Voor alle Abonné's kosten als premie volgende drie boekwerken: „ONDER VERDENKING", rom. van 232 bladz. „ARME THEA", roman van 128 bladz. „VIER DETECTIVEN-VERHALEN", 136 bladz. afgehaald aan ons bureau tezamen 20 cent, fr. 30 et, 2 stel 55 et, 3 stel 75 et contant. Alleen voor Militairen kost een abonnement op ons blad over de nog loopende maand October en November 25 cent Kffi'" >0«;»n.ii.i„.i,1,8 : ÊSË Schildercursussen ter opleiding voor Gezel en Meester per korrespondentie. Praktisch onderwijs. Gunstige referentiën. "Vraagt prospektus. S. BAARS -- Delft, ■Wil vrtORSTRAAT 87b- i» Wilhefminabaan - LEEUWARDEN, Op ZONDAG 18 OCTOBER a.s., van 2 tot 4 uur VOETBAL-WEDSTS3JD tusschen Frisia I en de gemterneerdeEngelsche officieren Entree: Iste rang f 0.30, 2de rang f 0.15. Ondergcteekende maakt bekend, dat de Wasscherij is verplaatst van de HEIDEBUREN naar de VERLENGDE DRACHT 309 A «n beveelt zich aan voor het wasschen Van alle soorten gordijnen. Nette en Vlugge aflevering. Billijke prijzen. Heerenveen, L. WISMAN. Zitdagen Ontvanger. Het Polderbestuur van het 4e en 5e Veendistrict onder de gemeenten JBngwirdeji, Haskerland, Schoterland en Opsterland maakt bekend, dat tut nadere aankondiging door den waarnemenden ontvanger geen Kitting zal worden gehouden te Luinjeberd; dat voor betalingen en ontvangsten zitting zal worden gehouden te Heerenveen Jen kantore van den waarnemerrrlen Ontvanger, Fok 48, iedcren Dinsdag van 9—4, en ten gemeentehuize van JEngwirden lederen Zaterdag van 1 —3 uur. Heerenveen, 15 October 1914. Het Polderbestuur voornoemd: A. R. TJHt, Voorzitter. B. A. L. v. ». WOUDE, Secretaris. --- A. KOEZE vertrekt in het laatst van de week met jjj~a-.-*> een lading eerste soort AARDAPPELEN naar Oosterzee en omstr. Munstersche, de Wetten en Borgers tegen concurreerende prijzen; ook rapen, wortelen en uien. Vriendelijk aanbevelend: A. KOEZE, Sint Jacebi-Parochïe. ZITTING. W. HOEKSTRA, kunstmesth. Sneek, A. H. V., Maandag 26 October bij v. d. MEULEN, Gorredijk. MODES OOSTERZEE. Voor het a.s. seizoen weder een prachtige keuze - DIES- EN ÜDEiSEDEN. %■ Beleefd tot een bezoek uitnocdigend. -: G. U. KOOPMANS. f BOUMA'S zuivere | Lofodinsche Levertraan Onberispelijk van smaak. BOUMA'S samengestelde I Levertraan-Emulsie veel billijker dan Scott's Emulsion I Apotheker BQIiMA - Heerenveen Ml 11" || | bewaart uw uitgeiVl i i!vallen HAAR*Het IflLUa heeft waarde. Bij voldoende hoeveelheid wordt er ►oor één gulden 'n streng van gemaakt F NIFRfiFR ™ 1 .iIILUULn,nEEnEEK --- IN BELGIË. Vóór we ons bepalen tot de krijgsverrichtingen in Frankrijk moeten we toch nog een en ander mededeelen omtrent den toestand in België. De bewoners van Ostende zien met vrees de Duitschers naderen. De bevolking tusschen Gent en Ostende vlucht in panischen schrik voor de Duitschers uit en hoopt zich te Ostende op, om, zoodra het nijpen gaat, van daar naar Engeland over te steken. Het zal een bestorming van de laatste booten worden. Volgens vluchtelingen uit Ostende is een deel van het Belgische leger reeds ingescheept. Aan particulieren wordt de overtocht geweigerd. 15.000 opgewonden vluchtelingen moesten op de pieren achterblijven 1 De correspondent van de Daily Chronicle is van Ostende naar Folkestone overgevaren op een sleepboot. Hij moest een buitensporigen prijs betalen. Er waren drie honderd menschen aan boord, hoewel er hoogstens plaats voor vijftig was. Men stond op het dek opeengedrongen in een zwaren regen. Zelfs een baggermachine bracht vluchtelingen van Ostende naar Folkestone. --- DE UITTOCHT UII OSTENDE. De oorlogscorrespondent van de Daily N ew s in België beschrijft den uittocht van vluchtelingen uit Ostende. Hij seint: Ik ben Woensdagavond om zes uur te Sluis op de Nederlandsche grens aangekomen, als een van het groote leger vluchtelingen uit Ostende. Het leek of heel de bevolking van de tevoren zoo bedrijvige stad weldra in Nederland zöu zijn. Een paniek had de menschen bevangen, toen 's morgens om negen uur een Taube weer twee bommen had geworpen, een in de nabijheid van de loodsen van de vliegtuigen en een bij het hospitaal. Deze laatste veroorzaakte brand in een brouwerij. Het vliegtuig werd hevig beschoten door de Belgische kanonnen, doch de afstand was te groot. Een groote Belgische troepenmacht was de stad binnengetrokken, doch begon tegen den middag weer af te trekken. In de verte was kanonvuur hoorbaar. In de straten bewoog zich een dichte menigte vluchtelingen uit naburige gemeenten en ook de mindere stand van de bevolking der stad zelve verdrong zich daar, voornamelijk voor de gebouwen, waar passen om het land te verlaten werden uitgereikt. Duizenden menschen stonden op den strandboulevard naar zee te kijken, alsof vandaar hulp zou opdagen. Om twee uur 's middags werd tot algemeene ontsteltenis kennis gegeven, dat er dien dag geen booten meer naar Engeland zouden vertrekken. Bij het station stond het vol menschen, die luidruchtig doende waren om middelen te zoeken, ten einde weg te komen. Bijna alle welgesteld 3n hadden de stad reeds op de een of andere wijze verlaten. De strandboulevard, gewoonlijk zoo druk en bedrijvig, zelfs in dezen tijd van het jaar, was inmiddels nagenoeg verlaten; alleen groepjes armelijk gekleede menschen stonden er met pak en zak bijeen. Zij schenen alle hoop om het land uit te komen, te hebben opgegeven. Sommigen schreiden, doch de meesten bleven onverstoorbaar kalm. Het was een jammerlijk gezicht, 'de stroomen gewonde en verbonden soldaten door de straten te zien strompelen sommigen op krukken, anderen elkaar voorthelpend naar de booten van het Roode Kruis, die op hen lagen te wachten. Alle beschikbare booten waren blijkbaar bestemd om hen te vervoeren en dat was de reden, waarom de passagiersdiensten waren geschorst. Alle winkels hadden de luiken voor de ramen gedaan en toen ik er 's middags om halftwee eindelijk in slaagde er een te vinden waar burgerschoenen te koop waren voor gepasporteerde soldaten, kon de winkelierster bijna niet spreken door haar tranen. De trieste toestand waarin de stad thans verkeerde,deed zich nog sterker gevoelen door de tegenstelling met het luchthartige aanzien dat Ostende in gewone tijden heeft en met de militaire bedrijvigheid van eau paar dagen geloden. In Sluis heb ik menschen ontmoet, behoorende tot de gezeten burgers van Ostende, hotel-eigenaren, winkeliers, rustende dokters, advocaten enz., die nu haast geen cent meer op zak hadden en erg blij waren dat ze nog 15 cent voor een kop koffie konden betalen en den op die manier veroverden stoel mochten behouden om er den nacht op door te brengen. --- AAN DE NOORDERGRENS. Ook aan de Noordergrens houdt de uittocht aan, hoewel de Duitschers dien zooveel mogelijk trachten te beletten. Van gister af rijden er weer treinen tusschen Roosendaal en Antwerpen. Dinsdagavond is het grensstation Esschen door de Duitschers opgeëischt en Woensdagmorgen door Duitsche troepen bezet Dinsdagavond is een Duitsche grenscommissaris in Roosendaal gekomen om met den stationscommandant het verkeer te regelen. Op den weg naar Antwerpen zijn nog bijna geen terugkeerende vluchtelingen waar te nemen. Ook te Antwerpen is het nog bijzonder stil. De toegang tot Antwerpen is zeer gemakkelijk, doch het vertrek wordt niet toegestaan, tenzij men van een pas is voorzien, die zeer moeilijk te verkrijgen is. Op de voornaamste punten van de stad hebben de Duitschers mitrailleuses opgesteld en zandversperringen opgericht. In Antwerpen bevinden zich thans vrij veel troepen, meest oudere landweerlichtingen en marine-soldaten. Hun gedrag is onberispelijk. Van de 400.000 bewoners zijn er niet meer dan 40- a 50.000 in de stad gebleven. Er moeten, naar beweerd wordt, genoeg levensmiddelen in de stad zijn. Uit Gent langs een omweg over de grens gekomen vluchtelingen deelden te Terneuzen mede dat te Gent een troepenmacht van meer dan honderdduizend Duitschers is gelegen. De soldaten logeeren in groote lokaliteiten, de officieren zijn bij de gegoeden ingekwartierd. Het leven gaat zijn gewonen gang, de winkels zijn geopend en fabrieken werken. Opvorderingen worden met bons betaald. De Duitschers gaan voort uit Antwerpen groote troepenmassa's te verplaatsen in westelijke richting. De Belgen en Engelschen zijn ten westen van Gent teruggedreven. De vluchtelingen uit de Belgische grensdorpen zijn, nu blijkt dat de Duitschers zich correct gedragen, voor een deel reeds teruggekeerd-; overal manen de Duitschers de bewoners aan toch niet te vluchten. Verlaten huizen worden door de troepen opengebroken om er een onderdak te vinden. Ik zag — seint een corr. van de N. R t. C t. — te Selzaete een door de bewoners verlaten herberg, waar 14 Duitschers den nacht hadden doorgebracht Ze hadden alles wat eet- of drinkbaar was opgemaakt, maar niets vernield, zelfs de portretten van het Belgisch koninklijk paar hadden ze op hun plaats gelaten. Waar de bewoners gebleven waren, werd alles betaald, kleine bedragen met contant geld, groote bedragen met bons. Te Selzaete dreigden Dinsdag toonee- len, zooals zich elders hebben afgespeeld; er ontstond namelijk een paniek toen in het dorp twee geweerschoten werden gehoord. Het bleek dat een door den angst plotseling krankzinnig geworden man de geweren van een Duitschen soldaat had trachten weg te nemen. De soldaten konden den waanzinnige niet meester worden, en om hulp te krijgen, losten twee hun geweer. De krankzinnige werd overmand. Hoe groot de vrees voor de Duitschers onder de dorpelingen is, bleek den corr. toen hij te Ertvelde, een dorp op 8 K.M. van Selzaete, wilde logeeren. De menschen zagen hem aan voor „een Duitsch" en overstelpten hem met weldaden, hem verzoekend aan de Duitsche soldaten, als ze kwamen, te vertellen, dat men hem goed behandeld had. De toestand was zeer pijnlijk en of de corr. al verklaarde dat hij Nederlander was, niemand wilde hem gelooven. --- PER AUTO VAN ROOSENDAAL NAAR ANTWERPEN. Brusse van de N. Ri Ct, die Woensdag per auto een tocht van Roosendaal naar Antwerpen en terug heeft gemaakt, seint 0.a.: Het doel van den tocht — Brusse was met een Nederlandsche deputatie meegegaan — was, om door overleg met de overheden in Antwerpen te komen tot een helder inzicht omtrent wat er nu met de reeds op anderhalf millioen geschatte Belgen in ons land — vermeerdering van onze bevolking met een vierde! — moet geschieden, en vooral om te trachten door dit overleg en door het aanzien van den toestand zoo mogelijk te komen tot een zoo spoedig mogelijke terugzending van deze drommen naar Antwerpen en hun haardsteden elders in het zwaar beproefde land. Dank zij onze papieren passeerden wij gemakkelijk de Nederlandsche wachtposten, die anders ten strengste het verbod van uitvoer van auto's handhaven. Onze beide Nederlandsche wagens waren dan ook vermoedelijk de eerste, die sedert het begin van het beleg van Antwerpen, tot den weg naar de gebombardeerde stad werden doorgelaten. Dat was bij rune. Vlak over de grens was een Duitsch officier met onze Nederlandsche officieren aan den anderen kant in karneraadschappeiijk gesprek. Hij complimenteerde hen, omdat ons land zoo voortreffelijk zijn neutraliteit bewaart. De eigenlijke grenswacht was betrokken door bronsbruine Duitsche marinematrozen, met een groot aantal hunner officieren, die. er allen even onberispelijk uitzagen. Terwijl de autopassen in orde werden gemaakt, spraken de zeeofficieren triomfantelijk met ons over den spoedigen val van Antwerpen. „Hadt ge dat ooit kunnen denken?" vroegen zij. „En heel de wereld zal verstomd staan, wanneer later uit de geschiedenis blijkt wat een klein aantal Duitsche troepen deze 'versterkte stad heeft genomen. Wij waren zeker minder dan een vijfde deel van de Belgisch-Engelsche verdediging. En wat hebben wij gelachen, dat zij er zoo ingevlogen zijn. Dat onze listen zoo schitterend gelukt zijn, die den indruk moesten maken alsof we honderdmaal sterker waren dan ons klein aantal troepen." De corr. beschrijft verder -den autotocht naar Antwerpen. Een breede allee opent zich aanstonds over de grens. Maar om het zicht voor de forten vrij te maken hebben de Belgen hier het zware oude geboomte rondom gekapt, en alle huizen lagen in puin uitgespreid over den grond. Wij passeerden uitgestrekte prikkeldraad-versperringen, en enorme barricaden van boomstammen met zoden samengevoegd. Enkele wagens, met huisraad en menschen volgeladen, trokken naar Antwerpen terug, zoo ook een groote drom zusters. Zij dreven een paar koeien voor zich uit. Doch ook voortdurend nog weer gerij van Belgen om naar ons land te komen. Nu komen we eerst in het welvarende dorp Capelle. De breede dorpsstraat uitgestorven, de huizen .aaneen achter hun gesloten luiken, de gordijnen neer zonder eenig vertier van winkels of bedrijf. Door de doodsche stilte rijden wij voort. We tuffen verder over Merxem. Ook daar die wonderlijke verlatenheid als een in slaap getooverd stadje. We komen te Antwerpen aan. Uit een enkele kroeg galmt dronken gelal van een zatten sjouwer armzalig door de suizende stilte. Geen levende ziel in die lange, sombere straten, waar de groezelig besmookte huizen dreigend staan. Antwerpen heeft slechts hier en daar van het bombardement geleden en die ruïnes maken weinig indruk, omdat nu immers toch haast alle leven van menschen er uit is. Wij kunnen het niet realiseeren, het is alles zoo onwezenlijk, zooals een sinistere droom. En veel beklemmender is de verlatenheid van deze altijd zoo gezellig vertieriga stad, is die doodsche stilte, dan de in puin gebrande huizen. De meeste hotels zijn gesloten. Van het centraalstation hangt nog, verregend en als in elkander geschrompeld om den stok, de Belgische vlag. Wat zijn er toch veel overdrevene verhalen verteld door de vluchtelingen in hun doodsangst. Geen enkel station, ook de telkens genoemde Zuiderstatie niet, heeft geleden door het beleg. Het koninklijke paleis met alle gordijnen neer, en een dikke Antwerps che politieagent op post ervoor. Langs de gladde banen der boulevards kunnen de militaire auto's nu zoo racen, dat 't sist. Er ziin er wel enkele grijze Duitsche, maar overwegend toch Belgische wagens, die ze hebben gerequireerd. De Lieve Vrouwekerk is bijna ongeschonden gebleven. Alleen heeft een granaat onder in den rechtschen post van het prachtige raam boven de hoofdpoort een geducht gat geslagen. Of het kleurenwonder zelf ook heeft geleden, kon ik zoo gauw niet zien. Op het raadhuis worden we ontvangen door dr. Louis Franck. Deze grootbegaafde, trouwe dienaar van zijn land, vervult nu. met een waarlijk heldhaftige tact de wel pijnlijke, moeilijke taak van bemiddelaar te wezen tusschen de overheden der overwinnaars en de overheid van zijn ingenomen stad. Heel bleek en vermagerd, in het zwart van haren en baard, doodmoe, met een weemoedigen glans van vriendelijkheid in zijn oogen, die wel telkens schreien kunnen, confereert hij aanhoudend, organiseert hij, en tracht hij de vaak tegen elkander botsende belangen door geven en nemen, door de macht van zijn vernuftigt woord, door sussen en vergoelijken, door troosten en overreden, harmonisch op te lossen. Maar altijd fier, ook tegenover de dikwijls moeilijke eisenen op niet altijd aangename wijze door de Duitsche militaire autoriteit geformuleerd. Daar komt juist ook burgemeester De Vos langs den gehelmden Cerberus voor de zaal, waar het Duitsche gezag zetelt. Hij hoort ons Nederlandsch spreken, en diep geroerd komt hij naar ons toe, houdt de handen van een der heeren streelend vast, als hij met schor geworden stem dankt, dankt voor wat Nederland nu onvergetelijks doet aan de vluchtelingen. „Nooit, nooit zal België deze weldaden mogen vergeten, en ze nimmer naar waarde vergelden kunnen." ' --- GEEN MEDELIJDEN MET DE BELGEN De Nor d d. Allg e m. Ztg., het officieuse Duitsche regeeringsorgaan, en ook de Berl. Lokal A n z. hebben in hun beschouwingen gesproken van het „ongelukkige België", en het ..medelijden, hetwelk thans in de plaats van onze wrok en woede is getreden." Deze termen, getuigende van menschelijk gevoel en een zeker mededoogen met een diep-rampzaligen, verslagen vijand, hebben de woede gaande gemaakt van sommige andere Duitsche bladen als de TSgl. Rundschau en de Post, die heftig opkomen tegen deze „misplaatste en misdadige zwakheid." De Tagl. Rundschau zegt 0.a.: „Wij hebben wel wat anders, belangrijkers te doen en nog geen tijd, het lot van België te betreuren, dat het zichzelf op den hals heeft gehaald." De Post zegt het nog sterker: „Juist tegenover de Belgen is thans iedere toegeeflijkheid en over-teedere tegemoetkoming totaal misplaatst. Zij hebben de toegestoken vredeshand met hoonenden spot afgewezen en nu moeten zij maar de kracht van onzen vuist voelen. Het ontbreekt hier te lande, merkwaardig genoeg, niet aan pogingen, de Belgen thans, na den val van Antwerpen, zooveel mogelijk schoon te wasschen. Grootmoedigheid is een schoone eigenschap, en wij, Duitschers, mogen wel zeggen, dat zij ons waarlijk niet vreemd is. Maar er bestaat een misplaatste en ontijdige grootmoedigheid. Deze heet eenvoudig: zwakheid. En het schijnt ons een misdaad aan het eigen volk, deze wederinstorting, waarvoor God ons moge bewaren, stelselmatig in het leven te roepen. Het uur der Duitsche grootmoedigheid voor België heeft nog niet geslagen. Nog is het land niet geheel in ons bezit...." --- De strijd in Frankrijk. De Duitschers rukken op Ostende aan. Langs de Noordzeekust zal dan hun opmarsch naar het Zuiden zijn gericht. Dit zal öen wijziging geven aan den toestand op het groote oorlogsterrein. Met het uitrekken van het front door de Franschen en Engelschen, om de Duitsche flank te overvleugelen is het nu uit. Veeleer zullen deze, als de Duitschers hun opmarsch langs de kust naar het Zuiden kunnen voortzetten, de kans loopen in Noord-Frankrijk in moeilijkheden te komen. De militaire medewerker van de Times schrijft dat de laatste 10 dagen de Duitsche legers in Frankrijk aanmerkelijk zijn versterkt. Het schijnt, zegt hij, dat de Duitschers vastbesloten zijn een heldhaftige poging te doen om hun vijanden in 't westen en 't oosten tegelijkertijd tegen den grond te slaan. Jongelingen en huisvaders zijn thans allen te velde. Naar het westelijk front hebben treinen dagen lang landweer en landstormdivisies aangebracht; zeker 10 divisies zijn gevoegd bij de strijdkrachten in Frankrijk en België. Bovendien hebben de garnizoenen in het Rijksland en de Rijnprovincie hun aandeel geleverd. Sommige troepen zijn wèl toegerust met artillerie, andere in het geheel niet." De medewerker schat de geheele sterkte der Duitsche legers in Frankrijk op anderhalf millioen man. Nu Antwerpen gevallen is, zal ook het grootste deel van de belegeraars beschikbaar worden tegen de bondgenooten. Bij deze groote getallen moet men echter in aanmerking nemen, zegt de Tim e s-man, dat de Duitsche troepen nu voor 't meerendeel bestaan uit militairen van de tweede en de derde ban en dat hun strijdvaardigheid derhalve niet evenredig is aan hun getalsterkte. Doch zelfs als dit wel het geval was, zouden de bondgenooten ook in getalsterkte nog de overmacht hebben op hun tegenstanders. Daarom, en omdat de hoedanigheid van de troepen der bondgenooten waarschijnlijk beter en zeker even goed is als die der Duitschers, is er — naar de medewerker van de Times betoogt — geen reden om te verwachten dat de worsteling in het noordwesten van Frankrijk ten nadeele van de bondgenooten zal eindigen. Het wil ons echier voorkomen, dat hij de Duitschers wel wat laag aanslaat. We spraken deze week een Nederlander, pas uit Duitschland naar hier gekomen, die niet door pro-Duitsche gezindheid beïnvloed was en hoog genoeg staat, om zijn persoonlijk oordeel vrij te houden. Welnu, hij zei, dat men er verbaasd over staat, hoe het in Duitschland nog vol is van soldaten, die nog niet naar het front zijn geweest, maar hun beurt moeten afwachten. Niet alleen zijn de garnizoenen vol, maar zelfs plaatsen, die geen garnizoen hebben, moeten thans inkwartiering geven aan groote troepenmachten, die men in de garnizoensplaatsen niet meer onder dak kan brengen. Het wemelt in Duitschland nog letterlijk van soldaten en nu zijn, naar we meenen, de zeven of acht oudste lichtingen nog niet eens opgeroepen. Wat aanvoer van versche troepen betreft, is Duitschland nog lang niet aan het eind van zijn lied. En opmerkelijk hoe sterk de geestdrift blijft bij de mannelijke bevolking, van jong tot oud, om als vrijwilliger dienst te nemen. Onze zegsman had een 55-jarig man gesproken, die hem met vreugde en trots kwam mededeel en: „Zesmaal heb ik me te vergeefs gemeld, maar nu ben ik eindelijk aangenomen." Zulks teekent de stemming bij 't Duitsche volk. Ashmead Bartlett schat de versterking, die uit België naar Frankrijk kan worden gezonden, om het leger van v. Kluck aan te vullen, op 100,000. Doch daarbij moet tevens in rekening worden gebracht, dat het zware Duitsche geschut nu ook vrij komt en op elk deel van het oorlogsterrein kan worden gebruikt De Times boekt het echter als eea nadeel, dat de Duitschers thans moeten strijden over een slaglinie van de Zwitsersche grens tot aan de Noordzee, ca daarvoor zijn zulke overweldigende troepenmassa's noodig, dat de taak van Rusland in het oosten betrekkelijk licht wordt Uit de berichten is dit laatste echter nog niet merkbaar. De Duitschers hebben Woensdag Rijssel bezet en bij die gelegenheid 4500 gevangenen gemaakt Verder wordt in het Duitsche officieele bericht gezegd: „Voor Reims hebben we twee Fransche batterijen opgemerkt, alsmede lichtsignalen uit een van de torens van de kathedraal. Het spreekt vanzelf dat al dergelijke maatregelen en strijdmiddelen van den vijand, die onze troepen tot nadeel strekken, zullen worden te keer gegaan, zonder op het ontzien van de kathedraal te letten. De Franschen zijn er nu, evenals vroeger, de schuld van, als dit eerwaardige bouwwerk verder het offer van den oorlog wordt" --- De Europeesche Oorlog. De Belgische Regeering naar Frankrijk uitgeweken. — Uittocht uit Ostende. — Aan de Belgische Noordergrens. — Van Roosendaal naar Antwerpen, — De strijd in Frankrijk. — Het leven in de loopgraven. — Aan het Duitsch-Oostenrijksch Russische front. We zien thans over het rampspoedige België heen, weer naar Frankrijk. In België toch zullen, althans voorloopig, geen groote dingen meer gebeuren. Het overschot van het Belgische leger — hoe weinig nog? — heeft een ontwijk gezocht in de richting van Ostende en moet trachten, verder weg te komen. De Duitscher dringt van drie zijden op naar de kust: van Yperen door Dixmuiden, van Kortrijk door Thourout, en van Eecloo door Brugge. Brugge is reeds door de Duitschers bezet. Een later bericht beweert echter, dat de Franschen en Engelschen Yperen bezet hebben. Yperen was nog een gaping in de geweldige gevechtslinie der Duitschers, welke zich thans van Antwerpen over Gent, Armentières, Atrecht, La Fère, noordelijk Reims, Verdun, St. Mihiel, Nancy uitstrekt tot voorbij Belfort, een lijn van 750 K.M.I Dit is twee-en-een-half maal de lengte van Nederland! Af en toe komt het in België tot een niet ernstig treffen, doch de Duitschers dringen met massale kracht steeds verder op naar de kust Het Belgische leger wordt als het ware weggevaagd. Koning Albert blijft aan het hoofd van zijn leger; de Koningin is naar Engeland gegaan. De Belgische regeering — behalve de minister van Oorlog, die te Ostende blijft — heeft een ontwijk naar Frankrijk gezocht en is Woensdagavond 6 uur per stoomschip te Havre aangekomen. De buitenlandsche gezanten in België zijn de Belgische regeering naar Havre gevolgd, ook de Nederlandsche gezant. Zoodra het schip had aangelegd, ging minister Augagneur, afgevaardigde van de Fransche regeering, gevolgd door verschillende officieele personen, aan boord om de aangekomenen welkom te heeten. Vervolgens begaf de stoet zich naar 't stadhuis, waar een receptie werd gehouden. Daarna ging de Belgische regeering naar het gebouw der Zeilvereeniging dat tot haar beschikking is gesteld. De openbare gebouwen en ook particuliere woningen te Havre hadden de Belgische, Fransche en Russische vlaggen uitgestoken. Er was een groote menigte op de been, welke de Belgische regeeiingspersonen toejuichte. Te Duinkerken reeds had de Belgische minister-president telegrafisch een groet gezonden aan den president der Fransche republiek, en de president antwoordde daarop met de verzekering, dat Frankrijk er trotsch op was, de regeering van een edel volk te ontvangen, dat met zooveel heldhaftigheid zijn onafhankelijkheid en het publieke recht verdedigd heeft. De regeering van de republiek scheidt de zaak van België niet van die van Frankrijk en heeft alle noodige maatregelen getroffen,-opdat de koninklijke regeering te Havre de vrije uitoefening van haar macht zal hebben. Troostend eindigde de president: „De zekerheid van de eindoverwinning zal voor u en voor de nog bezette Fransche departementen de voorbijgaande beproevingen verlichten, waaruit onze landen nauwer vereenigd en machtiger en grooter dan ooit zullen opstaan." „De zekerheid van de eindoverwinning!" Opmerkelijk, elk der strijdende partijen, de regeeringen zoowel als de volkeren zelf, de Franschen, Engelschen, Belgen, Russen en Serviërs, zoowel als de Duitschers en de Oostenrijkers, geven bij herhaling te kennen, dat elk voor zich zeker is in 't eind de overwinning te zullen wegdragen. In 't eind — wanneer? En door wie? --- HET LEVEN IN DE LOOPGRAVEN. Het is op het groote oorlogsveld nu al weken achtereen een vechten van uit de loopgraven". Dat langdurig verblijf in den grond, in dit jaargetijde, wordt den soldaten noodlottig. Volgens telegrammen aan de Parijsche bladen zou typhus zijn uitgebroken onder de Duitsche legers. Van Fransche zijde wordt al het mogelijke gedaan, teneinde besmetting te voorkomen. Een redacteur van Het Leven, die in Metz den Kreisarzt prof. dr. Besserer uit Munster, sprak, door de militaire overheid naar Metz gezonden, om den strijd aan te binden tegen de dreigende besmettelijke ziekten, deelt daarover mede: Prof. Besserer hing een treurig beeld op van den gezondheidstoestand onder de Duitsche troepen aan het front. Buitengewoon groot was het aantal soldaten dat aan buikloop leed en ook zeer veel gevallen van longontsteking en enkele van typhus waren reeds voorgekomen. _ „Maar is dat ook anders mogelijk," riep de professor uit, „nu zeer veel soldaten vijf dagen en nachten achtereen hebben moeten doorbrengen in de, door de hevige regens half met water gevulde loopgraven, omdat ze er eenvoudig niet uit kónden komen, daar zoodra er maar een hoofd boven de loopgraven uitkwam, daar ook een Fransche kogel in zat. Vijf dagen lang, gedurende welke daar ook de aanvoer van proviand onmogelijk was, moest woeden geteerd op het brood dat in den ransel was en dat ten slotte zelfs beschimmeld werd gegeten; vijf dagen lang, gedurende welke de uitwerpselen van al die menschen zich in de smalle loopgraven ophoopten en een verpestende lucht verspreidden; vijf dagen lang, zonder dat doode of gewonde makkers konden worden weggehaald! ëë „Moeten onder zulke omstandigheden niet zeer velen van hen, die niet door een vijandelijken kogel werden getroffen, ten offer vallen aan ziekten, die een niet minder doodelijke uitwerking hebben dan kogels en granaten! „Gelukkig breidt de ziekte zich op het oogenblik niet meer uit «jn wf£ er ts geslaagd haar te beteugelen — het weer is nu goed, werkt mee, maar alt 4Ï. strijd hier om Verdun nog lang duurt en we krijgen weer eenige dagen regen, waarbij dan nog komen de steeds kouder wordende nachten, dan...." De professor sprak niet uit wat dan, maar zijn bedenkelijk hoofdschudden lei genoeg. ---