BOND VAN COOPERATIEVE ZUIVELFABRIEKEN De landbouwcrisis. De Regeering moet helpen. LEEUWARDEN, 17 Dec. De ledenvergadering van den Bond van Coöp. Zuivelfabrieken in Friesland, werd hedenmorgen in de „Harmonie", door den voorzitter, den heer Anema, van Wolvega, geopend met de volgende --- OPENINGSREDE. Naar gewoonte zullen we vooraf met u een terugblik werpen op het teneinde spoedend..' jaar en nagaan of er nog mogelijkheden zijn, die eenige verlichting kunnen brengen ia de benarde positie, waarin naast den bouwpok de zuivelboer i 3 gekomen. Wathet werk van den Bond betreft, nieenen wij, dat er, evenals in voorgaande jaren, redenen tot voldoening zijn. Er is weliswaar minder aan d 6 propaganda gedaan, doch een tweetal bijzondere Commissies hebben zeer belangrijke rapporten uitgebracht over ac tueele vraagstukken in onze organisatie en bedrijven. Het Secretariaat en de verschillende afdeelingen gaven de fabrieken den onontbeerlijken steun voor een goeden gang van zaken en economische exploitatie. Er is met toewijding gewerkt aan den op- «tl uitbouw van onze vereenigingen en bedrijven. Daarbij ondervonden teleurstellingen gaven geenszins aanleiding tot verslapping. Doordat men er aan gewoon geraakt is, werdt hierbij in den regel niet stilgestaan. Doch als wij één of meer van de verschillende diensten zouden moeten ontbreken, zou dat zeker naast ongerief en minder voordeelige exploitatie, afbraak van het logisch ineensluitend geheel, dat successievelijk door de Coöperatie — den Bond — is op- en uitgebouwd. Uit en naast den Bond zijn onderscheidene vereenigingen ontstaan, die meer bepaalde •fdeelingen verzorgen, als: de Friesche Coöp. Zuivel-Erport Vereen.; de Coöp. Zuivelbank: de Coöp. Condensfabriek „Friesland"; de Coöp. Stremsel- pn Kleurselfabriek en het Coöp. Verzekeringsfonds ca. En voor het verband met de Zuivelbonden in de andere gewesten: den Algemeenen Nederlandschen Zuivelbond (F.N.Z.), waardoor nationaal de gemeenschappelijke belangen kunnen worden behartigd, als dit jaar o.a. nog succesvol gedemonstreerd door de boycot-actie tegen het Duitsch-Finsche verdrag. Tnsscben haakjes zij opgemerkt, dat deze ▼norloopis- is stopgezet, maar dat het er ernstig op begint te lijken, dat dit wapen opnieuw gehanteerd zal moeten worden. Ontegenzeggelijk hebben de coöp. zuivelbereiders gewestelijk en nationaal iets tot stand gebracht, waaraan andere landen een voorbeeld kunnen nemen — hoevele buitenlanders komen niet naar hier, om zich van onze bedrijven en organisatie op de hoogte te stellen? — en waarop zij met recht trotsch kunnen zijn. Of dat altijd goed wordt doorvoeld? Helaas, neen! Het is alles zoo automatisch gegroeid, dat men zich niet meer kan voorstellen, hoe het daar zonder zou zijn, zich geen rekenschap geeft van de inspanning xorgen en toewijding, dio noodig zijn geweest om dit mooie samenstel tot stand te hrengen. Daarom moet er altijd wepr aan de aandarht op gevestigd worden. Vooral in deze tijden van depressie hoort men menigmaal de opmerking: ..Wat hebben we bereikt door onze wijdvertakte organisaties?" „De crisis is minstens even erg als in de tachtiger jaren." Ons antwoord on deze vragen is nog al tijd dit: Het organisatieleven onder den boerenstand is, in tegenstelling met dat v?n vrijwel alle andere groepen in de samenlevin'. nog lang niet ver genopg doorgevoerd, ntet intens genoeg, waardoor de voordepten van onze geperfectioneerde zuivelbereiding voar een zeer groot deel zijn omgezet in te hooge koop- en pachtprijzen van don grond. Wij hebben de bodemopbrengst in hooge mate opgevoerd, hebben dus maatschappelijk uitnemend werk verricht, maar voor de bestaanszekerheid van den boer is lang niet genoeg gedaan. Hierbij mogen we echter nimmer uit het oog verliezen, dat de oorlogsjaren de normale ontwikkeling finaal in de war stuurden, waardoor het ontzettend moeilijk was in het goede spoor te blijven. Evenwel is in die jaren de noodzakelijkheid van goede organisatie van ons als levensmiddelen-producenten overtuigend gedemonstreerd. Hoe zou de levensmiddelen-voorziening verloopen zijn zonder behoorlijke organisatie van een belangrijk deel der producenten? De vrije uitvoer werd aan banden gelegd: eerst het binnenland van het benoodigde voorzien en daarna uitvoervergunningen] Daardoor heeft de landbouw (hier en elders in den ruimsten zin bedoeld) minder voor zija producten ontvangen, dan bij vrijpn uitvoer het geval zoude zijn geweest Wat de zuivel in ons gewest betreft, hebben wij daarvan de navolgende schatting gemaakt, die zeker niet te hoog is. In de beide eerste jaren ruim f 20.000.000. De daaropvolgende werdpn melk- en zuivelproducten door den Staat overgenomen *-9 gewest, heeft zich vanaf den beginne mede tot taak gesteld, beter levensvoorwaarden en verhoudingen van al len. die tot haar in betrekking staan, te be vorderen. Dat is altijd het uitgangspunt van de voortrekkers geweest. * * * De lang verbeide Pachtwet, die dan eindelijk door de Tweede Kamer is aangeno men, brengt evenmin uitkomst in de misère De pachten dflen daar zonder wel, omdai men uitgeput is. Deze wet is trouwens voor degenen, die er u'at van verwachtten, een groote teleur stelling geworden. Vermoedelijk verwerpl de Eerste Kamer dit ingewikkelde., product Voorstanders van een goede pachtwetgevinp verklaarden reeds, daarover niet te zullen treuren. Wij voelen dat eenigszins andersaan. De Wet i 9 er en als de practijk uitwijst dat er tal van leemten zijn — en die zijl er — zal toch getracht worden er iets prac van te maken. Maar voor het oogenblik hebben wij er niets aan en kunnen daarom rustig afwachten, welk lot haar verder beschoren is. Dé grondeigenaar heeft in deze tijden ooiniet de berüderswaardige positie van eer der; het ge' 3". in den grond gestoken, werp' ■■ccl wat bescheidener revenuen af dan en kele jaren geleden. En hoe zouden deze terugloopen, als wer keiijk ?an pacht betaald werd, wat er netto overblijft? In vele gevallen zou dat zeker nihil zijn. Daarom heeft deze er 0.i.» afge zien van andere, betere overwegingen (waar van ook in dezen benarden tijd loffelijke, na volgenswaardige voorbeelden worden gege ven!) belang bij. om met boer en arbeider 9'unen te werken om tot een behoorlijk be staans- en 'levenspeil van dezen te geraken Deze gedachte is niet nieuw, maar zoo oud als de coöperatie in ons gewest; immers ir de tachticer jaren werkten boer en lard heei\ eendrachtig samen aan de oprichting van coöperatieve zuivelfabrieken. Kortom, allen, die tij het landbouw- en zuivelbedrijf direct of indirect betrokken zijn, moeten . de handen ineenslaan om den onhoudbaren toestand van heden te deen verkeeren in een beteren. Er moet een geest van saamhoorigheid vaardig worden, die ons over vaak vermeende tegenstellingen en verschillen heenvoert naar een betere toekomst. Na onze vorige vergadering hebben we klanken opgevangen, dat onze inleiding in te optimislischen -toon gesteld wa 9. Ja, enkele weken daarna mocht men dat constalee ren, de economische situatie verergerde sindsdien van week tot week — de pessimisten kregen gelijk. Wij hadden en hebben gelukkig nog, eenig vertrouwen in het gezond verstand van de volkeren, meer nog in de hoogere idealen, welke Briand en wijlen Stresemann inspireerden. En — als achterna blijkt — te gunstige verwachtingen van de E. C. van Genève. Mtar daar en boven hebben wij in onze coöperatieve organisaties vanaf den beginne het standpunt ingenomen, om door „eelf help" de moeilijkheden te overwinnen, van staatshulp hebben wij nooil willen weten. Thans kunnen wij daar zonder de cri6is niet te boven komen. Wij zouden deze waarschijnlijk nog niet willen vragen, als de regeering ons tn de oorlogsjaren de vrije baan gelaten had. Het feit echter, dat landbouw en zuivel toen aan allerlei kostbare, belemmerende maatregelen gebonden werden, sluit naar onze opvatting de plicht in, thans loyalen steun te bieden. ♦ * * Dit alles neemt natuurlijk allerminst weg dat wij, evenals in de tachtiger jaren, zelf onze uiterste krachten moeten inspannen om de moeilijkheden te boven te komen- In onz» bedrijven dient naar de meest economische werkwijze gestreefd, aan de kwaliteit der producten de alleruiterste zorg besteed en b._ den afzet de gemeenschappelijke belangen meer dan tot heden in acht genomen Vooral t.o. van dit laatste moeten de bestu ren van onze bedrijven zich nog eens terdege beraden, of de veranderingen op de wereld markt als gevolg van den oorlog een gewij zigde zienswijze 'wettigen, of organisatie bij den afzet niet steeds meer klemmend wordt Het pas uitgebrachte rapport van de Kaas commissie kan hiervoor ook als studiemate riaal dienen. Meer willen we er ditmaal niet van zeggen, omdat we eerlang een rapport mogen verwachten van de comnvssie, daar toe ingesteld door de Fr. Mij. v. Landbouw, waarin naar we vertrouwen deze belangrijke materie van alle kanten belicht wordt. Voorts zal het van belang zijn ernstig na te gaan, of er ook andere mogelijkheden zijn om voor onze melk, voor de verbetering waar van in de laatste jaren zeer veel is gedaan en nog meer moét worden gedaan, een hoo gprn prijs te erlangen dan bij de huidige verwerking het geval is. Wij deelen n.l. de vrees, door sommigen litgesproken, dat de Nederlandsche botei hoe langer hoe zwaarder concurrentie _al ondervinden van boters uit landen, vaar de productiekosten uit den aard der zaak beduidend lager kunnen zijn dan in ons land Laat ons met elkaar ernstig zoeken en streven naar wat voor .Hen het beste iren daarbij niet te strak vasthouden aan per soonlijke belangttjes en inzichten. Deze zoc noodig opofferen, om de algemeene belangen van de onder druk levende plattelands bevolking in de voornaamste plaats te dienen met al de energie, die in ons is. En al moge bet soms anders schijnen, wij zijn nog loten van den stoeren Frieschen stam, die eeuwen door het hoofd fier omhoog heefi gehouden, ook al moes' menig moeilijk tijdjerk doorworsteld worden Dr •vom, Friezen! als van ouds, manmoedig de moeilijkheden tegemoet treden en «h-uder aan schouder den strijd aanbinden voor een lichter toekomst. Achter de wolken schiint nog altijd de zon' Verkiezingen. In de vacatures N. S. Kingma en J. Nieuwenhout worden tot bestuursleden verkozen de heeren N. J. Mulder te Jubbega en S. Hepkema te Oranjewoud. * * * --- MEDEDEELINGEN. Er zijn 83 van de 85 fabrieken tegenwoordig. Commissie arbeidsvoorwaarden. Per circulaire werd aan de fabrieken medegedeeld, dat de Commissie voor Arbeidsvoorwaarden van oordeel is het advies, betreffende salarisregeling beheerders niet te moeten wijzigen. Deze regeling zal dit jaar een belangrijke teruggang van salarissen tot gevolg hebben. Wat het advies loonregeling personeel betreft, meende de Commisie dit advies voor het loopende jaar niet te moeten wijzigen. Wel gaf de Commissie te kennen, dat, indien geen verbetering in den algemeenen toestand intreedt, de loonen in de toekomst bezwaarlijk gehandhaafd kunnen blijven. --- Ongevallenverzekering „Zuivel-Onderlinge” en Waarborg. Het. bestuur droeg aan den secretaris op een onderzoek in te stellen naar de kosten van de ongevallenverzekering voor Zuivelfabrieken, aangesloten bn de Zuivel-Onderlinge en bij de Waarborg. Beide lichamen zegden volle medewerking toe bij dit onderzoek. --- Zongelplakken melkvaarders. Tengevolge van een wijziging van de Invaliditeitgwet worden thans onder bepaalde omstandigheden aannemer, van werk ook als arbeiders beschouwd en vallen dan onder de wet. Ten aanzien Va» melkvervoerders geeft deze bepaling in de praktijk aanleiding tot verschil van opvatting. Ook bij de Raden vsi' Arbeid onderling bestond tot nog toe niet de gewenscbte uniformiteit. In een bespreking met de voorzitters van de Raden van Arbeid in onze provincie is men betreffende de algemeen te volgen gedragslijn tot overeenstemming gekomen. Eerstdaags wordt pen en ander aan de fabrieken medegedeeld. --- Kaascontródle. Het bestuur heeft den secretaris herbenoemd tot lid van het Kaascontrdlestation „Friesland". Met den wnd. directeur-generaal van den Landbouw is verder gecorrespondeerd over de aanduiding (letters) op de kaasmerken Men heeft bezwaar tegen het wisselen van de letters. De vraag betreffende het wcrkgebted van het Kaascontrötestation „Friesland", wordt thans on ter oogen gezien en in verband daarmede de mogelijkheid om aan de Friesche fabrieken uitsluitend de merken met de letters F uit te geven. --- Molkwinning en melkbehandeling. Over het algemeen wordt thans de controle op de kwaliteit van de melk door de fabrieken flink aangevat. " "ij zijn van meening, dat het in deze tijden juist van groot belang is, hiermede door te gaan. Overwogen wordt of het mogelijk is aan fabrieken, die aan bepaalde voorwaarden voldoen, van Bondswege een erkenning te verstrekken. Pogingen werden aangewend om de aanstelling van een .veearts bij den Prov. Keuringsdienst te voorkomen. Zooals bekend is een veearts aangesteld. Vertrek Th. van Weideren baron Rengers. Het vertrek van dezen hoogstaanden Fries uit Friesland overviel het bestuur als» een donderslag uit een helderen hemel. De voorzitter zet uiteen, welke groote verdiensten de heer Rengers voor de economische belangen van Frieslard zich heeft vergaard Ook de Bond voelt dit gemis fen zeerste Alle 9 wat hij gedaan heeft zal in groote dankbaarheid herdacht worden. De heer Renger9 heeft den Bord helpen oprichten en gedu rende de eerste jaren mede bestuurd. Ware er gelegenheid geweest om leden van verdienste te benoemen, dan zou de beer Renners zeker als zoodanig zijn benoemd. Ook thans 9le!de de heer Rengers zich "bti voortduring voor het geven van advies beschikbaar. Friesland wil echter iets meer doen. dan '*cm in gedachten ee-en. Er wordt een Renterste-nds gevormd. Op grond van de groote verplichtingen, meent het bestuur aan dü 'onds op royale wijze mee te moeten doen. door een flink bedrag uit het reservefonds' beschikbaar te stellen. Het bestuur vraagt hiertoe machtiging, welke bij acclamatie wordt verleend. Bcstnnrsroorstellen. Het bestuur stelt voor het volgend jaar 6 kaaskeuringen te houden en op grond van den uitslag der keuringen een diploma toe le kennen. De heer Terne tra Is het er niet mee eens, dat het verkleinen van het aantal keuringen een vermeerdering van inzendingen ten gevolge zal hebben. De heer F r i t e m a acht t verbinden van een diploma aan de keuringen niet goed en vreest, dat hierdoor de keuringen in tentoonstellingen zullen ontaarden. De vo o rz. zegt, dat de opmerkers theoretisch gelijk hebben. De practijk stelt hen echter in 't ongelijk. De inzendingen lieten veel te wen-chen over Het bestuur zoekt dus naar middelen om dit te verbeteren en meent dat daartoe de instelling van een diploma behoort Bij keuringen om de twee maanden kan men ook wat oudere kaas keuren. De heer Terpstra acht maandelijksche veuringen van belang, ook om het persoonlijk contact, dat er door ontstaat. Ook bij éenmaandelijksche keuringen kan men oudere k?.a6 keuren. Het diploma laat spr. eigenlijk koud. Van reduceeren verwacht spr. vermindering van de belangstelling. Voorz.: De ervaring leert, dat juist thans de belanestelling gering ie, vooral bij de exoortfabrieken. Al heeft de heer Terpstra "een belang bij een dintema. de kaaamakers van Akkrum waarschijnlijk wel Het bestuur wil trachten de keurin.en meer aan het doel te doen beantwoorden door keurmeesters te laten komen uit con■*urreerende streken, (Holland, Duitschland) De heer S. Hepkema vraagt waarom =r zoo weinig belangstelling is Spr. meent dat deze te vergrooten is door nieuwe maatregelen, zooals door 't bestuur genoemd Sor vraagt nu of bij verwerping van het be=;tuurBvoorst?l deze maatregelen ook achterwege zullen blijven. Voorz.: Deze kunnen evengoed doorgaan. Het bestuursvoorstel wordt aangenomen --- Boterkeuringen. Het bestuur stelt voor de premie van f 25 bij toekenning van een diploma voor de boterkeuringen te laten vervallen. Zonder discussie aangenomen. --- ARBEIDSVOORWAARDEN VAN DE AMBTENAREN DER ORGANISATIE. Hijlaard stelt voor de salarissen der bonds ambtenaren met 10 % te verlagen. Oosterwoide stelt voor: de salarissen van de Bondsamblenaren van f4OOO en hooger te verlagen met 20 %; de salarissen vnn f 3001 lot f 4000 te verlagen met 15 %; de salarissen beneden f3OOO te verlagen met 10 %. Het bestuur is tegen beide voorstellen en geeft in overweging te besluiten: voorloopig - p de bestaande salarissen ten hoogste 10 % in mindering te brengen en de regeling hiervan aan het Bestuur op te dragen, met dten verstande, dat mogen naar het oordeel van het Bestuur de tijdsomstandigheden zulkl* t elaten, de salarissen weder op de bestaande bedragen worden gebracht. Verder kan het Bestuur «p dit oogenblik niet gaan. De V o '• r z. deelt mede, dat dit punt in hei bestuur uitvoerig is besproken. Bij een be spreking met de ambtenaren bleek, dat men wel eens in verzuim was geweest, want de instructie vermeldt, dat salariswijzigingen eerst met de ambtenaren besproken moeten worden. Zij vergelijken hunne salarissen met die der directeuren. Spr.'s persoonlijk stand -Mint is om ze hiermede in overeenstemming ie brengen, doch het geheele bestuur denk' er anders over. Thans staat het bestuur voor de consequenties van een in de vorige vergadering genomen besluit. De ambtenaren merkten echter op, dat zij voortdurend in een zekere vrees leven, omdat in elke vergadering de salarissen aan de orde komen en hun rechtsoos.'iie in dezen dus zeer zwak is. Zij drongen aan op een onderzoek in de andere aan gesloten organisaties en hierbij bleek, dal nergens anders de salarissen gewijzigd wor•den. Wel is bet vorig jaar hij den F.N.Z. een voorstel tot salarisverbooaring aangehouden, op aandringen van den Frieschen Bond. Hier door was een voorstel om de salarissen te v rlagen moeilijk te verdedigen. Toch ziet het bestuur in dat er iets gedaan moet worden. Het gaat echter niet aan. om alle salarissen met 10 % te verlagen, daar hier nog aanvangssalarissen bij zijn. Moreei rijn wij hoogstaande werkgevers, zegt spr., maar practisch is het wel eens anders, om dat men een democratische vereeniging is die rekening moet houden met de stemming in de vergadering. De verschillende meeningen in het bestuur zijn tot een comoromis gekomen, waarvan het thans ingediende voorstel de uitkomst is. De salarissen zijn, vergeleken bij die van gelijkwaardige functies, niet aan den hoogen kant. Bovendien moet er voor gewaakt worden, dat de ambtenaren, zooals de controleurs, onafhankelijk kunnen blijven. Volgens het bestuursvoorstel zulten alle functies afzonderlijk bezien worden. Het b?.-stuur staat tegenover zijn ambtenaren vrijwel als een fahrieksbestuur tegenover het personeel, Zou een fabrieksbpstuur'ook ntet de personen afzonderlijk beschouwen, als »t een voorstel tot een ateemeene verlaging kw«m? Men heeft toch ook een verontwonrdelijkbeid tegenover het personeel: dit mopt door het bestuur beschermd wordpn. M»n moet het diS in de. handen van 't bestuur "even. dat door de leden zelf is cekozen «-n door hen geeontrolpprd kan wordpn. Wenscht de vergadering het hpstuursvoorstel niet te a"nva*rden, dan zal het bestuur' dit beschouwen als een motie van wantrouwen, omdat het dan de verantwoording tegenover de ambtenaren niet mepr kan drarren! De leden Hijlaard en Oosterwoide hand haven hun voorstellen. Het laatste, komt het eerst in bespreking. De heer Witv o e t (Anpelscha) kan zich indenken, dat het voorstel-Oosterwolde me» gemengde gevoelens wordt ontvangen. Spr herinnert aan den benarden toestand der boeren eenerzijds, die van de ambtenaren anderzijds, en de m.°ssa directeuren in Fries land, van wie er reeds veten niet de boereu hun inkomens hebben zien dalen. Spr. had echter niet gedacht dat de zaak va ïf de bestuurstafel zoo zou worden bekeken, als blijkt. Er mag geen sprake zijn van een motie van wantrouwen, temeer niet, waar er in 1929 een verplichting aanvaard is, om de sa larissen te herzien als de crisis blijft voort duren. De keldering van heden is een abnormale, zooals nog nooit is beleefd. Spr. had dan ook van het bestuur een ander standpunt ver wacht De oorzaak van dit voorstel zit in den tijd. waarin wij leven, die staat in de teekenen van oorlog, (interruptie: dat is buiten de orde; dat is politiek), van druk door den overgang van een oude in een nieuwe wereld, n.l. van opderproductie in overproductie; alle omstandigheden zijn thans zoo gun stig mogelijk voor het ingediende voorstel. Als de ambtenaren zich vergelijken mei de directeuren, dan moeten zij ook kelderen in salaris. Gezien de hooge protectiemuren in Duitschland en de slechte positie van bouw- en greidboeren, huiveren de boeren alle dagen. Dat Is nog heel iets anders, dan de ambtenaren, die met vreeze iedere vergadering tegemoet zien. Spr. zet den toestand van de veeboeren nflder uiteen; zij missen bij gemengd bedrijf de helft van hun halve zaak, gezien de dalende melkprijzen. De boer heeft een harden strijd om het bestaan. Spr. hekelt de averechtsche „bezuinigings methoden" van de regeering inzake ambtenaarssalarissen en werkloozen in de werkverschaffing. Oosterwoide wil echter niet de minst bezoldigden het zwaarst treffen. Spr. acht dit billijk en vindt geen motief om het voorstel in te trekken, doch stelt voor, om, gezien hel bestuursstandpunt, deze zaak in 't voorjaar 1931 nog eens te bespreken. De beer Kingma (Hijlaard) sprekende in het Friesch, critiseert de meening der commissie inzake arbeidsvoorwaarden, die rapporteerde, dat de salarissen' niet verlaagd kunnen worden. Spr. heeft met landheeren gesproken, die het verschrikkelijk vinden, dat men thans nog zulke hooge salarissen kan geven. Spr. wil den ambtenaren niets te kort doen, doch merkt op, dat men ook aan eigen gezin moet denken. Het bestuur houdt meer van de ambtenaren dan van de boeren, zegt spr. Men houdt met de boeren noch met de zuivelprijzen rekening en bewijst daarmede, dat men niet met de boeren meeleeft De boeren worden In alles miskend, „mar tink er om, dat er in ein komt oan de lankmoedichheit fen de boeren, en meitsje üs de kop net gek". Spr. zou willen hebben, dat er eens werd onderzocht, hoeveel ambtenaren met 'n hooi salaris margarine eten! Worden de salarissen uiet verlaagd, dan zullen er botsingen komen, en dan is de schuld aan hen die niet anders willen (Applaus). War g a (Wijbenga) steunt Hijlaard. Als de salarissen uiet worden verlaagd, heeft men ook geen recht om de loonen te verlagen van anderen, die direct of indirect bij het boerenbedrijf betrokken zijn. Waar moet het dan heen met den jongeu boer, die geen gelegenheid heeft gehad om reserves te maken, vraagt spr. Het voorstel Oosterwoide gaat Warga te ver, omdat dit de salarisverhoudingen uit elkander rukt. Er moet echter een begin worden gemaakt. Men vraagt den boeren ook niet of zij met bun inkomen toekomen. De heer Klompmaker (Tijnje) verklaart, dat Tijnje niet met het voorstel Hijlaard kan meegaan, doch stelt voor het voorstel-Oosterwolde te wijzigen in een verlaging van 10, 12 en 16 pCt. Inzake de gestelde portefeuillekwestie vraagt spr. alsnog gelegenheid om de zaak eerst onderling te bespreken. Immers niemand heeft er op gerekend, dat tegenstemmen van het bestuursvoorstel, gelijk is met voorstemmen voor een motie van wantrouwen. Van Driest (Boornbergum) verklaart zich voor het bestuursvoorstel, mits dit neerkomt op een totale bezuining van 10 pCt. De heer Jellema (Garijp), verklaart, dat de afgevaardigden van Garijp teleurgesteld zijn in het stellen van de portefeuillekwestie. Oari.ip nioent. dat de vergadering recht heeft op een nadere motiveering van het Bestuursvoorstel in dien zin, dat m"ii weet, welke ambtenaren het voor salarissen in aanmerking brengt. Garijp wil geen motie van wantrouwen. De heer N ij enh u i s (Katlijk) verklaart het bestuursstandpunt als een ultimatum. Dus de voorstellen van Hijlaard en Oosterwolde moeten in een nieuw licht worden bezien. Men had uit het bestuursvoorstel deze houding kunnen afleiden, want het bestuur verklaarde het onaannemelijk. Het is echter niet met zooveel woorden gezegd. Thans zijn onderscheidene fabrieksbesturen met een bindend mandaat gekomen en zitten er nu mee vast. Zoo moet spr. als afgevaardigde van Bontebok stemmen voor het voorstel-Hijlaard, terwijl hij persoonlijk het Bestuursvoorstel moet verdedigen. Zij, die een vrij mandaat hebben, kunnen hier dus gemakkelijker stemmen. Spr. geeft een andere oplossing in overweging, n.l. het uitschrijven van een nieuwe vergadering over deze voorstellen. Spr. meent toch. dat het Bondsbestuur behoudpn moet blijven. De Bond heeft vertrouwen in dit Bestuur en het heeft naar buiten uit een goeden naam. Spr. zegt persoonlijk: de ambtenaren zijn anderen dan de boeren. De laatste zijn ite werkgevers, met een ander inkomen en een andere zaak, als de ambtenaren, die in dienst van de boeren zijn. Als goede werkgevers moet men hen goed beloonen. De salarissen moeten worden herzien in het licht van de salarissen in het algemeen en spr. meent, dat er dan wel eens een tijd kan komen, om die salarissen te verlagen, doch spr. zon dit willen doen, als het algemeene salarispeil daalt. Spr. bepleit aanneming van het Bestuursvoorstel. Gaat dit niet, dan is de eenige weg: uitetel. De heer B i liia m, (lid Comm. Arbeidsvoorwaarden), wijst er op, dat de crisis :n--ternationaal en duurzaam is. Het nationaal vermogen, belegd in industrie en landbouw. is teruggegaan met minstens 10 milliard. Het is dan ook dwaasheid om te gelooven. dat men zoo kan doorgaan. Had men e«n dictator, dan 7ou spr. een ateemeene loons «n salarisverlaging van 25 % advteeeren Men moot echter overleggen, want de menschen willen zich niet laten noereeren. Een operatie is echter noodzakelijk. Spr. meent, dat men met deze verlagingsv-orstelten wat voorzichtig moet zijn, want zij betreffen ook de leiders, die men mair 100 niet uit den grond kan stampen. De overige ambtenaren hebben het de laatste ïsren minder gehad d"n de directeuren. Spr. wil met overweging van loonsverlaging echter wachten tot de voorjaarsvergadering. De heer Elzi n g a (Trynwovden) bpeft "; opdracht om voor het voorstel-Hijlaard te stemmen. Wel is in de afd. Trynwouden de- Fr. M. v. L. besloten om de arbeidsloonen niet te verlagen, do-h men meent, dat de boerenarbeiders als vakmenseben steeds achteraantekomen ziin en dus thans eer3t in de laatste plaats voor verlaging in aanmerking moeten komen. Het is hier echter een andere zaak. Er moet iets gedaan worden en wel heden. Het gaat echter niet om een motie van wantrouwen en spr. ziet in het stelten van de portefeuille-kwestie een machtsmiddel waarop geen zegen kan rusten. De salarissen der directeuren zijn meerendeels automatisch verlaagd met meer dan 10% Het bestuur is niet konsekwent. Het leven1* onderhoud is goedkooper ceworden. Op de hondsvergaderingen is altijd betoogd, dal de leden het goed met de ambtenaren mee nen. Spr. hoopt, dat Hijlaard zijn voorstel handhaaft en dat het bestuur bet stellen van de portefeuille-kwestie terugneemt. Daarom kunnen de salarissen evengoed afzonderlijk beschouwd worden en diegene, welke te laag zijn, alsnog verhoogd worden. De heer v. d. Schaaf merkt op: Als men een van de voorstellen-Hijlaard of Oosterwolde aanneemt, sleepen deze ook konsekwenties na zich. Het maalgebod kan er alleen komen met steun der arbeidersorganisaties. Straks heeft men dien steun dus noodig. Men is hier gek.men om de salarissen te verlagen, om thuis ook te kunnen verlagen. Op die manier is echter voor de boeren nooit iets te bnr.iken. Mokk i n g a wil het bestuursvoorstel steunen, mits 10 % verlaging niet als nmi mv:., wordt gesteld. De salarissen, die niet op peil zijn, kunnen eerst op peil gebracht worien. De heer Wind merkt op, dat de tenik: om de loon°n te \erlagen, begr Is. Men moet echter wel in 't oog houden, dM 's positie van den bed 'ifslei-'-r belangrijk verschilt van die van loondienaren. Op hen mag het risico van het bedrijf niet afge wenteld worden. Alle andere vakmenschen kunnen dit wel lo.n (detr verhooging der prijzen), de boegen echter niet. Spr. wijst op het voorbeeld ;an de Fr. Mij. v. Landbouw. Het besluur ia niet bang voor de amblelaren; het komt reeds uit zich zelf met een voorstel tot verlaging. Men mag in deze.' jet bestuur dus niets verwijten. De bestuur» regeling is rechtvaardig en billijk. Spr. kar aich het stellen van de portefeuillekwestie dr _ ook geheel indenken. De voorstellen Hij .aard en Oosterwoide zijn practisch niet ui1 e voeren. Men zou wijs doen om deze voorstellen in te trekken. Spr. doet een beroep op het gezond verstand; het be6tuursvoorstel moet met verpletterende meerderheid worden aangenomen. (Applaus). De heer De Boer (Haulerwijk) critiseen het optreden van den heer Witvoet Hauler wijk heeft geen bindend mandaat. Het spijt 3pr. echter, dat de porlefeuillekwestie gesteld wordt en noodigt het bestuur uit, om na deze discussie, dit standpunt te laten varen. Spr verdedigt de houding der cnmm. voor arbeidsvoorwaarden, waarvan hij lid is. De heer Kingma (Haulerw uk) verdedigt nogmaals het voorstel en wijzigt het in dier zin, dat het salaris van den controleur Taje.na nog gedurende een jaar gelijk blijft. Oudebil d t z ij 1 vraagt of het bestuur zou willen toezeggen, dal de salarissen verlaagd zullen worden, en de bepaling laten vallen, dat ze later weer verhoogd zullen tvorden. Workum dringt er op aan, dat men vertrouwen zal stellen in het bestuur. Dal dleen kan over de ambtenaren oordcelen en joede ambtenaren moeten ook goed betaald svordeu Wel is het een tijd van malaise, maar wat geeft dan een luttele loonsverlaging? Houdt de malaise stand, dan komt het vanzelf tot een verlaging over de geheele linie Spr. zou het toejuichen, dat de salari» ,-cgeling uitsluitend kwam aan het bestuur --- Het bestuursstandpunt De voorz. vestigt er de aandacht op. dat er een misverstand heerscht. Het is ntet zoo, dat het bestuur niets wil doen. H-M .vil een verlaging van ten hoogste 10 pet. Joch met beoordeeling van ieder geval afzonderlijk. Inzake het stellen van de portefeuille kwestie zegt spr. nogmaals, ó"fit de positie van dit bestuur te vergelijken is met die van de fabrieksbesturen tegenover het personeel. Ook deze vragen van de ledenvergaderingen vertrouwen. Dat is het geheele verschil tusschen de voorstellen van Hij laard-Oosterwolde en het bestuur. De ambtenaren verklaren, dat zij ook thans nog hun salarissen willen zien gebracht op het peil van de fabrieksdirecteuren. Het bestuur wenscht dit echter niet. De leden kunnen afwachten, wat het be 'stuur van de regeling maakt en deze ver beteren in een volgende vergadering. Wanneer de omstandigheden in een ver verschiet weer beter worden, dan moet er gelegenheid zijn om de salarissen weer in verhouding te brengen. De verantwoordelijkheid van het bestuur tegenover de ambtenaren wordt echter te groot, als de vergadering maatregelen oplegt, die men met grooten tegenzin moet uitvoeren. Het voorstel-Oosterwolde wordt fen slotte) inp-etrokken. Het voorstel-Hijlaard wordt verworpen met 297—89 stemmen en 10 blanco. (Voor: Hijlaard, Grouw, Steggerda, Warga, Ried, Tzum, Munnekeburen, Wartena, Bontebok, Rinsumngeest Bergum, Marrum, Boombergum, Tijnje, Giekerk, Akkerwoude, Koudum, Irnsum). Het bestuursvoorstel komt hierna nog even in bespreking. H ij laa r d zou met het bestuursvoorstel meegaan, als er alleen wordt bepaald, dat de salarissen met 10 pet verhagd worden en de regeling aan 't bestuur wordt overgelaten. « Dit verklaart het bestuur onaannemelijk- Het bestuursvoorstel wordt hierop met overgroote meerderheid aangenomen. (Tegen Hijlaard en Ried). De door den secretaris te houden inleiding over Concentratie in de Zuivelbereiding blijft om tijdswil achterwege. De voorz. zegt de vergadering dank voor het in 't bestuur gestelde vertrouwen. De vaststelling der agenda van den F.N.Z. lokt geen bespreking uit. Een voorstel Oosterwoide tot verlaging van de bijdrage aan de Friesche Mij. van Landbouw komt niet in behandeling. • Rondvraag. De heer B i 1 ij a m vraagt of wel voldoende reclame wordt gemaakt voor de Friesche zuivelproducten en of hiervoor de F.N.Z. niet een flink bedrag kan uittrekken. De voorz. deelt mede, dat de F.N.Z. hiervoor f 13.000 uittrekt. Hierna sluiting, waarbij de voorz. de aftredende bestuursleden dank zegt voor hun werk. --- Donkere dagen voor Kerstmis? Het licht is verdwenen, De glanzing ging henen. De dagen zijn daar, Die 't schemerlicht dragen En 't scheidende klagen Van 't stervende jaar Wij staan als in vragen In twijfel of klagen Om wat het ons droeg, Waar 't wonden die pijnen En durende schrijnen In 't menschenhart sloeg Wij morren en zuchten Omdat het ons vruchten Der bitterheid bracht, Terwijl toch ons leven Een rijkelijk geven Van 't zoet had verwacht.... Gij, die in deêz' dagen Moogt morren en klagen Of zuchtende treurt, Is niets in Uw donkert' Dat glimlacht of flonkert En 't levenspad kleurt? Drin-*t niets U tot danken Mat vroolyker klanken Om wat het U bracht, Heeft nooit om U henen Het zonlicht geschenen, Was 't altoos wel nacht? Het licht is verdwenen, De glanzing ging henen En 't donker is daar, Wy denken en danken Met dankbare klanken Het stervende jaar! T. SWART. --- De Friesche Bond van Coöp. Zuivelfabrieken. Rapport der kaascommssie. Het rapport der door den Frieschen Coöp. Bond van Zuivelfabrieken ingestelde kaaseommissie is verschenen. Men is tot de volgende conclusies gekomen: A. De Friesche 40 + Edammierrkazen brengen gemiddeld lagere prijzen op dan de NoordjHollandsche. Dit verschijnsel vindt zijn oorzaak in de volgende omstandigheden. a. De bestemming van beide is niet dezelfde. De Friesche kazen zijn voor het meerendeel voor een spoedig gebruik bestemd en de Noord-Hollandsche op een klein ge-: deelte na voor opzetten. b. De Friesche 40 -f- Edammer- komen in — soms plotseling — betrekkelijk sterk wisselende hoeveelheden aan de markt, wat een geregelden en steeds voldoenden afzet bemoeilijkt. c Het onder b genoemde beeft een gegrond gebrek aan vertrouwen in het Friesche product bij de afnemers tengevolge. De herbaalde veranderingen in productie tijn bovendien een belemmering voor de fabricage van een regelmatig goed product d. Het prijspeil der Friesche 40 + Edammers vormt met dat der andere Friesche kaassoorten een onverbrekelijk geheel. Zoolang de prijs, die voor 40 + Edammer* in Friesland gemaakt wordt een hoogere opbrengst uit de melk geeft dan die van andere soorten, wordt de productie van de 40 + Edammers verhoogd, totdat tenslotte de evenwichtstoestand bereikt wordt. Is het prijspeil der andere kaas laag, dan zal ook de 40 + Edammerkaas in Friesland tegen lage prijzen worden aangeboden. e. De Noord-Hollandsche kaas heeft van ouds een goede reputatie; de handel in Noord-Hollandsche Edammers is veel ouder dan die in de Friesche. f. Het — veelvuldig toegepaste — pasteuriseeren van de kaasmelk bemo-ilijkt het maken van een zeer fijne kaas; deze wordt vrijwel alleen uit rauwe melk bereid. B. Friesland kan een even fijne en even betrouwb?r3 en duurzame kaas maken als Noord-Holland, wanneer het zich daarop wil toeleggen door: a. te zorgen voor een goede grondstof door een oordeelkundige melkwinning en een krachtige bevordering hiervan door de fabrieken; b. af te zien van het gebruik van middelen ter eenzijdige verhooging van de opbrengst, vaak ten koste van de fijnheid van het product; c. het geregeld bereiden van bepaalde typen, geheel aansluitende bij de eiscv,en, die door de consumenten in de consumptiegebieden worden gesteld. C. Friesland zal zijn kracht moeien zoeken in: a. de bereding van kazen, die geregeld aan de markt komen en door den en den verbruiker vooral om hun dualiteit en niet in de eerste plaats om hun lagen prijs worden gevraagd; b. een goed opgezette produ'-lie-regelini?' c. een beter geregelden afzet. Aangezien dit punt in studie is hij de door de Fr°**?he Miatech-mpij van Landbouw ingestelde ~Coni' mtesie-Zuivelafzet", laat de oammfe-ie het buiten beschouwing. --- !* __rr y "■'* -*■■■":y —--i-r— - - - _ (%*r?'i visite-kaartjes - .. -_■■-■■ ■-■■■ . , ■ . -___= __L_sa,B________. ---