Boelmans 1924—1926, thane te Enschedé, A. Hametra 1926—1930, thans te Oudeschoot, H. Knoppien 1930— 1932, nu te Jubbega aan den weg, K. van Goreel 1932—1934, nu te Jubbega-Schurega, C. Tjaden 1934—1935, thane te Meedhuizen in Groningen, en sedert 1935 de heer H. J. C. van der Snoek. Lange jaren zijn aan de school verbonden geweest: mej. B. Dijkstra (22 jr.) en mej. A. Rauwerda (23 jr.), beiden thane rustend te Hilversum. Voorte de heer A. v. d. Ley 1930-1938, thane hoofd te Gersloot. Behalve het h.d.s. is momenteel a.d.school verbonden mevr. C. Hartstra-Blauw (sedert 1931) en de heer A. C. Engelen (sedert 1938). Als een bijzonderheid kan tevens worden aangemerkt, dat al ruim 27 jaar als schoolechoonmaaketer aan de school verbonden is mej. Gr. de Groot. Het aanzien van de school en het schoolhuie ie, vooral na den aanleg van de aardebaan lange de vaart, nogal wat gewijzigd. Het plein, dat gedeeltelijk vóór de ambtswoning lag, ie achter de school gebracht, waar de groote tuin verdween. Een rij boomen aan den Westkant werd gerooid om minder last te hebben van de spreeuwen, die het regenwater in ernstige mate verontreinigden. Vooral de laatste jaren ie er danig aan echoot en woning vernieuwd, verbeterd en geverfd, zoodat de school en de woning in den uitersten Oosthoek van de •gemeente Heerenveen een goeden indruk maken; Gewacht wordt slechts op een harden weg en eleetrieeh licht! Bij de feeeten op Zaterdag, Zondag 22 en 23 Juli zal de Zaterdag in het teeken van de kinderen staan met 's avonds Barend en Martsje in de feesttent, terwijl de Zondag meer voor de ouderen is bestemd. We wenschen de school van harte toe, dat bij 't afsluiten van deze 60-jarige periode een nieuw tijdperk van groei en bloei voor haar moge aanbreken. , v. d. SNOEK. --- Openlucht-samenkomst te Appelsga. APPELSGA, 13 Juli. De ring van Chr. Jongelingsvereenigingen ca. en de ring van Chr. Meisjesvereenigingen in den Z.0.-hoek van Friesland hield hedenmiddag een openlucht-samenkomst in de duinen alhier. Plm. 200 personen waren aanwezig. De heer H. Bos, van Oosterwolde, voorz. ring C.J.V., hield een inleiding over het doel van dezen middag. Vervolgene traden ale sprekers op de. W. E. M. Eggink, Herv. predikant te Nijega, met het onderwerp „Adeldom verplicht", mej. M. S. Matzer van Blooie, van Wijhe, met ale onderwerp „De kleine dingen". Het slotwoord werd gesproken door ds. E. van Bruggen, Herv. predikant alhier. Voor opluistering wae een muziekcorps aanwezig. --- Prof. dr. H.H. Kuyper 75 jaar. Prof. dr. H. H. Kuyper te e-Gravenhageoudete zoon van wijlen dr. A. Kuyper en rustend hoogleeraar aan de Vrije Universiteit, viert Zaterdag 22 Juli a.s. zijn 75sten verjaardag. Herman Hubert Kuyper werd 22 Juli 1864 te Beesd, waar zijn vader Ned. Herv. predikant was, geboren. Hij bezocht het Stedelijk Gymnasium te Amsterdam en studeerde aan de Vrije Universiteit. Hier was hij in 1891 de eerete promovendus, toen hij op een dissertatie over: „De opleiding tot den Dienst des Woords bij de Gereformeerden" magna cum laude den doctorstitel haalde. Reeds als student nam prof. Kuyper deel aan den kerkelijken strijd, die in 1886 in de doleantie wae ontbrand. Toen Kruger in Nederland kwam, fungeerde prof. Kuyper als zijn particulier secretaris. In 1890 candidaat geworden, mocht zijn vader hem 1 Febr. 1891 bevestigen als predikant bij de Geref. kerk van Baarn, die in hem haar eersten predikant ontving. In Mei 1896 vertrok prof. Kuyper naar Leeuwarden. 4 Juli 1899 volgde zijn benoeming tot hoogleeraar aan de V.U. 37 jaar heeft prof. Kuyper aan de Vrije Universiteit gedoceerd. Zoowel in Baarn als in Leeuwarden bracht prof. Kuyper de ineensmelting tusschen de Geref. Kerken van A en B tot stand. In Leeuwarden bewoog hij zich op meerder gebied. Hij stichtte er het A.R. Friesch Dagblad, was hoofdredacteur van de Friesche Kerkbode, voorzitter van het Prov. Comité der Anti-Rev. Partij, praeeee van de Part. Synode en afgevaardigde naar de Gen. Synode van Groningen (1899). CHR. GEREF. KERK. Beroepen te Murmerwoude C. J. Ph. Sobering, cand. te Groningen. (Verb. ber.) --- Berichten uit Stad en Dorp. FRIESCHE MIJ. v. LANDBOUW. Afd. Drachten. DRACHTEN, 13 Juli. Ledenvergadering onder voorzitterschap van den heer Tj. P. Ooeterhof. Een bespreking werd gehouden over het loon en de arbeidsvoorwaarden van de in de bedrijven te werk te stellen werknemers, waarbij werd medegedeeld, dat deze voorwaarden in het gebied der afdeeling gelijk zijn aan die van het vorige jaar. Mededeeling werd gedaan dat vijf melkerecursussen zijn aangevangen. Als juryleden voor deze cursussen werd met den voorzitter aangewezen de heer M. Riemke te Drachten. Ter sprake werd gebracht een door het gemeentebestuur- van Smallingerland aan landgebruikerstjondgezonden circulaire houdende aansporing grondwerk, ter verbetering van den bodem, ter hand te nemen om door plaatsing van werkloozen te doen uitvoeren. Uit de vergadering werden bezwaren geopperd, voornamelijk hierop gegrond, dat in vele gevallen de bijkomende kosten, welke ten laste van den grond-eigenaar blijven, hoog zijn. Behandeld werd een rondschrijven van het hoofdbestuur .waarin te kennen wordt gegeven dat dit bestuur regelend wil optreden ter zake van het houden van tentoonstellingen. Het afdeelingsbestuur is deze idee wel toegedaan, doch meent dat twee tentoonstellingen, n.l. een voor de zand- en een voor de zware gronden toelaatbaar moeten zijn. Besloten werd het hoofdbestuur met deze zienswijze in kennis te stellen. Ten opzichte van den onlange door de Regeering getroffen maatregel tot verlaging van den melkprijs sprak de vergadering zich uit, dat die verlaging teniet dient te worden gedaan. Besloten is het hoofdbestuur te verzoeken ten deze aandrang uit te oefenen. --- Buslichting. ORANJEWOUD. Gedurende het eomertijdvak van 1 April tot 1 October is de brievenbus aan hotel Tjaarda alhier voortaan ook opgenomen in de lichting door den chauffeur van den postautodiens-t. --- Schaap gedood. BUITENPOST, 13 Juli. Hedenmorgen is ten nadeeile van den veehouder W. Westra alhier een schaap door een bloeddoretigen hond totaal verscheurd. De hond is later door diens eigenaar afgemaakt --- Rijksweg 43. BOLSWARD. De werkzaamheden aan den nieuwen rijksweg 43 zijn in vollen gang. Over de landerijen ten zuid-oosten van de stad ie dubbel spoor gelegd en deze baan gaat dwars over de Cnossenlaan ten zuiden van het Julianapark. Het land ten zuiden van het Kruiswater is reeds in bewerking. Hier moet een brug gelegd en een drietal stukken vaart gegraven. Ook bij de Sneekerpoort liggen schepen met zand, die daar worden gelost. Het zand gaat met auto's naar de plaats van bestemming. Bij de Blauwpoort en buiten de stad vorderen de werkzaamheden aan de verbreeding van de Harlingerstraat snel. Het stadsbeeld is daar geheel veranderd door het rooien der boomen bij de Hollandiafabriek. --- RAAD DOKKUM. 11 Juli. Een adres van de beide plaatselijke vereenigingen voor vacantiekolonies om het vooretel van B. en W tot verlaging van het subsidie niet aan te nemen, daar de uitzending van kinderen reeds heeft plaats gehad en gerekend Is op een subsidie van f 100, zal worden behandeld bij de wijziging der gemeentebegrooting 1939. Adres van enkele sigarenwiokeliers, houdende verzoek de belasting op automaten te willen verlagen. De voorz. stelt voor dit adres voor kennisgeving aan te nemen, daar de precarlobelasting - nog maar pas In werking Is getreden. Zonder discussie wordt aldus besloten. --- Schoolgebouw Chr. U.L.O. Ingekomen is de beslissing van Ged. Staten op het beroep van het bestuur der Ohr. Ulo-school tegen het raadsbesluit, waarbij medewerking werd geweigerd voor nieuwbouw. Het schoolbestuur werd in het gelijk gesteld, zoodat de raad alsnog zijn medewerking dien: te verleenen. De voorz. zegt, dat er 30 dagen tijd la voor beroep. B. en W. zullen binnen dien termijn aan den raad voorstellen of al dan niet bij de Kroon in beroep zal worden gegaan. --- Weeshuisbegrooting 1989. Burgemeester contra den raad. Aan de orde komt een wijziging der weeshuisbegrooting 1839. De voorzitter zegt dat de weesvoogden niet zoover gegaan zijn als Ged. Staten wenschen. B. en W. hebben nog een wijziging aangebracht, welke hierin bestaat, dat kosten vergaderen wordt verlaagd en voorgesteld wordt aan weesvoogden een presentiegeld toe te kennen van f 1 per lid per bijgewoonde vergadering, evenals zulks zal geschieden voor de raadscommissies. De heer Postma zegt, dat het hem spijt, dat B. en W. nog een wijziging hebben gemeend te moeten aanbrengen. De oommissie, die met weesvoogden heeft geconfereerd, is tot overeenstemming gekomen, al werden niet alle bezwaren opgeheven. Spr. stelt daarom voor de wijziging der weeshuisbegrooting aan te nemen, zooals het colleige weesvoogden die inzonden De voorzitter zal h«t voorstel van B. en W. eerst in stemming brengen. Spr. kan zich met dit voorstel niet vereenigen. Met deze begrootingswijziging wordt de eigendomskwestie niet opgelost. In 1660 heeft het Hof van Friesland beslist, dat de Armvoogden eigenaars zijn van de "Westerisselanden. De Magistraat heeft destijds door vereeniging van Weesvoogdij en Armvoogdij onder één bestuur een practlsche schikking getroffen voor geschillen. Toéri. evenwel in 1828 de raad weer besloot tot scheiding der beide administratiën, zijn de Weeterisselanden bij het weeshuis gebleven, hetgeen in strijd was met de uitspraak van het Hof van Friesland. De Weesvoogden beschikken derhalve over inkomsten Van andermans %goed. 1-let voorstel van B. en W. wordt aangenomen met 'o tegen 3 stemmen, die van de heeren Foetma, van Dij