„KERK EN VREDE", afd. Heerenveen. - Maandag 27 Oct. a.s., 's av. 8 uur hoopt te SPREKEN in de Ned. Herv. Kerk te Heerenveen (Sch) Prof. Dr. G. J. HEERING over: „Het Christelijk beginsel en het Militairisme". Gelegenheid tot het stellen (schriftelijk) van vragen I Doopsgez. Gom. Heerenveen. ZONDAG 26 OCT., 10 uur ds. J. KOSTER. Herdenking Kerkhervorming ZANGKOOR - COLLECTE. POLITIEAGENT Kommies-ex. enz. Voll op! mond en schriftelijk Prosp gratis. Transvaalstr. 39, Leeuwarden Wilt gij op tijd klaar zijn voor de a.s. EXAMENS begint dan heden uw studie BOEKHOUDEN ex Juni 1931 SIENOGRAFIE MACHINESCHRUVEN. NEO HANDELSCORR Bij de laatste ex. Merc. e. a. slaafden 16 van onze 19 eandidaten, waarvan enkele voor Boekhouder waren opgelei'l in 4—7 maanden Lesgeld zeer billijk. Dag- en avondlessen, eiken da? aan te vanden. INSTITUUT DE GROOT ZUIDKADE, DRACHTEN §W* Meer dan 400 Geslaagden. Nieuwe uitvinding voor het knip pen van Dames enKinderkleeding Practische Snelcursus. Aangifte voor de cursus vóór 12 Nov. a.s J. WIJMA DE VRIES, gedipl leerares — KNIJPE. 9F Inlichtingen worden eaarne verstrekt. SPECIAAL ADRES VOOR AFLEGKLEEREN MUTSEN KINDERKRANSJES 1 en ROUW-VOILES lISOIIAASUIB Dracht 97, Heerenveen 1 ADRES VOOR KANTEMMÜÏSEHvoorde friesche Kap | --- 'STS£»7 Zoek niet ve af wat dichtbij miny£"jy stens evengoed te krijgen is. Voor HEERENVEEN en OMSTREKEN geen beter adres voor BRILLEN dan JOHs. ZANSTRA, OPTICIEN V. v O DRACHT 405 - HEERENVEEN Electrische Inrichting voor het bewerken van brilleglazen. De nieuwste roman van INA BOUDIER-BAKKER „De klop op de deur" is ruim vooihanden in den boekhandel dof fa A. SIERT OVERDIEP Kunstfcalendercollectie voor 1931 is compleet NORDLICHT-LAMPEN BIJ ONS SLECHTS F 10.50 Twee jaren gegarandeerd zonder bijbetaling Bij den georganiseerden rijwielhandel wordt in den regel bij eventueele garantiegevallen zelf» de kosten van opiending plus retourkosten in rekening gebracht. Bij ons niet! VAN DER MEERS GOEDKOOPE RUWiELWINKELS HEERENVEEN JOURE handelSmerk Zï.t^-ÏSïii Doet U mee aan den JUBELEUMWEDSTRIJO? Prijzen HONDERD GULDEN Vraagt inlichtingen bij uw winkelier. Het is wellicht gewenscht om de deelnemers een weinig op streek te brengen Vooral moet men er aan denken, dat de lijnen van den zijkant van den Toren in werkelijkheid even lang zijn als die van den voorkant; er ifomen dus evenveel lichtjes op voor. Vertier kunnen wij zeggen, dat volgens den ontwerper het aantal gloeilampies ligt tusschen 5200 en 5700. Doe nu uw best om het juiste aantal te vinden. I JABY-AR.IKELEü MW EK E N D E ADRES I lIHIII II ■ Hlimm-milfflTlHlMe --- WOUDA's ZADEN De Beste. ORANJEWOUD. ■■■ ■—«———p»e—mmg --- Tweede Kamer. KRUISER EN FLOTTIELJE-VAARTUIG. De heer LINGBEEK (h.gA). Er wordt wed veel over ontwapening gesproken, maar spr. heeft nog geen land zien ontwapenen. Men moet het niet voorstellen of de ontwapening al ia tot stand gekomen. Zegt men: we zijn maar een kleine mogendheid, en als wij In oorlog komen, dan worden we verpletterd, dan verwijst spr. naar de historie. Velen worden thans in ons volk door de leus van eenzijdige ontwapening bekoord, maar het gaat met zulke adresbewegingen als met zooveel andere bewegingen: naarmate men wint in getal, verliest men in waarde. Oorlog is niet altijd nutteloos. Spr. wijst op den Boerenoorlog, waardoor het Zuid- Afrikaansche volk eerbied heeft afgedwongen en vele rechten verkregen. Men zegt verder: gij menschen moogt uw naasten niet dooden. Spr. vraagt echter, of alten die dit zeggen, het wel altijd volhouden. Toen de kwestie van de Burgerwacht verleden jaar hier aan de orde kwam, riep de heer Albarda uit: „wij sociaal-democraten laten ons niet slachten!" Wij Nederlanders laten ons ook ndet slachten! In Nederland niet, en in de Oost niet. Er zijn er echter, die principieel tegen alle wapengeweld zijn en den oorlog een ongeoorloofde slachting In het groot noemen. Dit klinkt meesleepend, maar het is in strijd met de wetten der natuur. Een rechtgeaard mensch zal niet nalaten zich te weer te stellen, als roovers zijn erf bedreigen. Werd het land ontwapend, dan zouden wij weerloos aan de slechtgezinden worden overgeleverd. Spr. heeft eerbied voor het idealisme der ontwapenaars, maar zij houden geen rekening met de feiten. leder die aangevallen wordt heeft het volste recht tot zelfverdediging. Zoo kan ook een geheel volk zich verdedigen zonder immoreel te handelen. De heer DUYMAER VAN TWIST (a.r.) is verheugd, dat de minister thans volgens een vast plan met den vlootbouw te werk wil gaan. De reserve beteekent geen uitbreiding van de vloot en heeft het voordeel, dat steeds over een bruikbare vloot zal kunnen worden beschikt. Zelfs het kleine Denemarken wil een vloot van 13.000 ton in stand houden. Ook de arbeidersregeering in Engeland legt de protesten der arbeidersbeweging tegen vlootbouw rustig naast zich neer. Waarom maken dan de sociaal-democraten hier te lande zoon kabaal? Wat praten de sociaal-democraten hier over eenzijdige ontwapening? Dit la niets dan een leuze. Wij willen ook den wereldvrede, maar dan moeten de groots landen het voorbeeld geven. Als Engeland en Japan ontwapenen, dan kunnen wij het ook doen. De heer MARCHANT (v.d.). Moet onder de tegenwoordige omstandigheden va-n internationalen, technischen en financieelen aard het besluit worden genomen om de vloot met de helft te versterken? Van vloot-ultbrelding is geen sprake, zeide de heer Duymaer van Twist, evenals de re.geering, Maar alweder in den Volksraad sprak de regeerlngsgemachtigde van vlootuitbrelding. De voorstelling, alsof men te doen zou hebben met een opgelegde reserve, Is in strijd met de waarheid. Ook thans is een deel van de sterkte tijdelijk in reparatie. Men heeft den mond vol van internationale ontwapening, doch wil de bewapening in evenredigheid brengen met die der groote koloniale mogendheden. Het spreekt vanzelf, dat de regeering niet het aangevraagde geen oorlog wil voeren. Voor krankzinnig zien wij haar niet aan! De regeering heeft een beperkte doelstelling en wil tegen groote ondernemingen van den vijand niets ondernemen, doch zich bepalen tot actie tegen neven-ondernemingen op beperkte schaal. Maar wat doet de minister bij grootere ondernemingen? Trekt onze vloot zich dan terug in de haven van Soerabaya en zetten we dan daarop „Verboden toegang!"? De regeering weet heel goed, dat wat ze bouwt, onvoldoende is en is zoo naief geweest dat in de stukken te zetten. De sterkere macht zal komen om vaste ollehavens te nemen, en dan is er maar één oplossing: de zaak in brand te steken! Strikte onzijdigheid Is gelijke houding tegenover leder. Dat we echter tegenover de eene mogendheid niet in dezelfde verhouding staan als tegenover de andere, schijnt de regeering niet te bedenken. De argumenten voor de nationale ontwapening zijn sterk. Er heeft een omkeer plaats in de publieke opinie. De redevoeringen van dezen minister zullen dien omkeer geen dag vertragen. De heer DE VISSER (c.p.h.). Binnen het raam van het kapitalisme Is het onmogelijk tot algeheele ontwapening te komen, allen ontwapeningsfemelaars ten spijt. Dit is een illusie die tot de onaangenaamste desillusie moet leiden. Het geloof In den z.g. Volkenbond moet tot teleurstelling en tot misleiding van de volksmassa's leiden. Sinds 1924, toen het Haagsche Volk zich zoo verheugde over de totstandkoming van het zoogenaamde Londensche verdrag als een definitieve afsluiting van de oorlogsperiode tot op heden, heeft men niets geleerd. Herhaaldelijk reeds heeft spr. dit spel van zoogenaamde internationale ontwapening als internationale misleiding ontmaskerd, van Washington in 1921 tot nu toe. Het eenige vredeswerk was de strijd der communistische arbeiders, georganiseerd In de Unie der Sovjets, die door hun machtigen wil vaak verhinderd hebben, dat het tot oorlogen kwam. Men heeft In den- verkiezingstijd allerlei punten op het program geplaatst; maar over wat men wel voornemens was, heeft men niet gesproken, waarschijnlijk onder de leiding, mijnheer de voorzitter, van uw leider, den meest geraffineerd en politicus. De VOORZITTER: Ik kan die uitdrukking niet toelaten, ik roep u tot de orde. De heer DE VISSER: Men heeft opzettelijk daarom de rijen der katholieken gezuiverd. Waarschijnlijk zullen thans, zooals te doen gebruikelijk Is, omdat men weet dat het ontwerp toch zal worden aangenomen, enkele katholieken dlvergeeren, die tegen het ontwerp niet mogen, maar moeten stemmen, teneinde de arbeidersmassa's rustig te houden. De sociaal-democraten in Duitschland hebben indertijd bij de kwestie van den pantserkruiser A een dergelijke houding aangenomen. De heer VAN DIJK (a.r.). Tegen dit ontwerp is een geweldige actie ontketend van de S.D.A.P. en het N.V.V., de vrijzinnig-democraten en Kerk en Vrede. Die actie is gevoerd onder misleidende leuzen Het gaat In dit ontwerp uitsluitend om vervanging van verouderd materiaal en een reserve van 50 pet. Van een bepaalde versterking der vloot zou slechts dan sprake kunnen zijn, wanneer het noodige personeel voor deze reserve beschikbaar was. Een andere leuze, waarmee gewerkt is, is dat het zou gaan om verhooging van militaire uitgaven. Dit is echter onjuist. Het heet verder, dat de wereldvrede door dit wetsontwerp wordt bedreigd en dat men oorlogsgevaar kweekt en dat alles tegen een regeering, die het nationale leven wil beschermen en het recht wil handhaven! Vervolgens heet het, dat dit ontwerp ingaat tegen den wil van het volk. Van welk volk? De heer VAN DE BILT (r.k.). De militaire uitgaven moeten beperkt blijven tot het noodzakelijk*, zegt het katholiek program. Maar dat noodzakelijke moeten we dan ook voteeren. We erkennen ook voor den Staat het recht van zelfverdediging. We zijn voor gelijktijdige ontwapening van alle landen, doch niet voor eenzijdige ontwapening. In dit opzicht zijn de buitenlandsche sociaal-democraten het met ons eens. De katholieken van Nederland zijn geen militairlsten, zij zijn het nooit geweest en zij zullen het nooit worden. Maar geen enkele regeerlng denkt nog aan ontwapening. Men zegge niet: Nederland is een klein land. Het is nog altijd de derde koloniale mogendlieid. Als Nederland en Indië onbeveiligd zouden zijn, dan zouden we Juist een gevaar opleveren voor den wereldvrede. Door deze gebieden te verdedigen, zijn wij in het belang van den wereldvrede werkzaam. De preventieve werking van een weermacht onzerzijds, kan voor de groote staten een argument vormen om niet tot oorlog over te gaan. Zoo demkt ook de sociaal-democraat R. Kuiper er over. Wij achten een vloot in Indië noodzakelijk voor verdediging en voor vlagvertoon. Heit gebeurde op Curagao heeft aan ons prestige in Zuid-Amerika afbreuk pedaan. We zullen goed doen, dit voorstel dat de Volksraad met 34 tegen 13 stemmen accepteerde, goed te keuren. De heer BRAAT (pi. b.). Als er een schuit voor Indië noodig is, moet Indië die ook maar betalen. Spr. betoogt, dat wij met onze bewapening niet kunnen beginnen en dat het trouwens, wanneer b.v. België ons annexeerde, niets anders zou beteekenen dan dat wij een ander vorstenhuis kregen. De heer FLORIS VOS (M.P.). Al is de tijd voor internationale ontwapening nog niet gekomen, de nationale ontwapening kan ons een stap nader daarheen brengen. Uitbreiding van de bewapening Is een stap in achterwaartsche richting. De heer TILANUS (ch.). Is het inderdaad de meening van de sociaal-democraten. --- om In de ure des gevaars revolutionair op te treden? Laten zij het dan duidelijk en klaar zeggen, dan kan de regeering daarmede rekening houden. Er schuilt propagandistische kracht in een dergelijk politiek optreden, maar spr. acht het voor een verantwoordelijk leider in hooge mate te betreuren en af te keuren. Spr. wil zichzelf gerangschikt zien onder hen, die ontwapening voorstaan internationaal en onder waarborging van versteviging der rechtsinstituten en veiligheid. Spr. wil daarom niet staan in den hoek der militaiilsten. Militairisten zijn er in Nederland niet. Spr. verfoeit evenzeer* de verschrikkingen van den oorlog, maar zijn kijk op de realiteit is een andere. De heer ALBARDA (s.d.). Als dit ontwerp wordt aangenomen, zullen de volgende termijnen worden aangevraagd en toegestaan. Derhalve beteekent de stemming over dit ontwerp de princlpleele beslissing over 15 milüoen. Als eenmaal beslist Is, dat het aantal kruisers van 2 op 3 zal worden gebracht, «is het principe aanvaard en is niet aan te nemen, dat zij. die den kruiser aanvaarden, de daarbij behoorende schepen zullen weigeren. De aanneming van dit plan zal leiden tot een vermeerdering van uitgaven in Indië en hier. Maar al ware dit niet het geval, dan nog zou spr.'s fractie tegen dit ontwerp zijn, want niet bestendiging maar vermindering van uitgaven is het doel, dat haar voor oogen staat. Komt er een conflict in den Grooten Oceaan, --- Kerk en Vrede staat aan de spits, maakt de christenen mobiel en wil ontwapening, nationaal en internationaal. Onze houding is zuiver defensief, zegt men ter rechterzijde. Maar in een oorlog moeten de militair-technische middelen worden gebezigd, waarover de regeering beschikt. Spr. echter meent van christelijk standpunt dat er van een rechtvaardigen oorlog geen sprake meer kan zijn en dat elke oorlog in strijd is met de christelijke norm. In onzen tijd is voorbereiding ten oorlog abdicatie van die norm, omdat er thans bewapeningsmiddelen worden gebezigd, waartegen het christelijk geweten neen moet zeggen. Volgens de christelijke moraal moet de oorlog worden gevoerd op een rechtvaardige wijze, zonder onnoodige verwoesting en bloedvergieten. Aan deze eischen kan thans niet meer worden voldaan. De oorlog ontaardt thans in een moordpartij. De middelen zijn nu zoo demonisch geworden en het christelijk geweten is nu zoo ontwikkeld, dat van een oorlog thans geen sprake meer mag zijn. Spr. gelooft dat het goed is dat Kerk en Vrede bestaat, omdat de wereld te lang buiten den werkelijken Invloed van Christus is gebleven. Die vereeniging kan samenwerken met de moderne arbeidersbeweging omdat beider eischen parallel loopen. De heer WIJNKOOP (comm.) betoogt, dat Rusland het eenige land is, dat werkelijk ontwapenen wil. Spr. bestrijdt verder de sociaal-democraten, die een politievloot aanbevelen, welke echter ook het kapitalisme zou dienen. Zonder militalrisnie zal het kapitalisme geen dag langer duren. De heer VAN ZADELHOF (s.d.). WIJ doem aan oorlogsvoorbereiding noch aan oorlog mee en willen niet met volwaardige en niet met onvolwaardige schepen de bemanningen ten onder jagen. De heer SLOTEMAKER DE BRUINE (ch.). Het treffende is, dat het petitionnement van „Kerk en Vrede" niets te maken heeft met dit ontwerp, maar dat 't ieder jaar kan worden ingediend, omdat het gericht is tegen alle bewapening. Er zijn dan ook geen drie, maar vier categorieën van ontwapenaars. Wel zegt de heer v. d. Helde, dat de actie van „Kerk en Vrede" parallel loopt met die der arbeidersbeweging, maar daarover heeft spr. zich zeer verbaasd. Op een bepaald punt Is men het toevallig eens, maar het beginsel is zeer verschillend. De heer JOEKES (v.d.) betoogt, dat de Volkenbond niet zou toelaten dat Nederland, hetzij hier hetzij in Indië, onder den voet zou worden geloopen. Nederland heeft daarvoor geen militaire verplichtingen op zich genomen, hetgeen duidelijk Is gebleken bij de toetreding van Duitschland tot den Volkenbond en bij andere gelegenheden. Het staat vast, dat een land niet verplicht Is aan een militaire actie deel te nemen. --- dan zal het een conflict zijn tusschen groote zeemogendheden onze zoogenaamde vloot, ook versterkt volgens het plan-Deckers, zal binnen korten tijd worden vernield. Spr. beroept zich op het blad van Onze Vloot: de bemanning zal ten doode zijn opgeschreven. Onze kruiser zal op. de geheele wereld de zwakste zijn die er is. De MINISTER VAN DEFENSIE, de heer Deckers: Wie schrijft dat? De heer ALBARDA: Dat wordt geschreven onder verantwoordelijkheid van de Koninklijke Nederlandsche Vereeniging. Onze Vloot. De vernietigende critiek van . marine-offlcierem over de vloot die de minister wil creëeren, leidt tot twee mogelijkheden: of een sterke vloot, maar dan moet men met de millloenen smijten, öf ontwapening. De keus is voor ons niet moeilijk. Wij laten ons niet leiden door wat onze partijgenooten in andere landen willen. Ons standpunt komt trouwens overeen met dat van onze partijgenooten in alle andere kleine landen. De heer VAN DER BIDT (11b.): Die geen koloniën hebben! De heer DTJTMAER VAN TWIST (a.r.): Denemarken wil toch een vloot van 13.000 ton. De heer ALBARDA. Wij hebben een politiemacht noodig voor de veiligheid van onze en de Indische wateren. De Deensche vloot, die dient ter bescherming van een land met een kustlijn drie maal zoo groot als die van Frankrijk, zal bestaan uit zeer eenvoudige schepen, alleen politievaartuigen en enkele nog bestaande duikbooten. Hoe de heer Duymaer van Twist dit kan vergelijken met de hier aangevraagde kruisers en jagers, ontgaat spr. De heer DUYMAER VAN TWIST. Die worden niet gevraagd voor Nederland, maar voor Indië. U verdraait de zaak. De heer VAN POLL (r.k.) concludeert: er wordt geen vloot uitgebreid en de uitgaven worden niet verhoogd. Nieuwe lasten worden het volk niet opgelegd. Er heeft geen deelneming aan een bewapeningswedstrijd plaats. Het petionnement richt zich tegen allerlei zaken, die niet worden voorgesteld. Het berust op onjuiste volksvoorlichting. Zulks kan nimmer aan de democratie ten goede komen. De heer ZANDT (st. ger.) zegt, dat men allerlei valscho leuzen heeft aangeheven om den indruk te wekken, dat hleï millioenen worden weggesmeten. De overheid hebbe te regeeren en die maatregelen te nemen die voor het volk nuttig en noodig zijn, zonder zich te laten ringelooren door een petitionnement.. Het ie een der duurste plichten voor de Overheid offers te brengen voor de verdediging van het land. Aan het schandaal van Curacao draagt de overheid mede schuld. De smaad dien wij op Curasao onszelf hebben aangedaan, heeft ons prestige als koloniale mogendheid geschaad. Het verheugt spr., dat men thans de fout wil herstellen. De ontwapeningsbeweging wordt gevoed door een valsche leuze. Telkens voorspelt men: het zal beter worden! Maar de werkelijkheid Is daarmee In strijd. Ontwapening Is een roekeloosheid, die een regeering nooit voor haar verantwoording mag nemen. De heer SCHAEPMAN (r.k.) vraagt den heer Albarda of deze wel zoo zeker was, de meening der arbeiders te verkondigen, toen hij in zijn rede in den Dierentuin zeide, dat verlies van Indië, ofschoon een nadeel voor ons land, moest worden gedragen, omdat men niet egoïstisch behoorde te zijn. De heer VAN DER HEIDE (s.d.). Na het ontstaan van Kerk en Vrede gaan de christelijke kerken langzaam aan hun positie herzien. --- DE RADIO-CENSUUR. De heer ALBARDA (s.d.) interpelieert over de radio-eensuur. Spr. acht het dwaas, daA als iemand een redevoering wil houden, hij die tevoren aan een controle-commissie moet toezenden. Trouwens dit zou eveneens iemand als mgr. Nolens kunnen overkomen. Ook de minister, wanneer hij voor de radio een rede wil houden, staat daaraan bloot en zelfs de Koningin zou er niet aan ontkomen. En wanneer dr. Schokking nog eens een monument te Katwijk wil onthullen en daarbij een radio-rede houden, dan zal hij zijn rede tevoren hebben In te zenden. Spr. noemt verschillende „bespottelijke gevallen", die hebben plaats gehad. De preventieve censuur kan z.i. zonder wetswijziging worden afgeschaft en spr. vraagt, dat dit zoo spoedig mogelijk zal gebeuren. Mocht intusschen de minister van oordeel zijn, dat wetswijziging noodis is, dan vertrouwt spr., dat deze wetswijziging ten spoedigste zal worden voorgesteld. Hij stelt ten slotte een zestal vragen. --- Antwoord van minister Reymer. DE MINISTER is van oordeel, dat van alles wat er gebeurd is, wel vast staat, dat het systeem der preventieve controle wordt vereischt. Inderdaad heeft, volgens de Grondwet, niemand voorafgaand verlof noodig om via de drukpers zijn gedachten tot uitdrukking te brengen. Maar er is principieel verschil tusschen drukpers en radio. De radio dringt tot leders hulskamer door en naar spreker meent, heeft iedere argelooze luisteraar er recht op, dat hij daardoor niet in zijn gevoelens wordt gekwetst. De heer OUD (vxl.). Nu komt u op gevaarlijk terrein. Minister REYMER: Meürmalen beTeiksn mij brieven van menschen, die er hun teleurstelling of zelfs schande over uitspreken, dat dit of dat op de radio werd toegelaten. Staat bij de pers het hoor en wederhoor open, bij de radio is dit practisch onmogelijk. Het is practisch onmogelijk, dat bij de radio iedereen zijn beurt krijgt. Ook bij telegram en zelfs per telefoon heeft mem spr. gevraagd, waarom bepaalde uitingen waren toegelaten. De heer DE VISSER (comm.). Stumperds zijn er nu eenmaal. Minister REYMER. Tusschen de opvatting van den heer De Visser en van mij omtrent het begrip „stumperds" is zulk een verschil, dat er wellicht een nieuwe interpellatie noodig zou zijn om dat verschil tot uiting te brengen. Spr. kan niet toegeven, dat wij hier in Nederland zoon mal figuur slaan; trouwens de heer Albarda zal erkennen dat in geen land ter wereld de omroepvereenigingen zoo vrij zijn als hier te lande. In geen land ter wereld hebben deze een macht als in Nederland. De heer ALBARDA beantwoordt den Minister en dient de volgende motie in: ,De Kamer, van oordeel, dat het gewenscht is, het preventieve toezicht op den radio-omroep af te schaffen, gaat over tot de orde van den dag." De motie, welke door verschillende partijgenooten van den heer Albarda mede is onderteekend, komt onmiddellijk In behandeling. Wegens het late uur zal de behandeling worden voortgezet op Donderdag 30 Oct., 's avonds 8 uur. --- MINISTER DECKERS AAN HET WOORD. MINISTER DECKERS beantwoordt de «prekers. Hij zegt: de heeren Albarda en Marchant hebben de vraag besproken, of hier van uitbreiding sprake is. Dit woord geeft aanleiding tot misverstand. Spreker heeft gezegd in de stukken, dat hier geen Sprake kan zijn van uitbreiding in den ge-, wonen zin van het woord, waarbij de aanbouw wordt opgenomen in de sterkte en bemand wordt. Dat 'is hier niet het geval. Natuurlijk krijgt men door dezen bouw een grooter aantal schepen. De regeering heeft slechts defensieve oogmerken. De sociaal-democraten en de vrijzinnig-democraten wenschen ook geen opgedrongen oorlog te voeren en de heer v. d. Heide zeide zelfs, dat die in strijd is met spr.'s moraal. Spr. echter betoogt, dat de weenmacht van Nederland een preventieve en daarna defensieve werking heeft. Den heer Schaepman antwoordt spr., dat ingrijpende herstellingen en veranderingen aan de vloot in Indië niet mogen geschieden zonder spr.'s toestemming. De verantwoordelijkheid rust op hem. --- LUXE AUTO IN VOLLE VAART TEGEN EEN STOOMWALS GEREDEN. Tusschen Dronrijp en Marssurn is Dinsdagmiddag een auto, eigen aan en bestuurd door den heer L. G., graanlhandelaar te Menaldum, in volle vaart tegen een stoomwals gereden, welke daar zonder licht aan de rechterzijde van den weg was neergezet. De heer G. kwam van Harlingen en doordat hij ter hoogte van de stoomwals een andere auto tegenkwam, merkte hij het gevaarte niet op, met boven omschreven gevolg. De auto werd van voren zeer ernstig beschadigd; ook de stoomwals geraakte defect. — De heer G. bekwam door het breken der glasruiten slechts snijwonden aan beide handen. --- GERECHTSHOF LEEUWARDEN. 23 October. Een dienstweigeraar. Voor het Gerechtshof heeft in hooger beroep terechtgestaan de 19-jar. hellingknecht VV. C, te Groningen. De jongeman was niet voor den militairen kïuringsraad, waarvoor hij was opgeroepen, verschenen en deswege door de rechtbank te Groningen tot fBO boete subs. 30 dagen hecht, veroordeeld. De verdachte verklaart uit principe tegen den oorlog te zijn en alles wat daarmee annex is. Zijn beginsel verbiedt, zich op een of andere wijze voor dit bedrijf te leenen. De proc.-generaal vraagt of verdachte in principe tegen alle staatsgezag is. Verdachte: Ja, feitelijk wel. Proc.-gen.: Waarom wendt u zich dan tot het Hof om hulp? Dat is toch ook een orgaan van den Staal? Verdachte: Ik vind de straf te hoog. Voor andere soortgelijke feiten ben ik ook al zwaar gestraft. De proc.-generaal, die opmerkt, dat het wel spoedig een chaos zou worden, als de ideeën van dejen jongeman werden verwezenlijkt, eisoht bevestiging van het vonnis. --- Van een zweepslag. Eén Mei hebben de veekoopman Jan B. te Makkinga en B. Janssen, tijdens de paardenmarkt te Diever, hevigen twist gehad over een halster. De één had bij den ander een paard op stal met een leeren halster, dat verwisseld werd voor een rouwen halster, hetwelk de oorzaak werd tot de ruzie. Bij woorden is het niet gebleven; verdachte J. B. heeft Janssen eenige 9lagen met een zweep toegebracht, voor welke mishandeling de politierechter te Assen hem veroordeelde tot 14 dagen gevang.-straf. De verdachte ging in appèl, maar is wegens ongesteldheid niet kunnen verschijnen. De proc.-generaal vroeg vernietiging van het vonnis en eiechte f 25 boete snbs. 25 dagen hechtenis. Uitspraak over 14 dagen. --- ARRESTEN. Vernieling te Marssurn: Thomas van W., 2 mnd. gev.; Wijbe A. 6 weken gev.; Wijbren van W. 6 maanden gev. Pieter P. en Hendrik W., te Leeuwarden, wegnemen van een staaf koper, resp. 6 weken en 3 maanden gev. Jan H. te Sneek, oplichting, 2 mnd. gev. Janke H., huisvrouw van A. J„ te Sneek, wordt vrijgesproken. --- Een werf voor den bouw van luchtschepen in ons land. Naar het HM. van goede ingelichte zijde verneemt, worden sedert eenigen tijd besprekingen gevoerd tusschen Nederlandsche en Duitsche vertegenwoordigers uit financieele en industrieele kringen over de mogelijke inrichting van een werf voor den bouw van luchtschepen in ons land, waarschijnlijk te Rotterdam. De daartoe op te richten maatschappij zou in zekeren zin beschouwd kunnen worden als een dochtermaatschappij van de Zeppelinwerf te Friedrichshafen. Een definitieve beslissing zou binnen betrekkelijken korten tijd te verwachten zijn. --- Waterschap „Zeedijken Contributie Kollumerland c.a.” KOLLUM, 22 Oct. In de heden gehouden volmachtenvergadering is de begrooting voor 1931 vastgesteld, in ontvangst op f 6750.84, in uitgaaf op f 6595. Als suppleroir-dijksgedeputeerde werd aangewezen de heer M. Wiersma te Kollum. Aangenomen werd het voorstel van het dijksbesruur tot verkoop van een perceel bermgrond aan den heer D. Feitsma te GTijp9kerk; en tot vermindering der huurprijzen van den Ouden en den Platten Zeedijk. --- Hoenderpokken. JUBBEGA,' 22 Oct. Ook bij de 3e eluis is onder enkele hoenderstapels pekken uitgebroken. Verschillende pluimveehouders laten hun kippen inenten. --- Sultan wist zich te redden. DRACHTSTER COMP., 23 Oct. De heer Kats, vrachtrijder alhier, was per hondenkar aan 't bezorgen van goederen en moest, om een pakje af te geven, bij een der hulzen aan de korte diepe wijk even de kar onbeheerd laten staan. „Sultan", vermoedelijk dorst hebbende, heeft getracht naar de wijk te komen, wat het dier gelukte, doch daar het terrein glooit, werd het dier door de zwaardere kar in de wijk geduwd. Kalm zwom het beest, met de kar achter zich, de pl.m. zes meter breede wijk over, waar hij door zijn baas, die inmiddels het geval ontdekt had en de brug overgeloopen was, op het droge werd getrokken. --- Tusschen een motor bekneld. HEERENVEEN, 23 Oct. Hedenmiddag geraakte een zekere v. d. W., knecht bij den heer Jarings, met een hand tusschen een motor bekneld. Zijn linkerhand werd ernstig gewond, de voor9te leden van drie vingers werden bijna afgeikneld. De getroffene, die hevig pijn leed, heeft zich direct onder behandeling van een geneesheer gesteld. --- De klankfilm te Heerenveen. HEERENVEEN. De Wit te Bio scoop gaat ons, niet voor een enkele maal, maar van Zaterdag 1 Nov. af voortdurend, het nieuwste brengen op biosccpisch gebied: de klankfilm. Er wordt een dubbel klankfilmapparaat aangebracht en de stoffeering van de zaal zal op de acoustiek worden berekend. Men heeft er de beste verwachtingen van, want het apparaat in dubbel zal mogelijk maken, dat de verschillende akten zonder hinderlijke onderbreking dadelijk op elkander volgen. En om Heerenveen en ommelanden als met één slag te veroveren, wordt op Zaterdag 1 Nov. aangevangen met al dadelijk mee van het beste, dat op moment als klankfilm de wereld doorgaat, namelijk met de veelgeprezen film „De Liefdesparap d e", met Maurice ChtevalieT en Jteanette Macdona'ld in de hoofdrollen. In een opgetogen beschrijving zegt „De TeL" van deze film: „Dit is een operette_film, zooals alleen HoEywood ze maken kan met een kwistige besteding van mülioenen. Een paleis is er noodig, — men bouwt een paleis. Er moet een leger zijn, een zingend en correct marcbeerend leger — men stampt het uit den grond. Hollywood schept landen met hoofdsteden en koninginnen, — de touringcars rijden door de hoofdstad yan Sylvanië, en de touristen geeuwen tegen de opera en tegen het paleis, doch verheffen zich met eerbied en ontzag als zij hooren hoeveel mülioenen besteed zijn aan den opbouw. Met hetzelfde ontzag staat de wereld tegen, over deze nieuwe film van Lubitsch.'' --- De gefingeerde grondspeculaties. Onlangs maakten we melding van een bericht in „Het Volk", omtrent 'n groote zwend el-affaire in gefingeerde grondspeculaties door den assuradeur R. ■ Thans verneemt het blad, dat het justitioneel onderzoek op het oogenblik nagenoeg voltooid is. Daarbij ia de juistheid van deindertijd gepubliceerde feiten volledig vastgesteld, waarbij tevens bevestigd is, dat het totale bedrag, waarvoor tal van personen uit handelskringen geslachtofferd zijn, stellig f 6 a f 700.000 bedraagt. Tijdens dit politioneel onderzoek is tevens gebleken, dat R., van wie aanvankelijk was aangenomen, dat hij voortvluchtig was, sinds eenige weken weer te Amsterdam verblijf houdt. Hij is reeds door de politie gehoord. Het staat echter nog niet vast, dat een strafrechterlijke vervolging zal worden ingesteld. --- Begrafenis ds. E. van Kleffens. MURMERWOUDE, 22 Oct. Hedenmiddag is op de oude begraafplaats alhier in alleö eenvoud ter aarde besteld het stoffelijk overschot van den te Huizum bij Leeuwarden ontslapen Em. pred. der Ned. Herv. Gem. Ds. E. van Kleffens. Op verzoek van den overledene werd in het kerkgebouw der Herv. gem. de lijkrede uitgesproken door ds. Drijber, Em. pred. te Zutfen, studievriend van ds. v. Kleffens. Nadat ds. Thijssen van Leermens nog het woord had gevoerd, dankte da J. B. F. van Kleffens te Kempens voor de eer, zijn vader bewezen. Een deputatie van de Gem. 't Zand was mede bij deze plechtigheid tegenwoordig. --- Handel in brandhout. GAASTERLAND, 23 Oct. Onze akkermaalsbosschen en de sparrenwouden ook, voorzagen eertijds den greidhoek van onze provincie, hare steden en ook sommige in Holland, met name Amsterdam, van brandhout. Aan de opslagen van Balk, Rijs en Oudemirdum, waar het hout verwerkt werd, heerschte dan om dezen tijd en de voorgaande weken een scheepsdrukte, welke vergeleken mocht worden met die van de weekmarkten in een flinke stad. Deze drukle kent men er niet meer: alle sparrenwouden zijn weg en van de akkermaalsbosschen vele. Zoodat de voorraden brandhout in verhouding van voorheen klein zijn en wel geplaatst kunnen worden in de omgeving. Kleinhandelaars, vroegere boschwerkers. belasten zich er mee, gaan in den nazomer al rond om commissies op te halen en bezorgen ze om dezen tijd per vrachtauto. P 7 dn hebben nu ook minder hout noodig; de zwarte brand heeft het in keukens en kamers vervangen. --- Politieman gebleven. ORANJEWOUD, 23 Oct. De heer M. Mous, brigadier-titulair bij de Rijksveldwaoht, iq wel op pensioen gesteld, maar politieman blijft hij toch. Hij is n.l. door den Commissaris der Koningin benoemd tot onbezoldigd gemeente-veldwachter in Schoterland. Om het eens in sportterm te zeggen: Hij is van official amateur geworden, maar met dezelfde activiteit vrii zeker. --- Berichten uit Stad en Dorp. LEEUWARDER HEEREN MET HUN AUTO TEGEN EEN BOOM GEBOTST. ZWOLLE, 22 Oct. Hedenmorgen omstreeks zeven uur reed de heer J. Schreuder, koopman te Leeuwarden, met een vaart van pl.m. 80 KM. in een tweepersoons auto op den Meppelerstraatweg; Plotseling raakte het rechtervoorwiel van de auto los en werd een 70 M. weggeelingerd, met het gevolg, dat de auto tegen een boom botste. De wagen werd zwaar beschadigd. De bestuurder kwam er zonder letsel af. Zijn naast hem zittende broer werd door glasscherven licht gewond. Hij is naar het R. K. ziekenhuis t« Zwolle gebracht. Een onderzoek wordt ingesteld. --- De schooltrein rijdt op Woensdag en Zaterdag door tot Wolvega. WOLVEGA. De directie der Neder! Spoorwegen heeft gunstig beschikt op een verzoek van ouders, wier kinderen de een of andere onderwijsinrichting te Leeuwarden of Heerenveen bezoeken, om op Woensdag en Zaterdag den schooltrein te laten doorloopen tot Wolwga, waardoor deze leerlingen thans om 13.31 uur (dus pl.m. 2 uur vroeger), thuis kunnen zijn. Ongeveer 30 leerlingen profiteeren van deze gunstige gelegenheid. ---