Ingezonden. AAN DEN VOORAVOND VAN CONTRACT-VERBREKING? Eerst de feiten, duidelijk voor ieder. Daar was in 1856 'n Polderbestuur, dal 22000 gulden zoomaar besparen kon als een groep boeren aan den Tjonger (Langelïlle) toestemmig wilde geven om den polderdijk te leggen over hun land. precies langs den Tjonger. 't Polderbestuur vroeg en de boeren stemden toe; over den grondprijs werd men 't eens, enz. enz. Nu was er nog één geweldig bezwaar: de dijk lang 9 den Tjonger zou het landbezit van deze groep boeren óók binnen den polder insluiten. En nu was en is de ligging van dit landbezit zoodanig, dat er nooit behoefte of voordeel komen zou van inpoldering. De boeren stelden dus als eerste voorwaarde: nooit en nimmer aangeslagen te kunnen worden in polderlasien hoe ook genaamd. Graag stemde het polderbestuur toe; geen wonder. #Met deze overeenkomst kon het polderbestuur alles winnen en nie t 9 verliezen. Want nooit zouden die boeren behoefte hebben aan aansluiting bij den polder. Hun „polderlasten" had 't polderbestuur toch nooit kunnen krijgen I Prachtig duidelijk staat daarom in Art 2 van het Contract: ....Dat deze landen echter nimmer zullen mogen worden belast met eenig bezwaar hoe ook genaamd, strekkende ter voorziening in de kosten van aanleg of onderhoud van eenig polderwerk, behoorende tot den onderwerpelijken Veenpolder. En ter extra beveiliging voor de boeren, die zoo hulpvaardig waren om 22000 gulden te besparen, werd in 't laatste artikel vastgelegd: Dat in dit contract nimmer eenige verandering zal kunnen worden gemaakt, dan met volkomen goedvinden van beide partijen. Dit kristal-klare contract is goedgekeurd door Gedep. Staten van Friesland bij besluit no. 66, van 14 Mei 1856. Toen 6 jaar later. 1862, de heffing van „Maalgeld" werd ingevoerd, is dan ook direct (geestelijk vanzelfsprekend) besloten om dit maalgeld niet te heffen van het bovengenoemde „van lasten vrijgestelde gebied". Toen 22 jaar later, in 1884 werd ingevoerd de heffing van „een algemeene polderlast", werd weer besloten dezen lest niet te heffen van het „van lasten vrijgestelde gebied" (volgens voorstel van Gedep. Staten zelf met directe heenwijzing naar het contract van 1856). Due in *t jaar 1884. Dat was toen "t 5e jaar van die zware landbouw-crisis. die Friesland teisterde 1879—1894. In dat crisis-jaar bleven de Friesche Staten trouw aan geest en letter van dat contract Wat doen nu in 't 5e jaar van deze crisis de Staten van Friesland? Blijven zij trouw zooals hun voorgangers in 1884? Het wordit zoo gemakkelijk gemaakt door het duidelijk contract. Een onduidelijk contract kan aoma den beste in verleiding brengen, als de nood knijpL Nooit is dat te verdedigen. Getoikkig dat hier de duidelijkheid *t trouwblijven zóó gemakkelijk maakt. Wat doen nu in 't 5e jaar van deze crisis de Staten van Friesland? Antwoord: Gedep. Staten stellen voor het contract van 1856 vervallen te verklaren en de thans geldende bepalingen te vervangen door zoodanige, die 't mogelijk maken het „van lasten vrijgesteld gebied" voortaan in de lasten aan Gelooft gij 't niet? Dat pleit voor ü. Maar op Dinsdag 9 Januari worden de Staten van Friesland saamgeroepen om in het 5e jaar na deze crisis te beraadslagen over die contract-breuk, welke in 't 5e jaar der vorige crisis geen kans op werkelijkheid had. Wat is er veranderd na 1884? 't Contract bleef gelijk; 't bleef gehouden door beide partijen. leder mensch, ook ieder Statenlid, die zoon contract bezit, dat zóó duidelijk vrijheid van alle ook toekomstige lasten garandeert, zal zich geheel daaraan houden. En het voordeel, op zóó goede reden (hulp-betoon) verkregen voor t/eden en toekomst, zal ieder mensch verdedigen, staande in het volste recht. Dat geven wij niet op één briefje; maaT op alle briefjes. Wat is er veranderd na 1884? Nu is de crisis erger dan toen. Geeft dat vrijheid tot contraot-breuk. Dan staan in Friesland duizenden klaar oan onze Friesche Staten in dit opzicht te volgen, onmiddellijk. Voor zulke „door nood gedrevenen" zal de zitting van 9 Januari dan bar interessant kunnen worden. In donkere tijden zijn 't scmö de verantwoordelijke personen, die als met blindheid geslagen worden. In dit opzicht is de geschiedenis erg duidelijk. Wat is er veranderd n a 1884? Eén ding: de Staten hebben sedert eenige jaren in dezen Grooten Veenpolder een gedeelte gereorganiseerd volgens een plan. waartegen de meerderheid der ingelanden zich verzette, óók per geteekend bezwaarschrift En reeds vóór de uitvoering hebben de Gedep. Staten het Ie plan (bestreden omdat 't te duur kwam) vervangen door een nóg kostbaarder plan. De verantwoordelijke heeren noemden alleen in de openbare Statenzitting den kostprijs van 't Ie plan, terwijl zij zelf op dat oogenblik wisten dat dit eerste plan al „van de baan" was en het 2e duurdere plan zou worden doorgezet. Hoe noemt men zoo iets? Als men daarbij bedenkt welke harde zwoegers de lasten zullen moeten opbrengen? Welnu: volgens extra herhaalde verzekering zou het Reorganisatieplan kosten 11. 260 duizend; en het werd opgedreven tot meer dan fl. 650 duizend. Vier ton hooger! Aan deze ramp hebben de groep boeren van 't „van lasten vrijgestelde" gebied geen schuld. In hun land ia niets gereorganisaerd. Niets. Zij hebben er wel schade van, want 't verschil in waterstand-peil tusschen de werkelijke polder-landen en 't vrijgestelde gebied was vroeger 10 a 20 c.M., maar is nu sedert de reorganisatie 50 a 100 c.M., ïoodat er n u veel last wordt ondervonden van wegzakken van 't water uit de slooten. Welnu lezers: om de financieele gevolgen gedeeltelijk te bezweren van wat sedert VA jaar wijd en zijd bekend is als het „drama van den Gr. Veenpolder v. W.Stellingwerf" wcrdt op 9 Januari voorgesteld het contract te verbreken. Want dan kan men die groep boeren óók belasten; d.w.z. de verantwoordelijke Staten zullen hen, die geen schuld of verantwoordelijkheid hebben, juist precies die lasten opleggen, waarvan het contract hen voor altijd vrijwaart Gedurende 78 jaren had m«e n g e e n belang b ij 't verbreken van 't contract. Er was geen nood. Nu de zelfveroorzaakte nood-toestnnd roept cm hooger polderlasten-opbreng?t .is men nu onmiddellijk paraat om de band uit te steken naar geld. dat bij contract onbereikbaar gesteld ie. Geld. dot zonder dijkbouw op die plaats ook nooit bereikbaar zou zijn. Hoe noer-t men zulks daar. waar overeenkomsten tusshen zich-z?lf respecteerende persenen gesloten worden om respectabele reden (in dit geval: hulp om geld te besparen)? Wat voor waarde heeft trouw blijven aan een contract zoolang ons die trouw niets kost? In mijl ScbcrpenzeeW kerk is 'n mooi geschilderd raam. Het is werk van Upe Staak, in 't jaar 1778. Met groote letters staat in dit kerkraam: „Aan de Edelmogende Heeren Rekenmeesters van Friesland". Welnu heeren Rekenmeesters van Friesland: hebt gij de moeite genomen om eens uit te rekenen hoe geweldig hoog dat bedrag i 9, dat aan dezen Gr. Veenp o 1 d c r is bespaard door die toestemming dezer groep boeren, in 1856? 22000 gulden, rente op rente, gedurende 78 jaar. Rente 4 %? Welnu heeren: hoeveel? Herkennen de heeren het cijfer? 't Moet U erg bekend zijn. Het moet als somber schrikbeeld al te bekend wezen, sedert 2 zorgelijke jaren. Het cijfer spreekt bepaald zoo iets tot U als een lastige herinnering aan gevolgen van eigen besluiten. Welnu dan: welk cijfer? Ruim 400 duizend gulden! Dit is datzelfde ontzettende bedrag, waarmee Uw eerst verzwegen 2e duurdere plan in werkelijkheid Uw Ie plan heeft overschreden. Zoodat de getroffenen, pl.m. 200 in getal, zeker zullen ondergaan onder de lasten, als ''ji-g geen afdoender hulp geboden wordt. Alle mogelijkheden en alle hulp, welke zede lij k en redelijk te verdedigen is. moet aan deze bedreigden geboden worden. Maar., .deze hulp, door contractverbreking verkregen, wie staat op om dit zedelijk en redelijk te verdedigen? Een bedrag dat klein is in verhouding tot het ontzaglijk tekort. Een bedrag dat, als verboden prijs van een geschonden a c c o o r d, betaald zou moeten worden door menschen, die geen schuld aan de nood dragen. O, ik weet wel met welke woorden het gedrukte voorstel probeert dat contractbreken aannem e 1 ij k te maken. Mijn pen kwispelt in m'n hand om die „aannemelijk-making" te beoordeelen. Maar dal laat ik aan de vergaderden over; dat lijkt mij tactisch. Als 't ter vergadering niet gebeurt, dan vraag ik de pers achterna om eenige ruimte. Dan moet me meer van 't hart. Hoe zal in alle lagen, bij alle partijen van ons Friesch volk gevonnist worden, als men tegenover 'n contract, dat meer voordeel bracht dan de financieele strop, welke men zelf mede veroorzaakt heeft, geen waardiger houding aan zal nemen dan „verbreking"? Wil deze zin e.v.pl. herlezen! Mag ik den Staten-leden van rechts en links wijzen naar de wand-schilderingen en levensspreu ken, geschilderd op de muren van de ver gaderzaal op 9 Januari? Gij allen zijt er vaker geweest; ik maar één keer. Men zegt wel dat het vaker zien van treffende schilderingen en spreuken den indruk vermindert. Voor mij is 't wel iets anders, omdat ik zelf dit wandschilderwerk in kerken enz. gedaan heb. Voor mij is zulk werk altoos vol beteekenis. Daar staat die Latijnsche spreuk achter des voorzitters zetel: „Concordia res parvae crescunt" d.i.: door eendracht worden kleine zaken groot. Maar nu komt vanzelf de gedachte: als die groote zaak, welke „trouw" heet, door woorden en uitleggingen en besluiten heel klein gemaakt wordt, door welk soort „concordia" gebeurt dit dan? Rechts achter dcc voorzitters zetel aanschouwt de vergadering den prediker Bonifacius, die pl.m. 750 aan de Friezen 't Christendom predikte. Als dat woord „Christendom" daar voor ons staat, dan spreekt dat van een trouw, die geld en bloed en leven van ontelbaren kostte, meer dan 78 jaren lang. Men zegt: tot heden toe. Dus wel 1900 jaren lang! Links achter des voorzitters zetel ziet de vergadering op 9 Januari die bezielende voorstelling, waarbij de beide afgezanten MaMorix en Verritue tot den Romeinechen Keizer zeggen: „geen sterveling overtreft de Friezen in dapperheid en trouw". Waarlijk, zoo staat het daar. Wij leven 1600 jaar later: waar toen heidensche altaren rookten, daar gaan nu onze kerktorens omhoog. Achter eiken toren een kerk, een Christelijke. O. ik herinner mij nog zooveel meer. De treffendste schildering is wel die, waarop afgebeeld staat de waarlijk „edele" Friesche edelman, Gemma van Burm a n ia, zooals hij op 25 Oïtober 1555 tot koning Philips II van Spanje zegt: „Wij Friezen knibbelje allinne for God". Zulke taal leest men nooit vaak genoeg, daar zit ozon in. Daar is geen woord „Fransch" bij. In zulke levens is „God" en „trouw blijven" een en hetzelfde. Juist daarom staat nu, na bijna 400 jaren, Gemma van Burmania nóg voor ons in zijn Godsdienstig-zedelijke pracht, onverbleekt. Er is weinig fantasie voor noodig om te weten wat deze Fries zeggen en doen zou als hem voorgesteld werd dit contract te verbreken. Wat,hebben wij gewonnen als wij buiten de geestelijke sfeer van zulke „edelen" treden? En dan rondom die Friesche spreuken, die stoere. Ontstaan in de werkelijkheid, sprekende tot de werkelijkheid. Dezen keer zal ik ze nóg niet noemen. Slechts één uitzondering: de wapenspreuk van onze landsvorstin, óók aldaar aangebracht. „Je m a i ntiendrai" d.i: „Ik zal handhaven". Handhaven wat? Handhaven ia 'n grootsch, verheven, ontzaglijk woord daar hooren geestelijke idealen bij. Prullaria en minderwaardige dingen, hoe verleidelijk ook worden niet „gehandhaafd". Dit nobele woord wordt alleen toegepast als het gaat om zuivere, edele, nobele motieven en daden. Ik zal handhaven".... dat eischt openlijk en fier aUe krachten in te zetten op het dreigende moment, overal waar bedreigd worden geestelijke realiteiten, óók in e eny o udig s t e gestalte. Is dat niet hier 't geval? Scherpenzeel (Fr.) D*. M. HOEKSTRA. --- Wat is de waarde van uw auto? Op 15 dezer moet U het weten voor de personeele belasting. Vele voetangels en klemmen ! Het nieuwe jaar ie nauwelijks een paar weken oud of de schatkist vraagt Uw aandacht voor de personeele belasting. Men vraagt U om maar even zonder slag of stoot in te vullen, hoeveel Uw auto waard is. En als eenige richtlijn daarbij wordt U dan verteld, dat U een zoodanig bedrag moet opgeven'als bij verkoop onder normale omstandigheden ter plaatse daartoe geschikt zou kunnen worden bedongen. U kunt er niet mee volstaan, door te zeggen, dat de ometan. dagheden thans allerminst normaal zijn, want, wanneer U niet weet hoeveel Uw auto waard is, dan weet de fiscus wel raad, want dan vult hij hef bedrag voor U in. De kosten hiervan bedragen 10 % belaetingverhooging. Wanneer U de waarde te laag aangeeft, wordt Uw aanslag verhoogd met 10 % van het verschil tusschen Uw schatting en de officieele taxatie, terwijl het niet aangeven gestraft wordt met verdubbeling der belasting. --- De afschrijving. En ofschoon U in het algemeen liever heelemaal niets l?est over belasting, zoo geven wij U toch den raad. om dit artikel wél door te nemen Een gewaarschuwd man teil voor twee èn ,de fiscus is tóch duurder" Natuurlijk moogt U telkenjare een zeker bedrag aftrekken voor waardevermindering. Een bepaald percentage is daarvoor niet vastgesteld, aldus schrijft ons de A.N. W.B. Toeristenbond voor Nederland Wie een fonkelnisuwe auto gekocht he?ft, mag onmiddellijk, tennvnste 10 en (globaal) ten hoogste 20 a 25 % van den catalogusprijs aftrekken. Op een auto, welke circa een jaar oud is, mag 30 a 40 % worden afgeschreven, dit percentage is voor de volgende jaren ongeveer als volgt: na 2 jaren aftrekken 30 è 40 %, na 3 jaren 50 a 60 %, na 4 jaren 70 a 80 %. Een moeilijkheid hierbij is dikwijls de korting, welke bij het aanschaffen verleend wordt, terwijl voorts natuurlijk van belang zijn het aantal afgelegde kilometers en het al dan niet courant zijn van den bewusten wagen. Men ziet hieruit wel, dat er heel wat bij komt kijken, voor een goede aangifte, welke noch te hoc-2. noch te ïaag is, de Belastinginspectie passeert. Meer en meer maken dan ook de leden van de groote verkeenevereentgingen gebruik van den 6pecialen belasting-taxatiedienst. --- De Groote Veenpolder in Weststellingwert. Naar aanleiding van een voorstel van Ged. Staten van Friesland tot reglementswijziging vtor boyengenoemden Veenpolder, om een complex gronden aau het Zuideinde van de Laugeïille gelegen, in de polderlasteo aan te slaan, zou ik gaarne 't volgende zien gep'aa'st. En dan wensch ik al dadelijk te constateeren, dat wanneer er ooit een voorstel van dit college de wereld ingezonden ie, dat zoo geweldig indruischt tegen elk rechtsgevoel en bovendien zooveel onwaarheden bevat, dan is bet ongetwijfeld dit voorstel. De ingelanden van de Langelille-perceelen kunnen dit voorstel dan ook niat paeseeren, zonder daartegen erns'.ig te protesteeren. Een gemotiveerd bezwaarschrift is dienaangaande door ons dan ook reeds aan Ged. StatEn toegezonden, Welnu, hieronder vo'ge aan een woord van critiek op genoemd document. Het beoogt een contractbreuk. Tot goed begrip van de zaak laat ik hieronder eerst een toelichting volgen, hoe het bekende contract tusschen polder en ingelanden is ontslaan. Toen in 1847 bij Koninklijk besluit octrooi wae verleend tot oprichting van den Grooten Veenpolder in Weststellingwerf, zouden bovengenoemde Langelilleperceclen, ter groote te van 260 H.A., buiten de inpoldering b~ven. Deze landen toch hadden hunne eigen bepolderingen en waren derhalve geen belanghebbenden. Enkele jaren later komt men met een gewijzigd plan om ook deze gronden in den Veenpolder op te nemen. De oorzaak daarvan was een belangrijke besparing van aanlegkosten. De omringdijk werd hierdoor niet alleen korter, maar kwam tevens o£ een vasteren bodem te liggen. Ziehier wat Ged. St. daarvan zeggen in eene memorie van toelichting van 1917 blz. 1 als geschiedkundige herinnering: ,J>e polderdijk langs de Helomavaart loopt tot aan den Tjonger. Verder loopt hij op eenigen afstand van dit riviertje, om zich bij den ouden dijk onder Langelille aan te sluiten. Evenals bij den aan de andere zijde van den Tjonger gelegen Echte ner Veenpolder, werd de dijk op eenigen afstand van de rivier gelegd, om een vasten bodem voor dijkaanleg te krijgen, hetgeen een belangrijke besparing van kosten gaf. Bij Langeülle sloot de poMerdijk zich bij dein bestaanden dijk aan op voorwaarde, dat deze landen nimmer in eenigen polderlast zouden worden aangeslag en." Tot zoover Ged. Staren. Door dit gewijzigde plan heeft de polder ruim f 20.000 aan aanlegkosten kunnen besparen. Toen dan de eigenaren van de Langelilleperceelen er in toestemden, dat de dijk of wailerkeering over hunne eigendommen zou worden gelegd, moest er nog een belangrijk punt onder de oogen worden gezien, alvorens zich bij den polder in te lijven en dat was het waterpeil en de opst room ing van hunne gronden, die zeer hoog zijn gelegen, welke zij met eigen gemalen naar gelang van de behoefte, uit of in konden malen, indien de Friesche boezem te laag was voor instroomen. Dit was voor deze landen, toen ik later haar eigenaardige structuur had leeren kennen, van groote waarde. Bij veel regenval staart men verbaasd hoeveel water deze gronden opslurpen. ledere practische veehouder, die deze landen kent, zal mij hun geweldigen wateTótorst toestemmen. B.v. als men in tijden van weinig regenval op andere onvergraven gronden nog voldoende water in de elooten heeft en een voldoenden grasgroei, kan dit op menig Lange tüleperceel veel te weneohen laten. Van het recht, ons bij contract verleend, om water vanuit den Tjonger in te laten stroomen, wordt dan ook dikwijls gebruik gemaakt, doch het gelukt niet altijd als de Friesche boezem te laag is. De bij contract bedongen bepaling, om voor bedoelde Langeliliteperceelen het water boven het peiil van den polder op te kunnen houden, is dan ook van groot belang. De a\gAeele afs'uiting van het Lang&liUeconvplex van het overige deel van den polder. met de noodige pompen, opkeeringen en inlaten, eveneens bij comtracl omschreven, is bij de totstandkoming van het contract in 1856 dan ook niet zonder grond geschied. En waar nu het vroegere polderbestuur mert de eigenaren in overleg trad, om ten opTriohte van den dijk belangrijke kosten te besparen, met datzelfde recht zijn toen ook de eigenaren van de Langelilleperceelen voor hunne belangen opgekomen En bovendien, wie zou ook verlangen, dat zooveel vruchtbare landen van ettelijke H.A. aan de belangen van den polder zouden worden opgeofferd, zonder dat daarin voorzieningen werden getroffen. Ongetwijfeld hebben beide partijen, èn eigenaren, èn poldeirbesluur, dat terecht ingezien. Vandaar de bij contract omechreven rechten, die mede vrijstelling van alle polderlasteo inhielden, waarop bij aan- en venkoop van gronden in het z.g. onbelaste gebied steeds rekening is gehouden. Zoodat velen bij vernietiging van het contract belangrijk schade zouden lijden. Art 2 van gen. contract luidt als volgt: „dlat deze landen echter nimmer zullen mogen worden belast met eenig bezwaar, hoe ook genaamd, strekkende ter vooraemiing in de kosten van aanleg of onderhoud van eenig polderwerk, behooreode tot dein onderwerpeHijken polder, met uitzondering evenwel van de betaling van eliilk- en armengeiden, grond- en dijktesten ingeval van vervening dezer gronden." En art. 13: „dat in dit contract nimmer eenige verandeminig zal kunnen worden gemaakt, dan meit vuOkomen goedvinden van beide partfijen." Tevens werd bepaald, dait de eigenaren schadevergoedingen zullen ontvangen voor dijk en veirgraven grond, respectievelijk f 1 per strekkende Meier en f 20 per vierkante noede en dat eigendom en vruchtgebruik van dijk en bermen ten voordeele van de bezitters bleef. Wat nu de vernietiging van het contract betreft, door Ged. Staten voorgesteld, ziju wij van meening en dat hebben wij ook in ons bezwaarschrift neergelegd, dat de Staten zonder eenig voorbehoud het cont/raot van 1856 hebben te eerbiedigen en na te leven, aangezien zij geheel gebonden zijn door het bepaalde in art. 19 van het octrooi van 1855, waar deze aangelegenheid naar verwezen wordit op het contract, dat gesloten en goedgekeurd werd in April 1856. I. Staten stellen zioh op het standpunt — z.ie pag. 7 van hun voorstel —, dat het contract van weerskanten was uitgevoerd, toen de dijk gelegd en de vergoeding betaald was geworden en voegen er dan aan toe, dat alleen de bepaling omtrent de lasten, die van de betrokken perceelen zouden mogen geheven worden, van blijvende waarde was. Naar onze meening wordt de kwestie door Ged. Staten geheel onjuist voorgeeteild, niet door schadeloosstelling van eigenaren der Langelilleperceeteu was aan de verplichting uit het contract voldaan, maar door tevens zich te verbinden tot naleving van art. 2 bovengenoemd. Naar onze meening dragen Ged. Staten een geheel onjuisit denkbeeld voor van de basis, waarop het contract rustte. Bovendien hebben niet alle ingelanden van de Langelilleperceelen eohadelooseïel- ISng genoten, doch slechts diegenen over wiens eigendom de dijk werd gelegd en waaruit de noodige epecje gegraven werd. Zooails boven reeds is betoogd, is door eigenaren der Langelilleperoeelen aan het Polderbestuur een tegemoetkoming betoond, door hun toe te staan den dijk over hunne gronden te leggen, waardoor, zooals wij zagen, 20.000 g'd. werd bespaard. De opzet wae dus niet om de toenmalige , eigenaren en hunne nakomelingen te gerieven, omdat zij er zooveel belang bij hadden, maar juist andersom, om den Polder te gerieven, immers zij hadden hun eigen i inpoldering. Deze welwillende houding van de eigenaren der Langefilleperceelen zou natuurlijk nooit zijn aangegaan, indien zij geen garanlie gekregen hadden. Ons-pKitebaar is deze garantie verbonden aan de indertijd betaalde schadelooesteillMng. Deze opvaWinig is telkens na 1858 bevestigd en toen bij de reglementswijziging ta 1900 het octrooi vervallen werd verklaard, werd in art. 2 een verwijzing opgenomen naar het contract van 1856. Het werd beschouwd als een onaantastbaar verkregen ; recht, steunende op reglement en contract. i Ook na 1900 hebben Ged. Staten deze , overeenlkomst geëerbiedigd. Een der laatste uitspraken van Ged. St. I dateert van 1928. Toen is ingediend een i inhoud van het rapport betreffende drooglegging van een gedeelte van den Veenpolder, bij besluit der Staten van Friesl. ' d.d. 7 Febr. 1928 no. 10. Deze korte inhoud werd gevoegd bij 't ' ontwerpbesluit tot wijziging van het regie- ' ment van den Veenpolder. In dezen korten inhoud komt o.a. voor: „Bovendien mogen op een gedeelte van den Veenpolder gelegen aan de Langelüle en omvattende ongeveer 220 H.A. boven- ; grond en 40 H.A. ondergrond geen lasten worden gelegd, ingevolge de indertijd tus- , schen eigenaren en het polderbestuur getroffen overeenkomst van April 1856." In een begeleidend eohrijven van dezen korten i.nihoud verklaren Ged. St. o.m. nog 't voligende: ( ,ydat de hoofdingenieur, hel polderbestuur en het College vam Ged. St. zich volko- . men kunnen vereenigen met het plan en ; vergezel! enden korten inhoud". In 1928 stond' dus nog de onaantastbaar- j heid van de overeenikomst voor Ged. St., ( onverecfoilKg of de toestand der polders zich , wijzigde of neet. j Thans zeggen Ged. St. in hun voorstel!, dat i in een latere wetgeving deze materie uit- < drukkelijk aan de Staten is opgedragen, zoo- f dlat zij volgens hun voorstel tot regtements- 1 wijziging volkomen bevoeed zijn, de oude ; regeling vervalt! en te verklaren en te ver- ï vangen door een andere en tot voorbeeld < Ged. St. den pokler Nieuwkoop in Zuid- ! Holland aan. Zie blz. 8 van hun voorstel. Wat nu hei gebeurde in dezen poMer be- 1 treft, citeer ilk unit de „Courant" van 8 Dec. i j.l. het volgende: „Het Gerechtshof te 's-Gravemhage heeft uitspraak gedaan tusschen den polder Nieuwkoop ten Noorden en het hoosheemraadrsöhap Rijnland omtrent betaling van buirtdergield. In dit proces speelt een ac- j ooord van... 1394 een groote rol, omdat « Nieuwkoop zioh ' daarop beroept, als hij wil aantoonen, dat zij geen bundergeld * aan Rijnland verschulrKgd kam zijn. Vol- f gens hei aceoord verkreeg de polder n.l. het recht van vrije uirwatering, maar in 1921 hebben de Proviiric'ale Staten vam Zuid-Holland het aceoord vervallen verklaard". Naar onze meening ping het hier over een contract, gestoten in 1394, onder geheel andere toestanden dan tegenwoordig. Het gaai tooh niet aan, om een contract, dat 500 jaren eerder gesloten ie door partijen, die in den loop der eeuwen een groote hervorming hebben ondergaan. In een tijd toen er nog geen Staten waren en geen Grondwet bestond, dlie deze bevoegdheden regelde te vergelij- ( ken met een contract, dat enkele tientallen c jaren geleden gesloten werd door twee par- j tijen in tot nu onveranderde ometandïgheden \ onder goedkeuring van Gedeputeerde Sta- 1 ten, die sinds de Grondwet van 1848 grootere macht hebben gekregen. En juist na dien tijd is het octrooi vam 1855 en het contract van 1856 goedgekeurd. Daarom komt de vraag bij mij op: wat heeft de macht der Staten nu met het contract te maken, dat aan hun ter vernietiging wordt voorgedragen. Wij hebben huer te doen met een kwestie van rechten en verplichtingen van partijen. De eigenaren der Langelille-perceelen hebben het recht te vorderen, dat ook aan de verplicht ingien ter andere zijde, dit is nakoming van de bepalingen van het contract, voldaan zal worden. Wij mogen aanaemen, dat het polderbestuur van 1856 heel goed wist wat het deed, wad voor verplichtingen het op zioh nam, voor nu en voor de toekomst, toen het dit contract aanging. Ook het door Ged. Staten aangehaalde advies van Mr. Brauw te 's-Gravenhage zegt niets ten opzichte van het voorstel van Ged. St. en door dezen ais deskundige aangehaald. Deze tooh was adivocaat in de procedure Nieuwkoop, die, zooals gezegd, een geheel ander geval behelsde. Dat verder de Langelijiie-perceelen volgens Ged, St. — zie biz. 6 van het voorstel — belangrijk van de poldierwerken zouden prof is geheel onjuiei. Zoo ook de bewering van den hoofdingenieur, „dat de Lange!! He-perceel en waterstaaiiDmnd.ig in 'n gunstiger positie zijn gekomen". Integendeel, deze is eerder vereleehteird dan verbeterd. ScherpeazeeJ, 5 Januari. H. H. SNIJDER. *** --- Wie moet aangifte doen? De personeele belasting wordt geheven wegens bet hier te lande houden van een motorrijtuig (auto, motorrijwiel). Onder „houder" wordt in dit verband verstaan degeen, die krachtens overeenkomst de beschikking, heeft over een motorrijtuig van een ander, onverschillig of dit steeds hetzelfde is. Alléén, wanneer men over een korter tijdvak Jan 21 dagen de beschikking over het motorrijtuig heeft, is men geen houder in den zin der wet. Wij kunnen hierop niet diep ingaan op allerlei „foefjes", die slimme mentenen bedacht hebben, om de belasting te ontduiken, maar men mag gerust aannemen, dat geen dezer trucs voldoende is, om aan den gestrengen fiscus, die „allee weet" lp ontkomen! Toch is het niet altijd de houder zelf. die het „bMehrijvincsniljet" ondertekent. Wnnneer deze namelijk inwonend is in een gezin, moet het gezinshoofd de aangifte doen; in gevallen van twijfel bfslist de inspecteur inn wien ..deze eer" te beurt zal vallen. In vroeger jaren wee het heel eenvoud*'? om het belastingbedrag te bepalen, toen toch was er één Rijkstarief (weliswaar met wisselende opcenten). Sedert de nieuwe financieele verhouding tusschen Rijk en Gemeenten tot 6tand is gekomen, zijn de gemeenten bevoegd van het Rijkstarief af te wijken, van deze bevoegdheid is een zoodanig ruim gebruik gemaakt, dat thans in de eene plaats voor hetzelfde motorrijtuig, haast vijfmaal zooveel wordt betaald als elders. Wij moeten dus afzien van het gevea van een tarievenoverzijht, wie dienaangaande nadere inlichtingen mocht wenschen. doet het beste, zich te wenden tot den betreffendén Inspecteur der Directe Belastingen (Afd. Personeele Belasting). --- Ongeval. SOHARNiBGOUTUM. De heer Roosjen, onderwijzer aan de school voor Ger. onderwijs alhier, kweim docr de gladheid van den weg zoodanig te vallen, dal hij zijn linkerbeen brak. Dr. Beekhuis van Sijbrandaburen verleende heelkundige hulp. --- Belastingvermindering. De personeele belasting is een „welstandsbelasting", hieruit volgt, dat vrachtauto's, ziekenauto's en dergelijke voertuigen van dr-ze heffingen vrijgesteld ziju. Voor het gebruik van een auto uitsluitend of nagenoeg uitsluitend in de uitoefening vau beroep of bedrijf wordt de belasting tot de helft verminderd. Het is van belang te bedenken, dat deze bepaling vroeger luidde: uitsluitend jf hoofdzak e lijk; sindsdien is de omschrijving aanmerkelijk verscherpt, waaruit volgt, dal liet gebruik anders dan voor beroep of bedrijf zéér bijkomstig moet zijn. Vaste regels zijn biervoor niet gegeven, wanneer iemand zijn auto gebruikt om daarmede naar zijn kantoor en weder naar huis te rijden, dan geldt dit niet voor de vermindering. In elk speciaal gevté beslist de Inspecteur. De belasting wordt tot een kwart verminderd voor auto's, welke in een verhuurbedrijf worden gebezigd, terwijl motorrijtuigen, welke uitsluitend gebezigd worden in het bedrijf van of handelaar ki motorrijtuigen, vrijgesteld zijn, mits zij deel van den handelsvoorraad uitmaken. Tenslotte noemen wij nog de rijwielen met hulpmotor, waarvoor eveneens geen personeele belasting verschuldigd is. --- SLIPPEN ONMOGELIJK. Menigeen zal de goede wenken van den A.X.W.B, hebben gelezen in de nieuwsbladen, betreffende cen-uurs ijs, dat voor den automobilist nogal gevaarlijk is. Ik heb dit ook gedaan, en hot mijne er van genomen, hopende dat dit ook door andere lezers is geschied. Boven mijn schrijven staat „Slippen onmogelijk". Dit km in werkelijkheid in practijk worden gebracht door een apparaat aan de auto te brengen, heiwelk het slippen totaal verhindert. U rijdt dus dan veilig bij gladde wegen. Het apparaat wordt onzichtbaar aan den wagen gemonteerd en kan onder hei rijden door den chauffeur in en buiten werking worden ge- I, Dit apparaat zorgt, dat u op de gladste wegen even rusilig rijdt, aas in den zomer. H. te N. --- Berichten uit Stad en Dorp. Schoolfonds voor Schipperskinderen in Friesland. LEEUWARDEN. Jaarverslag 1933. He! fonds werd door het Rijk gerateund met een subsidie vam f 22.257.40. De jaariijksche bijdragra van leden en begunstigers bedroegen f 2274. Aan hypothee-krente weird ontvangen f 1163.50. Aan diverse renten f 391.49. Totaal f 26.086.89. Aan kosten voor uitbesteding, administratiekceten en kosten voor de correspondentschappen werd uitgegeven f 24.861.29. Aan 56 aanvragen om steun werd voldaan. 41 kinderen werden door de ouders weder ean boord genomen. , 250 kinderen (171 jongens en 79 meisjes! werden in totaal Voor rekening van het Fonde ui'übeateed. Voor 22 kinderen werd een wekelijksehe steun gegeven van fl, 186 kinderen f 2. voor 5 kinderen f 2.50 en 37 kinderen f 3. In totaal werd aan steun uitgekeerd 121.598.40. Van de 250 kinderen bezochten 76 kinderen de openbare school en 174 de bijzondere echoot. ' De kinderen standen onder towrirht van de na te normen corTespond'entechappen: Akkrum 2, St. Anna Parochie 2, Appeteoha 2. Balk 6, Bergum 3, Berlikum 1, Birdaard 2, Bolïward 5, Buitenpost 16, Dantuanawoude 7. Delfstroihuizen 6, Dokkum 3, Drachten 7. DronTHD 1, Eermeiwoude 1, Gaastmeer 2. Gorredijk 6, Harlingen 6, Heeg 4, Heerenveen 2, Hommerts 1, Hens 1, St. Jacobi Par. 2 Joure 1, Kollum 6, Kcudum 4. Langweer 2. Leeuwarden 20, Mafekum 3, Metelawier 2. Oenkerk 1, Oldeboorn 8, Oostermeer 1, Oude. ga H.O.N. 3, Oudega W. 1, Oudega Sm 4. Paesans 2, Rcttevalle 2, Sneek 41 (waarvan 34 de Chr. Srhipperesohool 'bezoeken), Stavoren 4. Stiene 1, Suawoude 2, Surhuisterveen 7, Terhorne 1, Ternaard 1, Tzummarum 9. Veenwouden 10, Warga 3, Wariena 1, Weisrijp 2, Witmarsum 3, Wolvega 1, Workum 2, Woudsend 3, IJlst 1, verspreid (kantoor Directeur) 10. --- Verloting Paardensportvereen. „Heerenveen". HEERENVEEN, 3 Jan. Naar wij vernemen, is in overleg met den heer burgemeester van Schotel land, v?n de winst der op 6 Dcc 1.1 gehouden verloting van de Paardensportvejeen. te Heeren veen uitgekeerd aan de volgende instellingen: Het Sportpark te Heerenveen f 703.60 Ophouw-Com. Oosi-Schoteriand f 125.— Violette, Nazorg-kol. t.b.c.-lijders ( f 100.— Heerenveensche Wijkverpleging F 75.— Het Groene Kruis te Oudehaetke f 50.— Onderi. Ziekenf. Heerenv. e. Ometr. f 100.— Kon. IJsvereen. „Thiatf" (voor het fonds „Verbetering U-baan") f 200.— In totaal is dus aan verschillende vereenigingen een bedrag van f 1353.60 uitgekeerd. --- Auto’s buiten gebruik. Het is mogelijk ontheffing te verkrijgen voor motorrijtuigen, welke gedurende het geheele belastingjaar (dat aan het kalenderjaar gelijk is) niet worden gebruikt. Men moet hiervoor toch aangifte doen en is verplicht vóór 15 Januari aan den Inspecteur mede te deelen, dat men zijn auto of motorrijwiel niet gebruikt Het voertuig moet dan gedeeltelijk gedemonteerd worden (wielen afnemen) terwijl het in een bepaalde bergplaats of garage moe-; blijven staan). Verplaatsing is alleen toegestaan na voorafgüand overleg met de beliasrWnginspect'e' Het aantal „opgelegde" auto's wordt ook in verband met de tijdsomstandigheden en de eteeds stijgende belastingen, hoe langer hoe grooter, wie van deze ontheffing profileeren wil, moet er dus vlug bij zijn! In dit verband lijkt het ons nuttig-, aldus de A.N.W.8.-Toeristenbond voor Nederland, om nog even te wijzen op de Wegenbelasting, welke zooals men weet per jaar of per kwartaal voldaan kan word~n. (Helaas ontbreek! nog steeds de mogelijkheid om per maand te betalen, in welke lacune, vooral in deze slechte tij len, reeds lang voorzien had moeten zijn!). Restitutie van Wegenbelasting kan men verkrijgen voor de nog niet ingegane kwartalen; op kwartaalkaarten wordt dus nimmer iets terugbetaald. Zooals men weet, moet de wegenbelasting steeds vooruit voldaan worden, omdal men zonder wegenbelnstingkaan niet rijden mag. Bij afschaffing van den wagen kan ontheffing van personeele belasting verkregen worden voor de nog niet ingetreden maanden, mits men in hetzelfde fcelaetingjaar niet wederom een motorrijtuig ter zal krijgen --- Ook een vliegongeluk. DEERSUM. Ken voor deze streken vrij zeldzame vogol, die mogelijk had gehoord van de enorme vlit es van een naverwant, de wilde ook blijk van zijn kunnen geven. Hij startte wellicht te Sneek of te Marrtgum, tot nabij ons dorp de eleetriscthe liehtdraden hem noodlottig •werden. Een tweetal hiervan smolten door de harde aanraking af, terwijl de vliegenier, een groote awaan, heelhuids den beganien grend bereikte. Voorloopig werd hem gastvrijheid verleend bij een veehouder alhier, terwijl later zn naam onder de „gevonden voorwerpen zal voorkomen. --- De klok zweeg. GIETHOORN. Sedert eeuwen bestond in deze gemeente het gebruik om van OudejViareachtend tot Nieuwjaarsnacht de in 1633 bij de Ned. Herv. kerk aangebrachte klok ie luiden, waaraan door jong en oud vaak weid meegedaan. Soms gebeurden er echter bal- Ui eden en toen heeft het gemeentebestuur bij verordening het ktokluidcn verboden. Daar aan het verbod een soepele uitvoering werd toegelegd, 9üerf de traditie niet ai. Oudejaarsavond bleef' staan in het teeken vian het oude gebruik. Ditmaal heeft men echter de klok nagenoeg niet gehoord, hetgeen wel voornamelijk oorzaak zal 'hebben gevonden in de omstandigheid, dat Oudejaarsavond op Zondag viel. De stille overgang deed ongewoon aan. --- Pikbosteren op ’t ijs. DE FRIESCHE GREIDHOEK. Nu *t ijs feitelijk niet meer berijdbaar is en de werkzaamheden op de boerderij zoo goed ais stil staan, zoekl menigeen zijn vermaak in 't z.g. pikiboetenan op 't ijs. Gewoonlijk komen de jongemannen uit bijelkaar gelegin dorpen fcijeen, maar ook tal van oudereu vinden in di t bosteren zooveel vermaak, dat ze er gaarne geheele dagen aan geven. Meestal spoelt men om enkele centen, zoodat van grove winst nooit sprake is en de aardigheid van 't spel, uitenst onschuldig, menigeen bezighoudt. --- Ontslagaanvraag. BOZUM. De heer T. de Jager, h.d.s. voor Chr. ond., hoopt met 1 Maart e.k. in verband met zijn geaomdiheidetoestand en *t bereiken van een veertigjarigen dienstetaat, eervol ontslag aan te vragen. Momenteel wordit de heer de Jager reedis geruimen tijd vervangen door mej. Eerdmans, vroeger als omderwyzeres werkzaam aan deze school. --- Zickenhuisverpleging „Helpt Elkander”. OLDEMAÜKT. Algemeeue vergader ing. Ontvangsten f 2799.24, uitgaven f 1738.61, batig eutdo f 1060.03. Dit bedrag moet echter worden verminderd met nog te betalen nota's over 1933 ten Kedrage van p.m. f 450. De voorzitter zegt, dat bij de oprichting der vereeniging het bestuur van de afd. het „Groene Kruis" is opgetreden als bésituur van de vereemiging „Helpt Elkander". Het bestuur is van me en ing, dat er verschuilende leden der vereeniging zijn, die met dit optieden niet geheel aceoord gingen, waarom het bestuur het wenschelijk oordeelt in zijn. geheel af te treden. De vergadering kan dan beslissen. Na eenige bespreking komen de heeren Molenaar en Krol op dit besluit terug. D[e heer Reuver wenscht echteT zijn zetel beschikbaar te stellen. Na gehouden 6temiming blijkt, dat de heeren Kuipers, Schaap en Reuver met bijna algemeene stemmen herkozen zijn. De heeren Kuipers en Schaap nemen hunne herbenoeming aan. De heer Reuver wil zich wel weer beschikbaar stellen mits hij niet weer met het peor.ingimeestersohaip word! belast. Aangezien deze aangelegenheid door het bestuur onderling wordt geregeld, zal worden onderzocht Li één der andere leden bereid ie het penningmeesterschap op zich te nemen. Mocht hét beeiuur het echter wenschelijk oordcelen om over te gaan tot aanstelling ven een administrateur buiten, het bestuur, dan znl hii in een daarvoor de noodige Tot leden van de commissie voor onderzoek der rekeningen over 1934 werden benoemd de heeren K. ten Veen, P. B. Lamgentkamp en W. Otten. Aangezien de rekening 1933 een belangd rijk nadeelig saldo heeft opgeleverd, indien hef batig saldo van de vorige rekening buiten beschouwing wordt gelaten, ie het bestuur van me'aning, dat maatresten moeten worden genomen tegen verderen achteruitgang. Na breedvoerige besprekingen wordit besloten, dat opname in een ziekenhuis slechte kan geschieden op verklaring van een geuetsheer, die in de gemeente Oldemarkt zijn praclijk uitoefent, terwijl de maxiimiimuitkeering wordt teruggebracht van f 100 op f 75. In verband met het feit, dat enkele leden met de betaling der contributie achter zijn, wordt bestoten, dat de leden, die 3 maanden achter zijn, van het bestuur een laatste waarschuwing zullen ontvangen. Volgt dan binnen 8 dagen geen betaling, dan worden zij geroyeerd. --- Een zeldzaam record van Tante Pos. GIETHOORN. Als een record op het gebied van postaal verkeer, echter omgekeerd evenredig aan de recordvlucht van De Pelikaan, kan worden gemeld, dat een aan een ingezetene dezer gemeente geadresseerde brief, op 27 December j.l. uit Batavia afgezonden en Zaterdagavond 30 December j.l. met gèaoemd vliegtuig te Amsterdam aangekomen, alhier pas hedenmorgen 3 Januari arriveerde. Het stuk, dat een voorbeeld van snelpcet beoogde te zijn, is dus in Nederland slechte 8 uur korter in circulatie geweest, dan op het duizenden K.M. lange traject Batavia— Amsterdam. --- Steun rietcultuur. GIETHOORN. In verband met de genomen beslissingen inzake eleun aan de rietcultuur hebben de werkgevers en werknemers in dat bedrijf elders, een bespreking met elkaar gehouden en zijn tot de conclusie gekomen, dat het systeem van steun verleening thans tot gevolg heeft, dat de bedrijven in Friesland en Overijssel vrijwel van dezen steun zijn uitgesloten. De Chr. Landarbeideröbond heeft thans contact gezocht met enkele gemeentebesturen in de betrokken streek, teneinde te trachten alsnog wijziging in dezen boestand te verkrijgen. --- Onderwijs Dwarsgracht. GIETHOORN. Als kweekeling met akte is aan de 0.1. school te Dwarsgracht alhier toegelaten de heer H. Broer te Gieühooru- Zuid. Aan genoemde sohool is sedert 1 Januari j.l. nog slechte het hoofd ate bezoldigde leerkracht verbonden. In het handweikonderwijs zal binnenkort warden v'wrzien. --- „De Laatste Eer”. OLDBMARKT. Algemeene vergadering van de begrafentisvereeniging. Ontvangst f 723.72, uitgaaf f 616.49, batig slot f 107.22. Behalve dit saldo bezit de vereeniging nog f 150.—, beJegd op de RijkepoötspaaTb:; De heer H. W. van Gunst werd herkozen als bestuurslid; gekozen de hr. J. Vrotolage. Besloten werd de tarieven voorloopig voor één jaar met f 5 te verlagen en alzoo te brengen in de eerste klase op f 35, in de i e klase op f2oenin de derde klasse op f 10. De heer Ti e barna stelde voor alle kosten voor rekening der ven te nemen. Door het Bestuur werd aangetoond, dat dan de contributie op gemiddeld (2 zou moeten worden gebracht. het voorstel word ondersteund, kwam het niet in : i ng. --- Been gebroken. JUDWOLDE. De echtgenoote van H. de Vries kwam tengevolge van de gladheid van don weg zoodanig te I it zij haar dijbeen brak. Per auto werd zij naar het ziekenhuis te Heeren "een vervoerd. ---