De fabricage van wol uit melk. Italië's nieuwste industrie. Over 4e productie van kunstwol uit afgeroomde melk «n haar beteekenis voor den ondermelkafzet, eahrijft bet „Ned. Weekbl. voor Zuivelber.- en Handel-' het volgende. • De plannen, om onverwijld over te gt mogelijk uit 1 K.G. caseïne 1 K.G. wol te vervaardigen. Het nieuwe kunstproduct moet slechts plm. 40 % van de natuurlijke wol kosten, waarbij men aanneemt dat 3 L .ondermelk noodig zijn om 1 K.G. caseïne te verkrijj»"n. --- Kantongerecht Leeuwarden Vonnissen 19 December. Auto zonder voetrem: Wilhelm K. te Haarlem f 60 of 30 d. h. Fietsen zonder licht: Arme S. te Zwaagwesteinde f 2 of 2 d. h.; Gjalt v. d. W. te Noordbergum, Sape W. te Harlingen elk f 4 of 4 d. h. Fietsen zonder reflector: Albert K. te Bergum f 3 of 1 w. t.; Oene K. te Kollumerzwaag f 3 of 3 d. h. Fietsen zonder bel: Sierd B. te Huizum f 3 of 3 d. h.; Frits N te Leeuwarden f 3 of 3 d. h. Fietsen zonder rem: Jan V. te Kollumerzwaag tweemaal f 4 of tweemaal 4 d. h. Overtreding motorwet: Ate S. te Huizum f 15 of 10 d. h.; Haring de J. te Workum f5O of 20 d. h. Auto zonder achterlicht: David R. te Garmerwolde tweemaal f 2 of tweemaal 2 d. h. Auto zonder transparant; Arme S. te Workum f 2 en f 1 of 2 en 1 d. h. Auto zonder achterlicht: Pieter B. te Leeuwarden, Remmer 11. te Rinsumageest, elk tweemaal VI of tweemaal 2 d. h. Aanhangwagen zonder achterlicht: Douwe D. te Twijzel tweemaal 12 of tweemaal 2 d. h. Auto met 1 licht: Hidde T. te Huizum f 5 of 5 d. h.; Louis T. te Groningen f 7 of 7 d. h. Voertuig zonder licht: Daniël B. te Oudwcude f 4 en f 2 of 4 en 2 d. h. tietsen met verblindend licht; Berend R. te Herbayum, Jan S. te Harlingen, Hendrik S. te Drachten, Arme R. te Dokkum elk f 5 of 5 d. h. Motor zonder handrem: Jan L. te Sexbierum f 6 of S d. h. Richtingaanwijzer te hoog: Jan de J. te Veenklooster f 1 of 1 d. h. Rijden over gesloten weg: Albert L. te Huizum f 2.50 of 2 d. h. Hendrik L. te Z-.vaaginde f 4 of 4 d. h. Jelle v. d. V. te Bergum f 0.50 of 1 d. h. Geen etopteeken geven: Auke F., Douwe L. beiden te Leeuwarden, Gerrit Z. te Dantumawot-.de elk f 4 of 4 d.h. Fietsen en verboden richting: Trijntje van D. te Stiens f 2 of 1 d. h. Overtreding Prov. Reglement: Bauke T. te Hallurn f 4 of 4 d. h. Auto vasthouden: Hendrik F. te Suameer f 5 of 5 d. h. Overtreding Visecherijwet: Bernardus A. te Groningen f 3 of 3 d. h. Straatschenderij; Hendrik F. te Niawier, Johannee Z. te Zwaagweeteinde elk flO of 2 w. t. Overtreding ijkwet: Sietze W. te Harlingen 5 x f 0.50 of 5 x 1 d. h. met verb. verkl. van de gewichten; Hendrika D. te Leeuwarden f 1 of 1 d. h. niet verb. verkl. van de maat. Overtreding invaliditeitewet: Marinus V. te Leeuwarden f 4 of 4 d. h. Dronkenschap: Willem D. te Leeuwarden f 6 of 6 d. h. Overtreding arbeidswet: Sietze R. te Leeuwarden 3 x f 10 of 3 x 5 d. h. Overtreding vuurwapenwet: Willem van S. te Berlikum f 10 of 10 d. h. met verbverkl. van het vuurwapen. Overtreding crieis-tuinbouwbeeluit: Sijbout P. te Franeker f 1 of 1 d. h. Venten: Johannee S., Baetiaan &., Evert W., Jelke de J., allen te Leeuwarden elk f 4 of 4 d. h. Op brug staan: Rein H. te Kollumerpomp f 3 of 3 d. h. Fietsen op voetetraat: Johannee de II. te Leeuwarden f 4 of 1 w. t. Schip zonder lichten: Gabe van E. te Grouw f 10 of 10 d. h. Auto met verblindend licht: Tjerk W. te Franeker f2 of 2 d. h. Overtreding trekhondenwet: Jan Berends de V. te Zwaagwesteinde 2 x f 4 of 2 x 4 d.h. Fietsen zonder licht en reflector: Edzer de J. te Zwaagwesteinde f3 en f2 of 2 x 1 w. t. Linke in de bocht rijden: Japke G. te St. Jac. Par. f 4 of 4 d. h.; Pieter V. te Leeuwarden; Hendricue H. te Suameer elk f5 of 5 d. h. Geen inschrijvingebewije toonen: Frederik O. f 3 of 3 d. h. Auto met onjuist aangebracht achterlicht: Helte de H. te Steenwijk f3 of 3 d. h. Overtreding leerplichtwet: Johannee G. te Anjum f 3 of' 3 d. h. Vuile wielbanden: Ype S. onder Dronrijp f 5 of 5 d. h. --- STADSNIEUWS SCHAKEN. Demonstratie en simultaanwedstrijden. — — Naar wij vernemen zal de schaakmeester J. Davidson, van Amsterdam, op Zaterdagmiddag 11 Jan om halfdrie in het Friesch Koffiehuis een schaakdemonetratij geven op een groot wandbord. Voorgebracht zullen worden meesterpartijen, opening- en eindepelstudies, gevolgd door simultaanwedstrijden, waaraan iedere speler kan deelnemen, tegen betaling van een vrijwillige bijdrage. Voor deelnemers aan de simultaanwedstrijden is het gewenscht bord en spel mee te nemen. --- LANDEEIJ NAMEN IN TIETJERKSTERADEEL IX. OOSTERMEER EN WITVEEN. Er is waarschijnlijk geen tweede dorp binnen Frieslands grenzen' te vinden, dat zicb in een zoo grooten rijkdom aan wegen mag verheugen als Oostermeer. Er zijn er zeker twee dozijn! Dit groote aantal vindt voor een deel zijn oorsprong in het feit, dat Oostermeer vroeger een vrij aanzienlijk markt- en handelscentrum was. terwijl het verkeer naar verschillende omliggende dorpen er door ging. Een andere factor is het zich verplaatn het zwaartepunt van het dorp, waardoor oude wegen kwamen te vervallen en vervangen werden door nieuwe. En. ten derde: op dwi zandgrond vindt men in he-i algemeen meer wegen eu paden dan op klei of veen; de droge bodem leent er zich n.l. beter toe. Overvloed echter schaadt, ook hier. In het verleden zijn n.l. reizigere wel eens de dupe geworden van den doolhof, dien men hier vindt, tenminste als men den volksmond gelooven mag. „Hwa 't il 't lést forteld hat. libbet nooh" zegt men dan in zoon geval. Het verhaal gaat, dat eens een aantal kooplieden de beroemde Ooetermeerder jaarmarkt (gehouden op St. Vitus en St. Mialiieli zouden bezoek n. Des avonds waren zij reeds onder het gebied van het dorp, doch hoe zij ook zochten, de kom van Oostermeer liei ntdekken. Zij reden den geheeleu nacht door en badden den volgenden morgen et het doel hunner reis bereikt! Ook moet er een man geweest zijn, die naar Drogeham moest en daartoe de z.g Hamster paden koos. Na een uur loopen was hij weer bij zijn aanvangspunt aangekomen. De meeste der Oost erm eer der wegen zijn zeer lommerrijk en er langs te wandelen ia .renot, dat men in het boomormie Friesland niet dikwijls kan smaken. Laten we thans de bekendste lanen en wegen eene de- revue passéeren. We krijgen dan deze eerbiedwaardige lijst: de Joereleane, van de buurtschap de Jberp naar de grens van Achtkarepelen; de Fullejwei. van de Joereleane naar het Knjülesdjip ar de Robl-rediep); de Bollumer Reed, van de Joere naar he. nermeer; üoskwei, op de grens van Achtkarepelen; de Langgeastloane, de verbindingsweg tusschen de oude dorpsk-.rn en Drogeham. De naam staat in ve band met de reeds eerder besproken geasten of gaeöten; de Greate s-niestwei en de Lytee Snieswei, beide op de Lcnggeastloane uitkomend;, de Efterwei, die langs de meerkant liep en de verbindingsweg was tusschen het oude en het nieuwe dorp; de BoarsHeane, naar h?tt oordeel van den meer Reciteerden Veltman wellicht een der oudste wegen, die van de Efterwei naar de Boarsten voerde; de Heidbürsterwei, door de z.g. Heidbürren; de Greate Seaddewei, naar de Aohtiene Wei en de Lytse Seaddefwei van de Heidbürs'.erwei naar de Heate Wei; de Swarte Wei en de Male Wei. die naar de Achtiene Wei leiden; de Hoarnster wei, van de Lange wei naar Male wei; de BiLtdyk naar de vroegere gemeenschaar het Bilt; de Dünster wel van de Greate Seaddewei tot het begin van de Boekwei. Dit zijn wel de voornaamste; op het kaartje kan men ze alle vinden. Daar staat ook een „lykwei" op aangegeven. Een lijkweg is «en weg, waarlangs een dioode naar ziju laatste rustplaats mocht worden vervoerd. De kist mocht alleen langs den als lijkweg bekend staanden weg gedragen of gereden worden; andere en dikwijls kortere paden mochten niet genomen worden. Naar Veltman in zijn boekje over Oostermeer mededeelt, mag von ouds vanaf het z.g. Wal'isje een lijk niet de drie laatste huizen passeeren. De dragers brengen het lijk tusschen de huizen van (toenmaals) wed. de Vries eo T. Wymenga door naar de Koemarkt en van hier naar het Bakkehiem (vroeger Hooghiem), waar de stoet staat -e waobten, die de genoemde huizen wel passeeren mag. Dezelfde geschiedenis had men vroeger bij bet gedeelte van den weg langs de tegenwoordige Ned. Herv. kerk, van de Chr. school tot (toenmaals) L. Bosma. Noopten de vele wegen ons tot een uitstapje, thans keeren we weer tot ons eigenlijk thema terug: de landerijnamen. Heit Witveen ie n.l. nog aan de beurt. Ook daar spelen de namen van vroegere eigenaars bij het benoemen der landerijen een groote rol. Daar hebben we n.1.: BÉTSJE-LaN, IPELaN, HOATSELaN, PAKELAN, KOENELaN, DE HYLKELaNNEN, DE OTTE-JONGES LSNNEN, YVOBBE LaN. MIENTEL3N, SJOERDSKAMPEN en AUKE MOEISKAMP. Voor zich spreken: de HAEILaNNEN, it NACHTEGAELSKAMPKE, de KOALTSJEKAMP, de TILLEKAMPEN, de REAMüTSEKAMP, de SKARPoIEN, de GREATE en LYTSE FORMANJEKAMP, it RUTERIJ-La\ en de FOKSEBLOM. Verder zijn er de AOHTTIèNEN, de ROANE-LaNNEN (= ranne?). het BILT en de HEIDENa De naam het Bilt, in 1672 't BILLANT genoemd, komt in Friesland merr voor: men denke maar aan de vruchtbare gemeente van die naam op de vroegere bedding van de Middelzee. Billand wil zeggen: bol. hoog en gebogen land. Zooale bekend ligt het kleigebied benoorden Stiens ook inderdaad hooger dan het omliggende landschap, daar het van veel jongeren datum en dus minder ingcklinkt is. Merkwaardigerwijze ie het Bilt te Oostermeer echter een laag weidegebied. Het kan dan ook niet anders, of het moet vroeger hooger zijn gewe-st er later ontdaan züa vao •een veen,- of zandlaag. Het Bilt was een der weinige gemeenscha-' ren, die zich in deze streken tot in de 19de eeuw hebben gehandhaafd. Het telde in 1884 ruim 76 scharren, verdeeld onder 33 eigenaars. De waarde dezer scharren was ongeveer deze: voor de weide van een paard was benoodigd VA schar, voor een paard met veulen ook VA schar, voor een koe één schar, voer 2 twee-jarige koeien één schar en voor 3 een-jarige koeien ook één schar. Het besiuur wbs in handen van twee gecommitteerden, die door de eigenaars werden gekozen en waarvan elk jaar één aftrad- Het Bilt werd in 18Ó5 verdeeld. Een zelfde gemeenschaar op het z.g. Bütlên, beoosten de Bergume-rmeer, heeft het nog tot 1911 uitgehouden. Daarmede verdween, aldus Veltman, het laatste reetje vart de oude „hemmerk". Tevens is opgehouden het eeuwenoude bedrijf van defl „koeherder", die 's morgens het vee naar de gemeenschaar moest leiden, overdag toe* toezicht hed uit te oefenen en 's avonds de koeien weer veilig naar huis meest brengen. De naam Achttienen, met den klemtoon op „tien", is niet met zekerheid te verklaren. Men zou kunnen denken aan een verbastering van „acht telenen" (8 x 10 pondernaat). In 1673 leest men: „de aebtiene 'ot Oostermeer", h'tgeen dan beel eecvoudiÉ zou kunnen beteekenen „de achttsjinne", cc* stuk land dus met een oppervlakte va* 18 pondernaat. Wat tenslotte de Leijen betreft, een de' fraaiste plassen in Friesland en thans ii lig beheer bij „It Fryske Gea", de naam i' zooals zal blijken van den grond overgedrtf' gen op het water. Immers, in 1689 kocht Sjoucke Gabbes W Oostermer „een stuk leyen ofte clinghlandt groot plm. 300 roede, aan de Kellingen, zonder ondergrond voor 200 goudguldens", ie het dus nicg land en de benaming draaf' een algemeen karakter: „leyen ofle clingh* land". Ook op andere plaatsen komt meO de naam leijen tegen in de beteekenis va*» veen. Later krijgen de door de vervenin!?. ontstane platten dan de benaming over, cc* verschijnsel van overdracht dat men bij •J» bestudeering der landerijnameu w*l vake' ontdekt, S. J. v. d. MOLEN. De doolhof van paden en wegoii . omturn Oosterinecr. --- hM^vujMLA --- De Spaansche schatgraver weer in actie. — — Het schijnt dat de Spaansche schatgraver weer behoefte aan contanten heeft, i van het jaar zijn in verschillende plaatsen van on 3 land weer aanlokkelijke brieven ontvangen; ook te Heerenveen heeft een zakenman die gunst genoten. De brief — in slecht Nederlandsen geschreven — is samengesteld naar het oude beproefde recept. De schrijver deelt mee, dat hij in de gevangenis zit wegens frauduleus bankroet en komt de hulp inroepen van den geadresseerde om een som van 1.300.000 peseta's voor hem te redden. De geadresseerde moet daartoe naar Spanje reizen en aan de griffie van het gerecht de opgelegde boete en de kosten van het geding betalen, om aldus het beslag op de koffers van den briefschrijver op te heffen. In een geheim vak van deze koffers bevinden zich de documenten, waarmee de bovengenoemde som van de bank kan worden gehaald. Als vergoeding voor zijii moeite krijgt de geadresseerde een derde deel van het bedrag. Tevens wordt hem verzocht zich te ontfermen over de 16-jarige dochter van den schrijver, welk meisje bij de arrestatie van den vader naar een weeshuis werd gebracht. De brief is onderteekend door Mateo Pino. wonende Lista Correos te Zipoll in Spanje. Deze wordt voorgesteld als de vriend van den schrijver; verzocht wordt aan dit adres terstond een telegram te zenden, dat men aceoord gaat met het voorstel. Na ontvangst van het telegram zal de schrijver zijn waren naam noemen. 't Schijnt, dat er nog altijd personen worden gevonden, die erin loopen. Wanneer de bezitter van dezen mysterieuzen „schat" niet telkens weer opnieuw succes had met ziin voorstellen, zou hij zeker zijn pogingen wel staken. De Commissaris van Politie alhier verzoekt om deze brieven eventueel aan hem te doen toekomen, teneinde de omvang van het werk van genoemden persoon te leeren kennen. --- TER AANKONDIGING. Een nieuw tijdschrift „Toeristenkampioen”. De Kon. Ned. Toeristenbond A.N.W.B. heeft een nieuw tijdschrift het licht doen zien, „Toeristenkampioen", een in koperdiepdruk uitgevoerd weekblad, dat in hel bijzonder gewijd zal zijn aan wandel-, rijwiel-, ruiter-, berg-, ski- en ijstoerisme. toerisme in het algemeen, behoud van natuurschoon enz. In een hoofdartikel voert de redactie verscheidene argumenten aan, welke de komst van de „Toeristenkampioen niet slecht* rechtvaardigen, doch haar zelfs noodzakelijk, doen blijken; zij wijst erop, dat het off ir orgaan van de Bond, „De Kampioen", dat thans zijn 53e jaargang ingaat, niet meelj aan alle wenschen kon voldoen, zoodat deza nieuwe uitgave tegemoet komt aan het ve:-langen van vele leden naar een goedkoop en, toch goed uitgevoerd toeristisch weekblad. Dit algemeen-toeristische weekblad za! zeker zijn lezers op toeristisch gebied uitnemende voorlichting kunnen geven. Daarbij is het terrein, dat de Toeristenkampioen bestrijkt, wel zeer groot en gevarieerd: het eerste nummer b.v. brengt bijdragen over ekisport en paardrijden in de sneeuw, over folklore (Driekoningen) zoowel a's over Ibiza, het eiland der schoonheid. Bovendien treffen wij naast de rubriek ~Het Toerisme en de Vrouw", welke in ~De Kampioen" reeds zoon succes had, ook verscheidene nieuwe rubrieken, waarvan we die van „Boeken uit alle Windstreken" hier even als voorbeeld willen noemen. Wij gelooven dan ook stellig, dat deze nieuwe uitgave de populariteit van de A.N. W.8., indien mogelijk, nog vergrooten zal. --- WAT ZAL 1936 ONS BRENGEN? Nog weinig verbetering te verwachten. Het weekblad „Stad en Land" heeft eenige bekende Nederlanders naar hun verwachtingen gevraegd voor het nieuwe jaar. Mr. H. A. van Nierop. directeur van de Amsterdamsche Bank te Amsterdam, antjvoordt als volgt: „Mijn opvattingen omtrent de financieeleconomische ontwikkeling in 1936 zijn niit bijzonder optimistisch. Hoe kan een aanmerkelijke verbetering worden verwacht, zoolang de politieke toestand zoo verward blijft als zij thans is? Economische en financieele verbetering van beteekenis kan alleen worden verwacht in tijden van evenwichtige ontwikkeling. Daarvan zijn wij nog ver verwijderd. Internationaal en nationaal doen zich nog tal van moeilijkheden voor. Ik wil niet ingaan op de wrijvingen van politieke aard. Doch economisch en commercieel moet het bedrijfsleven het dwangbuis van contingenteering, hooge invoerrechten, in de laatste tij-i ook van „ordening" op velerlei gebied, verdragen. Hoe kan onder deze omstandigheden de werkloosheid worden overwonnen, hoe kan er van een economisch verantwoorde ontwikkeling vau de productie sprake zijn? Het Italiaansch-Abessijnsche conf'ict moge hier en daar eenige opleving hebben veroorzaakt, een blijvende verbetering is noa nooit uit een oorlog voortgekomen. En die tijdelijke opleving maakt de kans op een 'u zinking des te grooter. Werkelijke verbetering zal misschien eerst komen als wij onszelf hebben verbeterd. De wereld maakt een tijd van beproeving door en de invloed hiervan op de menschheid zal worden gevoeld. Wanhopen aan een gunstig resultaat kunnen wij niet, omdat ondanks alles bet gezond verstand zal zegevieren. Doch wanneer"?" De verwachtingen van den" heer D. Goedkoop Dzn., directeur van de Nederlandsche Scheepsbouw-Maatschappij, zijn: „Ik geloof niet, dat wij minder moeilijkheden zullen hebben dan er in 1930 zijn geweest. Wij.zijn door onze reserves heen. De Regeering heeft ons ondersteuning toegedeeld. Het gaat ons daardoor weliswaar minder slecht, maar het feit bestaat nog altijd, dat wij met verlies werken. Ik ben van nieening, dat een groot deel van Europa het hoogtepunt der crisis i overwonnen heeft, maar Nederland oog niet. Wat wij er tegen moeten doen? De prijzen over de geheele linie verlagen, het geheele prijsniveau goedkooper make j. Deflatie zou ons helpen, maar kan, en zal dus niet over de geheele linie worden dooigevoerd en daarom zal ook Nederland ten slotte zich monetair moeten aanpassen door wijziging van de goudwaarde van de guideu." --- HET ONVEILIGE AMERIKA. Ook Mariene Dietrich wil de Vereen. Staten verlaten. De bekende filmster Mariene Dietrich is, volgens Het Volk, voornemens de Vereenigde Staten te verlaten, aangezien zij het hooge levensonderhoud, belastingen en de loonen voor de zes lijfwachten voor haar dochtertje niet meer kan opbrengen. Volgens contract ontvangt de filmster 200.000 gulden voor iedere film. Twee jaar geleden ontving zij de eerste afpersingsbrieven, waarin werd gedreigd met ontvoering van haar kind en si dien heeft zij zes lijfwachten aangesteld. Constance Morro.v, een jongere zuster van mevrouw Lindbergh, die in de laatste tijd herhaaldelijk dreigbrieven heeft ontvangen, waarin zij met ontvo— - ring bedreigd wordt, heeft met haar moeder, de weduwe van den vroegeren Amerikaanschen ambassadeur in Mexico, Dwight Morrow, het voorbeeld der Lindbergh's gevolgd en zich door vertrek naar het buitenland aan haar belagers onttrokken. --- ONGELUKKEN. — In een onbewaakt oogenblik is het éénjarig dochtertje van het hoofd der school te Rijssen hedenmorgen. met haar hoofdje tusschen de spijlen van haar ledikantje geraakt en gestikt. --- De Autokampioen. De „Autokampioen", weekblad voor auto-, motor- en luchttoerisme, uitgave van de A.N.W.8., is bij de intrede in 1936 in een nieuwe bandomslag verschenen, n.l. met een zwart front, waarop de woorden „Autokampioen" in het rood met wit. De inhoud biedt rijke verscheidenheid, terwijl heel fraaie foto's tusschen de tekst zijn geplaatst. --- De Waterkampioen. „De Waterkampioen" van de A.N.W.B. is eveneens in een nieuw kleed gestoken, 'twelk haar uitnemend staat. Op 'n wit fond is een zeilschip in 't zwart geteekend. Aan de horizon verrijst een molen, terwijl een oranjegekleurde zon gedeeltelijk achter het zeil schuil gaat. De inhoud is, gelijk we gewend zijn, voor watertoeristen, (dus voor bezitters van booten.) van veel belang. De artikelen geven uitstekende voorlichting op veel gebied. ---