Omstreeks 1840. de andere werkers, die nooit een deel van het ingepolderde land hebben kunnen verwerven, ook gaat. Hij, die opstaat tegen den ongunst der tijden en de kracht in zich voelt om vanhier te trekken, zoekt met de zijnen een nieuwe en betere toekomst in Amerika. De anderen blijven en schikken zich noodgedwongen; allen, de armen zoowel als de rijken waren afstammelingen van hen, die eens gezamenlijk dit vette land aan de macht van de zee wisten te ontrukken. --- Omstreeks 1890. ER gingen weer eenige tientallen jaren voorbij en de oogsten waren rijk en overvloedig geweest, het geslacht won nog «efds in geldmacht en aanzien en verwierf bnhel gemeene volk den naam van „De rike . Onverschillig of het een oude betrot, die moederziel alleen en los-lui in den hoek van de open chais hangend, langs de rechte dijken en smalle waters door zijn landerijen reed om zijn vruchten en kudden vee te echouwen, of een jonge, die statig en hoog in een ranke tilbury niet een even voorname boerendochter naast zich ter atadskermis toog, h©t volk, dat in bet veld werkte of langs den weg stond, tornde zijn ontzag niet door een buienden groet, want allen hebben etuve ruggen wat dat aangaat, maar hun mompelend: „de rike" getuio-.de van eên onderscheiding, die slechts weinigen betoond werd. Hel gold, dit dient nog apart vermeld, niet uitsluitend den rijkdom. Als een van dit oud geslacht zich niet te buiten ging aan grove spot, onzinnig vloeken of buitensporige drinkgelagen; als hij prijzen wem mei knap fokvee en de arbeiders behoorlijk loonde, dan hield dit „de rike" ook een zekere achting in. En er kwamen, zooals steeds, magere iaren na de vette. En nu toonde het volk zich niet gezind om nog eens weer alleen den last op zich te nemen. Zij, die dit land mee hadden helpen ontginnen, die al hun lichaamskracht gaven'en hun ervaring mee inzetten om het te doen bloeien, wenschlon niet prijs gegeven te worden aan de bitterste armoede, omdat niet z ij. maar de an deren reserves hadden gekweekt voor den kwaden dag. Men zou zeegen, dat het rijke boerenvolk dit wel moest inzien en vandaag den dag ie het reeds zoover en zweren zij, dat den werkman recht zal geschieden, 'hoe de oogeten ook mogen uitvallen. Achteraf wordt gezegd, dat zij het in die sombere na-tachtiger jaren ook wel inzagen voor zoover „de goudene tiid" hun zinnen niet gelheel vertroebeld had. En dat ook de talrijke leden van het oude geslacht wel bereid waren gevonden om de hun gestelde looneiechen in te willigen. Maar dat de woordvoerder en leider van hun arbeiders uit den vreemde kwam en dat de vorm van het gemeenschappelijk verzet hun tegen etend. De sociaal-democraten — verachtelijk „sosialen" genoemd — met hen wilden zij niet onderhandelen. Toen zij hun dwaling inzagen en moesten erkennen, dat deze macht tenslotte de hunne te boven zou gaan, was het te laat. Ten onrechte is er beweerd, dat de strijd een zuivere loonstrijd geweest zou zijn; het was een nunrlitskwestie. De arbeiders wilden niet .meer afhankelijk zijn, zij konden geen enkel kwaad risico dragen. Fn de boeren en zeker die van het oude seslaeht wilden geeji der oude voorrechten afstaan. Het land behoorde hun, alsmede de behuizingen, de heerlijke zalhen met de sierlijke singels, koetshuizen enzoovoort. En de gronden, goed beschermd door koopbrieven. zuiver afgebakend op kadaeterkaarten, waren onaantastbaar. Immers, het zou tegen de wereldorde indruisen en en eerder zou de Waddeii7.ee weer het land overstroomen eer een arbeider zich bezitter zon kunnen en mogen noemen van „een heerlijke zathe." Edoch, de huizing was naakt en onbeschermd ta den langen duisteren winternacht en omdat de arbeiders, toen nog zich anarchisten noemende, in arrenmoede meenden van hun macht te moeten getuigen om het lot gunstiger voor zich te stemmen, deden zij een paar huizen in vlammen opgaan — een schokkende gebeurtenis in deze streken. Leidde dit tot het doel? Hierover willen wij in deze aanhaling uit een oude kroniek niet uitweiden, maar ons beperken tot het verband, dat er bestaat tusschen deze gewelddaad en het feit,-dat een deel der leden van het oude geslacht het land verliet, waar hun voorvaderen gewoond hadden sedert drie eeuwen en dat dige, kenmerken droeg van hun kloeke werken. Zij waren het nu, die uittrokken. Weliswaar niet op de wijze van de minder bevoorrechten, hun arbeiders en gardeniers. die omstreeks 1810 met de hooiwagen naar Harlingen reden en in het stinkende ruim van een trage zeiler den Oceaan overstaken. Zij vertrokken naar de nabijheid van de stad en daar werden voor die dagen sierlijke huizingen gebouwd, op een „koud steed", die in pracht ein luister hun oude plantagiën weldra verre overtroffen. Of het zuivere vrees geweest is, die hen noopte te vertrekken? Wij gelooven het niet. .Wel was er de wenech om ongestoord te kunnen voortbouwen aan de levenstaak, het beoefenen van het boerenbedrijf in de perfectie en het fokken van eerste klas vee. Natuurlijk bleef bij een groot gedeelte van het gemeen© volk de gedachte voortleven, dat de verhuizing onvrijwillig en aan vrees toe te schrijven was. „Sy binne benauwd worren. Sy 'hate 't Socialisme." Ook dit alles behoort reeds tot een welhaast grijs verleden en de huizingen van toen. hoewel nog behoorende tot de weelderigste en meest pompeuze van ons nederig gewest, zijn alle omringd van zwaar opgaand geboomte. Het vee, op deze moderne zalhen geteeld, is welhaast wereldvermaard en draagt den roem uit over oceanen. 8..a. --- Provinciale Staten. VOORSTELLEN. Bezoldiging ambtenaren Keuringsdienst. De jaarwedde van die administratie-ambtenaren 2e klasse bij dten Keuringsdienst bedraagt als maximum f 1400. Uitzicht op verdere verbetering bestaat nagenoeg niet. De Minister van Sociale Zaken heeft tegen verhooging in rang van laatst genoemden bezwaar gemaakt. De ervaring heeft geleerd dat positieverbetering door overgang in een andere betrekking practisch uitgesloten is. Het bedrag van f 1400 is eindsalarie, hetgeen Ged. Staten te laag achten. Zij stellen voor liet maximum dezer jaarwedde nader te bepalen op f 1600 en het getal der verhoogingen met twee te vermeerderen, ieder met f 100. --- Restauratie kerkgebouw Janurn. Sedert jaren worden pogingen gedaan om le komen tot restauratie van het oude niet meer in gebruik zijnde kerkje te Janurn. Het gebouw heeft de volle belangstelling van allen, die liefde hebben voor de Mliddeleeuweche bouwkunst. Gedu Staten verwijzen in hun voorstel om voor de restauratie subsidie te verleenen naar het rapport van de Rijks commissie voor Monumentenzorg, waarin de architectonische beteekenis van het gebouw wordt beschreven als „een buitengemeen karakteristiek specimen van onze romaansche baksteen-architectuur. Het gebouwtje behoort aan de kerkvoogdij van de Ned. Herv. Gemeente te Janurn, doch het wordt niet meer voor den eeredienst gebruikt; de gemeente heeft slechts 3 belijdende leden en 6 doop!eden De gemeente kan weinig aan de restauratie ten koste leggen, zelfs al zou de oorspronkelijke bestemming van het gebouw kunnen blijven behouden. Het is begrijpelijk, dat met een bedrag van f 10 van de gemeente en van f 30 van de kerk voogdlij, zooals werd toegezegd, het mogelijke wordt gedaan. Het Rijk, dat de restauratie wil steunen door een bijdrage van 50"% in de op f 7000 geraamde kosten, tot een maximum van f 3500, stelt als voorwaarde, dat het gebouw een nieuwe bestemming krijgt en dat ook de provincie en de burgerlijke gemeente financieele medewerking verleenen. Het bestuur van het Friesch Genootschap voor Geschied-, Oudheid- en Taalkunde wenscht nu het gebouw in te richten als een bescheiden architectuur-museum (ter plaatsing van grafeteenen, doopvonten, bouwfraguienten enz.) en ie tevens bereid het onderhoud op zich te nemen. De raad der gemeente Damtumadeel heeft voor de restauratie, behoudens goedkeuring van de Regeer ing een bijdrage van f 1000 toegestaan. Ged. Staten zijn van oordeel, dat er in dit zeer bijzondere geval, waar de kerkelijke gemeente niet tot het verleenen van een bijdrage van eenige beteekenis in staat is en ook op de Synode niet het gebruikelijke beroep kan worden gedaan en waar bovendien dit kerkje behoort tot de zeer weinige van dit type, die nog in onze provincie staan, aanleiding is een subsidie te verleenen van f 2000, d'.w.z. van 2/7 van het geraamde kostenbedrag. Hierdoor wordt afgeweken van den maatstaf, waarnaar tot dusver de provincie restauratie van historische monumenten subsideerde. Als een antecedent, waarop later door anderen een beroep zou kunnen worden gedaan, mag dit geval in geen enkel opzicht worden beschouwd. In totaal ie dan door Rijk, provincie en gemeente f 6.500 toegezegdi. Hierdoor is de restauratie nog niet geheel verzekerdi, maar Ged. Stalen verwachten, dat van de zijde van particulieren alsnog het ontbrekende zal worden bijgepast, zoodat de restauratie voortgang zal kunnen hebben. --- Huwelijkscadeau. Mevrouw: „Er zijn vier van mijn zakdoeken weg, Johanna; als je gaat trouwen, zal ik je er acht bij geven, dan heb je een dozijn." --- GREIDE EN BOUW. HERORIëNTEERING EN LANDBOUWORGANISATIE. VAN VERDEELDHEID NAAR EENHEID. DUITSCHLAND ALS NATUURLIJK ACHTERLAND. Belangwekkend is het, waar te nemen, hoe in vele kringen het besef levendig begint te worden, dat er een verleden is afgesloten en een nieuwe toekomst dient te worden opgebouwd, zoowel in economisch en sociaal, als ook in geestelijk opzicht. Aanvankelijk waren er velen, die het eigenlijk on vaderlandslievend vonden, wanneer men iets anders doet dan na-mijmeren over het verleden, maar dat is toch verkeerd. Weliswaar zijn we op zeer onzachte wijze in aanraking gekomen met het nieuwe, maar dat behoeft geen reden te zijn, om zich nu maar op het standpunt te gaan stellen, dat er niets veranderd is. In tegendeel, er is veel veranderd en we zullen groote veranderingen moeten gaan aanbrengen, daarbij bedenkende, dat zooals het was, het niet kon en mocht blijven. Groote, zeer groote vraagstukken (landbouw, werkloosheid, deskundigheid der overheid, onderlinge verdeeldheid enz. enz.) schreeuwden als het ware om een oplossing. Hoe de toekomst voor ons land en volk er uit zal zien? Niemand die het weet, maar dat er veel valt op te knappen, staat als een paal boven water. Terecht schreef dan ook de redacteur van het Geildiersche Landbouwblad: (de heer G. A. van der Ley): In bijna alle harten leeft het besef, dat het niet alleen de internationale verhoudingen zijn, die groote wijzigingen ondergaan, maar dat heel onze samenleving, heel de bouw van onze maatschappij aan den vooravond staan van ingrijpende veranderingen. Eén van deze wijzigingen raakt de verhouding tusschen enkeling en gemeenschap. We hebben in Nederland een periode achter ons, waarin het zwaartepunt, dat in de vorige eeuw voornamelijk bij den enkeling lag, geleidelijk bezig was zich te verschuiven naar de gemeenschap. Niet alleen het zich sterk ontwikkelende organisatieleven legde daarvan getuigenis af, maar dit kwam in toenemende mate ook tot uiting in de wetgeving van ons land. Vooral het organieatiojieven is in de laatste kwart eeuw in ong land sterk tot bloei gekomen. De solidariteiitcgedachle, die hierin tot ui'l>druikkin om een basis van samengaan te vinden tusochen de verschillende groepen bij voorbaat met onvruchtbaarheid geslagen. Zelfs de federatieve samenwerking „aan den top" fungeerde heel vaak krakend en stroef. Naar buiten wiet men den schoon en schijn meestal nog wel eenigszins te handhaven. Maar niemand, die geen vreemdeling was in dit Jeruzalem, onlging het, hoe daar achter de schermen vaak een verbitterde strijd gestreden werd. En helaas waarlijk niet altijd over dingen van beteekenis. Ook in de provincie lieten de irerhoudingen vaak te wensohen over. We herinneren o.a. aan den strijd rondom de oprichting van enkele pachtbureaux, over benoeminger vanwege de L.C.O's enz. We achten het thans niet meer den tijd, om hier de schuldvraag te stellen; we constateeren slechts de feiten. Het is thans meer dan ooit de tijd om hierover de spons le halen en deze periode eens en voorgoed af te sluiten. Als wij Nederlanders, iets hebben geleerd door hetgeen over ons is gekomen, dan moet het wei dit zijn, dat we ons hebben te bezinnen op datgene, wat ons afllen tezamen bindt en dat we dienen te zoeken naar een zoo intens mogelijke samenwerking. Deze moet verankerd zijn in onze nationale tradities en moet strekken tot den opbouw van een nieuwe samenleving. Christelijke ootmoed zal zich hierbij moeten paren aan nationale fierheid en waardigheid. Dit beteekent niet voor verschillende groepen een „offerfeest" van eigen beginselen. De groote Schepper aller dingen heeft niet alleen in de natuur Zijn heerlijkheid geopenbaard in een oneindige verscheidenheid, maar ook in het leven van de volken en de menschen onderling. Verscheidenheid van geestelijke schakeeringen vormt den rijkdom van ons volksleven. Maar als deze verscheidenheid wordt tot een oneindige ge-scheidenheid, dan wordt zij tot een vloek. In het verleden was dit helaas maar al te vaak het geval. In de beleving van de eenheid ie de verscheidenheid echter tot een zegen. Wij hopen, dat deze eenheid voortaan door het landbouwende volk niet inzet van alle krachten zal worden gezocht. We hebben de zekerheid, dat veler hart daarnaar uitgaat. Wanneer de drang daartoe maar sterk genoeg wordt, dan wordt de vorm, waarin dit nieuwe agrarische leven zich straks zal manifesteeren, als 't ware vanzelf geboren. Het is heel goed mogelijk, dat de oude vormen straks onbruikbaar blijken te zijn. Dat in niet erg, als de nieuwe vorm, die geboren wordt, maar plaats biedt aan den rijkdom der verscheidenheid, die uit de nieuwe en sterke eenheid van alle waarachtige leven opbloeit. Het is duidelijk, dat ons volk, nauw tezameei levend op een klein stukje aarde, en in een toestand, dat hooge eischen aan dit leven werden gesteld, niet den landbouw als zijn éénige bestaanebron kon zien. Handel, scheepvaart en industrie, niet inbegrip van de koloniale, moesten meewerken, om dit alles mogelijk te make*. Dat deze bronnen van inkomsten ook volle aandacht hadden, was dus begrijpelijk en volkomen verdedigbaar. Een andere vraag — en deze behandelt de voorzitter der Zuivelcentrale, de heer A. van Wijnen, in „De Producent" — is, of men daarbij wel het juiste miden heeft gehouden. Hij stelt de vraag nog anders, n.l. of de markt van het z.g. groot-kapitaal, hetwelk veel meer emplooi vindt in handel, industrie en scheepvaart, dan in de agrarische bedrijven, niet doelbewust heeft gestuurd naar een bevoordeeling van déze bedrijfstakken, soms rechtstreeks ten koste van de agrarische bedrijven. Bij de handelsovereenkomsten en clearingregelingen is dit z.i. zeker niet altijd een vraag geweest. Onder dit verleden staat thans, in elk geval tijdelijk, een streep. Nog onverminderd ie een groot deel der agrarische productie aangewezen op afzet buiten de landsgrenzen. Groote en diepgaande wijzigingen moeten daarin worden aangebracht. Er zal veel moeten worden gereorganiseerd en dat zal vele moeilijkheden met zich brengen, doch één ding staat voorloopig althans, wel vast, n.l. dat de groote Duitsche markt, nu méér dan tot dusver mogelijk bleek te zijn, het groote afzetgebied zal worden — zooals zij van n ature behoort te zijn — voor onze agrarische voortbrengselen, speciaal zuivel. Zeker, we zijn een overwonnen en bezet land en we hebben het zélf niet voor het zeggen, maar een nuchtere btoordecling moet een ieder toch duidelijk doen zijn, dat er zéér veel lorrHoh overeenstemmende belangen zijn tusschen de twee landen. Het industrieel sterk ontwikkelde Duitschland zal belangstelling hebben voor onze overschotten van agrarische producten, terwijl omgekeerd Duitschland behoefte heeft aan export van industrieproducten, waarvan Nederland (de Duit.xhe statistiek leert het!) de grootste afnemer is. Men moet in tijden als deze den zedelijken moed hebben, om naar lichtpunten te zoeken, in plaats van alles zwart in te zien. Natuurlijk maliën we nu en in de naaste toekomst een moeilijken tijd door, maar in de eerste plaats waren de afgeloopen lien jaren evenmin bestrooid met rozen en in de tweede plaats komt er vaak een geluk bij een ongeluk. Do landbouw, welks producten eeuwig noodig zullen zijn — al leek in de laatste tien jaren het tegendeel het geval te zijn — behoeft en mag zich dus geenszins over geven aan een dof pessimisme, want daarvoor is niet de allerminste reden. SJOERD UT IT FEAN --- Persnieuws. KEERPUNT DER TIJDEN. Onder dezen titel bespreekt de „Deutsche Zeitung" de toekomst der door Duitschland bezette gebieden: „Hebben de neutrale landen wel goed begrepen, dat zich in Duitschland sedert 1933 een wijziging heeft voltrokken van wereldhistorische beteekenis, welke voor. bestemd was om een geheel tijdperk af te lossen? Hebben zij eigenlijk niet voornamelijk geloofd, dat het mogelijk zou zijn zich op te sluiten in de sfeer van het historisch gegroeide door het wereldgebeuren te kleineeren en te ontkennen? Zeker, zij konden zeggen: „Wat hebben wij met Duitschland te maken? Wij stonden buiten Versailles en wenschen met uw nationaal-socialisme niets te doen te hebben". Inderdaad, en dit laatste behoeven zij ook niet. Maar het. gaat niet alleen over het nationaal-socialisme — een idee, die dóór en voor Duitschers is uitgedacht — maar over het angelsaksische-fransche principe tegen iedere Duitsche levensuiting. Het Britsche imperium zal in zijn huidige gedaante dien strijd niet overleven en met dit imperium za] ook het liberale systeem van de negentiend-8 eeuw ten onder gaan, nadat het overigens gedurende de laatste jaren reeds kunstmatig in het leven, was gehouden. De tijden, waarin men uitsluitend heil zag in het vrije ruilverkeer van goederen en waarin men tegelijkertijd een stillen en taaien economischen strijd voerde tegen landen als Duitschland en Italië, de tijden, waarin het individu zoo snel mogelijk ongehinderd rijk wenschte te worden en de beteekenis van zijn individueele bestaan gewichtiger vond dan de volkegemeenschap, die tijden zijn voorbij. Daarmee verdwijnen echter tegelijkertijd vele zaken, die sedert lang als waardemeter voor politieke, sociale en cultureele begrippen hadden gegolden. De lawine van 1933 is overgeslagen op de buurstaten en zal zelfs daar geen halt maken. Het nationaal-socialisme is geen exportartikel. Het gaat er slechts om, dat de landen, die met Duitsche tro&pen bezet zijn, beter begrip zullen krtjgen voor het „keerpunt der tijden", dat ook hen raakt". --- Zelfwegcijfering. Daaraan staan sommige Nederlanders schuldig als zij het doen voorkomen, dat Nederland een sociaal-achterlijk land zou zijn, dat veel van het buitenland leeren kan, aldus schrijft de Stand. „Dat is niet zoo — en wie het tegendeel betoogt is óf onkundig óf werkt met on zuivere motieven. De waarheid is toch, dat Nederland op bijna elk terrein aan de spits stond. Onze woningtoestanden waren beter' dan in alle ons omringende landen, ons sterftecijfer was laag, ons onderwijs stond op hoog peil, de verzorging van kranken was voortreffelijk, onze instellingen van barmhartigheid waren talrijk en werden goed geleid, onze voorzieningen tegen ongevallen, invaliditeit en ziekte konden de toets van vergelijking met anderen doorstaan. Onze steunregelingen gingen boven die van andere landen uit. Alleen op het stuk der werkloosheid zijn er andere landen aan te wijzen die ons, verre zelfs, de loef afstaken. Maar dan zal men tevens moeten erkennen, dat de wegen en middelen, waarover men daar beschikte, voor een Nederlandsche regeering niet toegankelijk waren. Wij kunnen ongetwijfeld ook van anderen leeren en we zijn er al mee bezig. Op het stuk van snelle beslissingen, in tegenstelling met eindeloos gekeuvel, hebben we al heel wat gezien. Men kan dat alles grifweg erkennen, maar dat sluit niet in dat men zichzelf ook wegcijfert in wat voortreffelijk was, vaak voortreffelijker dan elders. Zulu optreden vindt — we zijn ervan overtuigd — ook bij de bezettende macht niet de minste waardeering. Die heeft zelf ook oogen om de toestand hier te lande te zien zooals hij in werkelijkheid was." --- Predikbeurten a.s. Zondag. (Officieele tijd.) Opgaven van predikbeurten Korden gratis in deze rubriek opgenomen. Tijdige inzending wordt dringend verzocht. Van opgaven, die na Donderdagmiddag binnenkomen, kan geen plaatsing in hel e.v Vrijdagsno. worden gegarandeerd. AKKRUM Hv. K. geen dde.net. Rechtz. Hv. 10 u. (eohool) teesdienst. Ger. G. (Radiostr.) 10 u. en 6.30 leeedienef. Ger. K. 1.30 dienst in de school. Dps. G. 10 u. ds. S. I. v. d. Meulen. BAKKEVKEN Hv. K. 10,30 u. ds. Bakker. BEETS Hv. K. 10.40 en 8.10 de hr. Juilius. BEETSTERZWAAG (Buurt) Hv. K. 10 u. drs. Haveman. BEN.KNIJPE Hv. K. 10.30 ds. IJpeij. BLESDIJKE Hv. K. 10 u. ds. Colenbrander. BLBSDLTKE-PEPERGA Hv. Ev. 9.45 de heer de Vries. BOORNBERGUM Hv. K. 10.30 ds. v. Apeldoorn. BOVENKNIJPE Dps. G. 10 u. ds. Nolthenius. BOIJL Hv. K. 10.30 ds. v. d. Lecq DEERSUM Hv. K. 10 u. ds. Caron. DELFSTRAHUIZEN Hv. K. 10.40 de heer Bosma. DONKERBROEK Hv. K. 8 u. de. Heldiinga. DUURSWOUDE Hv. K. 3 u. ds. Dijkhuis ECHTEN (Bandsloot) Vr. Ev. Gem. 10 u, de heer Schoppert. GARIJP Hv. K. 10.40 leesddenst; 3.10 de, v. d. Kooij. Ger. K. 10.30 en 2.30 ds. Reeskamp. GORREDIJK Hv K. 10 u. ds. ten Oever. Ev. 10 u. en 2.30 de heer VinK. GORREDIJK EN LIPPENHUIZEN Dps. Q. geen dienst. GROUW Hv. K. 10 u. ds. IJsbrandij. Hv. Kapel 10 u. de heer Kiewielt; 7.30 de heer van Rhijn. Dps. G. 10 u. da. Soutendijk. HASKERDIJKEN Hv. K. 10 u. de heer Korten. HASKERHORNE Hv. K. 8 u. de. v. Stempvoort, voort)-. HAULERWIJK-BOVEN Hv. K. 10 u. de heer v. d. Meulen. HEERENVEEN Hv. K. H.veen (Sch.) 10 u. ds. Sepmeijer, dienst voor ouderen en jongeren, koor, coll. Hv. K. aan de Fok zie Terband. Hv. K. Nijeihaske 10 u. ds. Jörg v. Steenwijk; 5 u. ds. van Petegeim. Ger. K. 10 u. en 5 u. ds. Bouma. Dps. G. 10 u. ds. Boer. ' Bapt. G. 10 u. en 4.30 de heer Scholte. HOORNSTERZWAAG Hv. K. 3 u. ds. van Buuren. HOUTIGEHAGE Hv. Ev. 10 u. en 2.30 de heer Hofstra. IRNSUM Hv. K. 2.30 ds. Caron. JUBBEGA A. D. VAART Hv. K. 10.30 de beer v. d. Wal, nabeitr. avm.; 8.30 de heeir Vinik. JUBBEGA-SCHUREGA Hv. K. 10.30 de. v. Buuren. KATLIJK Hv. K. 2.30 de heer Lei- K.ORTEZWAAG Hv K. Geen dienst. LANGEZWAAG Hv. K. 10 u. ds. v. Petegem LANGWEER Hv. K. 10 u. de heer Roukema LIPPENHUIZEN Hv. K. 10,30 ds. Scholten. Co 11. LUINJEBERD Ev. 2.30 de heer Korten. MAKKINGA Hv. K. 10.30 ds. v. Brui MUNNEKEBUREN Hv. Ev. 2.30 de heer de Vries. NIJEBERKOOP Ger. Ev. 8.30 de heer Zijlstra. NIJEHORNE Hv. K. 10.30 ds. Pijnackcr Hordijk, doop. NOORDWOEDE Hv. K. 10 u. de. Wiersma; OOSTEEHAULB «v. K. 10 u. ds. v. Dijk. OOSTERWOLDE Hv. K. 10.30 ds. Cadée. doop, 00-11. OLDEHOLTWOLDE Hv. K. 10 u. ds. Bartstra. OLDEBERKOOP Hv. K. 10.30 ds. Los. Hv. Ev. 10.15 de heer Animenia. OLDEBOORN Hv. K. 10 u. ds. Raap. Gea-. K. 9.3 0 cand. Okkema, 2 u. leest! i- Dps. G. 10 u. ds. Pasma. OLTERTKRI' Hv. K. 10 u. ds. o OUDEHASKE Hv. K. 10 u. ds. v. Stempvooi-t. OUDESCHOOT Hv. K. 10.15 de heer Li-b--bimg; 2.30 ds. Pijnacker Hordijk. Ger. K. 10 u. en 2 30 ds. den Boer. SCHARSTERBRUG Hv. K. 2 u. ds. v Dijk. voorb. SIEGERSWOUDE Hv. Ev. 10.30 en 3 u. de heer den Arend. ST. JOHANNESGA Hv. K. 2.30 de Kotemlxoeven, coilll. ST. NICOLAASGA Hv. K. 10 u. de. Keuzenkamp. SURHUISTERVEEN Hv. K. 10 u, ds. Haseloop. TERBAND Hv. K. 10 u. ds. Winkel. TERHORNE Hv K. 9.30 ds. Jebbink. Dps. G. 9.30 ds. Sipkema. TER-IDZARDT Hv. K. geen dienst. Lok. 2 u. de heer v. d. Meulen TERKAPLE Hv. K. 10 u. ds. Dokter. TERWISPEL Hv. K. 8.40 nam. (gefoouw) ds. OMprnan. TJALLEBERD Hv. K. 10 u. ds. Eppene. Ups G geen dienst TJERKGAAST Hv. K. 2 u. leesddenst. TIJNJE Hv. Ev. 10 u. de heer v. d. Molen. URETERP Hv. K: 10 u. ds Janssoniue. VEENHUIZEN Hv K. 830 en 10.30 ds. Germs. WIJNJETERP Hv. K. 10.30 ds. Dijkhuis. --- + Hoofdpijn en Kiespijn Veilig en vlug als ander helpen hierbij altijd een poeder of cachet van Mijnhardt. Mijnbardt's Poeders per stuk 8 et. Doos 45 et. Cachets, genaamd „tyijnhardjes" Doos 10 en 50 cent. _____________________■———>———-■--——■i——■ --- OVER MENSCHEN, DINGEN EN GEBEURTENISSEN Uit de historie van een zeer oude boerenfamilie DIT ie iets uit de kroniek van een oud boe. rengeslacht dat oorspronkelijk uit. den vreemde stammende door hun beleid en ver. stand en het wenk hunner handen zelve een groote oppervlakte vruchtbaren grond aan dit gewest hebben toegevoegd en aldus vóór eeuwen de landsrechten verwierven. Hun geschiedenis, aanvangende omstreeks het jaar 1500, toen zij met andere families uit Holland herwaarts trokken naar de Noordelijke kust van Friesland, gewaagt van veel strijd. In de allereerste periode tegen de grijze, troebele en soms onstuimige wateren van de Waddenzee, die het slijkerio-e land overstroomden, dat zij zioh gedacht' hadden te zullen winnen. In dien strijd waren het ook leden van dit geslacht, die leidino ga- Zrfp'n11 w be het graven van vaarten, het aanleggen van wegen en daarna, later met verstand en oordeel het uitzaaien van de vrucht in de nieuwe gronden Deze geschiedenis is genoegzaam bekend en bij herhaling beschreven. De Geschiedenis van het geslacht zelve is, voor zooverre geboorten en versterf ook nauwkeurig bijgehouden. Het verging hun goed, dezen kolonisten; de grond won aan waarde, maar behalve geldelijk voordeel moet het hun een groote voldoening geweest zijn, dat zij tot het ontwoekeren daarvan krachtig hadden meegewerkt. Het waren dus grool-grondibezitters en die zich wisten te handhaven, ook toen later soms slechtere tijden aanbraken en de courant meldde van verkoopingen, vrijwillig of noodgedwongen, zooals bijv. Ao. 1754. Een kostelijke, heerlijke etenidragende Zathe Lands, old gepagt Billandt. groot in 't geheel 41 morgen, na naam en faam, benevens de Heeren Huizinge en Buitenplaats daarop staande, waarin vijf Kamers, Keuken en Kelders, Wagenliuis, benevens een zeer grote sterke Schuur, daarin de Boere Woninge, grote Koe en Peerde Stallen, alsmede een net beplante Hovinge, voorzien van allerhande Boomvrugten van de beste Zoorten. leggende rondom in een Gracht en Cingels. De leden van het geslacht, waarover wij schrijven, behoefden nooit tot gedwongen verkoop over te gaan, maar als het hun geschikt toescheen, waren zij het, die land en zathen bijkochten en als er „in billijkheid" viel te handelen, dan kochten zij ook wel onderhands. Op de gekochte losse landen stichtten zij desnoods een nieuwe huizinge en presenteerden dit dan aldus: „70 Pondematen Land waar op een Nieuwe Huizinge op een koud eteed staat gebouwd te worden." Als er een hunner zat van jaren sterft, dan spreekt de boelgoed-inventaris van niet minder dan: „22 Paarden van verscheiden Hais en Jaren, 45 a 50 Koebeesten, 50 Schapen, 7 nieuwe beslagene Wagens, 1 Nieuwe Groninger Wagen op Riemen mitsgaders 2 Ohaizen, beide Curieus modems Fatsoen, 35 Wei. den welgewonnen Hooy, 4500 Booneeehoven, 600 Pond gerookt Spek, voorts allerleije uitstekend Koemelkers en Bouw-Boers Gereedschappen, etc." Zij zijn de eersten in den lande en ijveren voor het fokken van schoone paarden. Zij zijn de bezoekers of soms ook wel de aanrichters van het befaamde Hengstebier, waarover uit die dagen nog bewaard ie gebleven de annonce van den hengetenhouder Thomas Jelles op Paffenrade, die o.a. „een mooije kastanje bruine hengst bezit met swarte staart en maanen, en een fijne kop. gebroken vangat, bekwaam groot en ewaaï', kunstig open van beenen. En wie sulke niet mocht geloven worden verzocht ten zijnen Huize uit liefhebberij te komen. Zullende de gemelde Hengst met plaisier laten monsteren en geeven een glas Bier aan de Liefhebbers." Zij nemen ook met hun paarden deel aan wedstrijden, 't Zij in eigen Grietenij of elders, maar vooral daar, waar roem en eer te behalen is en komen uit met paarden, die voldoen aan de gestelde eischen, te weten: „Een zuiver goed paard, dat niet te oud is na de Keurmeesters haar zin, en zonder opspraak van de Rijders, van zessen klaar en goede Koopmane waar." De speciale conditie — soms vermeld voor minderwaardige deelnemers —: „Zoo het mocht gebeuren, dat ieniant sprak, ik moet met mijn Paard na de smidt om de ijzers vast te maken of onder te leggen, die zal zijn reed verbeurt hebben", gelden hen niet. Zij zijn sportief, nemen deel aan alle gebeurtenissen op dat gebied, maar staan ook mee op de bres in den voortdurenden strijd tegen de zee, die zij enkel kennen als dreigend gevaar en er nooit de schoonheid van ondergaan. Het is alweer mede hun werk dat de dijken worden verzwaard, of nieuw aangelegd, nu niet meer door gezamenlijke arbeid. Vooral als het een extra zware zeedijk betreft, worden aannemers uitgenoodigd, die den dijk „zoowel met paarden en karren als met Croden en Pijpegalen kunnen maken, zullende vrijheid hebben om de paarden, die tot 't werk worden gebruikt op 'het ingedijkte land te laten weiden." Bijna twee eeuwen geleden is de laatste dijk gegraven en beëindigd de onmiddellijke kamp met het water. Van nu af aan richt het geslacht alle energie or den landbouw en de fokkerij en zij blijven steeds mee van de vooraanstaande mannen, hoe slecht het --- Bruintje Beer redt den Kabouterkoning No. 38. — Als de koning kijkt naar het raam, ziet hij, dat een helpende hand zich uitstrekt om hem te grepen. „Sire", waarschuwt het mannetje, „haast u, want als aanstonds de aanwezigheid van den eus wordt gemerkt, moet hij zich haastig uit 'e voeten maken." Op zijn teenen staande, weet de koning de tand te grijpen; de kleine vorst wordt van den rrond getild en naar bulten getrokken. In ïetzelfde oogenblik klinken voetstappen in de rang van den toren. „O", fluistert het kleine mannetje, „nu dreigt gevaar". Hij is heel erg geschrokken. --- De opbouw van ons volksleven. Samenwerking van alle groepen. In de Chr. Democraat schrijft v. H(outen): „Zal de noodzakelijke ombouw van ons volksleven tot stand komen, dan is daarvoor de samenwerking van alle groepen van ons volk nodig. Niet aan één, noch aan enkele, noch alleen aan de grote partijen en groepen moet dé leiding toevallen, maar alle goedwillenden zullen, als vertegenwoordigend ons gehele volk, moeten samenwerken. We moeten als volk een nieuw begin maken. De verschillen in overtuiging, die er waren en zijn, behoeven daartoe geen beletsel te zijn, indien allan zich bewust zijn, dat het er om gaat: zelf doen, rekening houden met volkskarakter en roemrijke tradities, of van anderen pasklaar aannemen, wat zij goed voor ons achten. Ons volk wil zichzelf blijven en de nationale waarden door het voorgeslacht verworven en ons overgeleverd, bewaren. Tegelijk is het bereid zich te geven aan de nieuwe taak die in de groeiende Europese samenleving voor ons is weggelegd. Met behoud van de schakeringen, de verscheidenheid, die kenmerk zijn van onze volksaard en die een principiële ondergrond hebben, zullen we de nationale grondslag vinden, waarop gebouwd kan worden een rechtvaardiger, beter samenleving, een waardige toekomst in een rustiger en gelukkiger Europa. Hoewel we begrijpen, dat in velerlei op zicht afwachten het enig mogelijke is, kan toch in de weg van overleg en samenspreking het bestek voor de nieuwbouw, zelfs het grondwerk reeds worden aangevat. Voor een overhaaste en onnatuurlijke eenheidscultus is daarbij geen reden. Nog minder voor een verwisselen van politiek jasje. Het moeilijke, verantwoordelijke werk van vormgeving aan het nieuwe leven kan slechts geschieden door mensen met karak ter, die trouw aan het eigen volk, trouw aan het steeds beleden beginsel, niet proberen eigen positie te redden, maar land en volk te dienen, door de nieuwe taak te zien in het licht der nieuwe werkelijkheid." --- Het Verordeningenblad. Van bevoegde zijde wordt er de aandacht op gevestigd, dat het dusgenaamd „Verorleningenblad voor het bezette Nederlandsche gebied", waarvan thans acht nummers veischenen zijn, in het licht wordt gegeven door de Rijksuitgeverij, Fluweelen Burgwal 18, te 's-Gravenhage en voor ieder, ook door tusschenkomst van de Nederlandsche boekhandel, verkrijgbaar is. Een vaste abonnementsprijs bestaat niet, aangezien hei Verordeningenblad onregelmatig verschijnt. De prijs is per nummer 20 ets., doch dit is geen bezwaar om voor regelmatige toezen ding in aanmerking te komen. Wie zulk« verlangt, ontvangt elk nummer en kan aan het eind van het jaar na ontvangst van not-i het ontvangene verrekenen. Het Verordeningenblad bevat alle verordeningen die thans inzake het bestuur des lands worden uitgevaardigd. --- Ingezonden. Oude rijwielplaatjes bij vrachten, Schenken velen nieuwe levenskrachten! Wij naderen weer den eersten Augustus, den dag, waarop de verwisseling van de oude rijwielplaatjes moet plaats hebben. Wat zullen de bezitters met het voor hen waardeloos geworden plaatje doen? De ongeveer drie millioen afgedankte exemplaren kunnen nog een goede plaats vinden, want de stichting „Steunfonds" van de Vereeniging tot bevordering der belangen van tuberculose-patiënten in Nederland beijvert zich reeds een tiental jaren om alle metalen, zooals plaatjes, ander koper, lood. tin, zink, zilverpapier, capsules van flesschen, bruikbare luidsprekers en radiotoestellen in te zamelen, terwijl de baten ten goede komen aan on- en minvermogende tuberculoselijders (lijdsters), ongeacht kleur of richting. Ons comité, dat zich het lot van al dezen aantrekt, heeft dan ook gemeend het mooie werk te moeten steunen. Vandaar dat zij een beroep doet op onze bevolking om alle metalen voor het goede doel te offeren. Breng een en ander daar, waar deze raambiljetten hangen of aan onderstaand adres. Wij danken U reeds bij voorbaatl Voor het comité: Zr. A. v. d. HAM, p.a. H. Postma, Scherpenzeel bij Wolvega. Friesland. --- ZIEKENTROOST EN DE MILITAIRE HOSPITALEN. Hel is bekend, dat Ziekentroost 'contact heeft met meer dan 10.000 chronische zieken en hun doet toekomen het blad van gelijken naam, alsook lectuur, wollen kleeding, leesplankjee, enz. Thans strekt onze arbeid zich ook uit tot onze gewonde soldaten, hetgeen zeer op prijs wordt gesteld. Het is gewoonte, dat twee maal per jaar een oproep om steun wordt gedaan. Éénmaal met het oog op de te verzenden kerstpakketten en éénmaal bij het begin van de vacantiemaanden. Dit jaar hebben wij getwijfeld. Mochten wij Uw hulp inroepen, nu reeds zooveel gevraagd wordt? Het antwoord daarop werd gegeven door onze zieken en gewonde militairen. Immers kwam al spoedig vast te staan dat juist nu, in deze benarde tijden, een troostwoord op zijn plaats ie en onze zieken en gewonden juist n u onze hulp van noode hebben. Vele zieken hebben het weinige, dat zij bezaten, verloren en wij willen geestelijk en stoffelijk helpen. Vele zieken getuigen van groote dankbaarheid en waardeering voor one streven. Welnu, dit geeft ons vrijmoedigheid te vragen om financiëelen steun. Onder U zullen er voorzeker zijn, die uit dankbaarheid voor het leven, dat hen geepaard bleef, onze zieken en gewonden willen gedenken. Welnu, U kunt dit doen door een gift te storten op giro 272371 Den Haag, ten name van de stichting Ziekentroost. Helpt one hiermede het werk voortzetten dat thans reeds 13 jaar geschiedt onder hen, die 10, 20. 30 jaar en langer lijdende zijn (de laatste maanden werden honderden guldens meer uitgegeven dan ontvangen werden). Onze arbeid strekt zich uit over geheel Nederland en geschiedt onder alle gezindten. Namens de stichting „Ziekentroost", De. A. K. STRAATSMA. Voorzitter. .Mevr. F. C. A. SUYLING-FEHRMANN feecretaresee-Penningmeesle] Aardfoeistraat 30, Den Haag. --- AAN DE INGEZETENEN DER GEMEENTE OPSTERLAND. Vele van onze landgenooten, van wie alles, wat zij aan have hadden, verloren ging door den oorlog, verkeeren op het oogenblik in zeer zorgelijke omstandigheden. Hoewei wij weten, dat den laatsten tijd meerdere malen een beroep op Uwe offervaardigheid is en nog zal worden gedaan om den grooten nood, waarin deze slachtoffers verkeeren, eenigszins te lenigen, aarzelen wij niet nogmaals een beroep op Uwe medewerking te doen. Wij zijn er van overtuigd, dat velen, ook in onze gemeente, in zeer moeilijke omstandigheden verkeeren, maar de toestand van dezen is niet te vergelijken met die van hen, die vaak niet alleen hun bestaan, maar ook al bun goed en huisraad hebben verloren. Groot is de behoefte aan linnengoed, beddegoed, babykleeding, kleeding, schoeisel, meubels, aardewerk, keukengerei enz. Laat een ieder helpen zooveel in zijn vermogen ligt. De nood is groot, grooter dan men zich kan voorstellen. Goederen ale bovenbedoeld zullen worden afgehaald op Donderdag 11 Juli en kunnen ook bezorgd worden vóór dien datum bij onderstaande comitéleden: Voor Bij Beetsterzwaag Mevr. POPPINGA—BERGSMA Gorredijk „ SIJTSMA—TULP Lippenhuizen „ BOSGA—GEERTSMA Langezwaag „ BEKKENKAMP— LEENSTRA Kortezwaag „ WAPSTRA— OOSTERLOO Luxwoude „ JONOSMA—COOPS Tijnje „ MOOK-SIETSMA Beets „ WESTRA—DAM Terwispel „ VOS—POLLING Hemrik „ BROUWER—DE JONG Wijnjeterp „ DIJKHUIS—BOS. Duurs woud e „ DRAGSTRA— VEENSTRA Bakkeveen „ ALBERDA—DE HAAN Siegerewoude „ ATZEMA— HUIZINGA Ureterp „ MINKEMA-FABER ---