Utenteogevolge was to avonds de herberg „De groote Kanrvorst" meer dan i4L Om alle gasten te kunnen bedienen had Kasper Zipf hulp moeten nemen. "Wakker werd er gegeten en flink daarbij gedronken. Zoo goed hadden de haringen nog nooit gesmaakt als thans bij de „aardappelen in het rokje." Men erkende nu het nut van de nieuwe aard-vrucht en begreep, dat de verbouw ervan een zegen ■on rijn voor de omstreken van Kolberg. Den volgenden dag schreef de burgemeester naar den Koning, dat de aardappels in Kolberg met ware geestdrift waren ontvangen. Hij zou den verbouw van deze nuttige aardvrucht naar zijne beste krachten bevorderen en ondersteunen. Het was hem reeds gelukt daarvoor een zeer geschikt persoon te vinden, die in lerland practische ervaring op het gebied van den aardappelbouw had opgedaan. Kapitein Brink kwam niet uit Archangel terug. Hij had in eene kroeg aan de haven in beschonken toestand met Russen ruzie gekregen en was zoo erg door hen toegetakeld, dat hij aan de bekomen wonden bezweek. De opperstuurman bracht de brik „Fortnna" terug naar de haven, waar ze thuis behoorde. Door de verklaring der bemanning werd geconstateerd, dat Brink een brutale rekel was geweest en ook bij zijne twist met Martin Sanders dezen naar het leven had gestaan, zoodat Martin uit noodweer had gehandeld en tot het verlaten van het schip was genoodzaakt. Op grond van deze verklaringen werd de jonge man van alle schuld vrijgesproken. Weldra volgde zijne publieke verloving met Marianne en kort daarop hun huwelijk. Voortaan bleef hij in zijn geboortestad en hield zich ijverig met tuin- en landbouw bezig. Met bijzondere voorliefde wijdde hij zich aan het verbouwen van aardappelen. Zoo lang hij leefde, bracht hij elk jaar de mooiste en beste aardappels ter markt. F. Ct. •:♦ •> ❖ * ❖ * ♦> 64 •>•:♦❖ > * * •> * * .> --- GROETEN. Wanneer een Nederlander een zijner bekenden ontmoet, vraagt hij: „Hoe vaa r t gij ? " Hierin vinden we het volk terug, dat op het water thuis hoort. De Engelschman, die van handelen houdt, vr»»gt: „Hoe doet gij?" De Duitscher, die de geheele wereld doorwandelt, zegt: „Hoe gaat het f De Franschman krt alleen op het uiterlijk vertoon met zijn: „Hoe draagt gij n?" De Rus, gewoon aan den knoet, wenaeht zijn vriend onderiwerping en roept hem toe: „Wees tevreden!" De Spanjaard, tamelijk traag van aard, vindt zijn niets doen prettig genoeg om te groeten met: „Moogt gij 1a n e leven!" „Hebt gij goeden rijst gegeten ca is nw m a a g in orde?" vraagt de Chinees, die van smcllen houdt. De Egyptenaar, blootgesteld aan de verschroeiende winden der woestijn, zegt: „Zweet gij wel?" De Perzen, brj wien een zonnescherm het teeken is der hoogste macht, wenscht: „Hoge nw schaduw nooit inkrimpen!" De Mohamedaan groet door een willekeurige spreuk aan te halen uit den Koran en krijgt tot antwoord: „Als Allah het wil." De oude Hebreeuwen, als de meeste herdersvolken afkeerig van den oorlog, wenschten elkander: „Vrede!" De Romeinen, in den tijd van Augustus de gebieders der wereld en fier op hun macht, zeiden: „W ces sterk!" De levensblijde Oude Grieken, trotsch op de plaats, die zij onder de volken innamen, riepen: „Verheug n!" --- Zelfmoord. Is er geweest, zoolang de beschaving bestaan heeft en vrij zeker nog langer. In de oude geschriften lezen we er van en op den huidigen dag deelen de couranten herhaaldelijk gevallen mee. Met behulp van de statistiek weet men u precies te zeggen, waar, wanneer en onder welke omstandigheden menschen er het meest toe komen, de hand aan eigen leven te slaan. Daarover een artikel van dr. Schermers in de Gen. Crt. In 't staatje Monaco met zijn speelbank knalt maar al te dikwijls het pistool van den zelfmoordenaar. Dan volgt Denemarken. Ook in Frankrijk komt men er licht toe, den dood te zoeken. Spanje heeft de gunstigste cijfers en daarna Rusland, maar men vertrouwt die niet recht. Over 't geheel plegen i mannen zelfmoord tegen één vrouw, maar in ons land is die verhouding voor do vrouwen ongunstiger, n.l. 7ÜJ,7 tegen 27,3; in Frankrijk is zij 76,8 tegen 23,2; in Duitschland 78,6 Q 21,4; in België 82,3 tegen 17,7; in Engeland 75,1 tegen 24,9. België loopt er dus vrij wat uit. Oorzaak onzeker. Met het klimmen van den leeftijd neemt ook het aantal zelfmoorden toe. Beneden den leeftijd van 16 jaren kwamen in ons land gedurende 8 jaar -«iet minder dan 48 gevallen voor (38 bij jongens en 10 bij meisjes). Verhouding met de volwassenen 1 op de 86. in Pruisen 1 op de 101. Van 16 tot 20 en van 21 tot 30 jaar een sterke toename en beneden de 30 meer vrouwen dan mannen. Ruim 80 % der zelfmoordenaars in ons land was ouder dan 30 en ruim 25 % ouder dan 60 jaar. De roomsch-katholieke centra, ale Noord-Brabant en Limburg, onderscheiden zich gunstig. In Groningen, Friesland en Drente, waar niet meer dan 6,9 % roorosch-katholieken wonen, is de verhouding meer dan driemaal zoo groot als in de zuidelijke provin- Dit verschijnsel vindt men in 't overige Europa terug, in Zwitserland in nog ergere mate. Daarbij | cliënt in aanmerking genomen, dat het Germaansche ras in hoofdzaak den protestantschen godsdienst belijdt en de neiging tot zelfmoord bij dat ras sterker is dan bij 't Romaansche. Dat Frankrijk een hoog cijfer heeft, niettegenstaande de bevolking er bijna geheel roomsch-'katholiek is, behoeft niet te verwonderen, als men bedenkt, hoe weinig waarde in dat land aan den godsdienst wordt toegekend. Onder de Israëlieten neemt de zelfmoord in de laatste jaren niet onbelangrijk toe. Aangaande de wijze van uitvoering van den zelfmoord krijgt men een overzicht in de volgende tabel: verdrinken 1177 gev. 31,2 pet. ophangen en verworgen 1853 „ 49,1 ~ vuurwapenen 351 „ 9,3 „ snijdende werktuigen 118 „ 3,1 ~ vergift 116 ~ 3,1 ~ verstikk. d. kolendamp, gas, enz. 35 ~ 0,9 ~ het zich werpen van'n hoog punt 42 ~ 0,9 ~ het zich werpen onder'n trein enz. 72 ~ 1,9 ~ andere wijzen 10 ~ 0,3 ~ In ons land wordt dus in ruim 4/5 van alle gevallen de toevlucht genomen tot verdrinken, ophangen en verworgen. Volgens Morselli zon ophangen in Eivropa thans veel minder voorkomen dan vroeger, maar voor ons land is dit nog niet gebleken. Dat in een streek met veel water dikwijls verdrinken voorkomt, zal niemand verwonderen. Betrekkelijk veel gevallen komen voor door vuurwapenen, snijdende werktuigen en vergif. De man maakt bij voorkeur gebruik van actieve middelen, zooals ophangen en doodschieten, de vrouw kiest meer passieve middelen, zooals verdrinken en vergiftigen; kinderen en jonge meisjes hebben nog al eens neiging om uit een raam te springen. Overal komen in den zomer meer gevallen van zelfmoord voor dan in den winter, bij dag meer dan bij nacht. Ook hebhen groote hitte en barre koude invloed. De Zaterdag onderscheidt zich gunstig van de andere dagen der week: Maandag en Dinsdag staan in een ongunstig licht. Een en ander zou in vprbahd staan met de loonbetaling op Zaterdag en de losbandigheid op Zondag. Opmerkelijk is, dat de vrouwen zeer dikwijls juist op Zondag een einde aan haar leven maken, vermoedelijk, omdat zij dan nog meer dan anders onder de moeielijkheden des levens gebukt gaan. --- Luchtwetten. De volgende wetten zijn opgemaakt door de Aéroclub de Franee, en zullen gelden als voorschrift voor luchtschippers op Franseh grondgebied. L Twee aéroplanes, elkander naderende, moeten rechts uitwijken en elkander passeeren op een afstand van minstens 50 yards. 2. In gevallen, waarin 2 vliegmachines op verschillende hoogte vliegen, geldt bovenstaande regel niet, wanneer de afstand meer dan 50 yards bedraagt. 3. In vliegwedstrijden mag het organiseerende comité de deelnemers machtigen, op een minimum-afstand van 25 yards te passeeren. 4. Wanneer twee aéroplanes in dezelfde richting vliegen, en de achterste wil de andere passeeren, moet rechts worden uitgeweken en een afstand van 50 yards tusschen de machines bestaan. 5. Elke machine, die zich gedurende den nacht of in mistig weer in de lucht voortbeweegt, moet voorzien zijn van een groen licht aan de rechterzijde van het toestel, een roode lamp aan de linkerzijde en een witte projtectielamp aan de voorzijde. Dat laatste heeft wel iets van een fietslantaarn. --- Visch-ziekten. 't Wordt tijd dat we eens wat van onze oude spreekwoorden gaan herzien. Daar is b.v.: „Zoo gezond als een visch." Dat kan niet meer gebruikt worden, want wie mocht meenen, dat de visschen het summum van gezondheid genieten, heeft het ver mis. De waterbewoners hebben evenzeer met ziekte en kwalen te kampen als menschen en dieren, die op een droger terrein wonen en leven. Het verschijnsel van zieke visschen komt vermoedelijk wel 't veelvuldigst voor onder de kunstmatig gekweekte soorten. Men heeft toch waargenomen, dat bij zulke visschen hart-, lever- en nierkwalen evenmin zeldzaamheden zijn als darm- en nierontsteking. Huidziekten onder visschen worden nog veelvuldiger geconstateerd. De voornaamste oorzaak der ziekten bij de gekweekte soorten wordt verondersteld te vloeien uit het toegediende voedsel. Ook bij onze goudvisschen heeft men daarop bijzonder te letten. Naar het beweren der geleerden komen onder sommige visschen zelfs kanker, tering en zenuwziekte voor. Wanneer de huid der visschen met een witte, wazige bedekking is bekleed, wordt dit verschijnsel veroorzaakt door milliarden van infusiediertjes. Andere infusoriën en parasieten weer tasten de inwendige organen van de visch aan en zelfs de kieuwen blijven er niet van bevrijd. Een der gevaarlijkste parasieten is de vischegel, die zijn slachtoffer letterlijk alle bloed afzuigt, zoodat 't ten slotte van uitputting sterft Zelfs onder de schaaldieren worden verwoestingen aangericht door de vischuarasleten. --- Wie het koffiezetten heeft uitgevonden. Ongeveer in het midden van de 15de eenw werd hot gebruik van de koffie toevallig uitgevonden door een Sheik te „Kaffa" (Oost-Afrika, Soedan) van daar de naam „koffie, caffóe". Kippen en vogels waren gewoon de roode, kersachtige koffievruchtjee te eten, waardoor de pitten dezer vruchtjee in menigte om de tenten kwamen te liggen. Eeni terwijl de Sheik voor zijn tent sat te kijken naar kinderen, die spelend deze pitten in het vuur wierpen, snoof hij den genngen renk van de brandende pitten op — hij haalde deze. nit het vuur, goot er water op en kreeg zoo het smakelijke aftreksel, dat wij koffie noemen. 7» •*• --- Melk als voedsel. üit een beschouwing over voeding en voedingstherapie van dr. J. de Groot in het „Med. Weekblad": Kinderen, die „versterking" noodig hebben, laat men graag melk en eieren gebruiken. In theorie pleit er inderdaad iets voor, het groeiend kind deze voedingsmiddelen toe te dienen, omdat melk en eierdoor naar verhouding meer kalk bevatten dan alle andere voedingsmiddelen. Br is dan ook niets tegen om een kind een ei te laten eten en het voor drank melk te geven; het heeft daar meer aan den aan water of limonade. Maar men moet zich wel wachten, een kind te veel melk te / Er is wellicht geen voedingsmiddel, waarvan zooveel misbruik wordt gemaakt als van melk, een misbruik, dat door verscheidene artsen wordt in de hand gewerkt. Maar al te vaak wordt van medische zijde de raad gegeven maar „flink" melk te drinken; IV, & 2 liter per dag wordt als een matig melkgebruik beschouwd; ik heb meer dan één patiënt onder behandeling gel-egon. die op raad van zijn dokter 3 4 4 zelfs 5 liters melk per dag dronk. • Menigmaal wordt mij gevraagd, of ik vóór melk-drinken ben. Ik antwoord daarop: in sommige bepaalde gevallen kan het gebruik van melk tijdelijk noodig en nuttig zijn, maar als voeding voor een volwassen mensch is het gebruik van melk beslist af te keuren. Melk is het voedsel voor zuigelingen en voor kalveren, maar niet voor menschen. Verschil. — Te laat, m.an ! De trein is net weg. Je hebt niet hard genoeg geloopen. — jawel, ik heb hard genoeg geloopen, manr ik ben niet vroeg genoeg van huis gegaan. Onder een voorwaarde. Student. — Juffrouw, kan ik hier rustig studeeren? Hospita. — Jawel mijnheer, als ten minste de huur geregeld betaald wordt. --- Raadsels en Aardigheden. 311. Er is een breuk, waarvan teller en noemer 32 verschillen. Is die breuk zooveel mogelijk vereenvoudigd, dan verschillen teller en noemer slechts 2. Als gij nu nog weet dat de grootste teller bij de beide hommers opgeteld 67 tot som geeft, kunt ge dan daaruit beide breuken vinden ? 312. Mijn eerste is een verkorte vrouwennaam, mijn tweede «en warm kleedingstuk, mijn geheel is een stad in Italië. 313. Drie jongens gaan na afloop van de schietoefening naar de schietbanen, en grissen een zeker aantal kogels uit den kogelvanger. Voor ze naar bed gaan, doen ze ze thuis in een bord. Kort daarna staat een der jongens op, verdeelt de kogelß in drie gelijke hoeveelheden, en bevindt dat er één over is. Deze werpt hij weg, waarna hij zijn derde deel neemt en weer naar bed gaat. Even later komt de tweede knaap; ook deze verdeelt de kogels in drie gelijke porties, merkt dat er een over is, werpt deze weg, neemt zijn derde deel en gaat weer naar bed. Ten slotte staat nog de derde knaap op, verdeelt de kogels in drie gelijke hoeveelheden, vindt dat er een over is, werpt deze weg, neemt zijn deel en gaat weer naar bed. Den volgenden morgen verdeelden de jongens wat er nu nog over was in drieën, en bevonden alweer dat er een over was, die zij wegwierpen. Met hoeveel kogels waren ze thuisgekomen ? Rebus no. 286. Oplossingen. 308. 70 gulden. 309. Vingerhoed. 310. De vader is 45, de zoon 15 jaar. Binnen vijltiotl jaar, als de zoon dertig is, zal de vader jaar zijn. Oplossing rebus no. 285: In zak en asch zitten. --- De Aardappelpartij te Kolberg. Uit den tijd toen de aardappel nog niet algemeen bekend was De kruidenier Sanders stond op een mooien middag in 't voorjaar van 1743 in zn winkel te Kolberg, toen zijn neef Martin Sanders, de zoon van zijn overleden broeder, plotseling binnentrad. De kruidenier had dou lichtmatroos in geen drie jaren gezien, toch scheen hij over 't onverwachte weerzien niet yerheugd. Daar ben ik oom, riep de aangekomene, een knappe jonge man in losse zeemanskleedij. — Ik kon het zoover van huis toch niet uithouden op dun duur. Ik verlangde te veel... nu, naar wie kunt u licht raden! Naar Marianne, natuurlijk. Juist oom! Hoe gaat het met haar? Ze is nog niet getrouwd en denkt nog steeds aan je. Dat heeft ze mij zelf gezegd. Dan is 't in orde, juichte de matroos. O, Marianne, best meisje, je bent me dus nog steeds trouw gebleven! Maar denk toch aan je positie, ongeluksvogel, vermaande de bedachtzame oom. Nu Marianne mij nog lief heeft, is al 't andere mij onverschillig! antwoordde Martin. Je signalement is overal heen gezonden en je wordt gevangen genomen, wanneer men weet dat je hier bent. Kan me niet schelen; ik zal er me wel weer uitredden. Die oude geschiedenis in Huil zal mij den kop niet kosten. 't Is erg genoeg. Je bent van de ~Eortuna" gedeserteerd, na je kapitein te hebben afgeranseld. 'k Heb hem slechts een paar oorvegen gegeven; wegens zijn brutaal optreden tegenover mij, hij had eigenlijk veel meer verdiend. Je wist wat je van kapitein Brink te wachten had, merkte oom schouderophalend op. 'k Ile!) je indertijd genoeg gewaarschuwd niet op de „FoiNjina" dienst te nemen. Doch dit alles zal niet beletten, dat je gevoelig gestraft zult worden wegens weerspannigheid, mishandeling van je meerdere on desertie. Brink heeft een aanklacht tegen je ingediend. Laat komen, wat wil! Ik zal mij voor de rechtbank weten te verdedigen. Ik ben blij voor je, dat je het zoo licht inziet. Later we er het beste van hopen. Waar ben je al dien tijd geweest? Eerst in Engeland, doch later langen tijd in lerland, antwoordde Martin. Ik had 't geluk een rijken lerschen lord een dienst te bewijzen en heb geruimen tijd bij hem op zijn landgoed vertoefd. Hij gaf me vijfhonderd pond, dat is meer dan zesduizend gulden. Hier is het' oom, bewaar het voor mij; u heeft het erfdeel mijner ouders toch ook onder uwe berusting. . Hierbij overhandigde hij zijn oom het geld. De eerzame kruidenier mecsnvuilde, beschouwde den schat eenigen tijd en borg hem toen in de geheime lade van zijn lessenaar. Je wilt dus te Kolberg blijven en 't gevaar trotseeren? vroeg hij. Zeker, was 't antwoord. Ik heb genoeg van 't varen, 'k Heb iets anders op het oog. En dat is? Dat zal ik u later wel eens zeggen. Nu moet ik dadelijk naar „de groote Keurvorst," naar Marianne. Kasper Zipf was de eigenaar van de oude herberg „De groote Keurvorst" te Kolberg en de vader van de blonde Marianne. Marianne en Martin waren buurkinderen geweest en hadden steeds veel van elkaar gehouden. Dat ze eens een paar zouden worden, niemand, die er aan twijfelde, doch eerst moest Martin het tot stuurman of kapitein hebben gebracht. Dat gaf me een vreugde, toen de matroos zoo onverwacht in de herberg kwam binnenvallen. Vooral Marianne was uitgelaten van pret. Alleen de gedachte aan het signalement, dat verspreid was, temperde de vreugde eenigszins. Weldra was Martin druk aan 't vertellen: hoe gelukkig hij was geweest in Engeland en in lerland, dat hij nu 't gevaarlijke zeemansberoep vaarwel wilde zeggen en tuinman en landman worden evenals vroeger zijn vader. Voor dit vak had hij steeds veel gevoeld en hij wist er ook genoeg van af. In lerland vooral had hij zich veel met landbouwzaken bemoeid en veel nieuws en nuttigs opgedaan. Marianne was opgetogen en keurde al zijn plannen goed. Zoo waren in een oogenblik een paar heerlijke uurtjes omgevlogen, toen plotseling weer 't leelijke signalement een .alsemdroppel in den vreugde*beker wierp. Als ze je in voorarrest houden, kan het lang duren voor de zaak beslist Ir. merkte Kaspar Zipf op, die juist op de bi>;ile minnenden toetrad. Hoe zoo? vroeg Martin. Wel, Blink is op 't oogenblik met de „Eortuna" naar Archangel. Pas verleden week is hij vertrokken. Naar Archangel? Drommels, dat kan lang genoeg duren, voor hij terugkomt. Op dit oogenblik werd aan de kamerdeur geklopt en trad een agent binnen. Is de matroos Martin Sanders hier? riep hij. Hier ben ik! zei de jonge zeeman. Dan neem ik u op bevel van den commissaris van politie gevangen. Verzet je maar niet, dat geeft toch niets. Vol berusting kuikte Martin. Vaarwel lieve, we moeten scheiden, fluisterde hij vervolgens tot Marianne, die luide snikte. Nu, kus je liefste maar goedendag, Sanders, zei de man der wet goedhartig. Al ben ik politie-agent, ik ben toch geen onmensch en weet ook wel wat liefde is! Doch ook aan 't afscheidnemen kwam een einde en de jonge matroos ,werd naar de stadsgevangenis gebracht. Den volgenden dag reed een wagen, met twintig zakken aardappelen beladen, het stadje binnen. Deze aardappelen waren een blijk van de genade van den nog jongen Koning Frederik II van Pruisen voor zijn „lieve en getrouwe burgers van Kolberg", zooals 't in 't begeleidend schrijven heette. Verder was er daarin op aangedrongen dat, wanneer men zich had overtuigd van de smakelijkheid dezer nieuwe vrucht, men zich ijverig in de streek op den bouw er van moest toeleggen. Ongelukkig genoeg ontbrak elke aanwijzing omtrent de bereiding en den verbouw der aardappelen. Deze aardvrucht was in dien tijd in geheel Noord- Duitsehland totaal onbekend. Thans had de Pruisische regeering hare opmerkzaamheid op de invoering der aardappels als volksvoedsel gericht. Het bewijs van koninklijke genade bracht den burgemeester, de raadsheeren en de wethouder der goede stad Kolberg in groote verlegenheid. Met eerbied brak de burgemeester het koninklijk schrijven open, las het toen aan de groene tafel voor, keek de andere heeren peinzend aan en vroeg ten slotte eenigszins bedrukt: Aardappels? Wat zijn dat voor vruchten? Wie van de geachte heeren is er beter mee op de hoogte? Niemand vroeg het woord. Allen schudden bedachtzaam het hoofd en gaven op deze wijze kennis van hunne totale onwetendheid in zake aardappelaangelegenheden. Men wensehte voor alles de nieuwe vrucht te zien. Een groote bak vol aardappels werd in de zittingszaal gebracht. De heeren r haalden hunne zakmessen voor den dag, schilden eenige aardappels, beten er in en trokken heel leelijke gezichten. Hm! zei de burgemeester. De nieuwe vrucht vind ik heelemaal niet lekker, dat moet ik bekennen. Wij ook niet! riepen de andere heeren. Werkelijk afschuwelijk. Laten we eene kleine pauze houden om door een goede teug wijn den leelijken smaak uit den mond te spoelen. De heeren versterkten zich alzoo in den raaSskelder. Bij het naar huis gaan nam ieder eenige aardappels mee om ze hun huisgenooten als eene rariteit te laten zien. Ook werden op bevel van den burgemeester aan alle gemeenteambtenaren aardappels verstrekt met de opdracht het hem te berichten, wanneer ze iets over het nuttig gebruik der nieuwe vrucht te weten waren gekomen. Den volgenden dag vroeg het hoofd der gemeente met veel belangstelling naar den uitslag der proefnemingen. Jammer genoeg wist niemand iets goeds van de aardappels te zeggen. Geen mensch wilde ze — rauw namelijk — eten; zelfs de honden hadden er even aan geroken en ze toen laten liggen. Vreemd genoeg was niemand op de eenvoudige en voor de hand liggende gedachte gekomen, dat de aardappelen, om ze te kunnen gebruiken, gekookt moesten worden. Het nieuwe baant zich nu eenmaal slechts langzaam een weg en wordt in den regel in het eerst niet goed begrepen. Dit alles bracht den wakkeren burgemeester in groote verlegenheid. Terwijl hij bezorgd nadacht over hetgeen hij den koning zou schrijven, kwam plotseling de cipier der stadsgevangenis, een man, die er vroolijk en goedhartig uifzag, bij hem binnen. Wel, Plumicke, wat is er? vroeg de burgemeester. Wet uw verlof, mijnheer, ik weet wat goeds van de aardappels te vertellen. •, Voor don dag er mee, Plumicke! Vlug! Dat is van heel veel belang. Dat wil zeggen, eieenlijk weet ik niets. Wat is dat nu voor mallepraat ? Maar ik ken iemand, die er iets goeds van weet. U moet . dat ik, evenals de andere gemeenteambtenaren een aantal aardappels als proef had ontvangen. Die schilde ik en ik beet er in. Zo smaakten mij in het irchcel niet en mijne vrouw, mijne kinderen eh mijne schoen moeder ook niet. Toen dacht ik, misschien zal dat eené kleine, aangename afwisseling zijn voor de gevangenen, want die zijn op het punt van eten nu jiasl niel verwend. Waarachtig, een verstandige inval! riep de burgemeester met een goedkeurend hoofdknikje. Plumicke boog gevleid en vervolgde: Ik ging naar de cel van den grootsten booswicht, dien we hebben en gaf hem een grooten geschilden aardappel. Hij beet er begeerig in, gooide hem mij woedend naar het hoofd en schreeuwde, dat hij mij zou wurgen, als ik hem nogmaals zooiets presenteerd, al moest hij er dan later ook voor aan de galg komen. Wat een onbeschaamde kerel! En verder? Ik ging toen naar twee andere gevangenen en liet hun de aardappels proeven. Die begonnen te huilen en te jammeren: als ze in 't vervolg zulke knollen te eten kregen, wilden ze liever sterven van honger. Hm, hm! En verder? Daarna heb ik het nog bij drie anderen geprobeerd. Ook hier ging het niets beter. Ten laatste echter kwam ik bij een gevangene, die pas eergisteren is opgesloten, een jong zeeman, Martin Sanders geheeten. Hij kende de aardappels en zeide, dat ze goed smaakten, wanneer men ze maar op de rechte wijze toebereidde. Dat had hij in lerland geleerd, waar hij eiken dag aardappels had gegeten. Toen ik van hem iets naders trachtte te vernemen, nadat ik hem had medegedeeld, hoe het met de naar Kolberg gezonden aardappels geschapen stond, verklaarde hij, dat hij wel wilde vertellen wat hij er van wist, maar alleen wanneer men hem op vrije voeten stelde, totdat zijne zaak voor de rechtbank komt, wat eerst kan gebeuren, wanneer kapitein Brink met de brik „Fortuna" van Archangel is teruggekeerd. Hij wilde goede borgen stellen, dat hij de stad niet zal verlaten, namelijk zijn oom, den kruidenier Christoph Sanders, en zijn toekomstigen schoonvader, den kastelein Kasper Zipf. De burgemeester -wreef zich vergenoegd de handen. Het is goed, Plumicke 1 riep hij. Aan het verlangen van den jongen man zal worden voldaan. Daarvoor zal hij ons uit deze-ellendige aardappelverlegenheid redden! Nog denzelfden dag verscheen Martin weer bij zijne verloofde, die hem stralend van blijdschap ontving. Toen de eerste begroeting had plaats gehad, zeide hij: Luister eens, lieve Marianne. De aardappelen des konings hebben me uit de klem geholpen en nu zul je ook gelegenheid krijgen om je met deze edele knollen bezig te houden. Hoe bedoel je dat, beste Martin? Zooals ik den burgemeester reeds heb medegedeeld, is deae nuttige vrucht in lerland het gewone volksvoedsel. Verder heb ik hem inlichtingen gegeven over den verbouw der aardappelen, die als knollen in den grond groeien en hoe ze op verschillende manieren als spijzen toebereid kunnen worden. En ik noemde hem een bijzonder gerecht, dat weliswaar heel eenvoudig, maar toch zeer lekker is. Wat is dat voor een spijs? vroeg de schoone kasteleinsdochter met verklaarbare belangstelling. Haring met aardappels, die met schil en al zijn gekookt en heete boter, waarin uien gefruit zijn. Welnu, we hebben immers beste haring genoeg. En aardappels thans ook. Ik stelde den burgemeester voor een zak vol aan je vader te zenden, opdat deze onverwijld een maaltijd op de door mij aangegeven manier kan aanrichten. Daardoor zou immers, zoo zei ik tot hem de lekkere smaak der aardappels en het nut van het koninklijk geschenk zoo eenvoudig en vlug mogelijk worden bewezen. Hij was het daarmee onmiddellijk eens en zal nu zelf met eenige raadsleden en andere personen van gewicht van de partij zijn. Voor wie dus in 't heerenkamertje gedekt moet worden ? Natuurlijk. En voor de overige burgers, welke van den maaltijd willen profiteeren, moet de tafel in de groote zaal worden aangericht ? Natuurlijk. En jij. schat, moet er voor zorgen, dat de aardappels precies volgens mijne aanwijzing worden gekookt, want we moeten eer inleggen met 't nieuwe gerecht. Dat zal ik stellig doen! betuigde Marianne. Alles zal zoo goed mogelijk worden uitgevoerd. Wanneer begint de maaltijd? Een half uur later liep de stadsomroeper met zijne bel door de stad en maakte, met op verren afstand verstaanbare stem bekend, dat met toestemming van de overheid en op haar bijzonderen wensch dien avond om zeven uur bij den kastelein Kasper Zipf een groote maaltijd zou worden gehouden, waarbij de nieuwe aardvruchten, aardappels genaamd, een geschenk van Zijne Majesteit den Koning, zouden worden opgediend. Prijs drie stuivers voor eene groote portie. De burgers staken het hoofd uit 't venster of kwamen aan de huisdeur, de kruidenier kwam uit zijn winkel, do handwerksman uit zijne werkplaats om do bekendmaking beier te kunnen hooren. Allen waren zeer nieuwsgierig naar het nieuwe gerecht en riepen elkander toe: Buurman, daar moeten we heen! ---