De bouw van de Passion. De Passionen van Bach zijn, wat vorm en inhoud betreft, met weinig andere werken Ie vergelijken. Zij zijn geen oratoria in de zin van de „EKas", „Paulus", ..Messias", „Schöpfung" of dergelijke werken van dienstige inhoud. Het orkest vervult in een oratorium een begeleidende functie. G anders is dit met de Matthaus-Passion. Bach spreekt niel van ..soli. koor en orkest", maar van Choro 1 en Choro 11, d.w.z. hij beschouwt de uitvoerenden als twee ensembles, ieder bestaande uit vocalisten en instrumentalisten. De tekst van de Matthaus-Passion heeft Bach ontleend aan. gelijk de naam liet zeü't. het Evangelie naai- de schrijving van Matthaeus, en wel van hoofdstuk '_'b' tot en met '27. De overige tekst is geschreven door drie auteurs: een zekere Brockes, een senator-dichter uit .Hamburg; Henriri. een postambtenaar, die onder de schuilnaam van Picander schreef: en dan Bach zelf. die aan de tekst schaafde en de toepasselijke koralen uitzocht. De Matthaus-Passion eindigt mei een „rust zacht" voor den in het graf-gel ) ,'/.u.-. ....... . ....... Maar dat Bach zélf verder wist te zien dan hel graf. blijkt wel uit zijn „Johannes-I'assion", flie, zij het ook muzikaal misschien niet zoo rijp en rijk als de Matthaus-Paesion, het lijden meer liefelijk en inniger verklankt en over dood en graf heenreikt naaide Opstanding, wat tot 'uiting komt in liet slotkoor: „Alsdann voni Tod' erwecke mich, dass nii'ine Augen sehen dich, in aller Freüd', o Gottes Sohn, mem Heiland umi Genadetrohn!" --- VAN HEINDE EN VERRE ALG. NED. TYPOGRAFENBOND AANVAARDT HET NIEUWE COLLECTIEF CONTRACT. Er volgt nog een referendum. Naar vernomen wordt is in de gister ren te Utrecht gehouden vergadering van do Alg. Ned. Typografenbond de nieuwe collectieve arbeidsovereenkomst niet ruim tweederde meerderheid aanvaard. Daarna werd na een zeer bewogen discussie ook liet boekbinderscontract aangenomen. Na deze beslissing- wordt nog een referendum onder dè leden gehouden, waarvan de uitslag uiterlijk 31 Maart a.s. bekend, kun zijn. --- BEZWAREN TEGEN DE REISBELASTING. Reisvereenigingen adresseeren. De Ned. Chr. Reis%yereeniging, de Ned. Reisvereen. voor Katholieken, de afd. „Natuurvrienden" van het Instituut voor Arbeidersontwikkeling en de Alge.ni. Reisvereegiging voor Nederland hebben aan de Tweede Kamer der St.i-ten-Generaal een adres gezonden met betrekking tot het wetsontwerp tol fing van een reièbelasting. De bezwaren dezer adressanten zijn vooral ge baseerd op de overweging, de lasten van de vele kleine vacantiereizigers die op een verblijf in een der omlig de landen met bun lagere geldwaard : gedurende hun vacantie zijn aangewe zen, wijl het reizen in hel eigen huid veelal te duur voor hen is, te verlichten. --- VERZET TEGEN KORTING OP DE INDISCHE PENSIOENEN. Een proces tegen de Staat in voorbereiding. De Pensioenbond van Indische Am'o tenaren zal voorbereidende maatrege len treffen voor het voeren van een proces inzake de korting op de toegek 'ii,ie Indisch" pensioenen. De bedoeling' is, om lot in hoog-' i instantie een rechterlijke beslissing uit te lokken over de vraag, of de verplichtingen van de Staat ten opzichte dei- gepensionneerden beheerseht worden door de gelegenheidswetgeving, waarvan de kortingswetten van 1933 'en 1935 voorbeelden zijn, of dat algetneëne rechtsbeginselen inzonderheid liet beginsel van de goede trouw bij het nakomen van aangegane verplichtingen ook- hier van toepassing moeten zijn. --- Mr. Marchant en de nieuwe spelling. De Telegraaf heeft een onderhoud gehad mei oud-miini.-tei- Marchant. naai' aaii'evan d ii \an minilster Sloteniai'iiie in ds Eerste Kamer over de Og. Mr. Marchant was van meening, dat klaarheid niel die sterkst treffende kwaliteit van V ui n.i-t'T.s redevoemiing was. De er merkte op, dat de minister 'ik bt zwaar heeft legen de veraar het beschaafde spraakgebruik) '« en o's en de i ii. — Inderdaad, aldus Mr. Marchant. maar de minister zou de dubbele e's en o'e en de cii ook liever hebben zaen gehandhaafd! Dit bWjikt hieruit, dat hij zich voor bet handhaven van de Kon. Besluiten dekt achter de che" gromden, en buiten het onderwijs zou dan da strijd voor die \ reenvoudügiug eerst rechl Tand zou nog hopeworden dan ik hem heb gevonden. (ii en van !!>■ ambtelijke ol vrije commissies, noch j daarvan, is dan ook ooit met zoon .■ekoineu. . Dit had de minister Kever moeten zeggen dan zich achter ..economische'' grondton te versohu Dat de voornaarawoordelijike aanduiding zich zal richten naar het beschaafde apraak-/.iiis vage regel zijn. maai i-. me nde mr. Marchant. dat de deskundigen steeds tot dezelfde conclusie zijn . Ein het blijft iets- zeggen, al kan de heer Slotemaker de Bruine het nie! aanvaa' Hij wil een ..norm": maar hij zoekt den der wijzen. Dien zal hij niet vinden in drie, niet io zes en ook niet in 15 maanden. Maar het is mij best. dat hij blijft zoeken. Men kan. gegeven de bestaande regeling, ten nijveii: voor mannelijke perie mannelijke pronominale aanduidtimg en voor vrouwelijke de \ rouwelijike. Het zal zeker voorkomen, dat twee verschillende, keuzen geen van beide fout zijn. Dat komt nu al dagelijks voor. Moet men „het m-k-je". of van ..hel kind", dat jven haar hoed, omdat of zij n hoed. omdat liet ■ io'? De poes heeft hier een -•rijke rol gespeeld. Voor den minister aan Ie hooren ..de poes likt zijn baaird", in plaats van h a a r baard, omdat hij niet zeker iö, of het een mannelijke of een vrouwelijke poes is! Maar hij krijgt kippenvel ;n i: „de poes zoogt zijn jongen", : hij dan als zeker za! moeten aannemen, dat ..zij" een vtouweüjike poes ie. Zoo ii wij van de koe niet zeggen ..zijn" melk, maar wel zijn staart, omdat die laatste koe mogelijk een os is-. Of mogen wij dan uitsluitend van „het rund" spreken en is „koe" fout? Ik geloof, dal de mmi.-.'or bij hel overdenken van de laaiee.-Jachten to vast z eexui tfegingen, die niet taalkundig zijn en ik zie niet in, waarom hier de maatslat' niel juist is „dat zegt men niet". Mr. Marchant vermoedt, dat de andere mi- Ti van de zaak wel niet veel zullen aantrekken. Hun aandacht wordt geabsorbeerd door aaapaesingsvnaagstu&ken, finanei onemieohe beslommeringen. Minister Slotemaker de Bruïne heeft geveoruit of terug. Hij wil zoo gauw mogeKjk, misschien al over een maand of ever zes maanden, aan den mini.-.terraad veoi>te.'len om hetzij de thans geldende i een nieuwe uitvinding van hem. n te voeren. lik wil hein nu al wel verklappen, dat de heeren dan zullen zeggen: „dat is "een geschikte onderneming voor onze opvolgers!" Zij zijn heusjch t... verstandig om op den valreep de zaai, nog in het honderd te Laten loopen. --- Feestavond in Zalen Schaaf. Voor den jubileerenden ehel-keilner. — — Ken aantal vereenigingen te Leeuwarden heeft gisteren een huldigingsavond aangeboden aan den heer P. aiis te vertellen, dan is het zeker wtd over de Passion, waarin Bach. aan de hand van het Mattfaaeus-verhaal, het lijden en sterven van Jezus Christus beschreven heeft. Nu ile Gemengde Zangvereeniging „Concordia" dit jaar echter weer eens onder leiding van George Stam. op 31 Maart en 1 April, een uitvoering van deze Faasion hoopt .en. voelen we ons toch wel geroepen om in hel kort nog even bij dit werk stil ie staan. En een geschikte gelegenheid daartoe bieden ons ongetwijfeld de nrs. 158—159 van de altijd even actueels en interessante Libellen-serie (uitgever Bosch en Keuning te Baarn), waarin de lieer 0. de Moor de ii uitvoerig (in een werkje t idadzijde#) bespreekt. " volgen dan enkele brokstukken uit Bijn kundige en breedopgezetto toelichtin- Johann Si baetian Bach werd in 1685 te Eisenach als zoon van een stadsmusicus geboren en overleed, nagenoeg blind, in 17ÓI) te Leipzig. Gedurende zijn leven schreef hij schat van composities, zooals de „Matthaus"-, de „Johannes"-Pas6ión, tweehonderd kerkelijke cantaten, het z.g. Weihnachtsoratorium; Kerst-, Paasch- en Hemelvaartoratorium; de groote, B-moll-mis en een vijfstemmig „Magnificat'; hel „Wohltemperierte Klavier": de „Goldberg Variationen"; vele fugas, sonaten, toccatas, concerten enz. JOH. SEB. BACH --- De eerste uitvoeringen. In 1728 zette Bach zich tot het componee'eii van het lijdensverhaal van den Heere Jezus, om het werk te doen uitvoeren in de Leipziger Thomaskirche. De eerste uitvoering van deze romposiond plaats op de lóe April 17:29, doch i'"t het geheele werk werd ten gehoore gebracht. 0111 de eenvoudige reden dat het nog niet af was. Bach hield er wel niet van om onvoltooide composities voor het publiek te brengen, maar iiij moest. Hij had bestelling gekregi n om treunnuziek voor den gestorven vorst ie schrijven, maar zijn arbeid aan de Matthaus-Passion had hem geen gelegen- Ie iil gelaten 'n dergelijke treurzang saam te stellen. Hij stond toen eenige fragmenten Van zijn Passion ten gebruike af, waarbij hij Sommige woorden veranderde, om ze meer passend aan het droeve gebeuren te doen 'zijn. De muziek maakte bij de hoorders weinig indruk; men vermocht niet de zeldzame wijding en waarde ervan te constateeren. Bovendien was er in de Nieuwe Kerk op diezelfde Goede Vrijdag op hetzelfde nur een veel „aantrekkelijker" uitvoering. Ken Passion van een zekeren (iottlied Fröber. die solliciteerde naar de plaats van Cantor aldaar, zou ten doop gehouden worden. Dat was dé muzikale gebeurtenis van de dag en de uppei-ten van* de stad toog natuurlijk daarheen. De volledige Matlhaus-I'asslon is eerst in '740, dus elf jaar later, uitgevoerd en wel in twee deelen, waarvan het eerste in de voor- en het tweede in de namiddag van de Vrijdag, met een tussrhonpous van drie uur, in de godsdienstoefening wel te verstaan. Hel was de gewoonte in die dagen, in de zgn. ..stilte Week" in de kerken het lijdeneaal van Christus samen te gedenken. Ken voorganger psalmodieerde dan gedeelten uit het Evangelie, weer een ander zeide de woorden van den Heiland en daartusschendoor gaf de gemeente uiting van wat er in haar omging, bij het beleven van dit lijden. Daarvoor werden bekende koralen gebruikt. Hoewel, door de invloed van de in opkomst zijnde Italiaansche opera, de dramatiek van het lijdensverhaal wel eens er werd opgeschroefd, ging er toch van dergelijke godsdienstoefeningen een groote wijding uit. Deze Matthaus-Passion is echter in het '•«'boek geraakt, voornamelijk door de Handel-cultus uit die dagen. Eerst in 1829 „ontdekte" Felix Mendelssohn Bartholdy het handschrift. Toen deze het plan opvatte de door hem gevon len Pas3ion Ie Berlijn uil te voeren, was de naam van den comp voor het gros van het publiek nietszeggend en zonder attractie. .Mendelssohn, die een goed psycholoog was, zag dit in en ging zeer omzichtig te werk. Jlij greep eigenmachtig in het werk in, liet de meeste ..langweilige" aria's weg. a capella koren gat' hij (zware) begeleiding en hij bracht een zeer grool aantal executanten op het podium. Zoo formeerde hij een koor van liefst 400 leden en dirigeerde hel werk vanaf de vleugel, daarbij slechts de inzetten aangevend. Desrjiettemin verdient Mendelssohn de dank van het nageslacht, dal hij deze Passion uit de stofhoeken van de Thomassehool heeft opgediept en de aandacht heeft gevestigd op den grooten componist Bach. intallen van jaren duurde deze rnnventioneele opvatting van de wijze van u ring voort. De uitgaven van «Ie MatthSus- Paesion uit die tijd geven dan ook een typisch eigendunkige bewerking te zien. Met de jaren, toen er een streven ontstond composities hel reehl te laten wedervaren dat Ie componist /.elf "er ingelegd had, veranderden deze misstanden gaandeweg en nu kan er zoo langzamerhand van een juiste kennis van Bachs werk en stijlinzichten gesproken worden. Dit werk moet uitsluitend gezien worden in zijn liturgische schoonheid en rijkdom, waarin niet de muziek, doch de evangeliewoorden de voornaamste plaats innemen. Bach heeft de bedoeling gehad het eerste deel van deze Passion op Palm-Zondag en het tweede op de Goede Vrijdag te uitvoeren, vandaar dat men er toe o\ gaan is het werk meestal in twee gedeelten op de Goede Vrijdag te geven. --- St. James Palace te Londen, eigendom van den Engelsehen koning waar de Volkenbondsraad zijn zittingen heef! gehouden. --- HANDJE-PLAKKERIJ. De diplomatieke koehandel is in volle gang! De champagne staat in de kelder... Diplomaten zijn de kooplui Van de menschen-maatschappij, En wat groot schijnt en gewichtig Is slechts handjeplakkerij.... Als U op de markt gaat kijken Is 't vermakelijk als U ziet Hoe men daar om 't een of 't ander Handjeplakt en looft en biedt! Dikke woorden, roode hooiden. Komen er vaak bij te pas. Ja je zou soms haast gaan denken Dat er hooge ruzie was! Maar dan plots'ling breekt de spanning. Zij zijn 't eens. en niet plezier Gaan de vrager en de bieder Samen om een glaasje bier! Zoo staan Hitler en Europa Nu te kwans'len, waai' of niet? Beide willen weer wat anders, d'Eene vraagt en dander biedt. Dikke woorden hoor je rollen. Dreigementen niet te min, Maar zij weten 't van elkander: 't Zaakje eindigt heel kedin! Dij wat geven, zij wat nemen. En de zaak is voor elkaar. De sigaren en liet glaasje Staan te wachten, reken maai. Maak U dus niet al te sabbel Om wat hier en daar geschiedt, 'I is maar ordinair gekwansel, Handjeplakken. anders niet! T. SWART. --- Autobusdiensten. Traject Groningen—Oostmahorn. Gedeputeerde Staten hebben de aan W. H. Hotwerda te Anjum verleende vergui voorzooveel de provincie Frie.-lai, tot het in werking houden van een autobusdienst Groningen—Oostmahorn v.v., liiks. behalve Zonde vak van D"> Juni tot en met 31 Augi gewijzigd in die zin. dal zij zal gelden op werk- en feestdagen, gedurende het IT van 1 Juli tot en met 14 September, zooop drie dagen vóór en drie dagen na l'aascii- en Pinksterzondag. Voorts is de gewijzigde vergunning overgedragen aan de firma Holwerd 'denaar te Anjuni. --- Traject Oostmahorn—Dokkum Leeuwarden. W. H. Hblwerda te Anjum en E. Y\ paar te Ooster-Nijkerk hadden verzocht, hun dienst Oostmahorn—Leeuwarden v.v.. tijks. behalve Zondags, in onmiddellijke aansluiting op de Kijk-. hom—Schiermonnikoog v.v. te w zoover, dat ook in de bus. die ten behoeve van de rit van Leeuwarden op de Rijk-veerboot te voren van Anjum komt de bus, die. na afloop van de rit \. Kijksveerboot naar Leeuwarden, naai juni terugkeert, reizigers mogen wi vervoerd. Gedeputeerde Staten hebben de in ging van dit verzoek geweigerd. --- Traject Franeker—Leenwarden Gedeputeerde Staten hebben de ten name van E. Buwalda .te Franeker staande gunning tot het in werking honden van autobusdienst Franeker—Tzum— \ —Leeuwarden v.v.. dagelijks, behalve Zondags, overgedragen aan H. Tolman t" Leeuwarden. ---