Leeuwarder Kantongerecht. 18 Juli Over een verboden landingsplaats en parachutespringsters. In deze zaak, reeds ter vorige zitting behandeld, werd nog gehoord de getuige verbalisant, rijksveldwachter F. G. Kok, te Wartena. Deze heeft tegen Anna IJ. G. en Lipkje B. te Leeuwarden, proces-verbaal op gemaakt, omdat zij zich nabij Eernewoude op verboden land bevonden. Een doodgewone overtreding dus, maar de meisjes zijn blijkbaar een beetje ondeugend geweest en wilden een grapje maken en daar neemt een politieman natuurlijk geen genoegen me?. Op 23 Juni voer Kok, die geen uniform droeg, in een zeilboot langs de oevers van de welbekende polderdijk tusschen Wartena en Eernewoude, die over een lengte van 1600 meter toebehoort aan de L. W. S. en „De Meeuwen". Verderop, daaraan grenzend, is het gedeelte in pacht bij zekeren Smedes, een koemelker, die veel last heeft van passagierende schepelingen, die zijn gras vertrappen. Ook op de bewuste dag waren juist aan dat gedeelte drie booten gelegen met volk op de wal, dat zich op verzoek van den rijksveldwachter weer inscheepte, twee daarvan tenminste. Bij de derde boot waarin de familie G. gezeten was, liep het minder vlot. Bedoelde meisjes bevonden zich op de berm, maar na de waarschuwing ontstond een gesprek, dat volgens Kok eindigde met de opmerking aan zijn adres, dat hij nog veel fatsoen moest leeren. Begrijpelijk, dat hij zulks niet over zijn kant liet gaan en aan wal voer, nu met het doel om tegen de overtreedsters procesverbaal op te maken. Maar ook dat stuitte op verzet. „Waarom?" vroeg de kantonrechter aan het meisje Anna G. „Wel, we dachten dat het een boer was hé", zei die, nog steeds verontwaardigd. Daarna werd deze naar haar beroep gevraagd. „Parachutespringster," zei ze (volgens den rijksveldwachter). „Is dat zoo?" vroeg die. „Ja zeker," zei ze2 „ik ben parachutespringster." En haar „kameraadske" Lipkje B. verklaarde precies hetzelfde. Nu, ter zitting ontkennen beide met vlammende oogen en heftige gebaren, maar getuige-verbalisant zegt, dat ze tegen beter weten in dit liegen. „U hebt nog al wat moeite met de dames gehad," meende de kantonrechter. „Ja," zei de veldwachter, „ik ben 29 jaar bij de politie, maar zoo brutaal heb ik ze nog nooit ontmoet. Ik heb ze later nog eens gezegd, dat ik twijfelde aan hun opgave en toen verklaarden ze zonder beroep te zijn.'' Er waren drie getuigen a décharge, de moeder van Anna, die verklaart, dat de meisjes niet in het gras geloopen hebbeu, maar op een zeiltje zaten, zoo dicht bij de boot, dat ze hun de koffie enz. wel konden aanreiken en dat Anna in een feestelijke stemming verkeerde, omdat ze jarig was en dus een beetje uitgelaten. Ze heeft het gesprokene niet geheel kunnen volgen en de parachute-passage althans niet gehoord. Een zuster van verdachte, Jannie, zat ook in de boot en klaagt, dat de veldwachter zoo vreeselijk onaardig was. Nu en als je dan niet weet dat hij van de politie is, dan hoe? je je dat niet te laten welgevallen, meent ze. sannie weet ook niet dat de meisjes hun namen niet wilden opgeven, maar het gezegde van de parachutes neemt zij voor haar rekening. Zij heeft over parachutes gesproken. Alweer verklaarde de verbalisant, dat hier niets van aan is, de juffrouw zat in de boot en heeft geen enkel woord gezegd. Opnieuw uiten de meisjes een vlammend protest. De ambtenaar merkt op, dat getuige omtrent de strubbeling met de namen niets weet, maar het andere weer heel goed, dat is vreemd. Getuige: „De veldwachter vroeg mijn naam «ik en zei, dat hij het jammer vond dat hij mij geen proces-verbaal kon maken." Tenslotte trad de vader van het gezin, Gerardus G., timmerman te Leeuwarden, naar voren en zei, dat de meisjes niet op het land waren geweest maar op de wal en dat dit een onvervreemd schippersrecht is, twee meter is vrij. „Zaten ze nu op het land of op het water?" vraagt de kantonrechter. „Op de wal," houdt getuige vol, „ze liepen niet in het gras, dat doen wij nooit, daar passen wij heusch wel voor op, maar de verbalisant trad ombeheerscht op, nou, dan zeg je wat heb ik met je te maken, dat is nog al logisch." Wegens doofheid is de bekende passage niet tot hem doorgedrongen. Vervolgens weidde hij over zaken uit, die door den kantonrechter niet dienende werden geacht, waarna het' O. M. wegens het onbeschofte gedrag der verdachten tot ffi of 6 d. h. voor ieder requireerde. De kantonrechter van meening zijnde, dat, het ten laste gelegde, in verboden land zijn, bewezen is, bepaalde het vonnis op f 3 of 3 d. h. --- Geladen revolver op een kapstok. Aldert J. K., te Leeuwarden, doet in auto-onderdeelen en daarom, zoo zegt hij, heeft hij zooveel machinespul in huis, dat hij er geen oog op kan houden. Maar een revolver valt daar toch zeker buiten en de kantonrechter meent, dat ied reen nu haast wel weten moet, dat hij, die zonder vergunning zoon wapen in huis heeft, zich bloot stelt aan stenge straffen. Verdachte had een revolver en nog wel geladen, liggende op een kapstok. „Maar er nooit mee geschoten," zegt hij, „want de cylinder werkte niet." „Erg slordig van u," wordt hem gezegd, „alleen het bloote feit had u doodstraf kunnen kosten. Door middel van radio en kranten is toch genoeg gewaarschuwd." „Radio heb ik niet," zei K. „en aan krantlezen kom ik 's avonds nooit toe." Toch zou dit zeer profijtelijk voor hem zijn, vermi.s de ambtenaar O. M. nu de hooge boete van f 15 of 8 d. h. tegen hem vorderde. Omdat de toestand van zijn zaken en zijn gezondheid te wenschen overlaat, kwam het tot een zeer clemente uitspraak, n.l. f 5 of sd. h. --- Chauffeur, die niet ontkent. Pieter 8., een Leeuwarder chauffeur, heeft op de Voorstreek met zijn auto een fietsend jong meisje aangeredei.. 't Was tusschen de Amelands- en Dubbele Pijp, waar het erg smal is. En er was ook nog een bakfiets en dan twee meisjes, die zoowat naast elkaar reden. „Nu ja," zei 8., „'t is mijn schuld hoor, men kan wel eens een fout maken zonder roekeloos te zijn." Ook op de verklaringen der beide getuigen, het meisje H. Bakker en een mijnheer wil hij niets afdingen. Eisch f 10 of 8 d. h. De kantonrechter wien de loyale houding van verdachte tot mildheid stemde, vorschte naar zijn verdienste en grootte van het gezin. „Wij," zei hij, „binne nou tegare, mar ja, er hangt nog al wat in de lucht." Over de verdienste kon hij geen nadere gegevens verstrekken. „Nu dan, f 5 of 3 d. h. in verband met wat er in de lucht hangt." Een tevreden verdachte en een lach op de tribune was het gevolg hiervan. --- De gewaterde iepenstam. Sjoerd 8., te Lekkum, gebruikte een gedeeltelijk ontschorste iepenstam als damligger. Dit is verboden met het oog op de besmettelijke 'epenziekte. Het O. M. vorderde f 2.50 of f 2 d. h., maar verdachte was te rade gegaan naar zijn deskundige Kaastra, die zei, dat gewaterd" boomen niet besmettelijk waren en de iep had in het water gelegen, 1 jaar lang. Den eigenaar werd gezegd: „Schuldig zon der straf." --- GEMENGD NIEUWS. Theaterdirecteur neergeslagen. Tegen soldaat zes en een half jaar geëischt. Toen de directeur van een theater te Tilburg, de ruim 50-jarige heer H. van der Waarden, in' den laten avond van Zondag 19 Nov. 1939 thuis kwam en zijn slaapkamer betrad kreeg hij van een onbekende een slag op zijn hoofd waardoor hij bloedend werd gewond.. Hij zag nog kans het licht te ontsteken, maar werd onmiddellijk daarna met behulp van een tweeden schakelaar in de kamer door iemand in blauwachtig coiberr costuum uitgedraaid;. Hij viel toen neer, doch zag kans weer op te staan en zijn tegenstander het ijzer, waarmee de slag moest zijn toegebracht af te nemen. Toen kreeg hij echter nieuwe slagen en wist bij zich nog loopende naar het op een 250 a 30 meter van zijn woning gelegen politiebureau te begeven, waar hij het bewustzijn verloor. Vier dagen is hij bewuste loos gebleven en daarna is geleidelijk het gebeurde weer in zijn herinnering gekomen. In verband hiermede heeft zich thans voor den krijgsraad te verantwoorden gehad de 26-jarige J. K, dienstplichtig soldaat-ziekenverpleger, toenmaals te Baambrugge gelegerd. Deze zou-zich dien avond naar Tilburg hebben begeven met het voornemen Van der Waarden van het leven te berooven. Beklaagde was gewapend met een zware staaf ijzer en wachtte in de donkere Slaapkamer Van der Waadden op. Toen deze binnenkwam en het licht opstak, heeft beklaagde Van der Waarden een slag op het hoofd gegeven en toen deze viel en weer overeind wilde komen, heeft hij hem met een Engeischen sleutel nog eenige harde slagen op het hoofd toegebracht, waardoor Vam der W. bloedend werd gewond. Als getuigen werden gehoord de heer Van der Waarden, zijn 25-jarige echtgenoote cm zijn vroegere echtgenoote. Deze laatste noemde baar vroegeren man een comediant, van wien zij veel leed en teleurstelling had ondervonden. Beklaagde bekende wel, dat hij zijn tegenstander beeft geslagen, doch niet de bedoeling te hebben gehad hem te dooden. Volgens zijn mededeeling trad hij alleen als tusschenpersoon ou om bij Van der Waarden aan te dringen op een echtscheiding van diens jonge derde vrouw, die de bemiddeling van den militair zou hebben ingeroepen. De vechtpartij zou naar zijn zeggen niet zijn ontstaan, indien hij niet den indruk had gekregen, dat Van der W. hem met een revolver wilde bedreugen. De auditeur-militair achtte het niet aannemelijk, dat beklaagde 's nachts in Van der Waardene slaapvertrek over een echtscheiding zou hebben Willen spreken. Daar wezen trouwens zijn verdedigingsmiddelen ook niet op. Spr. geloofde veeleer, dat de jonge vrouw in dit drama een misdadige rol had gespeeld), waarvoor beklaagde, die het feit pleegde, zal hebben te boeten. De eisch luidde zes jaar en zes maanden gevangenisstraf met aftrek van preventief en met ontzegging van de bevoegdheid om verder bij bet leger te dienen. --- Steen door ruit gevoetbald. Vader niet aansprakelijk voor de „normale levensuiting” van zijn zoon. Het Weekblad van het Recht bevat een beschouwing over een merkwaardig vonnis dat gewezen is in de zaak tegen eep vader in een Noordelijke stad in Nederland, wiens zoon Eilko — 14 jaar oud — met een steentje gevoetbald had, dat door een winkelruit vloog. De winkelier vroeg aan den vader van Eilko f 213.35 schadevergoeding, doch deze toonde zich daartoe niet bereid. Hij wilde niet meer dan driekwart van het gevraagde bedrag betalen, doch daar nam de winkelier geen genoegen mee. Een proces volgde. De vader van Eilko werd aangesproken, maar deze ontkende in de eerste plaats dat er van schuld bij zijn zoon sprake zou zijn. Eilko zou geheel onbewust een klein kiezelsteentje hebben aangeschopt, waardoor dit steentje ongeveer iets meer dan één nieter opsprong, toevallig tegen de winkelruit van eischer ketste en daarin een klein barstje veroorzaakte, terwijl in die ruit zich tevoren reeds een soheur bevond. De rechtbank vond dit een wat onschuldige lezing van het geval, omdat Eilko zelf voor de politie had verklaard, dat hij en zijn vriendje ieder een steen voor zich uitschopten, totdat hij — zooals Eilko had gezegd — weer een keer na het wegschoppen een klap hoorde, alsof de steen tegen een ruit was aangekomen.... Eilko heeft, zoo overwoog de rechtbank op dit punt, de noodige zorgvuldigheid niet betracht en daarom is er bij den jongeling schuld aanwezig. Eilko's vader liet zich niet uit het veld slaan en zei te zijner verdediging, dat hij de daad van zijn zoon niet zou hebben kunnen beletten, daar ook door een goede opvoeding niet kan worden voorkomen, dat een jongen van veertien jaar tegen een steentje schopt en dat hij dat zelfs niet had kunnen beletten, wanneer hij persoonlijk naast Eilko had gewandeld. De rechtbank achtte dit beroep gegrond en was met hem eens, dat dit „voetballen" zooals de winkelier het door zijn advocaat liet noemen, als een min of meer normale levensuiting van een schooljongen van veertien jaar moet worden aangemerkt, zoodat aan de ouders geen gebrek aan toezicht, waarop hun wettelijke aansprakelijkheid berust, kan worden verweten. Dus, zoo overwoog de rechtbank, ie de vader van Eilko niet aansprakelijk voor de door Eilko veroorzaakte schade. Mogelijk ie het rechtsgevoel van den winkelier hierdoor niet bevredigd, voegde de rechtbank in haar vonnis hier aan toe, maar hij dient dan te bedenken, dat Eilko zelf wel wettelijk aansprakelijk is. En voorts vroeg de rechtbank bij het afwijzen van 's winkeliers eisch zich voorzichtig af, of de winkelier niet verstandiger zou hebben gedaan het eerste aanbod tot betaling van de halve, of daarna dat voor driekwart van de schade door Eilko's vader te accepteeren. Gezien dit vonnis: ongetwijfeld wel! --- Economische structuur van Groningen en Drente. In de vergadering van bestuur, raad van bijstand en provinciale commissies van de Noordelijke economische en technische organisaties van Drente en Groningen heeft de voorzitter meegedeeld, dat de volgende punten op het programma staan: 1. De studie van de economische structuur van de provinciën Drente en Groningen. 2. Het vervoersvraagstuk. Als bijzondere onderdeelen daarvan noemde spr. het verkeersonderzoek in Oostelijk Groningen en de actie tot behoud van den Noord Ooster Lokaalspoorweg. 3. De industrialisatie van den tuinbouw. 4. De huisvesting van kleine in groote fabrieksgebouwen. 5. Het onderzoek naar het confectiebedrijf in Groningen. Van de groote industrieele onderwerpen, die op het werkprogramma staan, noemde spreker: den bouw van vlasfabrieken, de eiwitwinning' in de aardappelindustrie, de verwerking van etroo op stroovezelplaat als bouwmateriaal en de rationeele exploitatie van mosselbanken op de Groninger Wadden. Na de eerste vijf proefjaren heeft de N.E.T.O. zijn bestaansrecht wel bewezen, daar aan vele bedrijven hulp is geboden. --Te Buinen bij Stadskanaal heeft de 83-jarige heer Kuiper het fietsen nog geleerd. --- Jubileum Erdalfabrieken. Herdenking van het 25-jarig bestaan. De Ejdalfabrieken te Amersfoort bestonden verleden week 25 jaar. Alle biikverpakking, reelame-blikplaten, enz. worden geheel in eigen bedrijf vervaardigd; de moderne drukkerij beeft een capaciteit van 20.000 bladen druks per dag of gemiddeld 140.000 doozen. Het eigenlijke hart van het Erdalbedrijf is het „smelthuis", waar in een reeks van smeltketels met een gezamenlijken inhoud van 14.000 kg. de verschillende wasproducten door een buizenstelsel gevoerd worden naar de giettafels, welke in de groote giethal opgesteld staan. Eén van die transportkoeltafels heeft een capaciteit van 50.000 stuks per dag. In deze modern ingerichte fabriek, die haar zilveren jubileum vierde, vinden ongeveer driehonderd arbeiders en arbeidsters werk. In verband met de tijdsomstandigheden is van een feestelijke viering van dit jubileum afgezien. --- naar de Oostmark. Nederlandsche kinderen Zaterdag vertrok de eerste trein. In de Vrijdag gehouden persconferentie heeft Oberregierungsrat dr. Fellner, die de organisatie van het verblijf van Nederlandsche kinderen in de Oostmark heeft georganiseerd, omtrent deze organisatie nog een en ander medegedeeld. Met de voorbereidingen is men thans gereed gekomen en daarbij is op de aangenaamste wijze samengewerkt met de Nederlandsche instanties. Het aantal aanmeldingen heeft de 6000 overschreden. De kinderen zullen worden vervoerd met 6a 7 speciale treinen, waarvan de eerste Zaterdasmorgen is vertrokken van het Staatsepoorstation in Den Haag. Het betrof hier hoofdza-' keiijk kinderen uit Den Haag °n omgeving. Dit vertrek geschiedde op eenvoudige wijze. De tweede trein, die Zondag van het station B.P. te Rotterdam vertrok, vervoerde uisluitend kinderen uit die stad. De derde trein gaat 24 Juli van Utrecht, Dr. Fellner zette voorts uiteen, dat aan de verzorging der kinderen niets ontbreken zal. Met iedere trein gaan mede 30 Nederlandsche verzorgers, 2 Nederlandsche artsen en 2 Nederlandsche verpleegsters. Dit personeel wordt op de plaats van aankomst nog uitgebreid. Met de treinen rijdt ook nog een speciale ziekenwagon mede, die hopelijk niet noodig zal zijn. Op verschillende tusschenstations worden warme maaltijden gebruikt. De dag na het vertrek, omstreeks 12 uur. komt men dan aan te Gmünden am Traumsee, in Oberdonau, hoofdplaats van het Salzkammergut. Een feestelijke ontvangst zal daar plaats hebben en met autobussen worden de jongens en de meisjes naar afzonderlijke tehuizen gebracht. In ieder afgebakend gebied zal een Nederlandsch comité aanwezig zijn. Naar dr. Fellner voort 9 mededeelde, is den ouders de snelst mogelijke postverbinding met hun kinderen verzekerd, doordat voor deze correspondentie een speciale koeriersdienst wordt ingesteld. Nieuwe aanmeldingen voor een reis naar de Oostmark kunnen niet meer plaats hebben. Voor Nederlandsche journalisten zal een reil-- naar de Oostmark worden georganiseerd, opdat zij zich ervan zullen kunnen overtuigen, hoe de kinderen daar zijn. ondergebracht. Deze journalistenreis zal eerst over een maand plaats hebben. Dr. Fellner heeft ook nog dank gebracht aan de Nederlandsche pers voor de groote medewerking, welke zij verleend heeft bij deze kinderuitzending, een dankbetuiging, waarbij de heer Janke, Presse-dezement, zich gaarne aansloot. --- Architecten tot overeenstemming. B.N.A. de centrale organisatie. Toen in 1939 een regeling voor het voeren van den titel van „architect" of „bouwmeester" in bet zicht scheen te komen, hebben eenige vertegenwoordigers van de verschillende architecten-organisaties onderfiandelingien aangeknoopt om tot een centrale Nederlandsche arohitectenorganiealie te komen. Einde April 1940 werden deze pogingen met succes bekroond. De onderhandelingen, gevoerd onder leiding van prof. ir. H. T. Zwiers, hebben geleid tot volledige oveTeenstemming, zoodat aan de leden van de verschillende organisaties uitgewerkte voorstellen voor de inrichting van de nieuwe centrale organisatie konden worden toegezonden. Terwilte van de belangrijke fondsen en bezittingen van de Maatschappij tot Bevordering der Bouwkunst Bond van Nederlandsche Architecten (8.N.A.) is besloten deze vereeniging radicaal om te vormen tot de nieuwe centrale organisatie, waarin dan de leden van de andere organisaties zullen kunnen toetreden. Het Nederlandsen Instituut van Architecten (N.1.V.A.) en de Nederlandsche Bond van Bouwmeestersgilden en zijn leden, de hou wm eest ersgilden zullen zich zelf daarbij opheffen en bet saldo van bun middelen inbrengen in het orKterstouningsfonds van den B.N.A. De ontworpen uitgewerkte voorstellen houden volledig rekening met bet tot stand komen van een Architect en wet of -besluit, berustende op bet beginsel van selectie naar bekwaamheid, en bevatten verder de mogelijkheid voor diegenen, aan wie krachtene wet of wettelijk besluit de tiitel architect of bouwmeester niet zal worden toegekend, als „erkend bouwkundige" in aparte afdeelingen van de vereeniging te worden opgenomen, waarbij, tegenover deze „erkenning" eenerzijd 6, anderzijds een vrijwillige beperking van arbeidsgebied zou worden aanvaardl. --- De koers voor Kassenscheine. Zooals werd gemeld, is enkele dagen geleden de herleidingskoers voor Reichskreditkaseenscheine vastgesteld op 133 pf. of mark 1.33 per gulden, nadat dit totdusver M. 1.50 wae geweest. Het betreft hier een aanpassing aan de officieele koers voor rijksmark, zooals die onlangs door de Nederlandeche Bank werd opgegeven en die 75.28— 75.43 bedraagt. Herleidt men dit tot pf. dan komt men vrijwel uit op een koers van 133 pf. per gulden. Voor het overige vestigt de N. Rt. Crt. er de aandacht op, dat deze nieuwe koers voor Reichskreditkassenscheine weinig meer dan theoretische waarde heeft, daar dit papier vrijwel niet meer in omloop is en nagenoeg geheel door Nederlandsch geld is vervangen. Van de aanvang af hebben de betrokken autoriteiten zich op het standpunt gesteld, dat de Nederlandsche geldcirculatie zoo veel mogelijk van vreemde elementen vrij gehouden moest worden. Toen de Duitsche troepen one land bezetten, moest er echter een betalingsmogelijkheid worden geschapen en om nu de verhouding zoo eenvoudig mogelijk te maken, nam men daarvoor een koers van M. 1.50 voor de gulden aan. Gewoon in omloop kwamen de kassenscheine echter niet, want de winkelier, die ze in betaling nam, bracht ze naar zijn bank en deze leverde ze op haar beurt bij de Nederlandsche Bank af. Op het oogenblik wordt er evenwel ook door de Duitsche troepen met Nederlandsch geld betaald, waarvoor de Nederlandsche Bank de gelegenheid heeft opengesteld. Wellicht zal het restant van de nog niet ingeleverde kassenscheine op deze wijze spoedig verdwijnen. In Noorwegen werden soortgelijke maatregelen genomen. Ook daar zijn de Kassenscheine uit het verkeer verdwenen, geheel anders dan in België, waar zij het voornaamste geldmiddel zijn gebleven. Dit vindt zijn oorzaak hierin, dat de Nationale Bank van België bij het uitbreken van de oorlog haar organisatie naar elders had verplaatst. Zij was in elk geval niet intact gebleven, gelijk in Nederland en Noorwegen met de circulatiebanken wel het geval was, zoodat er in deze landen onmiddellijk toe kon worden overgegaan om het geldverkeer weder op zuiver nationale basis te plaatsen. --- Humor tusschen de puinhoopen Keetnamen. Daar op en- tusschen het Rotterdamsche puin houden ze er de moed maar in. En ze hebben gelijk, zoo schrijft de N.R.Ct Onze puinruimere leiden een soort Wild I West-bestaan. (In dit geval moet men misschien zeggen: Wild Centrum). Ik zal er u zoo dadelijk het bewijs van leveren. Als eertijds de Amerikaansche pioniers, trokken ze over heuvels en dalen naar een onbewoond gebied. Ze hebben een opperhoofd en leven in kleine stammen, die hun eigen zeden en gewoonten meebrengen. Wat deed de Wild West-pionier ale hij in het onherbergzame gebied van heuvels en dalen en eindelooze vlakten aankwam? Hij maakte het er zich bewoonbaar. Dat hebben onze Wild Centrum-pioniers ook gedaan. Verspreid in het steenachtige landschap staan er hun eenvoudige blokhutten, opgebouwd-uit grondstoffen, die ter plaatse opgedolven konden worden. Soms zijn het niet meer dan schuurtjes, maar anderen hebben aan hun onderkomens veel vernuft ten koste gelegd. Vele zijn voorzien van ramen en deuren, enkele zelfs hebben bloemperkjes voor het huis. . Onze puinruimers zijn verdeeld in kastten, of zoo men wil ploegen. Elke ploeg heeft zijn heiligdom, waar de gelukkig nog talrijke maaltijden worden gebruikt. De meeste ploegen bezitten een zinspreuk, welke in groote letters boven de ingang van het schaftverblijf is aangebracht. Uit deze zinspreuken bleek me, dat ze er de moed in houden. Luistert u maar. Allereerst de classici. Het mooiste vond ik het houten keetje met als opschrift: „Sine Labore Nihil" Een eind verder stond: „Luctor et Emergo en „De Ark van Noach." Klassiek op zijn Hollandsch leken mij": „Arbeid eert," „Zeldenrust" en „Nooit volmaakt." Toch was dit laatste verblijf vrij volmaakt, want men had er zelfs een bak met bloemen aan de zolder hangen. In deze rubriek hoort ook thuis „Op hoop van zegen," waar tevens een nette dienstbode gevraagd werd. En het keetje „Moed verloren, al verloren" is dunkt mij de beste uiting van echt Hollandsche mentaliteit. Dan volgt de groep gruwelliteratuur. Het ergste was „De doodekopploeg," welke van een oud kerkhof een doodskop met gekruiste beenderen cadeau had gekregen. Hun buurman was „Het Knekeltje." Een eind verder woont „De Leeuwenploeg." Na eenig dwalen bereikte ik „De buik van Parijs," via „De Woestelingen." Zeer voornaam was het domicilie van „De rebellenclub." Zij hadden als entree een glazen deur met het woord Messieurs. Over de „Knalpijp" kan ik niet verder uitweiden. Het liefelijke genre: Ontroerend van intimiteit en bouwkundig vernuft was huize „Giethoorn." Het is me niet duidelijk geworden, waaruit deze naam voortkwam. „Huize Tuinlust" was bijzonder goed voorzien. Het bestond uit twee afdeelingen: een kantoor voor den ploegleider, ik geloof zelfs met de bovenkant van een bureau erin en een manschappenvertrek. Zijn naam dankte het bouwwerk aan een liefelijk bloementuintje, dat versch wae aangelegd. „Ons Hutje" klinkt minder poëtisch, dan wel getuigend van gemeenschapszin. Een wonder was ook „Roodkapje", niet zoozeer de naam als wel het feit, dat deze op een bordje van email boven de ingang was aangebracht. En wat zegt u van het verblijf, dat tot opschrift had „Vereeniging Kinderzorg"? Toch zeker ook, dat het u onbekend was, dat deze vereeniging zich met puinruimen bezig hield. De echte optimisten: Hieronder trof mij allereerst de villa met het noodende opschrift „Komt u nog eens terug." Een eind verder woont „Het amusante clubje." En goed Rotterdamsch dunkt mij het verblijf van „Laat die fijn zijn." Ik reken hieronder ook „Villa Monte Carlo." Langzamerhand komen we in de echte Wild West-mentaliteit: „The puin swingers." „De puinknokkers", „De keilers", „De Tofferik", „The merry makers", „De pindajongene" en de „Puintroubadoers" (ik schrijf het volgens het landelijke dialect). De mooieten heb ik voor het laatst bewaard: Een romantisch tentje onder de naam „Café 't paard in de wieg" en een schuur met het aanvankelijk niet te ontcijferen opschrift „Huize 3 piek." Als je even nadacht was het duidelijk, waar dat op sloeg. Ik heb mijn ronde geëindigd bij de resten van een oud Rotterdamsche gebouw, waar eene groote triomfen gevierd zijn. Klassiekere stukken dan „Roode Sien" zijn er ten tooneele gevoerd. Thans had men er de palmtakken der eere, die de roem en de brand overleefd hadden, opgesteld als hulde aan den ploegleider, die zijn verjaardag vierde. Ik maakte een voetreis door oud-Rotterdam; oud-Rotterdam, dat hield van een stemming als welke ik vond uitgesproken in deze keeten-humor. Het gaf mij moed, dat ik in oud-Botterdam weer heb kunnen lachen. --- Bruintje Beer redt den Kabouterkoning § No. 45. — Buiten adem rent Brulntje naar E Helphand, op den voet gevolgd door den _ kleinen man; hij schreeuwt het uit: E „De dwergenkoning ia verdwenen! Ge- E stolen door de soldaten!" ■§ Ontsteld kijkt Helphand hem aan en zegt: = „Daar schrik Ik van!" E Meteen stapt hij ook alweer In het meer; E hij jaagt achter het vliegende leger aan, maar als hü een eind door het water heeft gewaad, zegt hjj verdrietig: „Die tocht door het nat kan Ik wel laten, vvant deze achtervolging zal mij toch niets baten! Vadertje Langbeen is de e.enlge, die ons kan helpen, op hem is al mijn hoop gebouwd." Meteen schreeuwt h\j met donderende stem door het woud: „Langbeen, kom dadelijk te hulp, de kabouterkoning verkeert In grooten nood. Als wjj hem niet redden, maken de dwergen hem dood!" --- Het land van de Velocipedisten. „De fiets behoort bij Nederland ais het vee in de weide.” Herinneringen van Edo Bergsma. Nu iedereen weer de fiets bestijgt, w.o. lieden die 32 jaar lang dit instrument ongebruikt lieten, bevat de „Groene" aardige herinneringen aan de „oertijd" van de fiets, 't Blad heeft Edo Bergsma aan 't praten ge kregen, die 53 jaar lang voorzitter is geweest van de A.N.W.B. en van wien het een foto plaatst uit 1881, toen hij al lid was van de Leeuwarder Velocipède Club en alezoodanig een speciaal uniform droeg, bestaande uit een witte pantalon, kaplaarzen, helmhoed en goudgeelblauwe sjerp. Bergsma vertelde hoe het volk 50, 60 jaar geleden een uitgesproken vijandige houding aannam tegen die „helsche machine". De eerste berijders werden met steenen bekogeld en de boeren maakten gebruik van hun lange zweep! En dan de bedenkelijke gezichten van de artsen! De doodenkele vooruitstrevenden niet te na gesproken, moesten die niets hebben van zulk een ongezonde wijze om zich voort te bewegen en zij staken met de notabelen van het dorp de koppen zóó dicht bijelkaar, dat Edo Bergema, die van geen wijken wilde weten, een scherp gemunt artikel in het gemeenteblad moest schrijven om 't dreigend gevaar van een locale verbodsbepaling bijtijds af te wenden. De fiets kwam, bleef en zou overwinnen. Onderwijl vraagt ge met belangstelling van welke naam- en werkwoorden die ondernemende velocipedisteu dan wel gebruik maakten, toen de woorden „fiets" en „fietsen" nog niet voorradig waren en ook daarop krijgt ge prompt een antwoord. „Men zei: „vélorijden en gebruikte ook andere Fransche en later Engelsche uitdrukkingen, totdat we ons tezamen en in vereeniging tot prof. de Vries — die van het woordenboek — wendden met dringend verzoek ons aan een Nederlandsche uitdrukking te helpen. „Wieier" luidde het eerste advies — het woord is nog bewaard gebleven in de uitdrukking „wielerbaan" en „wielerpad", welke laatste aanduiding nog in België te vinden is — maar het werd „rijwiel". De organisatie (de A.N.W.8.) was er zoo goed als 't rijwiel en heel langzaam aan, zij het niet zonder protest, verdwenen het vooroordeel en beleefde de fiets haar tallooze ontwikkelingsstadia. Want wel handhaafde zich de houten fiets, waarmee de 19-jarige Edo Bergsma in Nijmegen op de wielerbaan uitkwam, toen dergelijke wedstrijden nog tot de groote gebeurtenissen in den lan de behoorden, maar allengs kwam toch de „bicycle" met het vermaarde hooge wiel de trapper in het midden, het zadeltje er boven op en het miniatuurwieltje er achteraan, in de mode en naarmate de jaren verstreken verschenen er steeds meer typen op de markt met tallooze wijzigingen die niet altoos verbeteringen bleken. Dit alles vertelt U Edo Bergsma, wanneer hij herinneringen opdiept, uit de roemruchte geschiedenis van de fiets en ge bemerkt aan de zorgvuldigheid, waarmee hij jaartallen rangschikt en aan de gloed in zijn oogen. die u zijn hooge leeftijd terstond doen vergeten, hoezeer de wielerhjstorie heel zijn hartüieeft. Want niet slechte herinneringen waaraan zijn welbesteed leven zoo rijk is, haalt hij op, maar ook en vooral zal Edo Bergema de groote sociale beteekenis van dat simpele rijwiel in het licht stellen. Was daar eens de tijd dat de boerenbevolking een aparte vijandigheid tegen de etadsmenschen liet blijken? De fiets loste die tegenstellingen op, door landgenooten van zoo verschillende geaardheid tot elkander te brengen. De boer peddelde, gelijk dat nog dagelijks gebeurt, naar de stad, waar de gemeentelijke bibliotheken ook voor hem openstonden, zqodat ook zijn inzicht ver ruimd werd, de stadsbewoner bezocht per fiets het platteland en leerde het werk van den boer waardeeren. Wie, in de tachtiger jaren, had ooit durven denken dat diezelfde met zooveel argwaan en geringschatting ontvangen fiets, een factor van beteekenis zou blijken voor de volksgezondheid, de volkshuisvesting, de ontwikkeling van de mensch en de arbeidsspreiding? Eén wae er die het begreep: Edo Bergsma, de stoere Fries, die nog dagelijks met genoegen in de residentie de overwinning van het rijwiel van achter de hooge ramen in het heerenhuis gadeslaat. „De fiets?", hooren wij hem zeggen, „die behoort bij Nederland als het vee In de weide. Al zouden we gelijk in het prille begin op ijzeren banden moeten rijden, maar fietsen zal de Hollander blijven 1" --- Ruilverkaveling in het Kolkengebied? Achter Dokkum, ten Oosten en Westen van de Zuider-Ee, ligt een gebied dat „De Kolken" genoemd wordt, 't Is een onderdeel van de polder Oost- en West-Dongerar deel. Toen we deze mieden een bezoek drachten dachten we onmiddellijk: Een toepasselijke naam „De Kolken". Een gebied van ongeveer 750 ha, komvormig, waardoor de afwatering zeer slecht is. Eén wijde grasvlakte, zonder boerderijen, ?onder huizen. Hier en daar tracht een onverharde weg, die ten gevolge van de stortbuien een „modderreed" ia geworden, dit jebied voor den bezoeker te ontsluiten. Slooten doorsnijden het land in alle richtingen. Aan de randen van dit groote „weiland" liggen de boerderijen. Een eigenaardige toestand. Een bewoner van een der plaatsen verlelde ons waarom er bijna niemand in De Kolken woonde. Het gebied had te weinig en te slechte wegen, je kon er niet wegkomen en bovendien was het te laag. Des winters staat een gedeelte onder water. Vroeger was dat nog veel erger, voordat net gemaal te Ezumazijl er was. De eigenaren van het land wonen alie langs de randen van De Kolken of nog verder van hun eigendom verwijderd. „Ja, it leit er mar raer hinne," was het oordeel van onzen zegsman en we waren het volkomen met hem eens. Ook de volmachten van de polder Oosten West-Dongeradeel schijnen niet met de bestaande toestand tevreden te zijn. In October 1939 besloten zij in een vergadering, waar ir. K. de Haan een rede hield over ruilverkaveling, ruilverkaveling aan te vragen. En thans, Vrijdag 18 Juli, zijn de ingelanden van het Kolkengebied bijeengekomen in het café van Hiemstra te Metslawier, om eens over de aangevraagde ruilverkaveling te praten en om te luisteren naar ir. De Haan. die hier een inleiding zou houden over ruilverkaveling. De vergadering stond onder leiding van den heer D. van der Herberg, voorzitter van het waterschap „De Polder van Oosten West-Dongeradeel". Ir. De Haan gaf een uiteenzetting van hetgeen verkavelina en in het bijzonder ruilverkaveling beoogt. Voor De Kolken is in dit verband van het grootste belang, dat de verkavelingswet voorschrijft dat ieder perceel moet komen te liggen aan een opentare weg of aan een openbaar vaarwater. Dit moet voor de eigenaren toch van groit belang zijn. Wanneer in dit gebied goede verharde wegen worden aangelegd en wanneer de waterloseing verbeterd wordt, kan w veel meer „uitgehaald" worden, dan nu het geval is. Een commissie, die onlangs De Kolken bezocht, beweerde dat het land wel f4OO per ha in prijs zou stijgen wanneer het aau aen weg kwam te liggen. In de regel ziet men te veel tegen le kosten op. Het Rijk neemt immers het ïrootete deel daarvan voor zijn rekening en 3'elt verder zijn voorwaarden zoo soepel mogelijk. Men vergeet in de regel dat wanneer eenmaal door verkaveling groote verbeteringen tot «tand zijn gekomen, de opbrengsten vesl beter zullen zijn, terwijl zonder verbetering net land steeds in waarde daalt. Van De Kolken is heel wat te maken. Het land is van uitstekende kwaliteit en kan bij intensieve bebouwing veel meer opbrengen dan thans het geval is. Na de rede van den heer De Haan was er eenige gedaohtenwisseling, waarbij bezwaren geuit werden, maar ook bleek, dat de voordcelen van ruilverkaveling werden ingezien. Aan 't einde van de bijeenkomst zeide de voorzitter nog, dat deze vergadering was belegd om de ingelanden zelf te laten beslissen. De mogelijkheid is niet sjtaesloten rlat de zaak straks wordt uitgemaaktzonaor aen. Zoo is dan nu het woord aan de ingelanden. Ruilverkaveling of niet. De heer De Haan sprak de hoop uit, dat het eens zoover zal komen. Tot zoolang blijft iet Kolkengebied zooals het is: een gebted met onvoldoende wegen, onvoldoende afwatering, land dat f4OO per ha meer waard rou zijn als er ruilverkaveling tot stand kwam. --- Ned. Tramweg Maatschappij. HEERENVEEN. Geschatte ontvangsten van de maand Mei: Reizigers f 29.735; bagage en honden f 1420; goederen f 18.385; levende dieren, rijtuigen enz. f 245; buitengewone ontvangeten f 3010. Totaal f 52.795. Totaal ontvangt van 1 Januari af E 386.300, (1939 definitief f 368.252.00.) --- De nationale inzameling. Aanvullende giften op de collecte van 6 Juli gevraagd. Een inwoner van Utrecht heeft het volgende gedicht in een der bladen doen opnemen: Moet U weten, 'k hoorde dat: Meneer A 't vergeten had. Millionnair B. was juist afwezig, Bloemist C. was te druk bezig. Juffrouw D. wae „uit de stad" Koopman E. was juist in bad. Mevrouw F. was druk aan 't strijken, Tante G ging niet eens kijken. Fabrikant H, (een millionnair) gaf wel, maar bij 't cheque-invullen, vergat hij inderhaast 2 nullen. Jonkheer I. die zou wel zenden, Bankier J. was naar Oetende. Ridder K. zocht naar zn chèque-boek, toen ie 't had, was collectant zoek. Freule L. die had zoon hoofdpijn, Mevrouw M. keek door 't gordijn. Juffrouw N, haald' juist haar rente, Dokter O. was naar patiënten. Bakker P. had juist de bollen gaar, Slager Q. naar 't abattoir. Meester R. stond juist te pleiten, Oom S. moest voor zn tanden „bijten." Kapster T. stond t' ondulaeren, Student U was aan 't etudeeren. Ingenieur V. zat in 'n moeilijk probleem, Dokter W. had zelf exceem. Meneer X. heel rijk, puissant, vond zn gift.... aan schralen kant. Schilder IJ. die stond te hoog, Schipper Z. zat niet op droog. Heel deez' alfabet-familie, Duizend-maal een escadrille, wilde toch het hunne doen, ter wille van hun goed fatsoen. De collecte wae reeds afgeloopen, Speldjes kon je niet meer koopen. Echter wijs 'k U graag de weg, als 'k U 't giro-nummer zeg, Nationale Inzameling, Den Haag, 388.000, ja??? Heel graag!!! Wilt U 'n voorbeeld?, luister even, een conducteur ging weekloon geven. Een Naarder werkman gaf tien gulden, ('n tip?) Zoon hervonden, was een rib. U weet, het is voor huizenbouw, 'k noem U prijzen, even gauw, spijkers 80, plank of slot 2 pop, ('t valt niet tegeri!?) kubiek zand 3, wapen-beton kost negen. Honderd tegels: zeven, deur ko6t tien. 100 pannen, zes en 'n half, Elke gift ie een pot zalf. Negentien pop voor 1000 eteenen. Armen geven is Gode leenen. Geeft U 'n huis?? Tien, twintig mille. U weet dat duizenden er vielen. Wilt g' U met 't idee verzoenen: „Vrije heffing" stuur millioenen. Dus 3-8-8 en nog 3 nullen, Ga maar vast de cheque invullen. POTGIETER. ---