' Prachtig en degelijk St. NICOLAAS GESCHENK!!!! I Te allen tijde, onder alle omstandigheden en by elke gelegenheid is liO SI m m% ■ tf\ £*\&% de welkome Gast UU JL CL 11 II Jl %>** M> %Jr %J? II in eiken Huiselijken Kring: Nieuwste uitvinding PATHÉ Zijn zoete aangename klank en zijn P^^^j^^^mw ff gesiaaed h t h ..,,, « eg. iiil i§lö Hifi e - Hollandsche enbui- OnVerSlljtDaren samer fflflPv tenlandsche artiesten en musici heb- PATHÉ repertoire medegewerkt. Extra St. Nicolaas-Aanbieding! - I Bovenstaand toesfel, degelijk en sierlijk afgewerkt, OQ c.M., naar keuze des koopers nri|c f AtZ -^ met rolsluiting en 12 nummers PATHÉplaten H F''J a ]& vmm De PATHÉFOONS, soliede van constructie en sierlijk afgewerkt, zijn in meer dan 30 verschillende modellen en prijzen onder het bereik van een ieder. Verkrijgbaar bij al onze Agenten door heel Nederland. Plaien-Catalogi en Prijscouranten gratis en franco. Vraagt onze speciale voorwaarden voor termijnbetaling!!!!! Vraagt inlichtingen bij Fonograa! PATHÉ, Reguliersbreestraat 43, Amsterdam. Bezoekt onze 3 nieuwe, naar de eischen des tijds ingerichte, verkoopzalen. Aanvragen voor Friesland te richten aan O. MONSMA te OLDEBOORN. --- RechtbanK Heerenveen. 19 Nov. Geëlscht werd tegen: Roekif M., geboren te Makkinga, 4 dagen hechtenis en 3 Jaar opzendlng naar een rijkswerkinrichting, wegens bedelarij. Harmen J. en vrouw J. te Donkerbroek, leder f 60 boete of 80 dagen hecht., wegens verkoopen rail sterken drank aan een persoon 'n beschonken toestand. Arme F., te Haule, f 10 boete of 20 dagen hecht., wegens vernieling van glasruiten. Pieter V-, te Lemmer, fl5 boete of SO dagen hecht., wegens verzet tegen de politie. Klaas V., te Lemmer, fl5 boete of SO dagen hecht., wegens een zelfde feit. Ham V., te Lemmer, flO boete of 20 dagen hecht., wegene eesrv. beleediging van een ambten. In functie. Renaje "V., van Steenwijk, thans gedetineerd, l maanden ffevang., met aftrek van preventief, wegena diefstal. Wlltern T)., te Beets, fl5 boete of S 0 dagen hecht, wegens mishandeling van R. v. d. Duim. Hauke de H., te Donkerbroek, f 10 boete of 20 dagen hecht, wegens mishandeling van S. Bergsrna. Jan de V., te Katlijk, fIS boete of 30 Sagen hecht., wegens het door schuld doen ontstaan van gevaar voor stooinvermogen. Uitspraak Donderdag a.s. Meer uitvoerig !n volgend no. --- Vonnissen. Wlebe de B. te Surhuisterveensterhcid-c, yedersparmlgbeld, S weken gevang. Hendrik J. te Wijnjetenp, bedreiging en vernieling. < weken gevang, en veroord. tot schadevergoeding aan W. Huisman tot een bedrag van 114. Steffen v. d. W. en Egbert S. te Oudega, «tiooperij door t pers.. leder f 10 boete of 12 dagen hecht Wïetse v. d. W. en Steffen v. d. W. te Oudega, vrijgesproken. Douwe L. te Beets, diefstal, f2O boete of 12 dagen hecht Jan 8., gedom. te Meppel, thans gedet., verduistering in dienstbetrekking, 10 weken gevang., met aftrek der prev. hecht Klaas W. te Boijl, eenv. beleed, ambt. L f., f 10 boete of 20 dagen hecht. Georg K. te Noordwolde, wederspannigheid, f 10 boete of 20 dagen hecht --- KORTE MEDEDEELINGEN —Te Amsterdam wordt sedert enkele dagen vermist een 19-jari;; Israeliotisch meisje, genaamd Eva Assou. —Te Krlstiania ls 't plotseling winter geworden. Maandagmorgen vroor het er reeds 16 graden Pahrenheit. — Begin December zal er op de lijnen der Staatsspoor, Holl. Spoor en N. C. S. weer een belangrijke uitbreiding van den treinenloop plaats hebben. — Een fietsende korporaal is op den Haarlemmerweg te Amsterdam onder de electrische tram geraaM. Hij brak beide beenen en bekwam hersenschudding. Zijn toestand is bedenkelijk. — 's-G ravenhage krijgt waarschijnlijk ook een belasting op openbare vermakelijkheden. B en W. t tellen zoo'a belasting voor, die een f 100.000 in de gemeentekas zal doen vloeien. — Het grootste deel van het personeel der Ned. Tramweg-Maatschappij, dat onder de wapenen was geroepen, is met onbepaald verlof op zijne standplaatsen teruggekeerd. — Bij besluit van den presldent der Fransche Republiek zijn alle onderscheidingen met het Legio-en van eer, verleend aan Duitsche onderdanen, ingetrokken. Hiervan zijn uitgezonderd de Elzas-Lotharingers. --- Naar Antwerpen en Oostende. V. Thielt is een oud stadje met ongeveer 12000 inwoners, in vroeger tijdeu beroemd om zijn lakenweverijen, thans in verval. Het ligt aan de spoorlijn van Geut naar Nïeuwpoort via Dixmuiden, op een 50 K.M. afstand van de Fiansc'i<* gren=, en cok bijna even zoover verwijderd van Ghistelles. We hadden dus een belangrijken omweg te maken en bleven ongeveer evenwijdig rijden met de gevecldiliiiie. Veel van de omgeving viel niet meer te zien, vanwege de duisternis en wellicht zijn wij met opzet niet eerder afgereden. In Thourout, eveneens een stad van ongeveer 12000 inw., en in de tusschengelegen dorpen zagen we overal dezelfde drukte, van militaire troepen. Na een goed uur rijdens reden we de poorten van Thielt binnen. We hadden nergens te stoppen en overal gingen de soldaten in militaire houding staan.- Het groote plein midden tn de stad was in ecu autotnobielpark herben. ntallen auto's stenden in lange rijen naast elkaar opgesteld. In het Ihuis .was het hoofdkwartier ge*d van het 4e Armeecorps, onder bevel van dea hertog van Würtemberg. Vanaf het balcon wapperde de stafvlag, welke in kleiner formaat ook op 'ere auto's "was aangebracht. Q vlak voor het Raadhuis halt houden en bleven natuurlijk j onder bewaking onzer geleiders. Onze -hauptmann" ging naar binnen eni kwam een tijd later terug met de me-' dedeeling, dat de officier, die met den! •pionnendienat belast was, afwezig' was. We mochten dus niet verder rijden en hadden in Thielt --- Inlijving lichting 1915. Op 16 Dec. zullen worden ingelijfd de dienstplichtigen der lichting van 1915, die toegewezen zijn aan het eerste bataljon van elk der regimenten grenadiers, jagers e i infanterie, met uitzondering evenwel van hen, ven wie op grond van het door hen genoten onderwijs kan worden lerwaciit, dat zij de geschiktheid bezitten om in opleiding te werden genomen voor den rang van officier. Alleen om zeer gewichtige redenen — waaronder in dezen studiebelangen kunnen worden gerekend — kan aan de in te lijven dienstplichtigen uitstel van eerste-oefening worden verleend, indien zij daartoe alsnog ten spoedigste zelf hun verlangen bij (ongezegeld) verzoekschrift aan den Minister van Oorlog te kennen geven, met overlegging van een deugdelijk bewijsstuk omtrent het werkelljTc bestaan van de reden der aanvrage. --- INGEZONDEN. De toestand in Duitschland. Eenige arbeiders uit Frieslands Noordoosthoek deelden In het no. van 9 Nov. van dit blad mede, dat in Duitschland wel werk te krijgen is tegen hoog loon, maar op eigen kost, en dat aldaar het leven zoo duur ls, en de winkels van 's morgens 10 uur af gesloten zijn. Dat 3s gehee! onjuist. Werk ls hier wel te krijgen tegen goed loon, en dat de boeren de arbeiders niet op den kost willen hebben, zijn maar praatjes, en de levensmiddelen zijn hier ook in 't geheel niet duurder dan in Friesland, met uitzondering van een paar artikelen, namelijk rijst en gerst. De winkels zijn hier niet den geheelen dag gesloten. Ze zijn geopend van 's morgens 7 tot 's avonds 9 a 10 uur. Is dat niet lang genoeg? Rheinland, 13 Nov. 1914. A. te TJ. --- te overnachten. Natuurlijk hadden wij op zichzelf daar niets op tegen, omdat het toch resds te laat was geworden om verder te rijden en we in Thielt midden in de oorlogs-actie beland waren. Reeds informeerden wij bij een chauffeur, die bij onze auto stond, waar het beste nachllogies zoude te krijgen zijn, toen men ons aanzeide, dat voor alles gezorgd zou worden en wij maar hadden to volgen. Dat leek dus niet kwaad, maar aldra bl?ek, dat wij als krijgsgevangenen behaa.ltild bleven. Men geleidde ons naar 't Raadhuis, 'n heel gewoon gebouw, 't meest overeenkomend met een deftig heerenhuis van drie verdiepingen, met breede voordeur en drie vensters aan weerszijden. Op de eerste étage was de groote raadzaal en daarvoor een groot balcon. In de groote sieenen hal was eene kleine drukkerij geïnstalleerd. Drukpersen, vouw-machines, letterkasten, en alles wat er maar wezen moest, was aanwezig. Naar ons dienaangaande later werd medegedeeld, had elke staf zijn eigen drukkerij. Men bracht ons naar een zijkamertje, dat later bleek een der woonkamers van den conciërge te zijn. De meubels waren er uitgehaald, er waren maar drie stoelen aanwezig, terwijl een houten bank langs een der wanden stond. Het eenigste raam was afgesloten met een groot houten blind, met ijzeren roeden dichtgemaakt, de petroleumlamp verspreidde meer stank dan licht Op den steenen tegelvloer lag geen kleed of iets dergelijks. En toen we binnen waren, deed men de deur achter ons in het slot. Daar stonden we, onze overjassen en plaids over djen arm, in reislenu, en pro: het alle ?es tegelijk uit. De situatie was te komisch. Lang werden we niet alleen gelaten; spoedig kwam een andere officier, die uiterst vriendelijk en voorkomend was, ons nog twee stoelen brengen. Hij maakte zijne verontschuldigingen, dat hij ons geen bedden en zelfs geen stroo voor den nacht kon beschikken, en ook geen tafel en meerder© stoelen kon vinden. Wij moesten het ons maar zoo gemakkelijk mogelijk maken, en voorzooverre het in het stadje nog aanwezig was, zoude men ons brengen wat wij wenschten, natuurlijk op eigen kosten. We waren wel in gevangenschap, maar om zoo te zeggen, „buiten de ménage." Ook vroegen wij om de zitkussens uit de auto en de kleedjes en hebben we ons geïnstalleerd zoo goed en kwaad dat ging. Eu waar we veel profijt van hadden, dat waren de molton-dweilen, die we nog in Holland gekocht hadden om het rammelen der talrijke tegen te gaan. Omdat in België geen benzine meer was te krijgen, tenzij wellicht tegen fabelachtig hooge prijzen, gelijk ook in Maastricht, op den dag onzer afreis, waar men toen voor 10 liter benzine 10 gulden vroeg, en ook de Duitsche autoriteiten geen benzine afstonden aan niet-militaire auto's, geleek onze wagen zeer veel op een rijdend bsnzine-depöt. Waar maar een plekje vrij was, hing of stond een 10 liter-bus. De dikke dweilen roken wel een beetje naar benzine, doch de atmosfeer in de kamer werd al spoedig zóó bedompt, dat het op een reukje meer of minder niet meer aankwam. In ieder geval waren het warme onderleggers en zij hebben dien nacht gGede diensten bewezen. Twee onzer deelden de 3maïïe bank, de chauffeur kon juist rechtuit op een der kussens liggen met een der platte reiskoffers vcor voetensteun in de verlenging. Nummer vier maakte zich 'er van dö stoelen, terwijl voor de :x de kille steenèn vloer overbleef met één auto-kussen, de dweilen en de reisdekens. leder moest zijn eigen overjas tot dekking gebruiken en de koffers in hoofdkussens metamorphoseeren. Teen we ons vrijwel geïnstalleerd hadden, werd ons de koffie gebracht, zonder suiker en melk evenwel, omdat deze in de stad niet meer te krijgen waren. En op het brood geen boter, maar wel een sneedje Hollandsche kaas. Vruchten waren ook niet meer te krijgen. Met moeite had onze leverancier, de conciërge, die door de Duitschers op non-actief was gesteld, nog drie appels weten te bezetten. Even later werden we weer gestoord en traden drie mannen in politiek binnen, die ons in gebroken Fransch aanspraken. Wij antwoordden ook in die taal, omdat wij dachten, dat zij Belgen waren, en nu om gelijke redenen als wij, voorloopig werden gevangen gehouden. Het bleken evenwel drie rechercheurs uit Straatsburg in den Elz&s te zijn, die ons op den lijve fouilleerden en onze koffers nauwkeurig nasnuffelden. Al onze brieven, kaarten en verdere documenten werden ons afgenomen. Ook films en fotoplaten gingen denzelfden weg. En eveneens de foto-toestellen en de geladen revolver, die de chauffeur in zijn koffer had. Het begon nu zoo langzamerhand bedenkelijker te worden en een onzer, die brieven uit Brussel had meegenomen voor familieleden, bier In Friesland woonachtig, doch vooral den inhoud niet had gelezen, maakte zich ongerust, dat in dia brieven wel eens minder vleiende dingen zouden staan ▼oor de Duitschers. En onlangs waa bij proclamatie onder bedreiging van zware straffen verboden het brengen of verkoopen van couranten in Brussel en het medenemen van brieven en kaarten naar en uit' deze stad. We bespraken enze situatie en voorzagen vele mogelijkheden. Men verdacht ons natuurlijk van spionnage. En naar men ons den volgenden morgen meedeelde, moet een onzer veel op een Engelschman geleken hebben, die gesignaleerd was. Ook waren wij thans bekend geworden met de zetels van twee hoofdkwartieren, hetgeen altijd zooveel mogelijk geheim wordt gehouden, vanwege het gevaar van een vijandelijken uitval of bommenaanslag uit de lucht. Vermoedde men spionnage, dan zouden natuurlijk in de eerste plaats onze papieren nauwkeurig worden onderzocht en gecontroleerd en wellicht door tusschenkomst van den Duitschen gezant of consul-generaal hier te lande bij onze gemeentebesturen geïnformeerd worden, of wij inderdaad bestonden en geene gefingeerde namen hadden opgegeven. *n Dergelijk onderzoek zou wel minstens eenige dagen duren en zoo maakten wij reeds onze rekening, dat we voorloopig neg niet thuis waren. Hield men ons meer gevangen, omdat wij met de standplaatsen der hoofdkwartieren bekend geraakt waren, dan zouden we ook wel zoolang gehouden worden als Ghistelles en Thielt de eer van dit hoog bezoek genoten. En misschien stuurde men ons middelerwijl naar Aken, of een andere Duitsche stad en konden we daar dan blijven, totdat de Generale Staf Bich weer ging verplaatsen. Gelukkig waren de kanonnen dien nacht vrij rustig en hebben wij maar een enkele maal een paar zwaardere slagen gehoord, waardoor het scheen, alsof de strijd naderbij kwam. Daarop hadden wij het allerminst begrepen. Onze positie scheen ons vrij hachelijk en verre van benijdenswaardig, indien de bondgenooten Thielt eens stormenderhand mochten gaan nemen, of een bombardement te land en uit de lucht zouden beginnen, en de Duitschers om hunne krijgsgevangenen niet dachten et liever met onze auto aan den haal gii> gen. Dat onze vrees niet heelemaal ongegrond was, blijkt wel uit het feit, dal inderdaad Thielt, en speciaal het Raadhuis, waar het oppercommando wa* gezeteld, een paar dagen later even n* - het bezoek van den Keizer, door een Fransch aviateur onder schol is genomen. Een zijner bommen moei werkelijk eenige schade aan het Raad» huis hebben toegebracht, de ander* zijn op open plekken terecht gekome» en hebben enkel groote gaten In de* grond geslagen, zonder overigens veel schade te hebben aangericht. Wat er verder met de auto en onze foto-toestellen zoude gebeuren, was nog bij geene benadering te vermoeden. Indien de Duitschers souden moeten wijken, dan scheen ons het lof onzer auto beslist en zou zij Holland wel niel weer terugzien. En voor onze toestellen waren wij nog het meest bang. Dooi geheel België was fotographeeren soa» der toestemming der militaire tnanhekt ten strengste verboden en overtredf-a* gen werden met zware straffen bered*** In Dendermonde hield men twee _w*j roeps-fotographen uit Gent reed* «*•• dagen gevangen en dat enkel •*■» *•*» fotographeeren van eene toch ree* geheel verwoeste stad, welke opnam* geene strategische waarde, v*ll welke* aard ook, bezat. .M. . _ Dit hadden de schildwachten hf de opgeblazen brug aldaar ons reed* verteld, doch reizen en niet fotographeeren is naar Rome gaan en den Pao* niet zien! We hebben dan ook menig opname gedaan, zelfs in en bij Dendermonde en in Oostende, waar de voor- / schriften het strengste waren, doch «• moesten natuurlijk met de omstandigheden rekening houden en zoo waren de) I meest interessante punten niet te n*» f men, {Word* reryolfdj --- De oorlogsleening. Het (lib.) Hbl. kan, ook na lezing van de argumenten der regeering, niet de gevonden oplossing in principe toejuichen. Het afwenden der gruwelen van een krijg en van dood en verderf binnen onze landspalen Is in de allereerste plaats voor de thans levende generatie een levensbelang, waarvoor zij zich zelf de noodige opofferingen dient te getroosten. Weinig steekhoudend schjjtnt het blad het argument der regeering, dat men de betrekkelijk kleine groep van meervenmogenden thans niet te zwaar dient te belasten, omdat haar later nieuwe belastingen opgelegd zullen moeten worden voor maatregelen van socialen aard, verbetering van het volksonderwijs, etc. Voor het tot stand brengen dier maatregelen zal zeker te zijner tijd heel wat meer oppositie overwonnen moeten worden dan thans, op het psychologisch moment, het geval zou zijn geweest met het vragen van offers tot bestrijding der buitengewone uitgaven, afgezien nog van het feit, dat de thans gekozen weg elk optreden tot vermeerdering der : volkskracht, voor gerulmen tijd dreigt te | verlammen en dus niet bevorderlijk kan zijn I aan het doel, dat de regeering zic-i voor oogen heeft gesteld. Het blad constateert met genoegen, dat op een gewichtig punt de regeering haar plannen heeft gewijzigd, waardoor de mogelijkheid van een heffing niet voor goed wordt afgesneden. In plaats van zes jaar, zal de leening, naar thans wordt voorgesteld, slechts drie jaar niet-converteerbaar zijn. Van het jaar 1918 af zal derhalve ook de leening hetzij geheel hetzij voor een deel afgelost kunnen worden uit de opbrengst van een te heffen vermogensbelasting in eens. Nu de Kamer, die uit de verkiezingen van 1917 zal voortkomen, krachtens de mogelijkheid van aflossing der leening van 101 S af, haar vrijheid van handelen behoudt, en alles wat met den dienst der leening verband houdt op een apart fonds wordt overgebracht, vervallen de meeste bezwaren tegen een leening, mits deze als een tijdelijke maatregel wordt beschouwd. Maar dan zullen de voorstanders van eene heffing pal moeten blijven staan. Slechts bij wijze van compromis kan de thans aangeboden regeling worden aanvaard. Omtrent de middelen tot dekking van rente en aflossing schrijft het blad: Op vrijwel alle belastingen zullen opcenten worden gelegd, zoowel op de directe, al 3 op de indirecte, zoowel op accijnsen als op invoerrechten, zoodat de arbeidersklas:*e en do kleine burgerij, die reeds zoo ontzettend door de oorlogscrisis zijn getroffen, nog een verderen tol zullen hebben te betalen door stijging der prijzen van levensmiddelen. Al geldt het, dank zij de mogelijkheid van aflossing en leening in 1918, voorloopig slechts een tijdelijken maatregel, toch zal bij de belhandeling van het ontwerp ernstig moeten worden nagegaan, of ook op dit punt geen meer bevredigend-e regeling kan worden getroffen. In één opzicht heeft de regeering hiertoe reeds zelf het initiatief genomen, n.l. wat den sulkeracoijns betreft. Tegenover een heffing van 20 opcenten wordt n.l. voorgesteld de hoofdsom van f 27 tot 22% te verlagen, zoodat de prijs per saldo niet zal worden verhoogd en de eventueele afschaffing der opcenten te zijner tijd automatisch een verlaging van den accijns tot gevolg zal kunnen hebben. Verder critlseert het blad het voornemen om al deze heffingen reeds met 14 Dec. te doen ingaan, terwijl de opcenten op bedrijfs en vermogensbelasting pas 1 Mei a.s. zullen Ingaan. Een dergelijke bevoordeeling van het krachtigste deel der bevolking had niet behoeven te geschieden, oordeelt het blad. Het (u.-l.) Vaderland schrijft: De regeering stond hier tegenover twee strcomingen. De eene, de grootste, we durven zeggen verreweg de grootste, ls voor een leening, die zoo gauw ais de omstandigheden zulks toelaten door een oorlogsschatting zal moeten worden gedekt, waarbij dan nog versöhil bestond over de vraag of die enkel van de grooto vermogens dan wel ook van de groote inkomens zal worden geheven. De andere wilde leenen, en rente en aflossing door het geheele Nederlandsche volk uit de belastingen laten betalen. Wij zouden onbillijk zijn, als wij niet erkenden dat de regeering met beide stroomen rekening heeft gehouden, al keek ze dan ook het meest naar de kleinste van de twee. Er wordt f 275.000.000 geleend, en wanneer voor minder dan f 150.000.000 wordt ingeschreven, dan wordt de vrijwillige leening eene gedwongene, waarin de aangeslagenen in de vermogensbelasting progressief zullen moeten deelnemen, en die leening wordt in 15 jaar tijds afgelost. Daarvoor wordt het „Leeningsfonds 1914" ingesteld, dat gevuld wordt door opcenten op alle directe en vele indirecte belastingen. Maar — de mogelijkheid blijft open de geldleening reeds vroeger af te lossen door de bepaling van art 33: „Vóór 1 Januari 1920 wordt een voorstel van wet ingediend tot herziening of tot bestendiging van de artikelen, aangevende de middelen tot betaling van rente en aflossing). Is dit art. 38 nu inderdaad de brug waarover de beide stroomingen tot elkaar zouden kunnen komen? Eet spijt ons dat ons antwoord daarop niet anders dan beslist ontkennend kan luiden. Wie een brug bouwt, zorge voor pijlers daaronder, en deze ontbreken onder deze brug ten eenemale; wie er op stapt valt dan ook pardoes in het water. We vreezen dat toen onze minister van financiën deze brug bouwde, dat is gegaan in een stemming van voor ons onbegrijpelijk optimisme. Wie toen iets van den loop der zaken in ons staatslevea heeft geleerd, zal ons wel moeten toegeven, dat als wij vijf jaar lang het „Leeningsfonds 1914" met allerlei opcenten hebben gevoed, wij dat ook vijftien jaar zullen doen; daardoor wordt de beslissing voor de aflossing gepraejudiceerd en voorgoed. Wn hopen dan ook, dat de minister zijn heele aflossingsplan voorshands terug zal willen nemen, en zich tevreden stellen met de opcenten op de belastingen, die noodig zijn voor het betalen van de rente over 1915 en 1916. En dat daarnaast art. 38 zoo zal worden veranderd dat de beslissing over de aflossing niet zal vallen v66r 1 Januari 1920, maar vóór 1 Januari 1917. Bn dat niet alleen, omdat wij het vertrouwen koesteren, dat men dan genoeg perspectief zal hebben om te kunnen overzien welken weg men uit moet, maar nog veel meer, omdat over deze zaak beslist moet worden vóór de verkiezingen van 1917. Het dekken van de uitgaven van de kosten, die de oorlogstoestand met zich brengt, mag niet geworpen worden in den partij-strijd; dat is een zaak van gan s c h het Nederlandsche volk, waarbij men ernstig onder de oogen zal moeten kunnen zien wie de offers zullen hebben te brengen, en hoe ze gebracht kunnen worden, zonder onze volkskracht blijvend te verzwakken. En naar ons dunkt zal het zelfs den felsten tegenstander van een oorlogsschatting bang te moede worden, als nij ziet welke 15 jaar wij tegemoet zullen gaan, als dit leeningsontwerp ongewijzigd wordt aangenomen, tenzij hij er volmaakt onverschillig voor is, dat al dien tijd de sociale hervorming, de verbetering van het onderwas en wat niet al, stil zal staan; dat er van de uitvoering van de wet-Talma, gewijzigd of ongewijzigd, en van de pacificatie op onderwijsgebied niets terecht kan komen. De heer Stork sprak in deze niet alleen een woord van edelen zin, maar ook van practischen geest, en het wordt — men behoeft daarvoor zijn oor slochts te luisteren te leggen — door honderden van de groot-financiers nagesproken. Het Nederlandsche "tapitaal kan zich die amputatie van 3 percent laten getroosten en gezond blijven, maar de opcentenziekte zal het doen kwijnen. De Nieuwe Courant vrtjlib.): „Voor 1 Januari 1920 wordt een voorstel van wet ingediend tot herziening of tot bestendiging van de artikelen 34 tot en met 37 (de opeenten-dekking) dezer wet. Het spijt ons te moeten zeggen dat wij aan deze concessie geen waarde kunnen hechten. Wij kennen het lot van bij de •wet bestelde wetten: öf er komt in het geheel niets van, öf wel, een noodwetje komt te elfder ure den bestelllngstermijn verlengen. Hier zal het nog gemakkelijker gaan: het kabinet, dat uit de verkiezingen van 1917 zal voortkomen en welks program stellig óók het voortbouwen aan nieuwe en het verhoogen van bestaande belastingen zal bevatten om te voorzien In de gewone begrootingstekorten en de bekostiging van velerlei onontbeerlijke maatregelen (sociale wetgeving, volksonderwijs, onderwljs-pacificatie, gemeentennood, Indische defensie!) — dat kabinet zal in art. 38 der Leeningswet zelve het middel vinden om zich door de simpele indiening van een voorstel tot bestendiging van het opcontea-complex van alle soesali af te maken! Het ontwerp bevat dus geen spoor van iet „compromis", dat tusschen de voorstanders van het leeningsplan en de verdedigers eener oorlogsschatting bereikbaar scheen. Geen ander uitzicht dan op een gril van een onbekend ssinisterie van 1917, door onbekende Staten-Generaal te legaliseeren. De leening, mocht aij in den voorgestelden vorm worden aangenomen, zal zich duchtig laten gevoelen aan de belastingbetalers, zegt Het Centrum (r.-k.) De opeenten-schroef wordt weer sterk aangedraaid, en dat terwijl Juist in den laatsten tijd met die schroef reeds nijpend is gewerkt. Maar het is dan ook een dure leening, die, naar de Regeering raamt, jaarlijks .26.5 millioen zal. vergen. Dat het „gedwongen deel" niet groot zal zijn, valt op goede gronden te verwachten, want wie 5 pet. voor zijn geld kan krijgen, wil niet het risico loopen, dat bij er maar 4 ontvangt. Men mag dus wel aannemen, dat bet land tegen 5 ten honderd het overgroote deel der benoodigde soon zal binnenkrijgen. | Maar waarom een zoo hooge interest voorgesteld? Een 4pCt. leening ware werkelijk geen onbillijkheid, wat de regeering-zelve bewijst door die rente te verbinden aan het gedwongen deel der leening. Zooals de zaak thans wordt voorgesteld la zij al te kostbaar en wordt haar druk op de belastingbetalers noodeloos verzwaard. Beter een gedwongen leening voor noa, die over fortuin beschikken en dan tocß nog een behoorlijke uitkeering van hun geld krijgen, dan een vrijwillige, die ds belastingbetalers, ook de vele kleine belastingbetalers, dwingen zal meer aaa den Fiscus te offeren. In elk geval mag worden gehoopt, dat de Kamer het aangeboden ontwerp zal beoordeelen naar zijn inhoud en niet op overwegingen, die daarbuiten staan. . Uit het (r.k.) Huisgezin: leder betaalt dus aan de oorlogsbelaating mee, rijk en arm. Het lijkt mooi van gelijkheid, maar hel is leelijk van ongelijkheid. Want de kleine man en de kleine burgerman, die vooreerst eerder verlicht daa zwaarder gedrukt behooren te worden, moeten hun evenredig part bijdragen. Wij kunnen best begrijpen, dat minister Treub als minister van financiën niet naar dit ontwerp wenscht beoordeeld ta worden. Dat hij bij voorbaat reeds met nadruk opkomt tegen een aanwijzing van de richting van zijn financieel beleid, welke men in het ingediende ontwerp zou me» nen te vinden. Dat dit ontwerp er heel anders zou tilt» sien indien hij zijn eigen denkbeelden had mogen volgen. Wij kunnen dit alles begrijpen. Maar wat we niet begrijpen is, dat da beer Treub in die omstandigheden dn portefeuille van financiën heeft kunnan. aanvaarden. Minister Treub beroept zich ter verdediging van zijn vreemde houding op f lands belang. Ten onrechte, dunkt ons. De heer Treub acht zijn eigen finaneieele denbeelden, die hij niet toepast, natuurlijk in 's lands belang. Maar hoe kan hij dan tevens de toepassing van denkbeelden, welke niet dm zijne zijn, in 's lands belang rekenen 7 Er is hier een dubbelhartigheid, welk» niet goed te praten is. En op den stoel, waarop hij thans zetelt, had de heer Treub, met verloochening van zijn beginselen, niet behooren plaats te nemen. Tot een gedwongen leening zal het waj niet behoeven te komen, zegt ook H e t '' o 1 k (soc. dem.), want een rente van f pCt. op papieren zoo soliede als die van den Nederlandschen Staat, is ook bij den ihoogen rentestandaard van tegenwoordig een zeer bevredigend bedrag. De regeering wil de f 275 millioen aflossen in 15 jaar tijds. Dat teteekent een uitgaaf, gedurende 13 jaar, van f 26% millioen per jaar. Hoe moet die ontzaglijke verzwaring van ons budget worden ge vonden? Door opcenten zegt de regearing. Eén en al opcenten, geheven niet vaa de rijken alleen, maar van allen die bijdragen in bedrij fs- en personeele be'asting, en, door de opcenten op de aecijtt» zen, van de armsten eveneens. Het is bar! Moer willen wij er op dit oogenblik nief van zeggen. Het eenige wat dit plan in een milder licht brengt, is de bepaling, dat na 3 jaar de heele leening gekonverteerd kan worden, zoodat regeering en volksvertegenwoordiging dan in de gelegenheid zijn, een heel nieuw plan, een demokratisch plan, In de plaats van bc* plan-Treub te stellen. De strekking üeaeï bepaling moet ernstig worden onderzocht; wij onthouden ons dus op hsl oogenblik van een al te snel oordeel* Maar wel staat vast, dat deze kwestie. van zoo overwegende beteekenis vooï den toestand der arbeidersklasse, en van alle kleine luyden, de belangstelling vraagt van het heele volk. Met godsvrede* praatjes komen wij ef nu niet meer. E* zal moeten worden gestreden. Laat icde* zich gereed houden! De driestarselirijver van De Stand (meestal Dr. Kuyper) gaat na, op hoeveel verschillende wijzen het wetsvoorstel wil voorzien ia de kosten van rento en aflossing. Verhooging van directe belastingen* verhooging zelfs van enkele invoerrechten! O, tempora, o mores! roept de schrijver uit Men kan nu zelf narekenen, op hoeveel bet voor uw huishouding en voor uw zaal komt te staan. Zeker een cijfer om van te schrikken, i En zelfs dan zijt ge er nog niet. Dan is nog pas de leening met rentt en aflossing gedekt Wat er voor het ge» wone budget, in verband met de lager* inkomsten, nog bij zal moeten, zal me» eerst later merken, als het aan de gewone begrooting toekomt. Op zuinigheid zal 't dus aankomen. Zoodra de belastingbiljetten thuis k»« men, zal men dan ook kunnen nareke* nen, op hoeveel deze fatale oorlog ons t« stacn komt. Is er nn een gezin dat bo* vendien nog door de mobilisatie getrof" fen wordt, dan voelt ge tot wat bang* toestanden dit leiden kan. En toch, dit alles is nog niets bij wal 't zijn zou, zoo ons 't lot van België trot Daarom niet geklaagd om wat on» overkomt. Nederland ls nog voor hel bangste gevrijwaard. Voor niemand is deze hachelijke toestand erger dan voor het Kabinet zelfc dat u dezen last komt opleggen. Het kon niet anders. Het moet u 't geld afpersen. Eere daarom voor het Kabinet, dat hel sulk een hard voorstel aandorst God alleen kan ons den Vrede en daa/* mede den welstand hergeven. ---