Bij het baden in zee te Scheveningen is gistermiddag de 20-jarige R. R., afgedreven en vermoedelijk verdronken. —• Naar thans vaststaat ie da leider van bet Verdinaso (Verbond van Dieteche Nationaal-Solidaristen), Joris van Severen, die met 80 anderen door de Belgische gendarmen aan de Franscbe politie overgeleverd werd, op 20 Mei zonder vorm van proces doodgeschoten. --- Straffeloos herstel van verzwegen inkomen en vermogen nog mogelijk tot 15 JULI Inlichtingen verstrekt gaarne ACCOUNTANTSKANTOOR A. VEENSTRA - GORREDIJK TELEFOON NUMMER 77 —■ Sikke Steensma FOTOGRAAF Fok 58, Telefoon 265, Heerenveen Ontwikkelen, afdrukken en vergrooten van rol- en cinefilms. De Kodakhandelaar voor Heerenveen en Omstreken ê-iï^isloYoi Ze voldoeD beter. In alle prijzeD. FIRMA H. STEENSMA, Gediplomeerd Horlogemaker, Heerenveen—Drachten—Wolvega Verstopping ? Aambeien? Huiduitslag? Overtollig vet? DAN Dr. Schieffer's Stofwisselingszout Men voelt zich vrijer en gezonder. Flacon {1.06. Dubbele flacon 11.T5 bij apothekers en vakdrogisten. TJTINGERADEEL. Mevrouw VAN SMINIA doet nogmaals een dringend beroep op ALLE INWONERS van UTINGERADEEL om kleeren, meubelen, huisraad enz. aan onderstaande adressen te willen doen toekomen, opdat ook onze ge>meente hierin iets kan doen om de geteisterde gebieden te helpen. [Voor AKKRUM en TERHORNE: Mevr. VAN ALBADA te Akkrum, Voor OLDEBOORN: Mevr. VAN SMINIA te öldeboorn. --- BUITENLANDSCH NIEUWS IN HET KORT. Litausche oud-premier gearresteerd. De vroegere Litaiusohe minister-president, Menkys, ie op weg naar het buitenland! te Riga gearresteerd en naar Kaunas teruggebracht. 2ijn arrestatie geschiedde op het oogeniWük, dat bij itn bet vliegtuig naar Stoobboüm wilde etappen. --- Minister Pirow eischt afzonderlijKe vrede voor Z.-AfriKa. _ Q?.: vroegere minister van Defensie der Zuidiafnlbaaaisohie Unie, beeft te BHoemfoatem eeri'rètté uitgesproken, waarin hij eiechte, dat een afzondierillijke vrede met Itiadïë en Duitschlliand zou wordlem gesloten. Hij wees er op, dat de Zuiidafirikaansche probleimem slechts konden wordien opgelost door een losmaken van alle banden met Eingeland en bet herstel van de onafhankelijlkheid dier Unie. --- Roemenie uit den VolKenbond. Roemenië is uit den Volkenbond gebreken. De minister van Buiteollamdsche Zaken, Manoilescu, heeft hierover de volgende verklaring afgelegd: Door bet uittreden van Roemende uit den Volkenbond wordt definitief een streep gezet onder een polieke illusie, dlie men langen tijd heeft nagejaagd. Van den Volkenbond beeft Roemenië, ondanks luidruchtige Uiterlijke teekenen, nooit eenig daadwerkelijk nut gehad Daarentegen werdl het in een automatisch mechanisme van schadelijke politieke acties getrokken, die in strijd waren Biet zijn ware gevoelens tegenover eenige bevriende groote naties. Roemenië, dat een Politiek voert voor zijn ware belangen en Van Europeesch realisme, is van meening, dat lid Mij ven van den Volkenbond geen doel meer heeft. --- Nieuwe Italiaansche luchtaanvallen op Britsche vloot. Na den ölag in de lonische Zee op 9 dezer — alldus meldt die vlooteorrespondent van Stefam — hebben Italliaansche vliegtuigen wederom talrijke verkenningsvluchten gemaakt in verschillende sectorem viain de MioV diefllLanidlscihe Zee, teneinde die Britsche vdootstrijdkracMen, die zich iin Zuidelijke, Zuidoostelijke en Zuidwestelijlke richting hiaddien teruggetrokken, te verkennen. De vijandelijke eekaders veranderden verscheid ene mailen van koers, teneinde de Italiaansche veirkenningsvliegtuigen op een dwaailspoor te brengen. Vandaag wisten de Itailiaansche bommenwerpers echter den gebeden, dag de Engelsohe schepen, die eerst koere zetten naar Egypte en daarna naar Kreta, te beireiken en te volgen. Niettegenstaande het hevige vuren van het afweergeecbut, zijn talrijke vijandelijke bodems door bommen van groot kaliber getroffen en beschiadigdt Vier Britsche jachtvliegtuigen, die van het vlliegtuigmoedersohiip, dat van een der eskaders dleel uitmaakte, waren opgestegen, zijn door ItalMaaneche toestellen tijdens Ituehtgevechten neergeschoten. --- Heerenveen omstreeks 1875 en later. Door A. A. VII. Toen omstreeks de Pinksterdagen ook oveir ons land de oorlog dreigde te racen en op verschillende plaateen hééft geraasd, toen stand bij niiemamd het hoofd er meer naar, om zich te bepalen bij gemoedelijke lectuur. Men was van vrees en zorgen vervuild. Maar 't duurde todh niet lang, of we ontvingen een schrijven wan een lezer, waarin hij verzocht hem het oorlogsrumoer te helpen vergeten door maar liever verder te vertelen van de zooveel gemoedelijker dagen, welke Heerenveem een halve eeuw geleden beleefde. We vernamen meerdere stemmen in dien zltn en dus wagen we het er maar op, om den draad weer op te nemen. De uit zijn evenwicht geraakte mensch waardeert vooral in tijden als deze zooveel te meer de gemoedelijkheid van weleer. --- De bruggen. Nu ik met de straten en voorname gebouwen heb al- krijgen de bruggen een beurt. Allereerst onze hoofdbrug. Ik meen, dat op een pijler van de oude brug het jaartal 1880 stond. Die oude was al een heel e verbetering van de voorgaande, welke ik óók n°g gekend heb. Maar de thans verkregen verbetering is ?°S veel fenomenaler. 't Is als het ware een staatsie-brug, reed, forsch en voornaam, met aan weerszijden een veroogiung voor de voetgangers, die bij de zeer dTukke passage geheel vrij blijven van auto's en alle ander gerij. Ze wordt automatisch bediend. De inwijding dezer brug wefd tot een feestdag gemaakt. . , Ue. Garstenbrug (zoo genoemd, omdat in het ver verjeaen, in een hongerjaar, een daar wonende bakker brood van gerst bij gebrek aan rogge) is ook flink ver- Verder hebben de verbreede en geheel bestraite «leuwburen en de Badweg flinke ophaalbruggen gekjregen, ook passabel voor auto's, en de gevaarlijke „plankjes" in 't Meer zijn vertrouwbare barten geworden. En nu de vam ouds veelbesproken brugverbinding tustsdhem Breedpad en HeereniwaiL. Die is vele mailen gewijzigd en wedier gewijzigd. In mijn jonge jaren was in bet pand van den tegenwoordigen Raad van Arbeid het kantoor van den Rijkeontvanger gevestigd en het toenmalige bruggetje geleek precies op twee kanonnen, dlie dreigend op het Rijkskantoor waren gericbt. 't Was niet alleen „dreigend", 't was ook, met het leelijke houten brugwachtershokje als een sta-in-den-weg op zij, een toppunt van leelijkheid en we hebben in de courant er destijds net zoolang allerlei glossen op gegeven, dat het ten slotte is waggespot Toen is er een flinke brug voor voetgangers voor in de plaats gekomen; maar na vele jaren is gebleken, dat het steeds toenemend verkeer een andere voorziening noodzakelijk maakte. En zoo is er dan enkele jaren geleden met een doelmatiger ombuiging voor de scheepvaart een pracht van een breede, automatisch bediende brug gekomen, berekend op een meer en meer verleggen van een groot deel der passage via den Hearenwal, die algeheel en dus breed bevloerd is geworden. De Basculiebrug en de brug in de Schans zijn eveneens aangepast. HET HEERENWALSTER BRUGJE, dat vele jaren de verbinding vormde tnsschen Heerenwal en Breedpad, maar ten slotte zijn plaats heeft moeten ruimen. --- DE TOESTAND IN ENGELAND. In geheel Etageïainid) gaat men er thans, naar het D.NJB. uit Londen meldt, reeds toe over de straatlantaarns afe schroot te gebruiken. De hier heeireonende nervositeit wordt er verder door gekenmerkt, dat het alllen Engelschen in een veertig mijl lange lijn Lange de Zuidfcust, met inbegrip van Brighton, Hove, Haetings, Rye, Eaetbourn, Newhaven, Slatdieen, verboden is in den nacht bet huis te veriateto. Ten slotte heeft de minister van landbouw alle broedlinstafcties voor pluimvee gesloten, aangezien mem niet over voldoende voer beschikt. --- Pétain erKend door regeering van Indo-China. De meeniingsiverscbiililen tusschen de rege eriog-Pétain en de regeerimg van Indo- Chinia zijn, naar Domei meldt, bijgelegde De göuverneur-generaail Oatiroux blijft in functie en erkent de regeetring-Pétiain. De bijlegging van de meeningsvereobMen zou door bemiddeling van den comimamidiaint d«r Franeche Vloot in Ooet-Azië, viee-atdmiraal Decoux, tot stamel zijn gefltomen. --- Partij van Mosley is ontbonden Volgens een miadiedeeiLing vam het ministerie vam bintnenlanidßObe ziaiken is de Briteche Fascistische Umie Woensdagavond! tmtbondien. Sir Oswiallldi Mosfey en zijn vrouw, alsmede een aainM zijmeir medewerkere, zijn reeds sindfe eenigen tijd geïnterneerd. --- Het Duitsche Legerbericht. Vijf-en-dertig vijandelijke toestellen omlaag geschoten. Het Dtuitecbe legerbericht van gisteren heeft dien volgenden inhoud1: De successen van het lucbtwapen tegen Britsche coaivooien hebben, naar thans definitief ie geconstlateeirdi, geileid! tot de veirnietiging van een kruiser vam 7000 ton en vier koopvaardijschepen met een totalen inhoud van 21.000 bir. ton. Verder werden een kruiser en zeven koopvaardijschepen, waaronder een tankschip, zoo zwaar beschadigd of in brand geworpen, dat zij als verloren kunnen worden beschouwd. Voorts behaalden onze gevechievliegere groote successen bij den aanval op vliegvelden in ZuiÖoost-iElngetorjid, op haweninstiafcties aan de Zuid-- en Zuidwestkust en ook op fabrieken der bewapeoingsindustirie. Hevige ontploffingen en groote branden weiden vooral waargenomen in de muoitie-opslagplaatseo bij Pemhroke en in de havens van Plymouth en Swansea. Ook de petroleaimopslaigiplaateen van PenAroke en POrMlamd zijn in brand geraaiklL Een vijandelijke aanval op het vliegveld Amiiens-Glissy door zeven Britsche bommenwerpers, is geëindigd met het neerschieten van alle zeven vliegtuigen, zooals reeds in een speciaal bericht is medegedeeld. Verder kwam het aüs gevolg van een aanval op een convooi in het Kanaal tot een lucbtgevecht, waarbij tien vijandelijke jagers werden neergeschoten. In den nacht van 10 op 11 Juli werden geen vijandelijke vluchten boven het rijksgebied ondernomen. In totaal werden bij de lucbtgevecbten van gisteren 35 vijandelijke vliegtuigen en een kabefflbaüon neergeschoten. Zeven eigen vliegtuigen worden vermist. In den banidiellsooTilog tegen Engeland stijgen de successen, dank zij de gunstige uitgangebases van onze duikbooten. Zoo werd alleen in de laatste zes weken, tot en met 8 Juli, 609.000 br. ton vijandelijke handelssoheeperuimte tot zinken gebracht. Hierdoor is het gemiddelde cijfer van tot zinken gebrachte tonnage door duikbooten gestegen tot meer dan 100.000 br. ton per week. --- Een radiorede van Petain. Frankrijks nieuwe politieke structuur. Maarschalk Pétain heeft gisteravond een rede gehouden voor de Fraoscbe radio. Hij stelde in de eerste plaats vast, dat de Nationale Vergadering hem uitgebreide volzal het geld slechts het loon voor arbeid zijn. Pétain keerde zich daarop tegen bet intermachten heeft verleend. Dit besluit zal de regeering in staat stellen, het leven des lands op geheel nieuwe leest te schoeien. De regeering ziet zich geplaatst voorl de grootste moeilijkheden, die Frankrijk ooit gekend heeft. Het gaat er om, het verkeer in het land te herstellen en de Franschen terug te brengen tot hun haardsteden en hun arbeid. Vervolgens besprak Pétain de houding van Engeland en zeide, dat de aanval der Britsche vloot op de half ontwapende Fransche schepen door niets te rechtvaardigen is. Frankrijk heeft niet het plan gehad, zijn vloot aan Duitsehland uit te leveren. Frankrijk is gisteren door Engeland verlaten, vandaag zelfs aangevallen. Hierop gaf Pétain een uiteenzetting van de nieuwe politieke structuur van Frankrijk. Van nu af aan zal het bestuur des lands over twaalf ministers verdeeld zijn. Zij worden terzijde gestaan door secretarissen-generaal. Aan het hoofd van de Fransche provincies zullen gouverneurs staan. Het raderwerk van het bestuur wordt vereenvoudigd. De ambtenaren zullen in hun werkzaamheden niet meer door reglementen belemmerd worden. Zij zullen op deze wijze sneller kunnen handelen. In aansluiting daarop deed Pétain de mededeeling, dat de Fransche regeering voornemens is, haar zetel naar bet bezette gebied te verplaatsen. De Fransche regeering beeft de Duitsche regeering verzocht Versailles en de departementswijk van Parijs vrij te geven. Vervolgens ging Pétain over tot de binnenlandscbe problemen. Voor de ontspoorde Fransche maatschappij, zoo zeide hij 0.a., is het geld maar al te vaak middel om tot de heerschappij te geraken. In het nieuw te bouwen Frankrijk nationale kapitalisme en socialisme, die hand in hand waren gegaan om Frankrijk uit te buiten. Hij gaf de verzekering, dat de arbeid en het gezin van nu af aan beschermd zouden worden. Het Fransche gezin blijft de drager van de Franscbe traditie en het heeft dit goed door de generaties heen gehandhaafd. Tot slot wekte Pétain de Franschen op, vertrouwen in hem te hebben. De Franscbe radio deelde in aansluiting op de uitzending van de rede mede, dat als eerste grondelement van de grondwet bepaald zal worden, dat Pétain „chef der natie" is. Tot de inwerkingtreding van de nieuwe grondwet oefent hij de wetgevende macht uit. De tegenwoordige kamers blijven tot de constitueering van de nieuwe wetgevende vergadering bestaan, doch zij zullen slechts door Pétain bijeengeroepen worden. --- Onze vroegere verkeersmiddelen 's Morgens acht uur arriveerden, heel lang geleden, bij de hoofdbrug de diligences van Lemmer en van Drachten. En 's morgens vertrok de postkar naar Assen en 's avonds keerde ze met hoomgetoet terug, de postiljon op den bok, de conducteur met de poststukken in de coupé. Toen de tram er kwam, hadden de diligences afgedaan. De postkar is later ook vervallen. De beurtschiippers Wijnt-jes en Zij Is tra verzorgden den beurtdienst op Amsterdam en Rotterdam. Verder was er al vroeg een stoomboot voor vracht en passagiers op Sneek, en er voeren tal van beurtschippers op plaatsen dichtbij en ver af. Later kwamen er meer etoombootdiensten bij. --- De Spoor. Als kleine jongen heb ilk altijd met groot ontzag opgezien tegen de Spoor. Maar wat ging bet vroeger heel anders toe dan tegenwoordig. Bij het ingangshek van het station (links) stond een houten stellage met een groote koperen bel er in. Die werd ter waarschuwing vóór de komst van eiken personentrein wel driemaal geluid: eerste maai een kwartier vóór de komst; vijf minuten later als teeken, dat de loketten voor het nemen van kaartjes geopend waren, en dan ten slotte ten derden male, als bet hoog tijd werd om in te stappen. Het stationsgebouw heeft twee wachtkamers; één voor de le en 2e klasse gecombineerd en een voor de 3e klasse. Vroeger was 't perron-bezoek vrij, maar later zijn perronkaartjes a vijf cents ingevoerd; de Spoor had op de kleintjes te letten. Van het heerenlogement He inJo rissen (nu hotel ürroen) reed er geregeld, tijdig vóór aankomst van eiken personentrein, een omnibus voor het brengen en afhalen van passagiers. leder kende Lukas Boonstra met zijn ouden omnibus-knol Pluto. Het beest was op een vermaarden leeftijd gekomen en zou eerder vallen dan op hol slaan. Het was in die dagen, dat de telegraaf nog het jongste snufje van snelheidsvernuft was. Zij gaf het snelste wat men zich denken kon. Een nadenkeling praktiseerde zich daarover aam flarden en kreeg tot product: Wat men ter wereld ook verwachte. Niets ie zoo snel als de gedachte. Ik peinsde nog wéér iets vorder en deed de vondst: Maar 'k weet van een oud paard tóch nog sterker geval: Vóór men dacht, dat het vallen zou, lag het al. Daarmee doelde ik op Pluto van Lukas. Die bleek zelfs de gedachte nog „te vlug af" te zijn. Pluto wereldkampioen van de snelheid! Wie zou dat den armzaligen scharminkel ooit hebben aangezien! Toen het dier zijn laatstee val deed, is het, meen ik. niet meer vervangen, althans ük heb geen heugenis aan een opvolger. De omnibus-dienst werd niet loonend meer. Ik had het daar juist over de telegraaf. Dat was in de eerste dagen voor de meesten een onbegrijpelijk wonden, Maar een eenvoudig man in den Oosthoek wast het aanschouwelijk voor te stellen. Hij rijmde: Stel dy ris foar in boarre, (*) Mei de kop yn Jobbegea, Mei de etiirt, ik scill mair sdzzt Mei de sitiint yn Skürregea, As 't nou dy boanre knypste Vn 'e stirt te Skürregea, Den skreaut, sa stou bigrypste De kop yn Jobbegea. Sa giet 't mei tillegraefjen AHyk, bigrypst it nou? As 't dit noch net bigrypste, Bist' stommer as in kou. (*) boarre = kater. --- NAAR EEN NIEUWE FRIESCHE „BINHÜSPLEATS”. Bij een ontwerp van architect A. Witteveen. Friesland is vóór alles een boerenland en zoolang het dat blijft, zullen er ook boerderijen gebouwd moeten worden. Wie de schoone, in hun eenvoud niettemin vrijwel volmaakte boerenhuizen beschouwt, welke vóór het midden der vorige eeuw (toen ook hier de traditie verlaten werd) alom in de greiden en tusschen de bouwen verrezen en waarvan de „architecten" niet meer bekend zijn, zal bijna niet willen gelooven, dat het bouwen van een goede boerderij voor een architect in onze dagen een der moeilijkste opgaven is, waarvoor hij zich gesteld kan zien. Wie het kleine aantal werkelijk goede nieuwe boerenhuizen ziet, zal dit onderschrijven. Daarvoor zijn verschillende redenen. Door de wijzigingen, welke sedert 1880 in het boerenbedrijf zijn ingetreden, voldoet de plattegrond der oude boerderijen niet meer en moet een nieuwe rangschikking der verschillende ruimten gezocht worden. Daarnaast wil de boer tegenwoordig behoorlijk en aangenaam gehuisvest worden, waarbij hij terecht de gemakken en uitvindingen van den nieuwen tijd in zijn dienst gesteld wil zien. De derde factor is de financieele en de vierde en laatste — en niet de minst belangrijke — die van een schoone vormgeving. Nu dient gezegd, dat de eerste drie factoren doorgaans behoorlijk in acht genomen worden, doch de vormgeving is nog dikwijls helaas verre van schoon en kan niet concurreeren tegen die onzer oude boerderijen. De vraag doet zich dan ook voor, of vele bouwers van boerderijen, ook al hebben zij op technisch gebied een zekeren naam, wel voldoende rekening met dien factor houden. Indien ergens, dan is hier een grondige studie vereischt, niet het minst van de vormen, waarin de Friesche bouwtraditie vóór 1850 zich uitte. Indien dit werkelijk gebeurt, kan er ook in onzen tijd een mooie landseigen Friesche boerderij gebouwd worden. Dit is bijvoorbeeld het geval bij het herbouwde „Pasveer" te Loënga, waarover wij bijna een jaar geleden uitvoerig geschreven hebben. De fraaie hoofdvorm van het oude „Pasveer", dat bestond uit voorhuis („binhüs"), middelhuis („milhüs") en schuur, is daarbij ook voor het nieuwe huis mogelijk gebleken. Een bezwaar is echter, dat deze nogal royaal en min of meer representatief uitgevoerde boerderij niet voor iedere „boereponge" bereikbaar is, reden waarom velen in de meening verkeeren, dat men bij een bescheidener opzet op de stelp aangewezen is. De heer A. Witteveen, architect te Leeuwarden en schrijver o.m. van het boekje „Fryske boukinst en hwet der mei mank is", heeft zich tot taak gesteld aan te toonen, dat de „pleats mei binhüs" (boerderij met voorhuis) ook voor smallere beurzen gebouwd kan worden, dat zij om meer dan een practische reden de voorkeur verdient boven de nog steeds zeer in trek zijnde stelp en dat zij uiterlijk een gedaante kan vertoonen, welke de schoonheid der oude boerderijen van dit type zeer nabijkomt. De „Federaesje fen Fryske studinteforiening", welke organisatie de bouwkunst op het Friesche platteland zeer ter harte gaat, heeft den heer Witteveen opdracht gegeven een ontwerp te vervaardigen, dat als voorbeeld zou kunnen dienen van een moderne „binhüspleats", van Friesch karakter, schoon van vorm en niet te hoog in prijs. Eenigszins gewijzigd heeft de heer Witteveen dit ontwerp kunnen verwezenlijken bij den bouw van Het geslaagde uiterlijk van de door arch. A. Witteveen ontworpen nieuwe „pleats mei binhüs" onder Heeg. --- een boerderij onder Heeg. welke dit voorjaar gereedgekomen is. Dezer dagen hebben wij een bezoek gebracht aan dit geslaagde nieuwe echt-Friesche boerenhuis, waarbij de architect ons de noodige inlichtingen verschaft heeft. De boerderij biedt plaats aan 36 stuks grootvee, 9 pinken en 2 paarden, terwijl de woning ruim is en berekend op een gezin van meer dan gemiddelde grootte. De geheele bouw kwam op rond f 14000, uitgezonderd honorarium architect en toezicht, terwijl eveneens niet in dit bedrag was inbegrepen de veedrinkwaterleiding, welke later voor f 550 werd aanbesteed, de electrische inrichting en de hooihijschinrichting, waarvan de kosten resp. f 330 en f 230 bedroegen. Deze bouwkosten zijn niet hooger dan die van een stelp, wat een zeer belangrijke factor genoemd moet worden, daar in vele gevallen een verschil van f 500 of f 1000 reeds den doorslag geeft. De hierbij afgedrukte plattegrond is ongeveer gelijk aan die van de Heeger boerderij. Alleen in het woongedeelte is in verband met speciale wenschen van den boer, eenige wijziging gebracht. Een beschouwing van dezen plattegrond is alleszins leerzaam. Allereerst valt op, dat de groote schuuringang niet in de achtermuur, doch op het het einde van den zijgevel der schuur (de „koumürre" feitelijk) is geplaatst. Dit is een afwijking van de traditie, welke de architect motiveert met te wijzen op de meer practische en goedkoopere hooihijschinrichting, welke op deze wijze mogelijk is. Deze hooihijscherij is een vinding, welke de laatste jaren steeds meer opgang maakt en die stellig binnen niet al te langen tijd algemeen ingang zal vinden. Rechts van de „skürreed", bevindt zich de groote golle. De kleine is gelegen boven het „foerfek", een lage voederbergplaats, welke door haar ligging vorstvrij is en dus een voordeel biedt boven vele moderne boerderijen, waar 's winters aardappelen en bieten gemakkelijk bevriezen. Naast de gewijzigde schuuringang is deze combinatie voederbergplaats-golle een gelukkige vondst welke reeds in den afgeloopen winter haar deugdelijkheid heeft bewezen. Het groote koehuis bestaat uit twee dcc» len welke langs golle en „foerfek" gegroepeerd zijn. Voor het jongvee (pinken) is er een afzonderlijke stal, welke ook gedurende den zomer zonder bezwaar gebruikt kan worden. Op het einde van dit „lytsbuthüs" bevindt zich een box, welke evenals de jongveestal afgesloten kan worden en dus bij voorkomende gelegenheden ook 's zomers gebruikt kan worden, zonder last van muggen of koelucht in het woongedeelte te veroorzaken. De voedering geschiedt uiteraard bij de drie stallen over den zolder. In het langs de korte schuurzijde gelegen koehuis kan echter de rij, grenzende aan het voedervak, ook van daaruit door luiken in den muur van voedsel voorzien worden, wat een groot gemak beteekent. In de hals van het gebouw bevindt zich een spoelplaats, welke met de oude benaming „poezkoken" aangeduid wordt, een kelder en een „koelplak", de op het Noorden gelegen melkbewaarplaats. In de keuken is een afzonderlijke stooken kookplaats aangebracht waardoor etensgeur en lucht van drogend waschgoed niet in de woonvertrekken kan doordringen. Het woonhuis bevat in het midden van den Noordelijken zijgevel een hoofdingang. Een meer bescheiden ingang voor boodschappen enz. geeft toegang tot het genoemde „koelplak". Een woonkamer geeft hier uitzicht op den weg. Dit vertrek is verbonden met een op het Zuiden gelegen serre (komt op den plattegrond niet voor) met openslaande deuren. Deze serre is voor de kinderen een prettig speelvertrek, waarin zij bovendien voortdurend van de huiskamer uit onder toezicht zijn. Vóór de gang bevindt zich de traditioneele „pronkkeamer" (zitkamer), met daarnaast een ruime slaapkamer voor den boer en zijn echtgenoote. Boven zijn niet minder dan vier slaapkamers, voor de kinderen, eventueele ~ütfenhüzers" en de „faem", gebouwd, terwijl tenslotte een ruime droogzolder over deze slaapvertrekken gelegen is. Overal is om licht en lucht gedacht, zonder dat de architect daarbij vervallen is tot het euvel van de groote venstergaten( welke zoo onrutsig werken en een stadschen indruk geven aan een plattelandschei woning. Het kop-, hals- en romptype biedt door het bezit van meer beschutte hoekjes dan de stelp, bovendien volop gelegenheid met mooi weer buiten te zitten, een goede gewoonte, welke ook onder onze tegenwoordige boerenbevolking algemeen ingang gevonden heeft. Is dus deze boerderij uit een oogpunt van moderne bedrijfsinrichting en wocncultuur belangwekkend, ook in aesthetisch opzicht is zij gelukkig uitgevallen. Zonder €en copie te zijn van een 18de of vroeg-19de eeuwsche boerderij van dit type is het geheel mooi van vorm, rustig van architectuur en een voorbeeld van geslaagde aansluiting bij da Friesche traditie, welke ook in het bouwkunstige meer en meer zal blijken bezielend te kunnen werken. Hier en daar zal zeker nog iets verbeterd kunnen worden, doch de heer Witteveen toonde ons een plan van zijn hand, dat in de buitenarehitectuur nog gaver is, maar dat in dit speciale geval eenigszins gewijzigd moest worden overeenkomstig de wenschen van den bouwheer. Wellicht zal een volgende maal dit plan echter uitgevoerd kunnen worden. In ieder geval is de hier beschreven Heeger boerderij een belangrijke stap op den weg naar de herleving van de aloude Friesche „binhüspleats", aangepast aan de eischen van onzen tijd, niet duurder dan de huizen van het stelptype en in haar vormenspraak bijdragende tot de schoonheid van het wijde Friesche landschap, welke zoo licht geschonden wordt en daarom ons aller zorg behoeft. Voor den Frieschen boer en dén Frieschen architect, die zich wil inspireeren op het volkseigene, is inzake den boerderijenbouw tusschen Flie en Lauwers nog een schoone taak weggelegd. S. J. v. d. M. --- De tram. Ik herinner me nog uit mijn jongensjaren, dat de Ned. Tramweg-Mij. in Friesland een aanvang maakte met een der eerste lijnen: Heerenveen—Joure. Dat was bij de opening (op 26 Maart 1881) een feestelijke rit. Heeren in 't zwart en de tram in de bloemen. Een groot schitterbord werd hooggeheven, een Friesch vers er op. De beginregels herinner ik me nog: Lyk as in man to roer trocb klippen en troch banken, Heart nei gjin stoarm-rumoer en nei sirenen-klanken, — enz. Enfin, zoo werd van toen af de tram het groote proranciale verkeersmiddel. Na de tramlijn Heerenveen—Joure kwam al 6poedig de lijn Heerenveen—Gorredijk en wat er aam weerszijden verder volgde, zoodat de provincie een wijdvertakt tramnet kreeg. Een groot gemak voor het reizend publiek, want fietsen waren er destijds nog niet en auto's en motoren volgden nog veel tater. Toch is het financieel de tram niet meegeloopen. (Wordt vervolgd^ ---