Oplichting van kleine luyden. Drie jaar gevangenisstraf geeischt tegen den stichter van een dozijn „spaar- en credietbanken" te Schiedam, die tallooze eenvoudige en arme lieden heeft gedupeerd. :: Gistermiddag heeft zich voor de rechtbank te Rotterdam de 35-jarige M. v. W., uit Schiedam, de stichter van een dozijn „spaar- en credietbanken", die een groot aantal zeer arme en zeer eenvoudige lieden in de kleine plaatsen des lands met zijn practijken heeft gedupeerd, wegens oplichting te verantwoorden gehad. Er was hem ten laste gelegd, dat hij het publiek in de loop van 1934 door annonces in verscheidene kleine bladen op bedriegelijke wijze in de waan had gebracht, dat ieder bij de spaaren credietbank Eigen Hulp te Schiedam binnen korte termijn geld te leen zou kunnen ontvangen, "zonder onderpand of borg, ook zij, die elders waren afgewezen. Er werden in deze aankondigingen credieten van f 500 af geoffreerd; zij vermeldden de namen van personen die geld hadden en gewaagden van dankbetuigingen. Wanneer de gegadigden traden in de per advertentie gedane aanbieding, kregen zij een prospectus, hetwelk repte van een afbetaling per jaar van vijf percent en een toewijzing van het gewenschte crediet op de eerste van de maand, op volgnummer. Wanneer dan de eerste van de maand was gekomen, ontvingen zij, die aceoord waren gegaan met de regeling, niet geld, doch een briefkaart waarin hun werd bericht, dat hun nummer nog niet aan de beurt was en dat zij, totdat het zoover zou zijn, reeds vijf percent moesten storten. Indien zij één keer verzuimden verviel elke aanspraak op crediet verder en kregen zij ook het reeds gestorte niet terug. Mr. Reumer zeide in zijn requisitoir, dat, nadat verdachte gevangen was gezet, nog verscheidene postwissels, tezamen bedragen van honderden guldens vertegenwoordigende, voor verdachte zijn binnengekomen. Onder .anderen was f 230 van een boertje uit Oude-Pekela binnengekomen. Altijd zocht verdachte zijn klanten bij de eenvoudigen van geest: op hen heeft hij, aldus het 0.M., geparasiteerd, de allerarmsten van hun laatste penningen beroofd. Overgaande tot de bepaling van de strafmaat, overwoog mr. Reumer, dat Nederland moet worden beschermd tegen individuen als deze verdachte, die een zeldzame, ongeloofelijke harteloosheid aan de dag heeft gelegd. Spreker eischte drie jaar gevangenisstraf. Als verdediger trad op mr. A. de Mooy. --- DE BUITENLANDSCHE TOESTAND DE OORLOG IN OOST-AFRIKA. NA DE HERBEZETTING DER DUITSCHE RIJNZONE. Beraadslagingen te Parijs. - Een Fransen memorandum. - De Duitche voorstellen voor de Volken bondsraad? Gisteren ie te Parijs een conferentie gehouden tueechen Sarraut, Flandin, Paul Boncour, den minister voor Volkenbondszaken en de Fransche gezanten te Berlijn, Rome, Brussel en Londen. Van vandaag af zullen Flandin en de ambtenaren van het Fransche ministerie van buitenlandeche zaken beginnen 'n memorandum op te stellen, dat als antwoord moet dienen op de Duiteche nota van 31 Maart. Aan het ontwerp zal de ministerraad Maandag zijn goedkeuring hechen en de tekst zal te zijner tijd gepubliceerd worden. De talrijke bezwaren en voorbehouden van de Fransche regeering tegen het Duiteche vredesplan zullen hierin opgenomen zijn De Fransche regeering acht in de eerste plaats de Volkenbonderaad het aangewezen lichaam om van de Duiteche voorstellen kennis te nemen en ze te bespreken. Te Londen daarentegen voelt men er meer voor dat de besprekingen over de Duiteche voorstellen worden gevoerd langs de diplomatieke kanalen dan op een bijeenkomst van Locarnomogendheden. Wanneer deze diplomatieke besprekingen goede vorderingen zouden maken, dan is net wellicht het beste de voorstellen van Hitler aan de Volkenbonderaad voor te leggen voordat een uiteindelijke beslissing werd genomen. Devoorstellen immers betreffen niet alleen de Locarno-mogendheden, In dit opzicht is er dus overeenstemming met het Fransche standpunt. --- Geen spoedig Duitseh antwoord verwacht. Te Londen verwacht men binnenkort geen gedetailleerd antwoord op de vragen, die Eden aan Ribbentrop heeft gesteld. In gezaghebbende kring zegt men, dat er geen eprake van zal zijn, dat Hitler echriftelijk antwoordt op de voornaamste Britsche vragen, welke beteekenie het woord „troepen" in het Rijnland heeft en of hij de paramilitaire en luchtetrijdkrachten daar ook onder' begrijpt. Voorte, welke beteekenie gehecht moet worden aan de woorden „binnen een redelijke periode voor het opwerpen van de Duiteche eiech van koloniale gelijkheid"; beteekent dit zee maanden, een jaar of langere tijd en wenscht Duitschland al zijn koloniën terug te krijgen of alleen maar enkele koloniën? Wat zijn de Duiteche bedoelingen ten aanzien van de non-agressie-verdragen met Litauen, Tejechoelowakije en Oostenrijk? Zouden deze verdragen kunnen worden aangevuld met verdragen van wederzijdeche bijstand? Wat ie het Duiteche denkbeeld nopens een hof van internationale arbitrage, dat het voorstelt en wenscht het een nieuw internationaal orgaan naast het Haageche hof? --- De conferentie der generale staven. In het Lagerhuis heeft Eden meegedeeld, dat de regeeringen van Frankrijk en België goed hebben gevonden de bijeenkomst van de vertegenwoordigers der generale staven, waartoe besloten was, te Londen te houden. Een datum is nog niet vastgesteld. --- Verdrag tusschen Irak en Arabië. Gisteren ie te Bagdad een bondgenootechapeverdrag tusschen Irak en Arabië geteekend. Het verdrag wordt gekwalificeerd als een „verdrag van bondgenootschap tusschen Arabische broederschap en Mohammedaansche vriendschap." Het verdrag staat open voor toetreding van andere Arabische en Mohammedaaneche etaten. --- De Spaansche cortes bijeen. In de zitting van de Spaaneche Cortee van gisteren hebben drie belangrijke gebeurtenissen plaate gevonden. Ten eerste nam de Cortes met 18. tegen 88 stemmen een socialistisch voorstel aan waarin wordt gezegd dat Zamora de Cortes reeds twee keer heeft ontbonden en dat de huidige Cortee dus thans door dezen president niet meer kan worden ontbonden, aangezien de prerogatieven, welke hem bij de grondwet zijn gegeven, zijn uitgeput. Ten tweede sprak Azana tijdene de debatten over de openbare orde in zijn regeeringsprogram. Hij laakte zoowel de rechterals de linkerzijde wegens het verwekken van ongeregeldheden; de linkerzijde, de niet gedisciplineerde massa, die niet naar de leiders luistert en tot excessen overgaat, en de rechterzijde, die door hun houding de massa prikkelen. Zij die buiten de wet gaan, zullen de druk dier wet voelen. Op de derde plaate ie de Ceda (de Katholieke volkspartij weer in het parlement teruggekeerd, aangezien de Ceda de grootste fractie is. In zijn rede stelde Azana nog dat deel der bevolking gerust, dat vreest voor een militaire beweging, als ook hen die ia de naaste toekomst het communisme vree» zen. --- DE GILDEBAREN VAN WORKUM. In de Kampioen, orgaan van de Kon. Ned. Toeristenbond A.N.W.8., schrijft de heer H. B. Wolters over zijn bezoek aan Workum. De hotelier had hem de aandacht gevestigd op verschillende bijzondere gebouwen in zijn plaats, welke een bezoek meer dan waard waren. Wij luisterden beleefd, maar weinig geïnteresseerd, aldus de schrijver. Och ja, dat waaggebouwtje was ons onder het voorbijrijden al opgevallen; wij zouden het straks even te voet bekijken. „En dan moet u ook de kerk van binnen gaan bezien: zij is al heel 0ud.... vijftiende eeuw of zooiets. Er is een mooie preekstoel en een paar wapenschilden van een vroegeren burgemeester.... en beschilderde lijkbaren...." Maar toen wij op onderzoek uittrokken, bleek, dat de man niet teveel gezegd had, al was het dan niet heelemaal juist, dat de Groote Kerk in de vijftiende eeuw gesticht werd. Waarheid is, dat enkele brokstukken uit die tijd dagteekenen, maar het geheel in 1613 voltooid werd, zooals ergens hoog in de gevel, tezamen met de initialen van Christus en het anker der hoop, aangegeven staat. Voordien stond ter plaatse een andere kerk, de groote Parochiekerk met toren, omstreeks 1420 gesticht, toen Workum een handelscentrum van groote beteekenis was, dat volgens oude documenten verbonden — ja, zelfs vredesverdragen — sloot met de belangrijkste Oostzeesteden. In de roerige tijden der zestiende ■seuw werd deze kerk echter door de Saksers aan de vlammen prijsgegeven. Dit moet gebeurd zijn kort na de elfde December 1514, toen de beruchte zeeschuimer Groote Pier 28 Hollandsche schepen met 400 gevangenen Workum binnen sleepte. Toen in de tweede helft der eeuw de Hervorming doorbrak en de Gereformeerde godsdienst de officieel erkende was geworden, bleek de gemeente toch niet over voldoende geldmiddelen te beschikken om de herbouw met kracht ter hand te nemen, zoodat het — zooals gezegd — tot 1613 duurde aleer de nieuwe werk voltooid was. In deze tijd besloot men de bestaande scheiding tusschen kerk en toren voor goed te bestendigen. In 1716 werd de vroedmansbank gebouwd en twee jaar later de prachtig gebeeldhouwde preekstoel, waarvan de paneelen, omsloten door karyatieden, beelden uit de Evangeliën te zien geven: genezing van een vrouw, nederlating van den kranke, genezing van een melaatsche en de opwekking van Lazarus. Op het deurpaneel prijkt nog de voorstelling van Petrus, die door een engel uit de gevangenis geleid wordt. Twee bonte wapenschilden vertellen, dat in de jaren 1719 en 1716 de oud-burgemeester Adius en zijn echtgenoote gestorven zijn. DE KLEINE SCHIPPERSBAREN. --- Beschilderde doodsbaren. Plotseling echter ontdekten wij de doodsbaren, waarvan ons de waard zooeven gesproken had. Netjes zijn zij tegen twee wanden boven elkaar gestapeld, even zoovele baren als er in de eeuwen van Workum's grootheid gilden Waren. Want het was destijds plaatselijke gewoonte, dat ieder gilde zijn eigen baar had, waarop de leden een gestorven gildebroeder of -zuster grafwaarts droegen. De baren zijn beschilderd met voorstellingen en emblemen van 't ambacht, onder toevoeging van een toepasselijke spreuk, gedicht of ander opschrift. Het tijdperk, waarin deze baren ontstonden, in aanmerking genomen, is het begrijpelijk, dat de opschriften een religieuze ondergrond hadden. Vele zijn direct ontleend aan de Heilige Schrift, zooals die der groot-schip- Pers met psalm 107 :26 „Zij rijzen op Daar den Hemel, zij dalen neder tot de afgrond en haar ziele versmeldt van angst." Het gilde der landbouwers vond in psalm 8 : 7-8 een waardig opschrift: «God doet het gras uitspruiten voor de beesten en het kruit ten dienste der öienschen." De „chirurgijns" waren mannen van eruditie, maar zaten met de barbieren in een gilde: zij sierden bun baar met een Latijnsch opschrift: „Dies mortis, dies Judicii et Beaturum mors migrato in coelum est — De dag des doods is de dag des oordeels en de dood der gelukzaligen is verhuizing naar den Hemel." Aan de andere zijde zien wij nog: „Ons leven is maar eenen dag Vol ziekten en vol naar geklag, Vol rampen, dampen en verdriet, Een schim, een droom en anders niet." --- Het opschrift der timmerlieden Neen, dan waren de timmerlieden eenvoudiger zielen: zij beweerden: „Wie kan ijts nodiger werk betoonen. Als te maken huisen om te woonen, Om 't licht en tot beschud voor wind en regensnood, Maak ik daarin ruiten klein, groot, gedenkt den dood." Nog is er een kleine baar voor kinderen en een andere geheel onversierd; naar men zegt was deze bestemd voor misdadigers en lieden, die zichzelf het leven benomen hadden.... Even wordt men stil bij de gedachte aan de plechtigheid van het op dusdanige wijze ten grave dragen van een doode, bege- leid door de broeders van het gilde. En het beeld flitste mij door het hoofd van een armzalig lijkkoetsje met één volgwagen, in zeer gehaaste tred tusschen de loeiende drukte van jachtige autobussen en taxi's in 't hartje van Parijs.... --- Het Waaggebouw. Op enkele passen van de kerk staat de oude waag — een dier wereldlijke bouwwerken, waarvan de 17e eeuw er ons talrijke heeft nagelaten en die stuk voor stuk nog onze bewondering wekken. Ook Workum's waaggebouwtje is waard niet onopgemerkt voorbij geloopen te worden. Het werd in 1650 gesticht en kostte het voor die tijd niet geringe bedrag van 3720 gulden, waarvoor men de verplichting der kerkelijke goederen aan de stad benutte, benevens een gift van een zekeren Robijn Heeres „wegens het becoomen wachtmeesterampt voor sijn schoonsoon". Waaruit blijkt dat steekpenningen ook toen reeds — en gesanctionneerd — voorkwamen. De groote trapgevel van het front — karakteristiek voor vele Nederlandsche renaissancegebouwen — vertoont het wapen van Workum, gebeeldhouwd door den Leeuwardenaar Joucke Theunis. Ook op enkele hoeksteentjes kan men beeldhouwwerk opmerken: het zijn echter initialen en zoogenaamde wapens van de mannen, die bij de bouw betrokken waren. Meer aandacht verdient het Latijnsche vers, aangebracht ter nagedachtenis van burgemeester Inthiema, dat vertaald luidt: „De goede zorg van den oude (Inthiema) heeft mij, voortreffelijke waag, in de eerste plaats gebouwd: zoo zal ik ook mijn meester eeren. Laat kooplieden nu door mijn koopmanschap en juist gewicht uitgaan, wat u meerdere winsten zullen geven. Burgemeester Inthiema heeft zoon groote waag doen komen; de eeuwige faam heeft hem naar verdienste lief." Worckumer ellen. De zijgevel met zijn beide simpele kruisvensters en de de geheele breedte bestrijkende luifel, roept het marktbeeld der 17e eeuw weer op. Onder en voor dit afdak speelde zich een groot deel van het handelsleven der stad af: hier werden vetten, boter, kaas en gedierte gewogen om „uitgevoerd" te worden naar Zwolle; en maten kooplieden met de „Worckumer Ellen", welke als eenheidsmaat in heel „Vrieslani" golden. Hoe evenwichtig waren in dit bloeitijdperk der Nederlandsche cultuur de architectonische verhoudingen! Men zie zoon gevel met slechts twee ramen en een gebeeldhouwd wapen.... En thans staat de waag daar als een toonbeeld van verlatenheid aan het einde van een groot plein in het stille stadjo Workum, dat geen vetten, kaas en gedierte meer uitvoert naar Zwolle, noch verdragen sluit met de machtige steden aan de Oostzee Op hetzelfde marktplein waar de waag staat, vinden wij in een hoek het 18e eeuwsche stadhuis, direct herken baar aan het hooge bordes met de monumentale, in barokstijl, gebeeldhouwde gang. Het kleinere gebouwtje ter zijde is nog een overblijfsel van het oor: spronkelijke raadhuis, dat op de plaals stond van het tegenwoordige en daar ongeveer een eeuw vroeger gesticht was — nog in Gothische stijl. In ds raadszaal kan men 'n gesneden plafond vinden met het zinnebeeld der stad met opgeheven schild, tronend op de woiken. Hoogerop de bekransde gerechtigheid, en de wetenschap met spiegel en slang, terwijl nijd en ondeugd voor deze machten vluchten. • • • Buiten had de regen opgehouden en Workum was uit zijn stilte ontwaakt de vreemde sprookjesstilte, welke heer schen kan over een doode stad. Op de Wijmerts, het oude gedempte grachtje, speelden de kinderen op de ronde veldkeien van het trottoir en een oude man met een ringbaardje kwam in de geopende deur staan, en keek naar de ruimende lucht, al trekkend aan een groote, Zondagsche sigaar. Recht voor ons verrees de „Theebus", de oude toren, beeld van tè stoere grootheid in deze omgeving van het stadsgrachtje met zijn eenvoudige burgerwoninkjes, waartusschen als oude kleinooden nog de geveltjes uit de 17e en 18e eeuw prijken, met de piepende pomp, met de stoepjes en kettingen en het krullende smeedwerk DRIE GILDEBAREN TE WORKUM. --- Jtjïfl Kwaliteit, smaak, zuiverheid— Cgjg7 alle volmaakt! Qa over op Wj CHIEF WHIP 7\ OOK MET KURK MONDSTUK ---