HET IS THANS DE TIJD om zich op een DAGELIJKS VERSCHIJNENDE COURANT te abonceeren. Voor Friesland is het aangewezen orgaan het LEEUWARDER 1 NIEUWSBLAD dat in beknopten. doch zeer volledigen vorm ELKEN AVOND HET VOORNAAMSTE NIEDWS uit Buiten- en Binnenland en van het Oorlogstconeel geeft. - - • Proefabonnement van heden tot i Jan. lüli 7*3 CïS. Na ontvangst van dit bedrag volgt direct franco toezending per post. - ADMINISTRATIE LEEUWARDER NIEUWSBLAD, GALLILEER KERKSTRAAT, LEEUWARDEN --- Een tien-daagsch tochtje door België. KT. In den nacht van den 17den op den 18den Juni 1815 was 't hondenweer. Het regende dat het goot. Toch moet Napoleon, alleen vergezeld van generaal Bertrand, om één uur in den nacht tevcet den donkeren weg naar Waterloo zijn opgewandeld, om de stellingen der Engelschen te verkennen. Des morgens om acht uur steeg hij te paard, en gaf zijn gevechts-bevel uit. Om elf uur zouden de troepen hun stellingen innemen, niet vroeger, omdat de licht golvende kleibodem wegens de zware regens der laatste dagen drassig en glibberig was geworden, waarin de artillerie noch de cavalerie zou kunnen ageeren. De zon moest eerst den grond een weinig drogen. Tegen één uur zou de strijd beginnen met de vermeestering van het dorp Mont Saint Jean, dat juist op de helft ligt van Plancenoit en Waterloo, waar de beide hoofdkwartieren voor dien nacht waren gevestigd geweest. Tegelijkertijd zouden ter maskeering .van dit hoofddoel, krachtige aanvallen worden gedaan op het kasteel vau Hougomont en de boerenhoeve la Haye Sainte, waarin de Engelschen zich verschanst hadden, en welke weer gelegen zijn halverwege Plancenoit en Mt St Jean. Spoedig ontspon zich bij de heggen an genoemde boerenhoeve en een naplegen zandgroeve een woedend it De hoeve werd ten deele vermeesterd en reeds bestegen de eerste Fransche afdeelingen het omliggend plateau, toen 1400 Grijze Schotten, onder Ponsonby, aldus genoemd naar de kleur hunner paarden, op de diepe, logge colonnes instormden, dezen terugsloegen in het moerassige, lage dal, twee" vaandels en twee batterijen veroverden, maar dan door de kurassiers van Milhaud, door Napoleon in allerijl te hulp gezonden, zoo geducht werden afgeklopt, dat Ponsonby zelf sneuvelde, en de Schotten met verlies van twee derde hunner sterkte in groote verwarring vluchtten. Een deel van la Haye Sainte was thans den Franschen in handen gekomen, doch dit had meer inspanning en soldatenlevens gevergd, dan Napoleon wel gehoopt had. Bovendien moest het plateau neg veroverd en hadden ook de Nassauers in de buurt hunne stellingen behouden. Op den rand van het plateau stond nog de Engelsche artillerie, zestig vuurmonden; dicht achter haar de Engelsche infanterie, op twee en drie liniën in carré geschaard, daarachter de cavalerie, het geheel onder den Prins van Oranje, die het Centrum commandeerde. Die schijnbaar onverdedigde vuurmonden trokken Ney, den onstuimige, den onverschrokkene aan, als de magneet het ijzer, gelijk de geschiedschrijver Chappius zich uitdrukte, dien wij te dezer zake raadpleegden. Ney verzocht cm infanterie, doch Napoleon, die aan zijn rechterflank steeds krachtiger werd i Hen door de Pruisen, \vel3je heeft het dreigend gevaar gezien; hij rent geheel pV leen naar de voorste linie der rtaar sauers. Daar wordt ri-n paard doodeMjK verwond: hij zelf wordt doereen in den linkerschouder getroffen. Kerel in een paardendeken gewikkeld, wordt hli later op e*n matra3 op een ni'gehaakte huisdeur naar Waterloo vervoerd. Krachtig faagegrepen door een gan! ■}e-hrigade, die /.ich verdekt had opgeJ steld achter het feoren, doch nu eensklaps oprijst en de veteranen me* dende aalvo's begroet, en verder doooj de Jonge Hollandsche soldaten vaBÖ Qiassé, bijgenaamd Generaal-bajonety en eindelijk door de artillerie ftldjg vuur genomen, wankelen de garde-bataljons. Zij moeten 'wijken, vcet voor voet. Ney slaagt er nogmaals in, de vermoeide troepen in twee carré's te formeeren. Hulp kan hem niet meer worden verleend, want Napoleon heeft ook zijn vic: laatste bataljons front doen maken tegen ce steeds onstuimiger wordende aanvallen der Pruisen. Nu gaat ook la Haye Sainte, het met zooveel bloed veroverde bosch en kasteel van Hougomont, eindelijk zelfs Plancenoit verloren. En als het aanvankelijk bleeke, Inter zeer heldere maanlicht zijn stialen over het slagveld begint te werpen, is het Fransche leger in vollen aftocht langs den straatweg naar Charleroi. Tevergeefs heeft de Keizer met zijn gekwetsten broeder Jeröme en enkele opperofficieren, in een carré staande, den dood gezocht. Meegesleurd door den stroom van vluchtelingen, is ook hij gaan wijken. Om half een in den nacht is hij te Gemappes gekomen, en hier in zijn reiskoets willende plaats nemen, wordt hem dit door de vervolgende Pruisische huzaren belet. Al zijn papieren en kostbaarheden in den steek latende, een tijdlang zelfs bloothoofds en ongewapend, moest Napoleon, eens de schrik voor keizers en koningen, thans opgejaagd door de vijandelijke huzaren, dwars door het land heen smadelijk vluchten. In 't holst van den nacht werd Charleroi bereikt en den 21 Juni was hij uitit en ziek naar lichaam en geest op llysée terug. i wien thans de nederlaag te wijten? De geschiedschrijvers beschuldigen Grouchy, den aanvoerder van den rechter-vleugel, die wel een knap diplomaat, maar geen knap generaal moet zijn geweest. Hij heeft de bevelen van Napoleon verkeerd uitgevoerd, niet willen luisteren naar de klemmende betoogen zijner officieren en is door Blücher om den tuin geleid. Terwijl deze enkele regimenten liet schermutselen met de troepen van Grouchy — 30,000 man, waaronder veel cavalerie — wist hij met zijn hoofdmacht Wellington te hulp te komen. Aan deze interventie is tenslotte voor een groot deel de overwinning te danken geweest. De Engelschen hadden reeds te veel geleden: zij waren te zeer uitgeput om nog slagvaardig te kunnen heeten of nog ernstigen weerstand te bieden. De Duitschers waren, betrekkelijk nog frisch en kregen tegen zich een vijand, uitgeput, vermoeid en wijkende. Ware evenwel Grouchy met zijn volle 30,000 manschappen te juister tijd op het slagveld verschenen, of had hij slechts Blücher's plannen weten te doorgronden en natuurlijk te verijdelen ook, de krijgskans zou zeer waarschijnlijk naar de andere zijde gevallen zijn. Aldus het verloop var. den slag bij Waterloo! Bij den huidigen veldslag in Noord- Frankrijk beschouwd, valt die Volkerenslag in het niet. Het schijnt maar kinderspel. Toen vocht men met duizenden, nu met honderdduizenden, had men geen 28 en 42 c.M. kaliber-geschut, geen Zeppelins en aeroplanes met bommenwei pende aeronauten, geen dreadnoughts en onderzeeërs, geen treinen, auto's en motorfietsen, die vliegensvlug troepen kunnen verplaatsen en berichten overbrengen. Toch zijn dien eenen dag, Zondag 18 Juni 1815, nog gesneuveld aan Fransche zijde 25000 man, aan de zijde der bondgenooten 22000 man, en onder deze laatsten nog ongeveer 4000 landgenooten. Den 22 Juni, dus twee dagen na zijn terugkeer op het Elysée, werd in de Kamers eene motie aangenomen om Napoleon tot abdicatie te dwingen. En deze kwam ook inderdaad. Napoleon deed afstand van den troon ten behoeve van zijn zoon, dien hij tevens als Napoleon II uitriep tot Keizer der Franschen. Het volk in Parijs liep te hoop, toen deze tijding bekend werd en bracht zijn Keizer groofsche en spontane ovaties. Onbeschrijfelijk moet de uitbarsting van geestdrift zijn geweest, waarmede hij werd ontvangen, toen hij zich den volke toonde. Fouché, de geslepen verrader, met zijn kliek, vreesde het ergste en deed op Napoleon pressie uitoefenen om Parijs te verlaten. Deze deed wederom wat hem verzocht werd en vertrok naar zijn buiten-residentie te Malmaison. Inmiddels trokken de Pruisen op naar Parijs en Napoleon liet nog voorsten en aan het na zijne abdicatie ingestelde voorloopige bewind, om hem als generaal zonder meer aan het hoofd der troepen te stellen. Dan zou hij den vijand, te gaan, dezen ver:-' Parij len, en eenmaal zoover, in het ambtelooze leven terugkeeren. Niet alzoo geschiedde! Oen 29 Juni, toen de Pruisische cavalerie de omstreken van Malmaison begon onveilig te maken, en hij zelf bloot stond aan eene overrompeling, gaf hij eindelijk gevolg aan de herhaalde en dringende vertoogen zijner omgeving en vertrok naar Rochefort, 'n havenstad aan de Westkust van Frankrijk, gelegen aan de Golf van Biscaye. Den 1 Juli stonden de bondgenooten onder de muren van Parijs. Met de 30,000 man van Grouchy beschikte Davoust, de nieuwe bevelhebber, over een leger van 80,000 soldaten. Wellington en Blücher konden 120,000 man hier tegenover stellen. Ben 3 Juli capituleerde Parijs en den 8 Juli hield Lodewijk XVIII, die zich de „Honderd dagen van Napoleon" te Gent had opgehouden, vergezeld van de Talleyrand en gesteund door de bajonetten der bondgenooten, zijn tweeden intocht binnen Parijs. De ironie van het toeval had dus gewild, dat de republikeinen en de imperialisten in Frankrijk, natuurlijk volstrekt niet koningsgezind en van een herstel der Bourbons in het minst niet gediend, den eenigen man terugwezen, die, zelf een kind der omwenteling, bij machte zou zijn geweest Frankrijks eer hoog te houden en den vijand te weerstaan. Thans moesten zij dulden, dat de vreemdeling zich mengde in het inwendige bestuur van hun land. En dit alles nog wel na een jarenlange periode van grootheid en rcem, zooals Frankrijk die nooit had gekend, waarin het aan half Europa de wet voorschree'! 1 Wat een les voor elke natie, die haax zelfstandigheid wenscht te behouden! Aldus Chappius. Hoe de geschiedschrijvers later over den huidigen oorlog zullen oordcelen? Hoe de afloop daarvan zal zijn? Welke de gevolgen zullen worden? Er is niemand, die hieromtrent nog iets met zekerheid kan zeggen. Den dag der capitulatie, 3 Juli 1815, bereikte Napoleon Rochefort, den 14 Juli schreef hij den Prins-Regent van Engeland, dat hij als Themistocles zich wenschte neder te zetten aan den haard der Britsche Natie. Hij stelde zich onder de bescherming harer wetten, en riep die in van den Prins-Regent, „als de machtigste, de standvastigste en de edelmoedigste zijner vijanden." En den volgenden dag betrad' hij het Engelsche oorlogsschip „de Bellerophon," dat den 24 Juli apkerde op de reede van Torbay. Half Engeland liep uit, om Napoleon te zien en duizenden en duizenden, in roei- en zeilbooten, brachten den grooten Keizer eerbiedige hulde. Wegens het stormachtige weer en de woelige zee kostte dit dagelijks menschenlevens. Napoleon mocht den Engelschen bodem niet betreden en ontving den 30 Juli eene ministerieele nota, waarbij hem het eiland Sint Helena in den Zuid-Atlantischen Oceaan als generaals Bonaparte tot toekomstig verblijf werd aangewezen. Albion heeft Napoleon niet aan Frankrijk uitgeleverd, om met hem, evenals later met Ney en de Labédoyère, welke in Grenoble bij de komst van Napoleon de keizerlijke standaarden voor den dag had gehaald, —. beiden hebben hun trouw aan Napoleon na zijn eersten val met hun leven betaald en zijn later in de vlakte van la Grenelle wegens landverraad doodgeschoten, — kort recht te makeu. Voor die schande is het gespaard gebleven; maar wraak genomen op hem heeft het wel, wegens een 20-jarig isolement van het vaste land van Europa, wraak op eene wijïe, die zelfs thans nog een ieder, en niet den buitenlander alleen, met afkeer en walging vervult, die door alle eeuwen heen een schandvlek zal blijven op Albions toch reeds zoo vaak besmeurde bisto* riebladen. Wij citeeren wederom Chappuia en laten deze beschouwingen voor diens rekening. Alleen willen wij er op wijzen, dat de geschiedenis zich in zet keren zin herhaalt. Weer is het Engeland, dat bij den strijd tusschen de twee sterkste machten van het vasteland, zich aan een der zijden schaart, om daarmede haar eigen macht in het Europeesch' concert des te krachtiger te kunnen" handhaven. Ook de bekende Engelsche humorist Jerome K. Jerome wees onlangs in tsn lang artikel in de „Dailjjj Chronicle" op Engelands interventie thanf en voor honderd jaar, doch wierp elk motie*1 van eigen belang en zelfzucht verre van zich. De Engelseben hadden Frankrijk den Franschen teruggegeven, thans wenschten zij Duitschland don Duitsehera terug te geven. --- Rechtbank Heerenveen 15 Oct. Heerenveen. Op een rijwiel, niet van een helder, vooruitstralend licht voorzien, reed Hijlke P.. van Terband, den avond van 17 Sept., om 9 uur, langs de Heideburen te Heerenveen. Veldwachter Kortstra kreeg den pedOelaar in den kijker en beval „afstijgen! politie!" P. trapte door in versnelden gang. Wegens het niet voldoen aan het politiebevel werd bij verstek f 10 boete of 20 dagen hecht, tegen hem geëischt --- Tjalleberd. Gemeenschappelijk gebruik van pad of reed, baart tast en herrie bij de vleet. Vele rechtzaken getuigen er van; hedenmorgen die tegen een Tjalleberder kastelein. . Een stuk land, gelegen achter zijn huis, is onlangs aangekocht door den veehouder T. Krikke, die recht verkreeg van vrijen reed bijlangs het erf van den kastelein. De landaankoop was niet bevorderlijk geweest voor een goede verstandhouding tusschen Krikke en den herbergier. De toestand was „gespannen", toen op 17 Sept de kastelein zag, dat Krikke bezig was het boomgewas, langs den gemeenschappelijken reed staande, te besnoeien, wat !n hevige mate des kasteleins toorn verwekte. Onder de woorden: „Wie heeft Jou permissie gegeven te snoeien?" kwam hij met een hamer in de hand op Krikke af. „Als Je weer aan de heg komt, sla ik Je hartstikke dood". Met deze bedreiging, gepaard gaande met een vijandig hanteeren van den hamer, Joeg de man Krikke vrees aan. Deze ruimde zonder woord of daad van tegenweer het veld. De kastelein ontkende heden de bedreiging te hebben geuit. Hij had gezegd: „Als je er weer aan komt gooi ik je er ar. Tegenover deze verklaring stonden hiermee in tegenspraak zijnde verklaringen van drie getuigen. " De Off. achtte de ten laste gelegde bedreiging, met,eenig misdrijf tegen het leven gericht, bewezen en vorderde 5 dagen gevang. Een geldboete zou zijn gevraagd, ware dit mogelijk geweest. --- Mildam. Kinderachtige menschen, of de strijd om een Zakdoek. Deze titefl kan dragen het verhaal van een aandoenlijke geschiedenis, welke zich In het dorpje Mildam heeft afgespeeld. Voorwaar, een blijspelschrijver had hedenmorgen stof kunnen opdoen voor een „landelijk-komisch-melodrama". Het eerste tooneel zou niets dan vroolijkheid moeten uitbeelden. Een uitgaansavond van jong-Mildam, In Zondagskleed gestoken. Bij die Jolijt verliest een van het gezelschap een zakdoekje. Van wie het. is, dat blijft een raadsel, geen ontknooping komt er van het geheimzinnige zakdoek-verlies. Waar het een kleinen zakdoek geldt mag men aannemen, dat er een verlicster is geweest. Den morgen na den uitgaansavond van 30 Augs. ziet de Mildamster G. op het erf van zijn gebuur een zakdoekje liggen, dat even daarna op onverklaarbare wijze naar zijn erf blijkt verhuisd. G , vol eerlijkheidsbesef, brengt het zakdoekje naar de plaats van herkomst. Doch buurvrouw is van oordeel, dat het ook niet op haar gerechtigheid behoort, aangezien het ook niet haar eigendom is. Aldra vindt G. het niet gewenschte doekje op zijn heem terug. Zijn eerste daad is„ het te transporteeren naar buurmans ,erf. 't Komt echter terug — een Friesch vrouwenhoofd weet niet van krim.p geven. Zoo gaat het dwaze spelletje dag aan dag; het doekje blijft zwevende tusschen de beide erven. G. krijgt er genoeg van en spreekt den man van de halsstarrige buurvrouw aan. „t Doekje moet gebracht vanwaar het is gekomen," luidt de uitspraak van buurman-Salomo. „Dan móét het zijn op buurmans erf", concludeert G. hieruit. Het noodlottige doekje verhulst voor de zooveelste maai. Den dag daarop, 't was 10 Sept., ziet G. het doekje bij hem op het erf in een boom hangen. Het witdoek werkte op G. als het rooddoeik op een Sipaanschen stier in de arena. Hij rukt het doekje uit den boom, brengt het bij buurvrouw in huis en geeft de vrouw met kracht van woorden te verstaan, dat het nu uit moet zijn. Buurvrouw, wie het niet aan woordikeus mangelt, geeft heftige verwijten terug en wijst G. het gat van de deur. Nu verliest G. het laatste restje hem gebleven kalmte en bezinning. Hij onderhaalt een stok en slaat hiermee zijn buurvrouw op den schouder. G. had het pleit gewonnen; de vrouw behoudt het vermaledijde- zakdoekje. Doch de overwinning is duur gekocht De vrouw, die naar haar zeggen van pijn verging, liep met haar geblesseerden schouder naar den dokter, zevs maal. Waarvoor ze een rekening van ruim f 5 kreeg. Vs-n G., die wegens mishandeling terecht stond, werd deze som a/Is schadevergoeding gevraagd. „Hoe konden jullie zoo vroeselijk kinderachtig handelen?" vroeg de Pres. „Had dat doekje op den weg of in een sloot gegooid. — Ik zou wel een goede straf voor jullie weten, 'k zal 't echter maar niet zeggen.'.' „Ja, kinderachtig was 't", stemde bekl. toe. „Maar wie moest 't doekje wegdoen?" Bekl. kon zich niet begrijpen, dat hij de vrouw zoodanig geraakt heeft, dat dokters hulp noodig was. Des Donderdags was het gebeurd en den Dinsdag daarop ging ze pas naar den dokter. De Off. was van oordeel, dat de getuige, de buurvrouw, mede schuld trof. „Bekl. en zij hebben zich als kinderen aangesteld." Eisch f 10 boete of 20 dagen hecht Bekl., wlen een glimlach van opluchting om den mond komt, nu slechts een lichte geldboete werd gevraagd, zegt dat de eisch nog al „hwef bot oan komt" De Bult (Steenwijkerwold). Vrouw Pit zou over Roelfien hebben gepraat Dat kon Roelfiens moeder, vrouw D., kwalijk velen. Op den middag van 8 Sept, toen vrouw Pit met haar dochter uit het land kwam, hield vrouw D. de eerste aan en vroeg: „Triene, wat hè je op Roelfien teugen?" „Niks", antwoordde vrouw Pit. „Ik bemoei me niet met zaken van jonge maigies". Vrouw D. „repliceerde" toen, altijd volgens bewering van vrouw Pit en haar dochter Jantje, door vrouw Pit een sla?: tegen het hoofd te geven en haar den mond open te krabben. Vervolgens had vrouw D. Jantje aangegrepen en in de heg gegooid. Vrouw D. had hun aan den kant van den weg opgewacht, verklaarden getuigen. Vrouw D., bekl., beweerde, dat zij 0 '"' vrouw Pit en hare dochter met de jukken was bedreigd. Uit verweer had bekl. van zich afgeslagen. De Off. vermoedde, dat het optreden van getuigen voor bekl. aanleiding gegeven zal hebben om te slaan. Eisch: f 5 boete, subs. 10 dagen hecht. Uitspraak Donderdag a.s. --- Het postverkeer met België gestaakt. Het geheele postverkeer uit ons land met België is gestaakt en zal voorloopig ook wel gestaakt blijven. --- Friesche Voetbalbond. Uitslagen der j.l. Zondag gespeelde wedstrijden: V. V. G., Gorredijk—V. A. C, H'veen I—3. F. C. A., B'ward—Stanfries, L'warden 2—2. Sneek, Sneek—Rood Geel, L'warden I—o. F. C. A. 11, B.ward—Amicitia Workum 2—3. --- Een kiekje op de stad Gent, thans in banden der Duitschers. --- Moord te Leeuwarden. Zondagmiddag, terwijl verscheidene wandelaars van het heerlijke weer genoten, verspreidde zich plotseling het sensationeel, gerucht door de stad, dat er achter den Prinsentuin een vrouw vermoord was. Wij stelden dadelijk een onderzoek in naar de waarheid van het bericht en moesten ervaren dat het ons losweg vertelde praatje, een vreeselijke waarheid was. In de z.g. „Oude Kazerne", eene woning aan den Groeneweg, waarin verschillende gezinnen wonen, is het misdrijf geschied. Tegenover elkaar, aan weerszijden van de gang, wonen de gezinnen van een zekeren de Jong en van vrouw Herrema. De laatste leeft gescheiden van haar man en heeft een 5-tal kinderen, van wie de 23-jarige Gerrit de oudste is. Deze maakte zich al eens schuldig aan diefstal van rijwielen, voor welk misdrijf hij zijn straf reeds onderging. Ook overigens maakte hij meermalen met den strafrechter kennis. Het is, zoo als van zelf spreekt, moeilijk voor een dergelijk persoon om werk te v.'nden. Toch was hij er geslaagd voor den geheelen winter werk te krijgen aan de Gasfabriek. Hij paste nu ook werkelijk, volgens zijn moeder, vrij goed op. Hij dronk niet, zooals hij anders wel deed, en gaf zijn moeder geregeld iedere week 5% gulden kostgeld. De zusjes e