Vee-en Veld kroniek CDVIII. DE BOER EN ZIJN WERK. Wij moeten het op deze plaats nog maar weer eens hebben over den boer en zijn werk, den landbouwer en zijn bedrijf, zooals men het zakelijker pleegt te noemen. Er is zeer langen tijd iets niet in orde geweest met die twee en hun onderlinge verhouding. De boer is wel tot landbouwer geworden, hij heeft zich ook wel, dank zij het ver oan zich heen grijpende onderricht op bedrijfsgebied, ontwikkeld en uitgebouwd tot een deelgenoot in een groote werkgemeenschap, waarbij we even aan onze landbouwcoöperaties moeten terugdenken, doch deze deelgenoot heeft daarin langen tijd niet die plaats gehad, die hem oorspronkelijk wel was toegedacht. Wij behoeven de geheele ontwikkelingsgeschiedenis van de bedrijfscoöperaties op landbouwgebied niet terug le loopen, maar alles is nog te dicht bij om niet te vergeten, dat de grooten in deze groote werkgemeenschap zich veel beter konden handhaven dan de kleinen, om van de werknemers in dit groote verband nog maar niet te reppen. Wat heeft de landbouwcoöperatie eigenlijk ten aanzien van de groote vraagstukken van den arbeid gedaan? Dat waren nu wel geen vraagstukken, die met het in zee gaan van de coöperatieve bedrijfsontwikkeling bovenaan op den vrachtbrief stonden, maar de voortbrenging, de verwerking en de afzet van landbouwproducten houden zoo ten nauwste met het begrip arbeid in oorspronkelijk en zin verband, dat men hier wel allerminst, de klare ziel van de bonte negotie zou mogen scheiden. En toch is dit hier gebeurd en het is als een ramp, en niet minder, over onze bedrijven komen hangen. En nog is het een groot wonder, dat men eindelijk weer eens kan spreken en schrijven over een boerenziel. Reeds heeft Prof. Diepenhorst in zijn boek „Onze Landbouw" (1933) een geheel hoofdstuk aan dit welhaast vergeten onderwerp gewijd. Deze deskundige schrijver besloot reeds zijn ontboezeming met een zeker pessimisme, waarbij hij zijn teekening van de boerenziel niet opwekkend noemde, alhoewel toch ook geenszins troosteloos. Daar leeft in een breede laag van onze buitenlieden, aldus Prof. Diepenhorst, nog een ongekunstelde reinheid van gemoed, een dege degelijkheid, een blijmoedige eenvoud, een innige godsvrucht, die slechts tot onherstelbare schade van het gansche volksleven kunnen te loor gaan. Reeds ie veel van het zuivere goud verdonkerd. Gansche streken verzonken in ongeloof en materialisme, werden aan den invloed der christelijke religie onttrokken. Hier betaamt een ernstige waarschuwing, dat zij, die op het platteland tot leiding geroepen zijn, waken en nog eens waken, om geen middel tot stuiting van dit proces voorbij te laten gaan. Echter, en nu komen we weer tot de kern van ons probleem, dat ook het probleem van dezen tijd zal zijn, de ziel van den boer moet door- en uitstralen in zijn arbeid, waardoor hij aan het simpele werk een hoogeren zin kan verleenen. terwijl anderzijds dit werk in hoogeren zin hem teekent, vormt en adelt tot een kloek en gehard mensch in het zinrijke natuurleven. En zoo hebben de groote meesters hem eenmaal nageteekend, met verweerd gelaat, met in den waren zin. des woords- machtige handen. Naar den mensch geeproken, de groote beheerecher van zijn werk. Er ligt een groote tijds- en leveneruimte tusschen die allergrootste bloeiperiode in ons volksleven en het tijdperk van de matelooze steriliteit, waarin we ons nu bevinden. De oude tijden keeren nimmer weer, ooi? de boerenstand heeft veel verzaakt en veel verlies geleden, doch men kan in het boerinmilieu nog< van de wisseling -lor «seizoenen spreken Men wordt daar nog wel begrepen, wanneer men zegt. dat na regen zonneschijn komt, dat in den herfst de bladeren vallen en het voorjaar is bezield van het jonge en nieuwe ontluikende leven. En daar is ook nog het geloof aan iets nieuws, iets beters, waaraan men zich kan en wil geven, in vol vertrouwen, in volle overgave en met volle toewijding, ja met den inzet van de algeheele persoonlijkheid. Dit nieuwe, en dit betere kan echter niet tot stand worden gebracht, zoolang de mensch niet iets van zijn persoonlijkheid kan geven, door middel van zijn werk aan een zaak, die hem ook in den een of anderen zin eigen of geëigend is. De arbeid wil en moet meer zijn dan een offerte van mensohelijke energie, kennis of kundigheid en het loon, de salarisschaal en de prijzen van de voortbrenging zijn niet meer de eenige maatstaven, die den arbeid waardeeren. De arbeid moet weer een persoonlijke inslag kunnen krijgen, de mensch moet zijn werk weer kunnen beheerechen, er zichzelf in kunnen terugvinden, dan aa! ook de vreugde tot dat werk weer terugkeeTen, dan zal ook de zin van het werk weer kunnen worden uitgegraven, met veel moeite, met veel volharding, maar ook met veel innerlijke zelfbevrediging. Wij komen op den boer en zijn werk terug, omdat daar dicht bij den bodem de aanknoopingspunten liggen voor de nieuwe verhoudingen. Moet het hier een betere arbeidsverdeeling zijn, moet het tempo van den landarbeid nog weer hooger worden opgevoerd, moeten de boeren, moet de geheele plattelandsbevolking op een hooger levensniveau worden gebracht? Dit is allee natuurlijk zeer aantrekkelijk, maar gesteld nu eens, dat we dit met onze technische hulpmiddelen in betrekkelijk zeer korten tijd bereikt zullen hebben. Dan ie daarmee nog niet een nieuwe positieve inhoud aan het werk gegeven, dan is daarmee nog niet die onvruchtbaar makende, ja welhaast dcodende factor van ons afgenomen die 't werk tot 'n vloek maakt, waar 't een zegen behoord-e te zijn. Het gaat hier om een stelsel van afbraak tegenover een plan tot opbouw, het gaat hier om de analyse tegenover de synteee en de omwenteling vanaf het vormlooze puin tot in de richtitisr van de klare vormgevende constructie moet in het persoonlijk leven van iederen werker zelf voltrokken kunnen worden. Hij dient te weten dat hij op zijn alledaagschen post mede is aangetreden in de rijen van millioenen werkere, die bezig zijn de fundamenten te graven voor een nieuwe samenleving. In dit groote werk moet ook de landbouw gevoegd worden en dat kan niet meer op de oud© technische en economische wijze geschieden, die het werkelijke landbouwleven naar de verstarring, naar de verkommering, naar de totale onvruchtbaarheid zou hebben gevoerd. Thans zit de lucht vol lentegerucht. Ook de boer moet zijn werk weer voor vol leeren aanzien en het zal weer eens werkelijk zomer worden. Voor de trouwe viervoeters is er druk werk, nu op het land de benzine vragende machine is uitgeschakeld. --- Hoe benutten wij het paard op zijn voordeeligst? Allerlei kwesties op het gebied van paardentractte, die reede lang vergeten waren, komen thans weer op den voorgrond. Een veertig jaar geleden werd ei heftig over gediscussieerd hoe hoog de raderen moesten wezen van den wagen, hoe de haam moest zijn en wat beter was een haam of een borsttuig, hoe de strengen moeeten loopen, of je paardenbesohermers mo-3St georuiken, enz. Deze dingen zijn alle weer belangrijk geworden. Het Ut r. Dgb 1. zegt hier«an: Beginnen we met den wayen zelf. Van belang is, dat de wielen en assen volkomen parallel ten opzicate van elkaar staan. De disselboom m-oet absoluut rechthoekig staan op de vooras en er moet vooral voor gezorgd worden, dat de boom bij het draaien van het voorstel niet naar boven wipt, daar dit leelijke drukkingen in de schouder-streek kan veroorzaken. De wielsn van den wagen moeten niet te ver van elkaar iiggen en ook niet te klein zijn. Hoe groot«r hex wiel, hoe minder vaak het moet wentelen om eenzelfden weg af te leggen, hoe minder wrijving er dus overwonnen moet worden. Oude autoonderstellen, waarbij de ass-m in kogeüsgers loopen, kunnen hiervoor dus mooi gebruiüt worden. Ook heeft een groot wiel het voordeel, dat het makkelijker over oneffenheden in den weg heenrolt, dan een klein wiel. Bij zwaar beladen wagens verhoogen dus kleine wielen den last, die het paard moet trekken. In landen als b.v. Hongarije, waar nog veel paardentractie is, komen wielen voor van wel om en nabij de 1.80 M. Een groot verschil maakt het verder, hop men den wagen belast. Op harde wegen is» het het beste den last zooveel mogelijk ofl de achteras te leggen. Moet men op hobbelige wegen rijden, dan is het aan te beve'-en om den last gelijkmatig over den heelen wagen te verdeelen. Het paard trekt door middel van een borsttuig of een haam. Een borsttuig is voor het trekken van zware vrachten niet aan te bevelen, want het oefent hierbij een zijde- Kngschen druk op het paard uit, waardoor de ademhaling belemmerd wordt. Beter ie het daarom een haam te gebruiken. Het haam moet precies passen om geen drukkingen op den hals en langs de randen van de schouderbladen te veroorzaken. Het aanleggen er van moet zorgvuldig gebeuren en 'e avonds bij het afnemen moet de huid ter plaatse goed gecontroleerd worden op kneuzingen. Aan het haam vast komen de strengen, die schuin 'naar onderen verloopen naar de trekknuppels. Worden ze te veel onderaan vastgemaakt, dan wordt het paard naar voren getrokken en raakt het haam bovenaan zijn aanraking met het schouderblad kwijt. Het juiste punt voor aanhechting ligt ongeveer midden op het schouderblad. Van hier loopen dan de zijstrengen met een hoek van 15 gr. naar de trekknuppels. Het spreekt van zelf, dat we voor het paard zelf de uiterste zorg moeten hebben. Wat de stalling betreft, diene men — indien een garage hiervoor moet worden ingericht — het volgende in het oog te houden. Als goede garage mag worden genoemd een, waarvan de muren van beton of van baksteen zijn opgetrokken en die flinke deuren en voldoende ramen heeft, terwijl de hoogte minstens twee en een halve meter moet zijn. Een houten garage of een van gegolfd plaatijzer zijn niet voor het doel geschikt. Beide tochten spoedig en vooral de laatste kan des zomers heet worden. De temperatuur in een paardenstal moet liggen tusschen de vijftien en zeventien graden Celsius. Hitte en tocht maken het verblijf voor het dier zeer onaangenaam en het resultaat is op zijn minst genomen een behoorlijke verkoudheid. Is onze garage nu groot genoeg om één of meer paarden te kunnen herbergen? Dit hangt ten nauwste samen met de ventilatie. Volgens berekening moet voor een groot dier zestig kubieke meter frissche lucht aangevoerd kunnen worden. Daar er niet vaker dan twee tot drie maal per uur geventileerd mag worden, omdat anders tocht optreedt, moet het dier dus steeds twintig kubieke meter tot zijn beschikking hebben. Nemen we nu aan, dat onze nieuwe stal 2'/a meter hoog is, dan heeft elk paard een grondoppervlak van acht vierkante meter noodig. Met deze wetenschap kunnen we snel uitrekenen of de beschikbare ruimte groot genoeg is. Het paard plaatsen we zoo, dat het licht op de achterband valt. Schijnt het te direct in de oogen, dan kan dit aanleiding geven tot oogontsteking. Door de ramen aan de zijkanten blauw te verven nemen we het ergste licht weg, waarbij nog komt, dat blauw licht 'n goed middel tegen vliegen is. De standplaats moet zóó zijn, dat het dier er gemakkelijk in kan liggen en opstaan. Voor een normaal werkpaard is dit een vak van drie meter lang en anderhalve meter breedte. De bodem moet eigenlijk iets naar achteren afbellen, terwijl er achter de paarden dan een kleine goot moet zijn, die uitloopt in een putje. Maar dit wordt nogal kostbaar. Heel goed gaat het ook door in het vak een dikke laag turfstrooisel of een flink pak roggestroo te doen. Er achter leggen we dan een stevige balk om het geheel netjes af te sluiten. In dit geval moet er wel eiken dag goed voor gezorgd worden, dat alle natte turfstrooisel of stroo te zamen m-et den mest achter de paarden vandaan gehaald wordt en door nieuw vervangen, daar vooral nat turfstrooisel spoedig aanleiding kan geven tot boefziekten. Voor het hooi hebben we een ijzeren ruif nood ia', die op hoofdhoogte van het paard aan den muur bevestigd wordt. Voor het paard op ongeveer één meter vijf en twintig van den grond af wordt de voedertafel gemaakt. Het voordeelisst maar toch zeer doelmatig kan dit geschieden van stevig hout, bekleed met zink. We sparen hierin twee gaten uit. In het ééne gat komt een niet te groot gegalvaniseerd waschteiltje te hangen om als krib voor de haver dienst te doen, terwijl in het andere gat een dito emmer voor het drinkwater geniaalst word! Dat de behandeling van het trekpaard thans aller aandacht verdient, is ook begrepen door de Nederlandsche Vereeniging tot Bescherming van Dieren, Prinses Mariestraat 40, Den Haag, die een brochure samenstelde, welke gratis beschikbaar wordt gesteld en waarin in het bijzonder over het aanspannen en het tuig goede raadgevingen worden verstrekt, door mooie foto's verduidelijkt. --- Het halsteren van rundvee. De Vereeniging v-oor Dierenbescherming geeft in haar maandblad een afbeelding weer van een tweetal plaquettes, waarop is weergegeven de juiste en de foutieve wijze van halsteren van rundvee. Beide plaquettes zijn aangebracht op de nieuwe veemarkt te Assen. De juiste manier is met breed halster achter de horens langs en vóór de ooren, waarbij het trek- of leidtouw boven op den neus bevestigd is. Verkeerd is, indien men een smalle band achter de horens en ooren langs laat loopen, waarbij het trek- of leidtouw onder de kaken is bevestigd en waarbij dus het dier gedwongen wordt bij aantrekken van dat touw zn kop onnatuurlijk omhoog te houden, hetgeen pijnlijk en kwellend is en mitsdien een overtreding zou kunnen opleveren van art. 455 van het Wetboek van Strafrecht. Gewoonlijk wordt één halster voor paarden en koeien gebruikt en dan juist die, waarbij het trek- of leidtouw onder de kaken van de dieren is bevestigd, hetgeen voor een rund fout is. De lichaamsbouw, van paard en rund zijn immers geheel verschillend. Het eerste draagt den kop omhoog, de andere meer naar beneden. --- Stoppelgewassen. Een vorige maal bespraken wij de teelt van stoppelknollen. Naast deze spelen mergkool, boterzaad en spurrie een belangrijke rol, terwijl Chineesche radijs waard is om er een proef mede te nemen. Dat de opbrengsten van deze stóppelgewaesen nogal wat uiteen kunnen loopen, ligt voor de hand, daar grondsoort, zaaitijd en bemesting veei kunnen verschillen. • Hieronder volgen de kemiddelde opbrengsten, die aan het Na- Co Vo ontleend zijn. (Alles per H.A.) Versche droge opbrengst slof eiwit K.G. K.G. K.G. 1. Stoppelknollen 50.000 4900 725 2. Mergkool (gez.) 30.000 3000 660 Mergkool (gepl.) 40.000 4400 880 3. Boterzaad 22.000 2860 543 4. Spurrie 18.000 2700 430 5. Chin. radijs 35.000 3500 665 Al deze gewassen worden in Juli/Aug. gezaaid, terwijl de oogsttijd valt in October of later. Mergkool bestaat voor ongeveer 55 % uit blad en voor 45 % uit verdikte, met merg gevulde stengels, welke door het vee met graagte worden opgenomen. Het verschil in droge stof-gehalte met stoppelknollen is niet groot; wel is het ruw-eiwit in de droge stof bij mergkool hooger. Bij mergkool is dit 20 a 22 %, terwijl dit bij rapen 12% in de knol en 18 % in het lof bedraagt. Wordt mergkool gelijk gezaaid met knollen, bijv. in 't begin van Aug., dan is de opbrengst aan droge stof en ruweiwit belangrijk lager dan bij knollen. Het verdient derhalve geen aanbeveling om op die wijze mergkool te verbouwen. Wordt deze koolsoort echter tijdig op een plantbed gezaaid en dan in een vroegen stoppel uitgeplant, dan kan de opbrengst veel hooger zijn. Maar men moet niet vergeten, dat het verplanten van kool (op 35 X 35 c.M.) veel meer werk vereischt dan 't zaaien van knollen. Ook het zaaizaad kost belangrijk meer. --- Het voordeel van mergkool is echter, dat het tegen vorst bestand is en dus later geoogst kan worden. Maar ook dit voordeel valt weg als de knollen op de Finsche methode ingekuild worden. Immers ook dan kan men in de wintermaanden knollen vervoederen. Alleen voor het geval men geen voldoende zaad van goede knolsoorten kan krijgen, maar wél de beschikking heeft over voederkoolplanten, kan men daaraan de voorkeur geven. De verbouw van spurrie neemt af, al zijn er enkele redenen, waarom in enkele streken nog aan dien verbouw wordt vastgehouden. Het zaad is goedkoop en de Btoppel vraagt geen bemesting. Toch is ons gebleken, dat spurrie het na een flinke stikstofbemesting veel beter doet. Bij gunstig weer groeit ze vlug en za groeit overal, ook op te zure gronden; waar knollen het niet meer doen. Naar onze meening zijn bemesting en zuurgraad van den bodem de beide voornaamste factoren, die den sjiurriebouw in stand houden. Toch zouden we in een dergelijk geval door een kalkbemesting den grond minder zuur maken, zoodat ook knollen verbouwd, kunnen worden, die volgens bovenstaand overzicht bijna tweemaal zooveel voederwaarde leveren. --- Boterzaad biedt als stoppelgewas ook enkele voordcelen. Het kan nog in 't laatst van Augustus gezaaid worden, wat te pas kan komen bij een laten stoppel, zooals van witte haver. Het onkruid wordt door dichten stand en snellen groei verstikt, terwijl het den grond in een goeden structuur achterlaat. Het is snel en gemakkelijk te oogsten en blijft schooner dan knolgroen. Noodzakelijk is een vochthoudende, vruchtbare bodem. Anders schiet ze gemakkelijk in het zaad en levert aldus weinig massa, die bovendien spoedig hard wordt. De hoeveelheid zaaizaad bedraagt 12 K.G. per H.A. De Chineesche radijs kan eenige vorst verdragen, doch de smakelijkheid schijnt niet bijzonder goed te zijn. Per H.A. is 10—12 K.G. zaaizaad noodig. De opbrengst is hooger dan van spurrie en boterzaad. AMSO. --- Uitvoer van Duitsche landbouwmachines. Het Ned. Perskantoor te Berlijn schrijft De Duitsche landbouwmachine-nijverheid kon de waarde van haar productie, die ten jare 1932 100 millioen R.M. beliep, in 1938 tot 365 millioen RM opvoeren. Dat de productiemogelijkheden sterk kunnen verhoogd worden, wordt bewezen door de productie der tractors. In 1935 beliep deze 8000 stuks per jaar en in 1938 reeds 30.000 stuks. Na den oorlog aal men in staat zijn er 50 a 60.000 te bouwen. De uitvoer van het jaar 1938 in landbouwgereedschappen ging hoofdzakelijk naar Nederland, Roemenië, Zuid-Afrika, Brazilië en andere Zuid-Amerikaansche landen. De uitvoer van maaimachines nam geweldig toe, en wel in overwegende mate naar Denemarken, Letland, Joego-Slavië, België, Irak en Uruguay. Dorschmachines werden in de eerste plaats geleverd aan Nederland, Roemenië en Griekenland. In zoover gedurende den oorlog de uitvoer naar overzeesche landen niet mogelijk is, zal de export zich nog meer toespitsen op de Noorsche Staten alsook op Oostelijk en Zuid-Oostelijk Europa. --- Is plotselinge voederverwisseling nadeelig? Een Amerikaansch vakblad maakt melding van een onderzoek, dat werd ingesteld naar den invloed van de voederwisseling op de productie. Er werd bij een aantal bennen in de loop van een jaar vier keer ander (geen slechter) voeder gegeven. Deze hennen legden over het geheele jaar slechts twee eieren minder dan de vergelijkingstoomen die het heele jaar hetzelfde voeder kregen. --- Pluim en Kwak DE TWEE LEUKE VAGEBONDEN 89 Frank en vrij zweefden onze vagebonden door de lucht nu recht op een boerderij aan. Op het dak van die boerderij stond een paal met een wagenrad en op dat wiel hadden twee ooievaars hun nest gebouwd. Er zaten jongen in dat nest. Pluim was doodsbang, dat hij tegen den paal zou aanbotsen. Maar het windje wakkerde gelukkig wat aan en zoo gingen ze weer de hoogte in, juist over het nest heen. De staart zweefde over het nest. Kwak keek nog even om en zag, hoe een der jongen naar den staart hapte, denkend dat het een kikker was. In de verte kwam een der oude ooievaars aanzweven, wel een beetje ongerust, hoe het met zijn kindertjes zou afloopen. Maar de jongens zweefden prachtig verder. Op het erf van de boerderij stonden eenige kinderen, die met open mond naar het wonder stonden te kijken. Ze konden maar niet begrijpen, hoe die twee daar in de lucht kwamen. — Daag wuifde Kwak en 6poedig waren ze achter het dak verdwenen, be- nieuwd welke nieuwe avonturen ze nog zouden beleven. --- DELFIA --- Pluimvee De geregeld gevulde voedertroggen. Een Amerikaansch pluimveeblad behandelt de vraag; of 't wenschelijk is, dat de kippen den ganschen dag kunnen eten en dientengevolge steeds volle darmen hebben. Het blad.is van oordeel, dat zulks niet wenschelijk is en dat het verkieslijker is de dieren 2 of 3 keer per dag te voederen. Ze hebben dan vaker ledige darmen en er bestaat de mogelijkheid, dat dan ook bacteriën uit de darmen worden verwijderd, hetwelk stellig niet gebeurt, wanneer de darmen den heelen dag vrij vol zijn. Blijkens het resultaat van de nieuwe onderzoekingen zijn de dieren, die den heelen dag eten kunnen, ook lichter vatbaar voor verlamming dan dieren, die op gezette tijden hun maaltijden bekomen. --- De zorg voor de jonge hennen. Het ligt voor de hand, dat we thans, meer dan ooit, er voor moeten zorgen, dat de jonge hennetjes, als zij straks haar taak zullen moeten gaan volbrengen, daartoe ook bij machte zijn. Dit geldt ook voor de overjarige kippen, maar we zullen het dit jaar in hoofdzaak wel van het jonge geslacht moeten hebben. Om gehard en sterk te zijn, hebben de hennen noodig, zoo schrijft de „Bedrijfspluim veehouder: 1. dat de afstamming goed is. ledere jonge hen, welke in haar uiterlijk en in haar levenslust niet van de beste is, moeten we weg doen; 2. dat wij de hennetjes niet forceeren tot een te spoediger leg, waar we zeker geen voordeel vari zullen hebben. 3. dat wij waken tegen de ziekte, die er in den aanvang zoo onschuldig uitziet, maar die den winterleg maar al te dikwijls tegenhoudt: de natte neuzen. Het aantal dooden, dat door de snot wordt opgeëischt, is in den regel niet zoo heel groot, maar de achteruitzetting in conditie is het wèl en de eieren laten op zich wachten, wanneer wij deze kwaal de kans bieden om op te treden. De jonge hennen dienen op verstandige wijze te worden afgehard en wat daaronder verstaan wordt, blijkt uit de volgende punten; 4. dat wij zoowel overdag als 's nachts zorgen voor frissche lucht in den stal. De ramen en de deuren open, ook als het eens wat minder warm zomerweer is; 5. dat de hokken niet te vol zijn, want de ventilatie wordt bemoeilijkt, wanneer het aantal hennen niet ir evenredigheid staat tot de beschikbare ruimte; 6. dat wij jong bij jong en oud bij oud laten. Geen jonge hennen bij de overjarige, ook al zou het gemakkelijker zijn om van twee hokken er één te maken en geen jonge hennen van uiteenloopenden leeftijd bij elkander; -7. dat wij zorg dragen voor droogte in den stal. Goede ventilatie is daarvoor nummer één; vermijding van overbevolking houdt daarmede nauw verband en het gebruik van drinkbakken. welke geen gelegenheid bieden om met het water te morsen is al even belangrijk. Plaats de drinkbakken op gazen ramen: 8. dat wij de bloedluis verre houden, want zij verzwakt de dieren, omdat zij hun het bloed ontrooft. Geen lapmiddeltjes van water met een scheutje creoline er in, maar kwasten met onverdunde carbolineum, overal waar zij zich vertoont. De onderkant van de zitstokken, de blokken, waarop deze steunen, de naden tusschen de planken, de legnesten, alles regelmatig controleeren, of zij zich er gevestigd heeft en terstond ingrijpen, wanneer dit het geval mocht zijn; 9. dat wij vrijen uitloop geven met jong groen, dat er bij felle zonneschijn gelegenheid bestaat om de schaduw op te zoeken', dat wij steeds voor frisch drinkwater zorgen; 10. dat de huisvesting prima in orde is tegen den herfst. Reparaties en verbeteringen moeten nü worden aangebracht; de daken, de deuren en de vensters moeten worden nagezien. Van de oude hennen zullen wij er niet zoo heel veel overhouden en de regels, welke hierboven voor de jeugd werden gegeven, gelden ook voor haar. Ze zijn streng geselecteerd; wat niet tot het allerbeste behoort, is verwijderd. Hennen, welke nu reeds beginnen te ruien zijn verdwenen, wij hebben er streng op toe gezien en wij blij v e n er op toezien, want de late ruisters geven ons de meeste voordcelen. Wat te veel vet had aangezet of wat te zeer vermagerd is, werd uitgeschakeld. Wij bevorderen, dat zij na den rui weer spoedig aan den leg gaan, door ze niet meer te verhokken. Vóór September moeten zij haar winterverblijf betrokken hebben en verplaatsingen of bijvoeging van andere hennen late men achterwege. Tijdig zorgen wij ook voor behoorlijke afsluiting om kunstverlichting te kunnen toepassen. --- Eieren, die weggestoken worden. Er is bij onze kippen niet veel meer van de natuur overgebleven. Als men het aantal eieren ziet, dat een kip kan leggen en in welken tijd van het jaar, hoe de kuikens worden gebroed en opgefokt, dan is daar weinig natuurlijks meer in te bespeuren. Zoo komt bij de Wit-Leghorns broedschheid amper meer voor. Echter allemaal zijn ze die natuurlijke eigenschappen nog niet vergeten. De wat zwaardere rassen doen er meer aan en wie Blauwen heeft, weet pas wat last en schade de drukke broedschheid geeft. Hoe weinig bij ons meest gehouden bedrijfsras de broedschheid ook moge voorkomen neemt dit toch niet weg, dat ze schade kan doen, zegt de „Bedrijfspluimveehouder". Nu meer dan ooit is het ontoelaatbaar om hennen hun natuurlijke neiging te laten uitvieren. Wanneer het toch zoo ver is gekomen dat een kloek met haar kuikens te voorschijn komt, dan is de verstandigste maatregel, welke we kunnen nemen, de kuikens af te maken en de kloek voor de pot te bestemmen. Het lijkt wreed maar, wanner we bedenken, dat er van zulke late kuikens toch niets terecht komt, wordt dat wreede veel verzacht. Veel beter is evenwel dat we het niet zoo ver laten komen. Op de boerderijen, waar de kippen vrij op het erf rondloopen, lijkt dat moeilijk, doch wanneer we maar een beetje opletten, kan men het ook daar voorkomen. Het eenige, wat men te doen heeft, is regelmatig luisteren of er ook kloekende dieren zijn. In gewone gevallen vinden we die op de nesten, doch wanneer we er een kloekster tusschen hooren, terwijl de nesten tegen den avond vrij zijn, wordt het tijd, dat we dat dier even in de gaten houden. Is het een hen welke ergens haar eieren heeft weggestoken, dan zal men gemakkelijk haar spoor kunnen volgen en de verdere nadeelen wegnemen. Vinden we een nest met eieren, deze nooit zonder controle voor den verkoop bestemmen. Zulke eieren zijn onvoldoende betrouwbaar. Aangeraden wordt ze één voor één in een kommetje stuk te slaan en voor zoover blijkt, dat ze jiog frisch zijn, ze voor eigen huishouden te benutten. ---