't NIEUWSTE BREIBOEK: IS JUIST VERSCHENEN^M^ MOOIERE MODELLEN MEER MODELLEN VEEL KINDERKLEEDING PRIJS 35 GENT (Per poit 40 cent) Toezending na ontvangst van dn bedrao per poslwissel, -gxo |no 5894' o< in postzegels aan de adm nistraiie van he f ad -an Fries and BREI MET PLEIZIER BREI STEEK VOOR STEEK! yBBUmmmW Wie d,t bord &f yoor zic'l ziet \& Ét' voorzichtig zijn, want hij \_j_W nadert 'n voor-5J5 rangsweg (óók /"""V het verkeer van 'in's-edijk (lok.) 7 u. dienst. ST. NICOLAASGA Hv. K. 1.30 de. die Voe. dankz. SURHUISTERVEEN Hv. K. 9.30 ds. Haasloop, col!. TERBAND Hv K. 7 u. ds Winkel. TERHORNE Dps. G. 9.30 ds. Sipkema. TER-mZARDT Lok 2 u. de heei van der Meulen. TERKAPLE Hv. K. 1.30 ds. Dokter. TJERKGAAST Hv. K. 9 u. ds. de Vos, avm. TJALLEBERD Hv. K. 10 U. ds. ten Oever. Dps. G. 9.30 ds. Veenland, avm. TIJNJE Ev. 9 30 de heer v d. Molen. URETERP Hv. K. 9.30 ds. Janseonlus. Ev. 9 u. en 2.30 u. de heer Timmermans. VEENhIIZEN Hv K 8.80 en 10 30 o*. Oerms. WIJNJETERP Hv, K. 1.30 ds. Sajidera. --- Schadevergoedingskwestie. Alsnog wae verschenen Johannes P. W., veehouder te Oldeholtpa, tegen wien ter vorige zitting f 10 of 10 dagen hechtenis was geëischt ter zake, dat hij door plotseling oversteken van den weg met den motorwielrijder Hendrik Zanting te Elsloo in tvotsing is gekomen, waardoor die geblesseerd werd en het motorrijwiel beschadigd Ook was diens civiele eiech, groot plm. f9O. toegewezen. De kantonrechter bepaalde de uitspraak op hed*en, opdat verdachte met L. tot een schikking mocht komen Hij verklaart nu. echter niets te kunnen betalen, waarop zij* veroordeeling volgde tot f 5 of 3 dagen heen tenis, met de verman ing om tot een aceoord te geraken. --- over Menschen, dingen en DE GOEDE AARDE GEBEURTENISSEN En de bewerkers daarvan. Het was Zondagmorgen en prachtig weer. Na .een jammerlijk verregenden Zaterdag en een herfeiigen, echt „ünlijiege", nacht, straalde het zonnelicht met nazomersche warmte reeds op den vroegen morgen en noopte dringend tot een wandeling. Tot een stadswandeling dan, die om dezen tijd van het jaar van buitengewone bekoring kan zijn. De Nieuwestad van West naar Oost tegen het gesluierde licht in geeft bewonderenswaardige effecten. Er waren inderdaad heel voel wandelaars op de been maar ook stond er reeds een lange rij bezoekers in de hal van een bioscoop saamgedrongen voor het bureau van den kaartenverkoop. Dit bevreemdende verschijnsel vroeg een verklaring. En toen die gegeven werd, wis teD wij het trouwens ook wel weer. Daar werd onder auspiciën van het Instituut voor Arbeidersontwikkeling een vertooning gegeven van het filmwerk „De Goede Aarde"' Naar het bekende werk van de Amerikaan.eche schrijfster Pearl Buck, die ons 't volksiin het onmetelijk groote, geheimzinnige China zoo eenvoudig-duidelijk heeft voor oogen gesteld. Wij kennen het boek. de film zal ons niets naders kunnen brengen; meestal i 6 de film van een door een schrijver geschetst beeld beneden de werkelijkheid, maar de geweldige belangstelling voor „De Goede Aarde — zou die momenteel niet een andere reden tot oorzaak hebben? » Wij bedoelen in dit geval niet 6lechte de Chineesche aarde, maar ook het betrekkelijk kleine stukje, waarop wij en onze stamverwanten leven en wonen en werken en tot stof zullen wederkeeren. Bestaat ook hier niet een sterke drang om de aarde, den grond dan, als 't Algoede te prijzen? En nu niet slechts in den zin van eenigst gewild object van geldbelegging bij het kapitaalkrachtige publiek, maar ook en vooral als anker der hope bij Jan en alleman. Zijn niet de boerenpapieren plotseling eterk gerezen en is niet de grond het onderwerp van al- en niet-deskundlgen? De belangrijkheid van regeeringsmaatregelen, zooals het scheuren van grasland, heeft ieders aandacht en de kleine luiden met beperkte middelen bepeinzen nog weer andere dingen, die baat kunnen brengen in benarde tijden en laten hun gedachten gaan over nuts-tuintjes en inmaakpotten en het drogen van groente en alles, wat verder ten dienste staat om het veege lijf te redden. De boer moet zich gevleid gevoelen door het beroep, dat op hem gedaan wordt, maar vooralsnog neemt hij een gereserveerde houding aan. Al te gereserveerd? Die vraag dient nader onder de oogen te worden gezien. Natuurlijk geeft elke wettelijke bemoeienis met een vrij bedrijf reden tot onaangenaamheid, maar de boer is zelf mans genoeg om eigen pleitbezorger te :i. De boer immers is niet slechts de meest vooraanstaande figuur in de dorp«che samenleving, maar ook internationaal de best georiënteerde. De woordvoerders onder hen zijn menschen van groote welsprekendheid, dde zich niet makkelijk laten Verslaan. Wfj hebben onlangs boeren hooren spreken, diie een door hen geëxploiteerde •grasdrogerij hadden te verdedigen tegen een huns inziens niet billijke bemoeienis van de Arbeidswet, en hebben zelden een zoo meesterlijk gevoerd duel bijgewoond. Wanneer dus iemand als welwillende leek zou willen trachten hun belangen te •bepleiten, zou hij hoogstens op een medelijdenden glimlach kunnen rekenen. — „Hwêr bimoeit hy hdm mei!" zouden ze, zoo niet zeggen, dan toch zeker denken •en bovendien hebben ze hun eigen orgaan 'en klachten-apparaat. Hoe toornt niet Friso, als we in zijn jong>te „Actualiteiten" (Frieseh Landbouwblad) lezen: „Keale lannen, kulde nachten, hast gjin foer en den noch djür by in net to folie heaspine. Sjochrie, men kin oer prüs en priis forskil haww*e. Mar as men nou noch fêsthaldt oan sok soarte fen prizen (de lege büterpriis) nou't allee djürder wirdt, nou'! it bidriuw safolle swierder rmt, nou't de bitsjutting fen it bidriuw sa düdük nei foa ren komt, nou't wer de rop giet: boeren, redt üs folk fen 'e hfinger, den kinne wy dêrre net mear oer pleitsje en petearje, mar den is der sprake fen great üm-juchl Den past in krêftich protest. De büter giet tsjin in pryeke. It fé jildt foaral yn de aldere klassen krapoan neal. Mei de bargen bliuwt it great lijen.... En mei de bou? De eardappels? De granen? En foaral yn De Walden mei de rogge? Ie it net in elach yn It gesicht fen de hiele boereslSn, as nou yn dizze tiden de roggepriis fêstlein wirdt op f 8 ?" Er is dus grondige reden tot klagen. ('■■oed. En wij willen geenszins tegen Friso in het krijt treden of op de onbillijkheden I afdoen, maar.... Maar, zouden we zeggen, vergeet de boer soms niet al te licht de positie, die hij inneemt in de wereld —, in de kleine wereld dan van het dorp met de omgeving? Er zijn boeren en boeren. Mogelijk, dat ze voor de wet allemaal gelijk zijn; de wel noemt een koemelker ook een boer en de man met een hectare heide of zandgrond ie een hoer, de kippenhouder en v»rkensme#ter heet boer, maar wij hier verstaan ei iemand anders onder. Een boer is bij ons iemand van gezag, die medezeggenschap heeft over vele gewichtige dingen in de samenleving. Zoowel in eigen bedrijf als anderszins. Maar laten we bij het eigen bedrijf bleven, niet het keuterbedrijf van den kleinen man, maar dus van ien groot-bouwboer, zooals er nog bij vele tientallen te vinden zijn in het land van de D>ngera- en Barradeelen, alsmede de Biermen, Het Bildt en in Ferwerderadeel. Misschien heeft de veelvuldige toepassing van de machine de vertioud'ing tussehen boer en arbeider eenigsz;ns gewijzigd in de laatste jaren, maar omstreeks Anno 1900 of zoo was een bcuwboer op het erf van de plaats een majesteitelijke versch ij mi ng. Vooral in het vroege voorjaar, als de acht vaste arbeiders, vermeerderd niet eenige losse, in het volle bedrijf zaten van zaaien, poten, inleggen. En des morgens of middags op 't heem samenkwamen en vandaar naar hun verschillende posten gedirigeerd werden. „Met verdrag" en desnoods ook er zonder. Wij waren daar gedurende een zekere periode omstreeks 1010 meermalen getuige van, maar kregen steeds den indruk, dal de boer niet slechts de man was, die alles wist en alles regelde, en zeer besÜ6t ook, maar dat hij tevens van iederen man hel gereedschap kon overnemen en het werk verrichten, zooals het behoorde. — „Jimme dêrhinne mei dy bynsdere en jimine nei it fier6te stik by de sédyk mei dat reau en dat hynsder. En de jonges moatte daelks s-jen, det se de Harne ütkomme en fluch " Enzoovoort. Wie zou nu, met zulke voorbeelden voor oogen, willen betwisten, dat een boer in de naaste omgeving niet een man van groot gezag was. En nog luttele weken geleden, op een tocht door Barradeel, kwamen wij langs een boereheem, waar de oogstdrukte in vollen gang was; de dorschmachine puffend en zwoegend ep het heem en de wagens af- en aanrijdend met schooven. Op het land daarnaast een ploeg doliers, acht man sterk; voorts ettelijke stukken land met schooven bedekt en over het welzijn van dit alles waakte ''e boer. Wij zagen met vier paarden bespannen machines, die een tarweveld zeer volledig bewerkten met zichten en binden en al. Een aardappelrooimachime, een maaimachine, waaraan bevestigd een instrument om ook havergewas in schooven neer te slaan. En over al die dingen van zaai en oogst gaat het oog van den boer. Het is genoeg om aan te toonen, dat hij in onze samenleving weliswaar groote verantwoording draagt, maar ook een vooraanstaande en meest eervolle positie bekleedt Noem den greidboer, den fokker en melker, den echrager van onze wereldvermaarde zuivel roem, wien het ook nog vergund !«• jaarlijks minstens één keer een expositie te schouwen van zijn kostelijk vee, waarvoor hem publiekelijk gouden eerepenningen worden uitgereikt. Met in de krant vermelde geestdriftige beschrijvingen en preferentverkteringen en al wat daarmee verbonden is. De eervolle positie in 't dagelijksch leven brengt immers mee, dat hij ook op hoogtij•oraan zit. Wedrennen, concoursen, keuriiigsfeéeten, het uitnemen dat e wat daar in den zomer geboden wordt, is den boer ter eere en zoo was het reeds jaren en jaren her. Ook toen de gewone dorpeling er niet aan dacht om anders op den weg te komen dan loopende of per primitieve voermans (rattelmansreau) wagen, reed de boer al met zijn familie, prinsheerlijk, waar hij wezen wou en al die bevoorrechting heeft hen gemaakt tot leden van de maatschappij, van wie men krachtens hun positie veel kan en mag verwachten. Onafhankelijke menschen, die zich hun waarde en waardigheid bewust zijn. Het 1)1 ijkt uit de werken van Friesche schrijvers, die op den voorgrond treden. Het is bijzonder scherp aangetoond in het in 1936 verschenen werk „In swalker komt thüs", van S P. Akkerman. En wel daar waar hij vertelt, hoe Sinien, de bakkerszoo . ontvangen wordt ten huize van zijn meisje, dat een dot-liter is van den groot-bouwboer Kingma. Na de stugge ontmoeting in de mooie kamer, waar ook een paar logé's mee aanzitten, een domimé met zijn vrouw, en als de jongelui naar buiten zijn gegaan, zegt de dominé: „'t Lijkt me een heel nette jongeman". — „Dat vind ik ook. Een aardige jonge" foei metrou bim by. — „Akke moat in boer ha. Dat siz ik!' «i Kingma. En de frou: — „Hwet oars! S a'n keale bakker! Né, hear!" Dirk en de frou (oom en tante van Akke) haldden hjarren der buten. Alllinne dümnj weage noch: — „Als ze elkaar liefhebben, dan zou 11 er mij niet tegen verzetten, 't Is een teert zaak". Dênnei wier it dien. Mar Kingma bisleai op iteelde stuit, det it üt scoe. Dêr scoe hj wol for soargje.... Deze regels zeggen ons iets omtrent d< mentaliteit van den boer Kingma op het ge bied van standsbegrip en wij veronderstel len, dat de schrijver er niet naast ie. Even min als in het verdere verloop van de ver keering tuwchen de beide jongelui en he leekenen van het conflict, dat door de hou ding der ouders sterk beïnvloed wordt. Dit voorbeeld uit de nieuwe Friesche lit teratuur is met tientallen uit de oudere aai te vullen. Want de rijke boerenzoon en d* arme diaglooneredochter of omgekeerd wa ren steeds gewilde objecten. Men kan deze dingen trouwens geruf negeeren, maar er spreekt genoegzaam ui dat de boer steeds was en is de eerste ma tot op den huidigen dag. En zich daar zee wel van bewust is. Wat wij dan ook zoudien v-illen, is d«i dat hij niet in contrast daarmee de rol va arme verschoppeling speelt. Zoo is het niet — zoo is het nooit g( weeet en zal het niet worden in Friesland noch in vrede-, noch in oorlogstijden. 8....a. ---