Provinciale Staten WINTERZITTING. Vergadering van 17 Januari. Aangenomen wordt het voorstel tot wijziging van de becrooting voor dienstjaar 1938. Voorstel tot wijziging van den rentevoet eeiv-r aan de vereeniging lot Christelijke verzorging van Krankzinnigen in Nederland verstrekte leening. Ged. Staten stellen voor met inga :g van 1 Januari 1939 het rentepercentage op a% % t<> brengen. De C. v. R. stelt aanneming voer. Aangenomen. --- De restauratie van het stadhuis te Dokkum. Ged. Staten stellen voor, het bedrag van f 21.900, zijnde het bedrag, volgens hetwelk de maximum-bijdrage van 20 % voor de restauratie van het stadhuis te Dokkum werd berekend, te brengen op f 27.220. De C. v. R. adviseert tot aanneming van het voorstel. De heer ROORDA merkt op, dat de restauratie van goudbehang en het architectenloon nog al hoog zijn. Waar een architect tenslotte ook een bouwvakarbeider is, dienen ook de loonen meer met elkaar in overeenstemming te zijn. Het voorstel wordt aangenomen --- De Waterpoort te Sneek. Ged. Staten stellen voor het bedrag voor de berekening van de provinciale bijdrage in de kosten van restauratie van de Waterpoort te Sneek te brengen van f 17.110 op f 35.400, echter met dien verstande, dat het provinciaal subsidie niet naar een hooger .bedrag zal worden berekend, dan het Rijkssubsidie. De C. v. R. adviseert tot aannaming van het voorstel. De heer ROORDA (c.p.n.) vraagt, waarom een Hollandsche aannemer het werk uitvoert. Was er onder de Friesche aannemers niemand te vinden? De heer POSTHUMA (c.d.u.) zegt, dat deze begrootingswijziging ingrijpend is. Spr. stelt er prijs op, dat de begrootingen in het vervolg deugdelijker worden voorbereid, omdat hij anders zou aarzelen zijn stem aan voorstellen als deze te geven. De heer GROENEWOUD (s.d.) vraagt informaties over de centrale verwarming en de rijwielbergplaats, waarover in het rapport werd gesproken. De heer ZUIDERBAAN (v.d.) maakt eenige opmerkingen over de leibedekking. In de bespreking met hoogere autoriteiten kwam o. m. deze kwestie naar voren. Toen de zaak bloot kwam. bleek het systeem van Monumentenzorg niet houdbaar. Toen moest een ander systeem worden aanvaard, dat belangrijk duurder was, dan het oorspronkelijke van Publieke Werxen te Sneek. Daarvoor was maar één aannemer capabel, vandaar de onderhandsche aanbesteding. De heer SCHUILINGA (a.r.) km geen bewondering hebben voor het werk dat tot nu toe is geleverd. Ook spr. vindt dat de begrooting wel wat heel erg is overschreden..Het is toch een betrekkelijk eenvoudige aangelegenheid. De heer IJTSMA (s.d.) zegt, dat de deskundigen deze zaken blijkbaar niet eenvoudig vinden. Spr. is bang, dat wanneer men het op den duur zoo eenvoudig gaat zien, de begrootingen veel hooger zullen worden opgezet. Alen stelle zich tot taak op de meest zuinige wijze het werk tot zijn recht te doen komen. De heer KROL (r.k.) (alg. rapp.) zegt dat de door den heer Groenewoud aangevochten zinsnede bedoeld was als waarschuwing, hoewel niet bij deze zaak thuisbehoorend. Over 't algemeen achtte men de wijze van opzet aanvechtbaar. Economisch gezien is deze wijze van doen echter nog de meest aanvaardbare. In de C. v. R. heerschte de opvatting, dat de voorgestelde wijziging een technisehen achtergrond heeft. De heer ZUIDERBAAN bestrijdt de opvatting van den heer Schuilinga. De heer S. W. DE JONG (Ged.) constateert, dat het voorstel niet bestreden is. Men is ontevreden over den gang van zaken. waarbij nogal verschil in bedragen optrad. Voor Ged. Staten geldt als norm wat door de Monumentencommissie noodzakelijk wordt geacht. Het was vanzelfsprekend, dat er vallers zouden komen. Met de raming kunnen Ged. Staten zich niet inlaten, dat behoort tot de competentie van de Monumentencommissie. Voor de Staten is niet beter te doen, dan deze weg te blijven bewandelen. T. a. v. de vraag naar openbare aanbesteding zegt spr.. dat de situatie van het bouwwerk deze niet mogelijk maakte. Voor de afdanuning werd wèl een openbare aanbesteding gehouden. De heer ROORDA repliceert. Wanneer een Hollandsehe aannemer voorsprong heeft, heeft spr. geen bezwaar. Spr. betwijfelt of er in Friesland geen aannemer te vinden zou zijn geweest. Spr. is niet bevredigd. Tegen de begrooting heeft hij geen bezwaar. Het voorstel van Ged. Staten wordt daarna aangenomen. --- Subsidie A.N.V.V. De Alg. Ned. V.v.V. vraagt voor het jaar 1939 een subsidie ten bedrage van f 2000. Ged. Staten geven in overweging afwijzend op het verzoek te beschikken. De C. v. R. adviseert met Ged. Staten mee te gaan en het verzoek af te wijzen. De heer VAN BEYMA (v.b.) licht de verhouding toe tusschen A.N.V.V. en de Prov. V.v.V. De provinciale vereeniging draagt 10 % van de contributies aan de A.N.V.V. af. Voor 1939 is een verandering gekomen doordat het Rijk de subsideering wijzigde. Het Rijk verdubbelde vroeger de bedragen die de A.N.V.V. kreeg tot een maximum van f 100.000. Dat is niet zooveel vergeleken bij wat in andere landen gebeurt. Voor 1939 zal het Rijk ook verdubbelen de bedragen die de provinciale en plaatselijke vereenigingen, aangesloten bij de A.N.V.V. ontvan Het A.N.V.V. krijgt meer, wederom tot een maximum van f 100.000. De basis is verbreed, waardoor het maximum wellicht zal worden bereikt. De f 1000 die de provincie aan de prov. ver. geeft, wordt dus door het Rijk verdubbeld. Wanneer dus de Staten aan de provinciale V.v.V. eens een hooger subsidie willen geven, dan zou dit automatisch ten Ie komen aan de A.N.V.V. De heer ROORDA (c.p.n.) heeft er in de afdeelingen op aangedrongen aan de A.N.V.V. een blijk van waardeering te geven. Uit het rapport blijkt dat de C'.v.li. ook zoo aanvoelt. Maar waarom thans niet? Er is alle reden voor. De heer KROL (r.k.) (alg. rapp.) zou zijn rapport anders hebben geredigeerd, wanneer de heer Van Beyma de zaak in de afdeelingen zoo had gesteld als thans. De kwestie wordt nu anders. De C.v.R. kan het belang van de A.N.V.V. voor Friesland nog niet voldoende schatten, om nu reeds tot aubsidieverleening te adviseeren. De heer S. W. DE JONG (Ged.) deelt mede, dat de provinciale subsidies aan de prov. ver. ten hoogste f 1000 bedragen. Friesland is dus op peil, waarmede spr. echter geen houding voor de toekomst wil uitspreken. De heer ROORDA verklaart zich tegen het voorstel, dat z. h. s. wordt aangenomen. --- Restauratie toren te Lemmer. Voor de restauratie van den toren te Lem- nier vraagt het gemeentebestuur van Lemsterland een subsidie van 20 % van f 4000. of f 800. Ged. Staten stellen voor dit subsidie tot een maximum van f 800 te verleenen. De C. v. R. adviseert tot aanneming van het voorstel. De heer ROORDA veronderstelt, dat het hier subsidie aan de kerk is en daar voelt spr. weinig voor. De heer KROL (alg. rapp.) licht de be treffende passages uit het rapport toe. In 't algemeen zijn de torens het eigendom van de burgerlijke gemeenten. De heer S. W. DE JONG (Ged.) zegt. dat het oordeel van de Monumentencommissie voor Ged. Staten norm is. Z. h. s. aangenomen. --- Bevolkingsonderzoek in de drooggelegde Zuiderzeepolders. De Stichting voor het Bevolkingsonderzoek in de drooggelegde Zuiderzeepolders heeft een jaarlijksch subsidie van f 600 gevraagd. Ged. Staten stellen voor tot wederopzegizeas een jaarlijksch subsidie van f 250 toe te kennen. De C.v.R. adviseert tot aanneming van het voorstel. Aangenomen. --- Vacantieberstellingsoorden. Ged. Staten 6tel!en voor liet bedrag, bc. baar gesteld voor de verpleging van kinderen in vacantieherstellingsoorden te verhoogen en te brengen van f 1500 op f 7500. De C. v. R. adviseert tot aanneming. De heer HAAN (Ged.) zegt. dat na overweging Ged. Staten zich aansluit bij de opvatting van de C. v. R., dat de volle f 7500 moeten worden verdeeld. Aangenomen. --- Hoogveenterrrein Fochteloo. Ged. Staten stellen voor aan de Vereeniging tot Behoud van Natuurmonumenten in Nederland een bijdrage toe te kennen van f 1000 voor den aankoop van een hoogveenterrein onder Fochteloo. De C. v. R. adviseert tot aanneming, De heer FALKENA (v.d.) wijst op de aanvragen van de N.V. „De Drie Provinciën", die door de Staten zijn afgewezen. Nu een andere vereeniging bij de Staten aanklopt, krijgt zij direct subsidie. Dit geeft spr. anderzijds moed voor de toekomst. Naast dit terrein ligt een terrein van de N.V., waardoor een weg is geprojecteerd. Spr. hoopt, dat de N.V. een volgend maal ook zal profiteeren. De heer DIKKERBOOM (c.h.) bepleit aanleg en onderhoud van fietspaden door dit terrein. De heer POPPING (n.s.b.) zegt. dat het wel geen uitspanningsoord zal worden. De heer DE VOS (s.d.) (alg. rapp.) zegt. dat de C. v. R. zich de opmerking van den heer Falkena niet behoeft aan te trekken. De kwjslie der fietspaden heeft de C. v. R. overgenomen, dooh niet met het doed, dat dit terrein onbeperkt wordt opengesteld, doöh voor liefhebbers te bezichtigen zal zijn. De heer FRICKE (Ged.) bespreekt de opmerking van den heer Falkena. Er is en er wordt op het gebied van cultuurverbetering nogal wat gedaan, betoogt spr. De kwestie die hier werd opgeworpen, dateert van voor het inluiden van den nieuwen koers. Ged. Staten volgen met belangstelling de pogingen tot cultourverbetering. Maar een schaduwzijde is, dat meer ideëele dingen verwaarloosd worden. Spr. wijst in dit verband op een uitspraak van den voorzitter van It Fryske Gea op den Elfden monumentendag. Daarmeede ie spr. het eens. Er begint eenige kentering te komen. Hel Friesch eigene komt in het gedrang, wanneer men de cultuurverbetering te ver doorvoert. Dit terrein is niet slechts uit schoonheidsoogpunt het behouden waard, het heeft ook historische beteekenis, waarvoor spr. verwijst naar het betreffende boekje van den heeT Popping. Hier heeft de provincie een taak. Zullen er fietspaden komen enz.? D§t moet overgelaten worden aan de Vereeniging tot Behoud van Natuurmonumenten. Er ie een fietspad ; men kan het terrein dus bezoeken. De heer WUITE (v.d.) is er in 't algemeen voor, dat deze terreinen worden behouden, maar spr. is het er niet mee eens, wanneer het publiek te weinig gelegenheid krijgt ze te bezoeken. Spr. komt op tegen de uitlatingen over de Friesche boerenbevolking, die te economisch zou denken. Zij heeft wel degelijk oog voor het ideëele. Nood dringt tot in cultuurbrenging van gronden. De heer POSTHUMA (c.d.u.) sluit zich aan bij de woorden van den heer Wuite. Het spijt spr., dat Ged. Staten gehoor witten geven aan de wenschen van den heer Dikkerboom. Laten Ged. Staten aandrang uitoefenen. De heer ROORDA (c.p.n.) onderschrijft wat de heer Wuite zeide. Wanneer men denkt, dat het Friesche volk te materialistisch is, dan is dat onjuist. In de economische onderdrukkers is het idealisme onderdrukt. Verandering in het idealisme is er niet gekomen. Er moet meer sociale rechtvaardigheid ko men. wil het idealisme beter tot zijn recht komen. De heer H. DE BOER (s.d.) is verwonderd over dit verloop van het debat. Het vraagstuk, dat nu besproken wordt, staat in zeer los verband tot het voorstel. Het idealisme wordt, aldus spr., wel gedrukt onder invloed van den eeonomischen druk. De heer FRICKE (Ged.) zegt, dat misverstand in het spel is. Spr. heeft voor de boerenbevolking alle respect. Spr. licht zijn bedoeling nader toe. Over het voorstel merkt spr. nog op: Er loopt een fietspad door het Fochtelooër veen. Wil men het terrein ongerept bewaren, dan moeten er maatregelen worden genomen. De heer TERPSTRA (c.h.) beantwoordt den heer Roorda, die de ch. fractie in de discussie heeft betrokken. De c.h. fractie geeft bewijs van leven, maar ook van onderzoek. De tegenstelling, die de heer Roorda maakt tusschen toen en nu, is bezijden de waarheid. De heer ROORDA repliceert. Het voorstel wordt aangenomen. --- Lagere Landbouwschool te Sneek. Ged. Staten stellen voor een subsidie van f 5000 te verleenen aan den Frieschen Christel ijken Boeren- en Tuindersbond in de kosten van stichting eener lagere landbouwschool te Sneek (gevraagd werd 25 % van de op f 32.000 geraamde stichtingekosten). De C. v. R. adviseert conform het voorstel te besluiten. De heer ROORDA (c.p.n.) betoogt, dat de kap. voor deze school ontworpen, oneconoi is. De lokalen en directeurskamer kunnen onder één kap en de fietsbergplaats kan dan onder een goedkoope kap gebracht worden. T.a.v. de woning 6luit spr. zich aan bij Ged. Staten. Spr. acht het beter zulke plannen niet of minder te subsidieeren. De heer ZUIDERBAAN (v.d.) zegt, dat de prijs van het terrein f 2 was, als van de huishoudschool. Alleen de grond voor de woning kost f 5. De heer DE VOS (s.d.) (alg. rapp.) kan die kwestie van de kap niet beoordeelen, evenmin als de duurte van het terrein. De heer FRICKE (Ged.) zegt, dat alleen bij de eerste landbouwschool de bouwkosten in aanmerking zijn genomen voor de berekening van het subsidie. Na 1926 werd een vaste som van f 5500 genomen. Daarvoor was veel te zeggen, want de plannen verschillen vaak zooveel, terwijl ook de omstandigheden veelal anders waren Ook voor Kollum en Bolsward werd f 5500 voorgeverlaging in den prijs der bouwmaterialen steld. De C. van R. heeft in verband met de toen voorgesteld er f 4500 van te maken. Ged. Staten hadden geen bezwaar maar wilden dit bedrag dan ook als vaststaand aannemen. Nu vraagt Sneek 25 % van de bouwkosten, hetgeen dus een ander systeem beteekent. De bouwkosten waren veel hooger dan zelfs in den duren tijd. Wat de plaats van de woning betreft wijst spr. op de bepalingen in het reglement voor de oprichting van land- en tuinbouwscholen. Er is geen aanleiding deze school anders te behandelen, ook al ter voorkoming van onbillijkheden. Omdat de prijzen der materialen omhoog zijn gegaan, hebben Ged. Staten het bedrag op f 5000 willen bepalen. Het voorstel werd aangenomen. --- Streekplan Leeuwarden—Harlingen. Ged. Staten stellen voor aan de Streekplancommissie Leeuwarden-Harlingen voor de aan dit streekplan verbonden technische werkzaamheden een provinciale bijdrage van f 1750 te verleenen. De C. van R. adviseert tot aanneming van het voorstel. Aangenomen. --- Afkoop tol Oldeberkoop. Ged. Staten stellen voor, naar aanleiding van een adres van de gemeentebesturen van Heerenveen en Ooststellingwerf uit te keeren een bijdrage van ten hoogste f 2500 in de kosten van afkoop van den tol op den weg Oldeberkoop—Oudehorne. De C. van R. adviseert tot aanneming van dit voorstel. De heer ROORDA wil aan de begrafenis van het obstakel enkele woorden wijden. Het had eerder moeten verdwijnen. Het is wel bar, dat er nu zoon hoog bedrag voor moet worden betaald. De heer DE HAAN wijst in dit verband op de tol bij Sloten en op de watertollen. Aangenomen. --- Beschrijving en ordening van gemeente-, waterschaps- en veenpolderarchieven. Ged. Staten stellen voor, voor de benoeming van een wetenschappelijk archiefambtenaar, gedurende drie achtereenvolgende jaren de benoodigde posten op de Provinciale begrooting uit te trekken. De C. van R. adviseert tot aanneming. De heer VAN BET.IMA vraagt of het geordende archief in de gemeenten blijft, omdat in het Rijksarchief geen brandvrije ruimte is. De VOORZITTER zegt, dat de archieven weer naar de gemeenten worden teruggezonden, wanneer ze geordend zijn. --- Industrie- en landbouwbelangen. Ged. Staten stellen voor de post van f 5000 op de Provinciale begrooting voor 1939 voor steun en voorlichting ter behartiging van industrie- en landbouwbelangen te verhoogen tot fBOOO. De C. van R. adviseert tot aanneming. Aangenomen. --- Mededeelingen inzake de vordering der kanalenplannen. De C. v. R. stelt voor de ïnededeeMngen voor kennisgeving aan te nemen. Do heer BOELEXS (Ged.) betuigt zijn erkentelijkheid voor de in het rapport tot uitdrukking gebrachte waardeering. T.a.v. de brug in den weg Wartena—Garijp zegt spr., dat de verbetering daarvan niet op den weg ligt van Ged. Staten. Het spreekt vanzelf, dat hei gemeentebestuur van Tietjerksteradeel schroomt de verbetering thans ter hand te nemen. Ged. Staten zullen echter het hunne doen. In dit jaar zal de aanbesteding plaats hebben. De eerste aanbesteding zal zijn die van de brug in Uitwelling'erga. Het bestaande pontje zal vervallen, maar door een parallelweg zal men van de nieuwe brug kunnen profiteeren. Ha* is logisch, dat het rapport-Schlingemann niet aan de Staten ie overgelegd. Het is des ministers. In Groningen is de zaak heel anders, want daar wordt de kwestie van het eindpunt behandeld, waaromtrent dit rapport een uitspraak heeft gedaan. De kwestie van het eindpunt is hier niet aan de orde. In 1939 zullen bij de kanaalwerken ± 1200 menschen te werk worden gesteld, waarvan 600 in w-erkverschaF1 Na de brug bij Uitwellingerga komt aan d* orde de brug bij Kiesterzijl, de omleggingen bij Harlingen, bij Franeker en de brug bij Bergumerdam. De heer KRACHT (c.h.) toont zich t.a.v. de brug bij Uitwellingerga tevreden. Spr. is verheugd over de spoed, die betracht wordt. Ook met het oog op de belangen van Wymbritseradeel. De heer VISSER (a.r.) vestigde de aandacht op de brug bij Garijp, omdat hij spoed noodzakelijk acht. De mededeel!ngen worden voor kennisgeving aangenomen. --- Kantongerecht Beetsterzwaag. 17 Jan. Nogmaals de faecaliën-kwestie te Drachten. Heden staan 13 verd. terecht inzake overtreding van art. 14 der Politieverordening van Smallingerland, waarbij hun ten laste wordt gelegd, dat zij in een woning, binnen de bebouwde kom, door B. en W. aangewezen, waarin geen closet met waterspoeling aanwezig was, een privaat hebben gehad, niet voorzien van een van gemeentewege verstrekte ton. De verd. worden bijgestaan door Mr. Koopmans van Leeuwarden. De Ambtenaar van het O. M. acht door de formeele erkentenis der feiten de overtreding wettig en overtuigend bewezen, en eischt voor iedere verdachte f 5 boete of 5 d. h. Mr Koopmans acht het nieuwe art. 14 der Politie-verord. onjuist. Er wordt in gesproken van waterclosets en privaten. Een watercloset mogen de menschen van Drachten vrij aanschaffen en ook niet; willen ze echter een privaat, dan vallen ze onder de politieverordening. Het is echter niet strafbaar gesteld dat men in het geheel geen privaat neemt. De strekking van dit artikel is dan ook dat men in het vervolg geen privaat meer zal aanschaffen. Hierdoor wordt de gezondheid niet bevorderd, maar integendeel benadeeld, en is het art. in strijd met art. 168 der Gemeentewet. Volgens art. 14c der P.V. is het verboden de faëcaliën voor bemestingsdoeleinden te gebruiken. De mest is van de verd. «elf. het is hun eigendom. En mest kan nergens anders voor gebruikt worden dan voor bemestingsdoeleinden. Dit wordt evenwel door de verordening verboden en dit is dus een rechtstreeksche aantasting van 't eigendomsrecht. Eigendom mag volgens een uitspraak van den Hoogen Raad wel worden beperkt, maar niet worden opgeheven. De mest mag door verd. niet worden gebruikt en ook niet worden verkocht, het beschikkingsrecht is hun op deze manier ontnomen. Op dezen grond kan de verordening dan .ook niet worden volgehouden, als zijnde in strijd met art. 625 B.W. Bovendien acht spr. de aanwijzing, welke perceelen er onder vallen en welke niet, fout. Heeft die betrekking op het huis of op het land wat er bijbehoort? Het besluit waarbij de deelen worden aangewezen is er niet. De Ambtenaar van het O. M. merkt in de eerste plaats op, dat het besluit waarin B. en W. de aanwijzing hebben gedaan, bekend is. De verordening is bedoeld voor het stedelijk gedeelte van de bevolking en niet voor het platteland. Spr. acht het onjuist. dat de menschen in de toekomst, om niet onder de verordening te vallen, geen privaten meer zullen aanschaffen. In de bouwverordening staat toch, dat in een woning minstens één privaat moet zijn. Omtrent de opheffing van den eigendom meent spr.. dat daarvan hier niet kan worden gesproken, wel van beperking, immers d? mest mag buiten de stedelijke gedeelten vrij worden gebruikt, mits natuurlijk de noodige voorzorgen worden genomen. De Ambtenaar komt tot de conclusie dat bemestingsdoeleinden aanwezig zijn, mits niet in het stedelijk gedeelte door B. en W. aangewezen, zoodat hier niet van opheffing van de eigendom kan worden gesproken en persisteert bij zijn eisch. Op verzoek van den raadsman zal de Kantonrechter op 7 Februari a.s. schriftelijk vonnis wijzen. Geen richting aangeven. Izac L. Heerenveen wordt ten laste gelegd dat hij op het kruispunt Oosterwolde— Makkinga—Donkerbroek geen richting beeft aangegeven. Verd. is van meening dat hij daar geen teeken behoeft te geven, daar hij, komende van Donkerbroek naar Oosterwolde, niet van richting verandert, maar slechts door een kromming van den weg gaat. Een meening die velen met hem deelen. De verbalisant P. Terpstra te Leeuwarden acht dit echter een vereenigingspunt van drie volkomen gelijkwaardige wegen, van een hoofdweg kan niet worden gesproken, zoodat de veiligheid van het verkeer eischt dat hier een teeken wordt gegeven. Ook de Kantonrechter, na de situatie ter plaatse te hebben bestudeerd, is deze meening toegedaan en veroordeelt verd. tot f 2.50 boete of 2 d. h. Voor ditzelfde feit worden veroordeeld: Jacob v. d. G. te Fochteloo, Ymke K. te Donkerbroek, Gerardus S. te Oosterwolde, allen f 2.50 of 2 d. h. --- Kunstwerken in de verbeterde vaarwegen. Ged. Staten stellen voor goed te vinden. dat de nieuwe werken, tot het oogenblik waarop een andere regeling in werking treedt, door de provincie worden onderhouden, voorzoover ndet het Rijk of de spoorwegen dat onderhoud op zich nemen, en dal door hen stappen worden gedaan, om te komen tot een oplossing voor het toekomstig onderhoud en beheer dier werken in den geest van het door de beide hoofden van dienst uitgebrachte rapport. De C. v. R. adviseert tot onveranderde aanneming. Aangenomen. --- Opheffing waterschap de Harnestreek. Het waterschap de Harnestreek in de gemeente Barradeel is in 1913 opgericht met het doel, aan de gemeente een bijdrage te verleenen in de kosten van aanleg van een aantal wegen. De daartoe aangegane leening is afgelost en daarom werd besloten slappen te doen tot opheffing. Daartoe doen Ged. Staten het voorstel. Z.h.s. besloten. --- Provinciaal reglement van politie. Ged. Staten stellen voor het provinciaal reglement van politie in overeenstemming te brengen met de eisenen van de nieuwe Verkeerswet. De heer DIKKERBOOM (c.h.) vraagt of de waarschuwingsborden, waarvan in art. 39 sprake is overal staan. De VOORZ.: Men moet het de menschen niet te gemakkelijk maken. De heer S. W. DE JONG (Ged.) geeft een toelichting, waarbij hij wijst op de kosten. Door den Prov. waterstaat wordt een onderzoek ingesteld. Z.h.s. aangenomen. --- Buitengewoon lager onderwijs. Ged. Staten stellen voor in de verordening inzake het toekennen van provinciale bijdragen in de kosten van vervoer van leerlingen van scholen voor buitengewoon lager onderwijs de maximum-bijdrage vast te stellen op f5OOO. De C. van R. heeft geïnformeerd naar hef advies van de ver. Bartimëue. De VOORZ. deelt mede, dat dit adres door een onwillekeurig verzuim achterwege is gebleven. Het wordt thans nog in handen gesteld van Ged. Staten. Het voorstel wordt z.h.s. aangenomen. --- Huishoudelijke voorlichting. Ged. Staten stellen voor aan de stichting voor huishoudelijke voorlichting en gezinsleiding ten plattelande tot wederopzeggens een subsidie toe te kennen van f 3 per cursus tot een maximum van f 450. De C. v. R. adviseert tot aanneming. Aangenomen. --- Overtreding vuurwapenwet. Heere van H., arbeider te Haule, heeft omstreeks Juli 1938 jachtpatronen in voorraad gehad en aldus de vuurwapenwet overtreden. Eisch f 50 boete of 30 d. h. met verbeurdverklaring van de buks. Alvorens uitspraak te doen wil de Kantonrechter de zaak aanhouden voor nader onderzoek. --- Een windhoos boven Dordrecht Maandagavond laat heeft een windhoos, waarbij zich tot tweemaal toe een hevige windstoot herhaalde, een gedeelte van de stad Dordrecht geteisterd. Persoonlijke on* gelukken zijn daarbij niet voorgekomen. Het meeste moest de buurt van de Viottakade het ontgelden. Zware balken van in aanbouw zijnde woningen werden opgetild en tegen de huizen geslingerd, heiningen omver geblazen, bouwmuren van halfvoltooide huizen stortten ineen, ruiten braken en erkers werden vernield. Bij een bewoner aan den Zuidendijk woeien de pannen van zijn buurman in bed. Ook de gemeenteschool aan den Rijksstraatweg liep groote schade op. Het dak was vrijwel geheel vernield. De hoos vervolgde zijn weg door de Amalia van Solmstraat, waar een auto werd opgenomen. 50 meter teruggeduwd en in een sloot geslingerd. Aan de Burgemeester de Raedtsingel werd een schutting omvergeworpen en aan den Singel werden enkele boomen ontworteld. --- Nederlandsche kerkdiensten in Duitschland. Adres ds. J. Boer, Rheinallee 7, Duisburg- Ruhrort. DUISBURG-RUHRORT, Dr. Hammacherstr. 6. Zondag 10 en 5 uur. ESSEN. Confirmandeneaal Kreuzeskirche, Lichtschlagetr. Zondagnam. 4 uur. HEILIGENHAUS eiken 3en Zondag in de maand 10 uur. Adres cand. C. Maan, Briisselerstr. 38, Keulen. KEULEN, Evang. Stadtmiaeion in Sionslal 27. Zondagmorgen 9.30 uur, Maandagav. 8.30 uur. WESSELING, Evangelische Kirche. Zondags om de 14 dagen (29 Jan. enz.), 8 uur. HENNEF AN DER SIEG, Evangelische Kirche. Zondagmiddag 1 uur. VILICH, Kirchweg 5. Zondag om de 14 dagen (22 Jan. enz.), 8 uur, huisdienst Adres hulpprediker O. Bouman, Wanne Eickel, Miirkischestr. 18. DORTMUND, Gneisenauetr. 48. Zondagavond 6 uur. WANNE EICKEL, Hiudenburgstr. 243. Zondagmiddag 2.30 uur. HERNE, Schippersbeura Zondagmorgen 11 u. BOCHUM-LAER, Evangelische Kirche. le, 3e en 5e Donderdag van de maand, 'e avonds 8 uur. HEBEWERK-HENRICHENBURG, Evangelische Kirche. Tijdene den winter geen dienst. SOLDE, Evangelische Kirche. Tijdens den winter geen dienst. HAMM i. W., Pauluskirche, Hitlerplatz. Elken laatsten Zondag van de maand, 's avonds 8 uur. --- Overige vonnissen. Loopen over verboden grond: Lieuwe v. d. B. te Beetsterzwaag, f 5 of 3 d. Overtreding Arbeidswet: Ate B. te Drachten f 6 of 4 d.; Sikke Adrianus H. te Oosterwolde f 10 of 7 d. h. Stilstaande auto zonder licht en achterlicht: Heert C. te Oosterwolde f 3 en f 2 boete of 2 en 1 d. h. Voertuig zonder achterlicht: Bonne P. te Drachten f 2 of 1 d. h Geen rijbewijs en onvoldoende verliditing nummerbord: Bernhard H. te Drachten f 8 en f 3 of 6 en 2 d. h. Geen nummerbewijs: Jelle P. te Boombergum f 1 of 1 d. Onvoldoende verlicht autonummer: Domlnicus S. te Veenhoop f 3 of 2 d.; Bernardus .E. te Oudeschoot f 2.0 f 2d. Niet ingeschreven motorrijtuig: Sipke L. te Drachten f 5 of 4 d. Geen teeken geven: Johan Willem Asjen de V. te Bakkeveen f 3 of 2 d. h.; Douwe B. te Bolsward en Hinze A. te Bakkeveen, beiden f 4 of 3 d. h. Rijwiel zonder rood achterlicht: Koendert B. te Steenwijkerwold, f 2 of 1 d. h. Rijwiel zonder licht: Jacob de G. te Appels-ga en Girbe K. te Veenhoop. beiden f 3 of 2 d. h.; Arme van H. te Wijnjeterp f 2 of 1 d. h. Overtr. Melkbesluit: Jan W. te Drachten, vrijspraak. Overtr. Leerplichtwet: Geert G. te Terwispel f 1.50 of 1 d. De trambaan met een auto versperren: Derk V. te Sappemeer f 5 of 4 d. Overtreding Politieregl. Smallingerland: Linze H. te Drachten f 3 of 2 d. Overtr. Bouwverordening Smallingerland: Hidde H. en Broor A„ beiden te Dracb>ïn, , ieder f 1.50 of 1 d. --- Waterschapszaken. Aangenomen worden de voorstellen tot wijziging van de bijzondere reglementen voor de watensohapp&n: de Driehuistervaart, de Dongjumerpolder, Eemswoude,. Exmorra. Ferwerd, de Langesloot, de Nieuwe Vaart, de Noorderpolder, de Vier Polders en Zuidelijk Wonseradeel. De heer JELLEMA (ch.) vraagt antwoord op de vraag betreffende de schulden der boezem waterschappen. De heer DIJKSTRA (Ged.) betoogt, dat er eenig onderscheid bestaat in de verhouding. Bij de zeewerende waterschappen zijn de Staten garant, terwijl de Ged. Staten de begrotingen ervan hebben goed te keure#. Dat is niet het geval bij de boezemwaterschappen. Daarom is het ook bezwaarlijk voor oeze waterschappen eenzelfde methode toe te passen. Er zijn er ongeveer 325 en vele w-orden weer verdeeld in verschillende liggers, soms 50 in getal. Het zou een werk zijn, waarmede een ambtenaar een heel jaar bezig zou kunnen zijn. Ged. Staten hebben op dit punt reeds eenige ervaring opgedaan. Spr. ziet bovendien hot nut van deze methode niet in. Wanneer men dwingend zou willen optreden, raakt men ook aan de autonomie en daartegen heeft spr. bezwaar. De heer JELLEMA (c.h.) had zoon zwaarwichtig antwoord niet verwacht. Spr. ziet toch wel een mogelijkheid om de beschikking te krijgen over de cijfers. De autonomie bestaat toch ook slechts iq schijn. . Het zou volgens spr. aen stap in de goede richting zijn. f Spr. wijst in dit verband op de verlichting van den toestand van zwaarbelaste ingelanden, in welke richting nog niet veel kan worden gedaan, omdat men veelal over de juiste cijfers niet de beschikking had. De VOORZITTER betoogt nog eens, dat de administratieve zaken niet te licht moeten worden opgevat. Dat is monnikenwerk. Wie zich interesseert, kan zich zelf wel tot de waterschapsbesruran wenden. Wij hebben er geen interesse voor. aldus spr. De heer JELLEMA bespreekt nader de administratieve kant van deze zaak. Spr. ziet niet in, dat er uit administratieve overwegingen bezwaren bestaan. De heer STKKEMA (s.d.) ziet de bezwaren ook niet zoo zwaar in. Wanneer het moeilijk is om inlichtingen te krijgen en er slordigheid vaak in 't spel is. is eenige aandrang van Ged. Staten toch niet misplaatst. De VOORZITTER zegt. dat Ged. Staten geen invloed kunen uitoefenen, tenzij in geval van fraude. Wij kunnen geen verantwoordelijkheid voor het financieel beheer op ons nemen. De heer SIKKEMA repliceert. De discussie word-t sresloten. --- Capitulautenreglement 1935 bij waterschappen. Ged. Staten stellen voor uitvoering Ie gevan aan het capitulantenreglement 1935 ten aanzien van enkele waterschappen. De heer ROORDA verklaart zich tegen, omdat hij vreest, dat de waterschappen in moeilijkheden kunnen komen. Spr. wil geacht worden te hebben tegengestemd. --- Onderhoud kanalen. Ged. Staten stellen voor voor het onderhoud van kanalen en vaarwaters een bedrag van f 75.000 vast te stellen. De heer HOENEVELD (s d.) vestigt de aandacht op de Grouw, n.l. op de z.g. bank. De kleinste bootjes zitten daar terstond vast, in verband waarmede spr. wijst op de betonning. De ontwikkeling van de watersport maakt deze toestand meer en meer onhoudbaar. De heer MARRA (c.h.) vraagt om vroeaer aanvangen van het werk, waarvan de werknemers in den herfst kunnen profiteeren. De heer NAUTA (a.r.) (alg rapp.) antwoordt den heer Hoeneveld, dat de opruiming van de bank niet ligt op den weg van Ged. Staten. De gemeente Idaarcloradeel heeft deze zaak te behartigen. Er wordt altijd in het voorjaar met baggeren begonnen. De laatste jaren waren er strubbelingen. De heer BOELENS (Ged.) zegt toe een en ander met den hoofdingenieur te zullen bespreken. De heer HOENEVELD (s d.) repliceert en vraagt of het onderhoud van de vaarwaters alleen beperkt moet blijven tot de geul. Spr. acht het plicht, dat 'in deze omgeving de provincie iets meer doet. De heer MARRA dankt voor de toezegging van Ged. Staten. Spr is het met den heer Nauta niet eens. Z.h.s. aangenomen. Aangenomen worden vervolgens de voorstellen van Ged. Staten betreffende uitvoering van werken in 1939 door zeewerende waterschappen: inzake verbetering van de Warnservaart; betreffende een verzoek van het dijksbestuur van de Anjumer- en Lioessenserpolder om bijdragen in de kosten van bemaling (maximum bijdrage f 4093.45) en in de kosten van den bouw van een nieuwen stroomduiker; tot verhooging van het subsidie voor verbreeding van den weg Bergum—Suawoude —Tietjerk van f 45.500 tot f 49.000: tot verleenen van suhsidi» in de kosten van verbreeding van den weg van bijz. school te Zwaagwestelnde, tot de grens met de gemeente Achtkarspelen, van 25 % van f 18.100. --- Ijsbanen en ijswegen. De heer ROORDA (c.p.n.) heeft in de vorige vergadering de volgende vragen gesteld: 1. Bestaat er eenige mogelijkheid dat Ged. Staten invloed uitoefenen op het spoedig in orde brengen van de ijsbanen, zoodra het ijs begaanbaar is. Alsmede het sneeuwopruimen. 2. Zoo ja, is het College dan bereid in dezen ten goede mee te werken? Deze vragen worden door Ged. S. W. DE JONG beantwoord. Wat Ged. Staten gedaan hebben mag, hoewel zij van hun daden overigens geen rekenschap behoeven te geven, bekend worden geacht, zij zetten hun pogingen voort, om den minister te overtuigen, dat het gebruik van vroeger, dat op de begrootingen weer posten voor ijswegen en ijsbanen worden aangebracht wordt hersteld. Uit dit antwoord blijkt, dat het college inderdaad tot medewerking bereid is. De heer ROORDA hoort met genoegen overtuigen. dat Ged. Staten trachten den minister te komen en de zaak is nog niet in orde, dat Spr. hoopt, dat indien 't weer mocht voordan met vereende krachten wordt gewerkt, om het zoover te krijgen. Zoodra er ijs is, moeten de banen er doorgetrokken worden. Dat is een goede traditie. Het is geen kleinigheid, dat de Elfstedentocht niet kan doorgaan, 'omdat er geen banen geveegd waren. Spr. wijst er op, dat de vegers beide Kerstdagen op de banen moesten staan en dat ze die dagen voor een werkverschaffingsloon hebben moeten werken. Spr. beveelt een extra uitkeering aan. Spr. acht deze kwestie een typisch voorbeeld van het huidige economisch beheer. Wanneer de heer Roorda op deze wijze voortgaat, ontneemt de VOORZ. hem het woord. De heer WUITE (v.d.) is niet in alle onderdeden bevredigd. Spr. brengt hulde aan de daad van H.M de Koningin en ook aan den Commissaris der Koningin voor zijn initiatief. Kunnen Ged. Staten niet een stap verder gaan met hun toezegging? Kunnen Ged. Staten niet toezeggen dat de begrootingen waarop de posten voor ijswegen voorkomen met gunstig advies naar Den Haag zullen worden doorgezonden? Spr. dringt ook aan op een post op de provinciale begrooting. De heer NAUTA (a.r.) beziet deze kwestie meer van den principieelen kant, in welk verband hij zich ook beroept op een rapport over deze aangelegenheid, dat in 1907 aan de orde is geweest. Principieel geredeneerd is het hier, wat de ijswegen aangaat een ongeordende toestand. De provincie en de gemeenten hebben geen taak. De zaak wordt hier wel wat beknopt beschouwd. Practisch zijn er tal van bezwaren en is er geen grond om ingrijpen van de provincie te bepleiten. De provinciale kas zou deze lasten niet kunnen dragen. Het zou schatten kosten. De VOORZ. zegt dat deze kwestie buiten de vragen ligt. De heer POSTHUMA (c.d.u.) heeft de vragen onderteekend omdat door het ingrijpen van den minister geraakt was aan een groot Friesch belang. Spr. acht het antwoord bevredigend en is dankbaar voor de toezegging van Ged. Staten. Het moet gaan in de richting die Ged. Staten hebben aangegeven. Dat is van belang ook na de perscommuniqué's en na de beantwoording van de vragen van den heer Pollema. Spr. vraagt of nu de betreffende posten nog op de begrootingen kunnen worden gebracht. De heer MARRA (c.h.) had in de gegeven omstandigheden, na de vragen van den heer Pollema bezwaar de vragen van den heer Roorda te onderteekenen, temeer ook waar juist een Koninklijke gift was toegezegd, toen deze zaak in de Staten aan de orde was gesteld. Spr. is dankbaar voor de beantwoording en hoopt, dat de toestand van vroeger weer wordt hersteld De heer S. W. DE JONG (Ged.) is dankbaar voor de geuite waardeering. Spr. behandelt de vragen van den heer Wuite. Spr. kan geen 'enkele toezegging doen. De beslissing over de gemeentelijke begrooting moet aan Ged. Staten worden overgelaten. Tenslotte wijst spr. op de groote practische moeilijkheden. De behandeling van de subsidie-aanvrage voor den weg Bergum—Heerenveen wordt uitgesteld tot de volgende vergadering, die bepaald wordt op Woensdag 1 Februari. --- Overtreding Jachtwet. Marten H. te Haulerwijk is op Zondag 4 December, 's middags om 3 uur, in het veld aangetroffen met een windbuks, zonder jachtacte. Verd., die niet is verschenen, achtte het feit niet erg en verklaarde aan de politie dat hij geen andere dan sportieve bedoelingen had. Stroopen kwam er niet bij te pas. Daar hij niet gerechtigd was in het veld te loopen en er niets te maken had, eischt de Ambtenaar £15 boete of 10 d. h. met verbeurdverklaring van de windbuks. Vonnis conform. --- IN WUNDERLIK TAFAL. TO STOBBEGAT. Trije manljue kamen, 't wier Moandeitomoarn (*) Mei Ln heap ark by vs skoalle hjir oan, Om dy, sa't it plan wier, yotiids to forsjen Fen in bliksemöflieder, meidat mastor . en berü By 6wier waer mar gerest wêze kirme; It fjür üt 'e himel kin dan neat bigjinne.., Mar, wunderlik riedling, ho koe it 6a frjemd, De loft dy waerd tsjuster en 't rüsd' yn it beamt, 't Wier krekt ef't natür de wittenskip dage Ta striid om de macht, as hie hja bihagen Vn pleagjen, «a wier hja oeretjür, En biljochte de skoalle mei it himelfjür. 't Wier wjerljocht en tonger en hagel en rein, Mar lokkich, it naem ridlLk gauwer in ein, Mar is immen nou bygelovich fen aerd, Den hat hy nou mar ryklik sloffe ta praet. Ik doar der tominsten net mear oer to skriuwen. Hwent 'k wol graech my eels in skoftsje yet bliuwe. Stobbegat. T. A. (*) 16 Jan. 1939. ---