Upplikvellen mr Distributiehonnen 50 Ex. 0.25 1000 Ex. 3.20 500 Ex. 2.00 2500 Ex. 7.75 5000 Ex. 15.00 afgehaald aan de Drukkerij Nieuwsblad v. Friesland of bij onze AGENTEN "etaling kan geschieden per postwissel SJfonummer 5894 of aan postzegels. filllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll --- ITICO LET OP HET MERK. Het staat op elk fleschje. --- Persnieuws. SELFBEDWANG VEREISCHT. In „Naar de Nieuwe Gemeenschap" schrijft "rof, Aalberse o-m.: „Wat over ons volk gekomen te, hebben wij te zien, zooals het is, hebben wij te aanvaarden, zooals de dingen daar voor ons liggen: Nederland is bezet gebied. Bat wil zeggen, dat wij tijdelijk hebben te leven onder vreemd gezag, waaraan wij gehoorzaamheid verschuldigd zijn. Nederland en Duitsehland hehben beide het tractaat van 1907 aanvaard. Daarin staan de beiderzijdsche rechten en plichten. Voor die rechten kunnen wij opkomen, mits wij ook de aanvaarde plichten vervullen. Treuren geeft geen baat. Wij hebben, overgegeven aan Gods wil, geduldig te dragen, wat over one gekomen is. Een hooge mate van zelfbedwang wordt daarom van ons vereischt. "Wij zijn nu eenmaal Nederlanders en hebben onzen eigen aard, eigen liefde voor vrijheid, gevoel van onafhankelijkheid, wij zijn individualistisch van inslag1, overigens trouwhartig en mededeelzaam, ziedaaT zoo eenige kenmerkende eigenschappen van onzen volksaard. Te gehoorzamen aan een vreemd gezag valt ons zwaar. Daarom is vooral zelfbedwang noodig, in daden en niet minder ook in woorden. leder bedenke, dat één daad van een enkeling aan vele landgenooten loodlottig kan worden. Gevoel van waardigheid moet hiermee gepaard gaan. Wij zijn geen elavenvolk. En ook het gezag, dat tijdelijk over ons gesteld is, wenscht ons niet als zoodanig te beschouwen, noch te behandelen. Zelfverlaging zal ons geen goed doen, evenmin als een in de gegeven omstandigheden slechts lachwekkend fierheidsbetoon. Wij maken een overgangsperiode door. Eerst bij de vredessluiting zal ons lot be- Paald worden. Deze periode moeten wij goed mogelijk doorkomen. Wat one toekomstig lot zal zijn, hangt af van allerlei omstandigheden, welke niemand Vau ons thans kent. . hebben- in dit overgangstijdperk te 1 °ei>'- wat thans onae plicht is, en na te n niet alleen, wat ons verboden is, ar °ok al datgene, wat onze positie ns «n jn _& naaste toekomst slechter **n maken. --- Nederlanders in hechtenis genomen. 'n Vergeldingsmaatregel in verband met behandeling van Duitschers in Indië. Het A.N.P. meldt: Terwijl de instanties van de Duitsche weeirmacht en van het Duitsche burgeflijke bestuur zich van het oogenMik der Nederlamdsobe capitulatie af °ioeite hebben gegeven, de betreKkingen tesschen het Duitsche Rijk en de Nederlanden in vreedzame banen te leiden en het eerstel van de normale verhoudingen te bespoedigen, heeft de regeering im Neder- niet opgehouden zich op bij- Somder Duitsch-vijandige wijze te gedragen j*J zonder rekening te houden met de verooudimgen in het moederland maatregelen 5\ stand gehouden, welke door het Duitsche {*ijk niet langer voorbijgezien en geduld «unnem worden. Nadat tot op heden in Nederiamdsch-Indië •heer dan 2000 Diuiischers, waaronder vrouwen en kindenen, geïn/termeerd' gehouden cm °P de emaidelijkste wijze behandeld werden, heeft mem zich thans van Duitsche zijde genoodzaakt gezien, tegenmaatregellen niet langer uit te stelten. Dientengevolge is Zaterdag een aamtal "■ederlandlsche onderdanen, die voor het Sroote deel met het koloniaal bestuur in betrekking staan, in hechtenis genomen. Het zal van het inzicht van de beslissende krachten im Niederfandsch-Indië afhangen, hoelang deze toestand gehandhaafd moet blijven. --- Postzendingen gestaakt. De aanneming van postzendingiem voor de Nederlandsche koloniën is tot nader order gestaakt --- „Jan ben je daar?” Maar de rechercheurs liepen er den tweeden keer niet in. , In de Hemsterhuisstraat te 's-Graven te woonde een jongmenseh bij *u'n ouders in. dat nog zes maanden gevangenisstraf te goed had. Twee rechercheurs vervoegden zich eeni- Se dagen geleden aan de woning om hem j?6e te nemen. De vader deed open en werd Wadelijk gewaar waarvoor de beide heeren amen. sij riep naar boven: „Jan, ben je daar?" j ** kwam geen antwoord en de vader trok conclusie, dat Jan dus niet thuis was. Zo i recllercheurs wilden toch een onderek boven instellen. Zij troffen niemand v~n- Op zolder stond een dakvenster open, aardoor de vogel blijkbaar verdwenen was. . ue politiemannen gingen onverriehterzake er_ug, doch lieten het er niet bij zitten. y...**l Paar dagen later kwamen zij opnieuw '1 Jan's vader, maar nu wijzigden zij hun ac«ek. Een der rechercheurs ging door een ndeje woning het dak op en posteerde zich aoij het bewuste venster. De andere poli"eman belde aan. Ook ditmaal deed de vader weer open. «et werd hetzelfde gesprek van de vorige aal. Opnieuw riep de vader naar boven: «Jan, ben je daar?" stJi0?1" Jan was dit het teeken zich ten maken °Ver de dakgoten uit de voeten te Was de krijgstactiek der podoor w an noodlottig. Toen hij zich kWaVr!nst,er in de dakgoot had gez ln scbuilhoPwtselin« de recheurcheur uit od het Hai, j voorschijn en arresteerde Overbrp 6n Politie voE8 naar het hoofdbureau van wigde nu spoedig, aldus de XeL --- Nederland en België, Na de namen te hebben genoemd van degenen die voor deze operaties verantwoordelijk waren, vervolgde Hitler: Nog vóór de veldtocht in Noorwegen geëindigd was, werden de berichten over het Westen steeds dreigender. Terwijl voor het begin van de oorlog voorbereidingen waren geroffen om in geval van een onvermijdelijk conflict met Frankrijk resp. Engeland door de Maginotlinie te breken, kwam reeds in de loop der eerste oorlogsmaanden de noodzakelijkheid op, dat men ook een eventueel optreden tegen België, resp. Nederland" onder het oog moest zien. De Führer wees er hier op, dat Duitsehland tegenover Nederland en België slechts de noodige beveiligingstroepen had opgesteld, terwijl in deze sector een duidelijke ophooping van Fransche formaties, in het bijzonder van bijna alle gepantserde en gemotoriseerde divisies, plaats vond. Beslissend echter, aldus vervolgde de Führer, was de volgende constateering: Terwijl bij een loyale interpretatie der Belgisch-Nederlandsche neutraliteit beide landen gedwongen zouden zijn geweest, juist met het oog op de concentratie van de sterkste Engelsch-Fransche strijdkrachten aan hun grenzen, ook hunnerzijds het oog in de eerste plaats op het Westen gevestigd te houden, begonnen zij daar in gelijke mate steeds meer hun troepen te verzwakken om de grenzen tegenover Duitsehland te bezetten. Ook de berichten over besprekingen tusschen de generale staven wierpen een eigenaardig licht op de Belgisch-Nederlandsche neutraliteit. Ik behoef er niet op te wijzen, dat deze besprekingen, wanneer zij werkelijk neutraal geweest zouden zijn, met beide partijen hadden moeten worden gevoerd. Overigens vermeerderden de aanwijzingen voor een optreden der Fransch-Engelsche troepen door Holland en België tegen het Duitsche industriegebied zich zoo zeer, dat men ook aan onze kant deze bedreiging als een zeer ernstig gevaar in het oog moest houden. De geheele Duitsche opmarsen onderging dienovereenkomstig de noodige wijzigingen. De nauwkeurige waarnemingen, die overal gedaan waren, gaven langzamerhand de zekerheid, dat van begin Mei af elk oogenblik een Engelsch-Fransche aanval verwacht kon worden. Op 6 en 7 Mei nam de vrees toe, dat van oogenblik tot oogenblik een binnenrukken der zoogenaamde geallieerden in Nederland en België tegemoet moest worden gezien. Op 8 Mei gaf ik daarom bevel voor de onverwijlde aanval op 10 Mei, des ochtends te 5.35 uur. --- De Rijksdagrede van Rijkskanselier Hitler Hitler heeft Vrijdagavond in zijn rede, die van zeven uur tot kwart voor negen duurde, allereerst een breedvoerige beschouwing gewijd aan het Duitsche streven naar vreedzame herziening van het verdrag van Versailles, dat voor het Duitsche Rijk zulke uiterst nadeelige gevolgen had gehad; dit streven had aanvankelijk geen succes, maar de nationaal-socialistische staat slaagde er in, langs deze weg belangrijke herzieningen tot stand te brengen. Allen hebben, zoo zeide Hitler, het beschouwd als een succes van de leiding van het Derde Rijk, dat de ten uitvoer legging der herzieningen jarenlang zonder oorlog kon geschieden; niet dat wij, zooals de Fransche en Engelsche demagogen beweerden, niet tot het voeren van oorlog in staat geweest zouden zijn. Toen het er echter eindelijk naar uitzag, dat dank zij een ontwakend gezond verstand door internationale samenwerking ook de overblijvende vraagstukken op vreedzame wijze zouden worden geregeld, werd de overeenkomst van München van 9,9 Sept. '38 door de openbare meening in Londen en Parijs niet alleen niet toegejuicht, maar zelfs veroordeeld, als een afschuwelijk teeken van zwakheid. De met bloed bevlekte Joodsch-kapitalistische oorlogsophiisers zagen in de mogelijkheid van zulk een vreedzame herziening het verdwijnen van een tastbare aanleiding voor de verwezenlijking hunner waanzinnige plannen. Aan deze gewelddadige figuren was het toe te schrijven, dat de Poolsche staat werd aangezet tot het aannemen vaa een houding, die in geen proportie stond tot de Duitsche eisch en nog veel minder tot de gevolgen daarvan. Want juist tegenover Polen heeft het nationaalsocialistische Duitsche Rijk een ware zelfoverwinning getoond. Geen andere staatsman had het aangedurfd het Duitsche volk hier een oplossing voor te stellen, die ik het deed. Als Churchill en de andere oorlogsophitsers maar een fractie van de verantwoordelijkheid in zich gehad hadden, die ik tegenover Europa voelde, dan zouden zij hun laaghartig spel niet hebben kunnen spelen, ölechts aan deze lieden was het te danken, dat Poten de Duitsche vooretellen afwees en naar de wapenen greep. Daardoor ook mislukten de pogingen om nog op 2 September het conflict bij te leggen. Uit de bij La Charité gevonden documenten leidde Hitler af, dat ook andere gebieden het tooneel van een oorlog hadden moeten worden. Op 6 October heeft Hitler nog vredesvoorstellen gedaan; door de tegenpartij is hij deswege beschimpt en uitgelachen en voor lafaard uitgemaakt. „Terwijl deze Britsch-Fransche oorlogskliek rondzag naar nieuwe mogelijkheden tot uitbreiding van de oorlog en naar nieuwe slachtoffers, heb ik mij er aan gewijd, de organisatorische opbouw der Duitsche weermacht te voltooien, nieuwe formaties op te richten, de stroom van oorlogsmateriaal uit de fabrieken aan de gang te brengen, de laatste opleiding der geheele weermacht voor haar nieuwe taak te bevelen. Bovendien noopte het slechte weer in de late herfst en de winter tot uitstel der militaire operaties. In de loop van Maart kregen wij echter kennis van Fransch-Britsche plannen tot inmenging in het Russisch—Finsche conflict, niet zoozeer om de Finnen te helpen als om Rusland waarin men een met Duitsehland samenwerkende mogendheid zag, schade te berokkenen. Uit dit plan ontwikkelde zich 't besluit, zoo mogelijk actief in Finland in te grijpen, om een basis te krijgen voor het uitbreiden van de oorlog over de Oostzee. Tegelijker tijd hoorde men steeds meer van de voorstellen van de geallieerde ooriogsraad, die inhielden, dat men of de Talkan en Klein-Azië in brand zou steken om de toevoer van Russische en Roemeensche petroleum naar Duitsehland af te snijden, of het Zweedsche ijzererts in handen zou krijgen." Uitvoerig behandelde Hitler vervolgens de gebeurtenissen in Noorwegen, waarbij hij er op wees, dat de „Altmark"-affaire samen met de reactie van de Noren op het leggen van Britsche mijnen in de Noorsehe wateren bewees, dat Noorwegen niet van zins was zijn neutraliteit te handhaven. Toen werd tot ingrijpen besloten. Op 9 April landde een Duitsche voorhoede in een gebied, dat zich van Oslo tot Narvik uitstrekte. Toen te Londen het bericht hiervan binnenkwam, loerde de eerste lord der admiraliteit reeds sedeit vele uren op de successen van zijn vloot. Deze slag was de vermetelste onderneming uit de Dui)sfche krijgsgeschiedenis. --- De grondgedachte dezer operaties was, dat, terwijl men afzag van kleine nevensuccessen, de geheele weermacht, vooral leger en luchtwapen, zoo in de strijd werd gebracht, dat bij consequente uitvoering der voorgenomen operaties, de totale vernietiging der Fransch-Engelsche strijdkrachten bereikt moest worden. In afwijking van het plan-Von Schlieffen van 1914 verplaatste ik het zwaartepunt der operaties op de linkervleugel van het doorbraakfront, maar met schijnbare handhaving van het omgekeerde plan. Deze misleiding is gelukt. Overigens werd de tenuitvoerlegging der operatie in haar geheel vergemakkelijkt door de maatregelen van den tegenstander zelf. Uit de concentratie immers van de geheele Engelsch-Fransche gemotoriseerde strijdmacht tegenover België, bleek duidelijk, dat het opperbevel der geallieerde legers besloten had, zoo snel mogelijk dit gebied binnen te rukken. Met het vertrouwen, dat wij hadden op de standvastigheid van alle in het vuur gebrachte Duitsche infanterie-divisies, moest echter een stoot in de rechtervleugel der Fransch-Engelsche gemotoriseerde troepen leiden tot een volledige vernietiging en ontbinding, ja waarschijnlijk tot insluiting dier troepen. Als tweede operatie had ik de beheersehing van de Seine tot Le Havre aangegeven, alsmede het verwerven van een basis aan Somme en Aisne voor de derde aanval, die met zeer sterke strijdkrachten over de hoogvlakte van Langres tot de Zwitsersche grens moest leiden. Het bereiken van de kust tot het gebied ten Zuiden van Bordeaux was als slot der operatie vastgesteld. Volgens dit plan en in deze volgorde hebben de operaties zich ook voltrokken. Uitvoerig besprak Hitler vervolgens het verloop dezer operaties, die eindigden met de capitulatie van Frankrijk. Hij bracht daarbij dank aan al diegenen, die aan het welslagen van deze verrichtingen hadden meegewerkt, waarna hij overging tot het bekend maken van de promoties.' Wij vermelden er slechts van, dat generaal-veldmaarschalk Göring is begiftigd met 't grootkruis van het IJzeren Kruis en met de titel Rijksmaarschalk, terwijl o.m. de opperbevelhebber van het leger, Von Brauchitsch, is gepromoveerd tot generaal-veldmaarschalk. Hitler bracht voorts dank aan Italië, dat geheel uit vrije wil had besloten om in de oorlog te treden en dat door zijn optreden de capitulatie van Frankrijk had verhaast. Met name noemde hij hier „het genie, dat thans aan het hoofd van het Italiaansche volk staat," wiens vriendschap hij als een eer zeide te beschouwen. Wanneer ik thans, zoo vervolgde de Führer, over de toekomst spreek, geschiedt dit niet om te pralen. Ik wil zonder eenige overdrijving een beeld geven van de toestand, zooals ik die zie. Het verloop van de achter ons liggende tien maanden van deze oorlog heeft mijn opvatting in het gelijk gesteld en de meeningen van onze tegenstanders in het ongelijk. Wanneer zoogenaamde Engelsche staatslieden verzekeren, dat hun land uit iedere nederlaag en iedere mislukking sterker te voorschijn treedt, dan is het zeker geen grootspraak, wanneer ik thans zeg, dat wij uit de successen eveneens sterker te voorschijn zijn gekomen. Wanneer gij bedenkt, dat wij de laatste drie maanden een front gevormd hebben, dat thans van de Noordkaap tot de Spaansche grens reikt, zijn de verliezen, in het bijzonder wanneer zij met die van de wereldoorlog vergeleken worden, buitengewoon gering. De oorzaak hiervan ligt — afgezien van de in doorsnee uitstekende leiding — in de schitterende tactische opleiding van den soldaat individueel, van de eenheden alsmede in de samenwerking der wapens. Ten tweede: de wapens. Het verlies aan wapens in de veldtocht tegen Noorwegen en vooral ook tegen Nederland, België en Frankrijk, is volkomen onbeteekenend. Leger en luchtmacht zijn op het oogenblik, dat ik tot u spreek; ook wat hun uitrusting betreft, volkomener en sterker, dan zij voor het offensief in het Westen waren. De munitievoorziening werd op zulk een schaal voorbereid en de aangelegde voorraden zijn zoo groot, dat op vele gebieden thans moet worden overgegaan tot een beperking, resp. omschakeling der productie, daar de ter beschikking staande depots en opslagruimten, ook bij de grootste uitbreiding, voor een deel niet meer de sterk toegenomen aanvoeren zouden kunnen bergen. Het munitieverbruik wae, evenals in Polen, boven alle verwachting gering. Ten vierde: voor de oorlog belangrijke grondstoffen. Dank zij het werk van den rijksmaarschalk is de omschakeling van het Duitsche bedrijfsleven tot een autarkiech oorlogebedrijfsleven reeds in vredestijd voltrokken. Wij bezitten in de eerste plaats de beide belangrijkste grondstoffen, kolen en ijzer, in onbegrensde mate. --- De bezette gebieden Hierbij komen thans nog de geweldige mogelijkheden, die in het verkrijgen van een onafzienbare buit, zoowel als in het ontsluiten van de door ons bezette gebieden liggen. Duitsehland en Italië bezitten in de door hen gereguleerde en gecontroleerde economische ruimte rond 200 mililoen menschen, waarvan slechts 200 millioen menschen, waarvan slechts meer dan 70 millioen uitsluitend in economisch opzicht werkzaam zijn. Ten vijfde: de houding van het Duitsche volk. Het Duitsche volk is, dank zij de nationaal-socialistische opvoeding, niet in deze oorlog gegaan met de oppervlakkigheid van een hoera-patriotisme, doch met de fanatieke ernst van een ras, dat het lot kent, dat het te wachten staat voor het geval het overwonnen zou worden. De pogingen van de propaganda onzer vijanden, om deze aaneengeelotenheid te verbreken, waren even dom als nutteloos. Ten zesde: het overige deel van de wereld. De laatste hoop echter schijnt in de oogen der Engelsche politici op nieuwe verwikkelingen gevestigd te zijn, die zij hopen te voorschijn te kunnen roepen, dank zij hun in dit opzicht beproefde handigheid. Het geloof aan een mogelijke nieuwe vervreemding tusschen Duitsehland en Rusland is van deze verwachtingen een uiting. De Duitsch-Russische verhouding is echter definitief bepaald. Ik achtte het, gehoord de geruchten over Duitsche bedreigingen, juist, voornamelijk met Rusland over te gaan tot een nuchtere vaststelling der belangen, teneinde eens en voor altijd duidelijk te maken, wat Duitsehland voor zijn toekomst als belangengebied meent te moeten beschouwen en wat omgekeerd Rusland voor zijn bestaan belangrijk acht. Op deze duidelijke afbakening van de wederzijdsche belangengebieden volgde de nieuwe regeling van --- Een laatste beroep, Ik heb hierop tot nu toe nauwelijks laten antwoorden Doch dit moet nu niet beteekenen, dat Jit het eenige antwoord is of aal blijven. Ik ben mij'er thans van bewust, dat ons antwoord, dat eens zal komen, onnoemblijk leed en ongeluk over de menschen zal uitstorten. Er zal daardoor een groot wereldrijk vernietigd worden. Een wereldrijk, dat ik nooit het voornemen heb gehad te vernietigen of ook maar te benadeelen. Alleen ben ik mij er van bewust, dat de voortzetting van deze strijd slechts zal eindigen met de algeheele vernietiging van een der beide strijdenden. De heer Churchill kan gelooven, dat dit Duitsehland is. Ik weet dat het Engeland zal zijn. In dit uur voel ik mij verplicht, voor mijn geweten nog eenmaal een beroep te doen op het verstand, ook in Engeland. Ik meen, dit te kunnen doen, omdat ik immers niet als overwonnene iets vraag,' doch als overwinnaar een beroep doe op het gezonde verstand. Ik zie geen reden, die tot voortzetting van deze strijd zou dwingen. Ik betreur de slachtoffers, die hij zal eischen. Ook mijn eigen volk zou ik ze willen besparen. De heer Churchill mag nu deze verklaring weer afdoen door te schreeuwen, dat dit slechts het product is van mijn angst en van mijn twijfel aan de eindoverwinning. Ik heb in elk geval mijn geweten tegenover de komende dingen ontlast. De Führer besloot, met al die naamloozen te vermelden, „die niet minder hun plicht hebben vervuld, die tot in het milioenvoudige hun lichaam en hun leven op het spel hebben gezet en te allen tijde bereid waren voor hun volk het laatste offer te brengen, dat een man kan geven." --- de Duitsch-Russische verhouding. Alle hoop, dat thans in het kader hiervan een nieuwe Duitsch-Russische spanning zou Kunnen intreden, is kinderlijk. De hoop van Engeland, döer het uitlokken van de een of andere nieuwe Europeesche crisis een ontlasting van zijn eigen situatie te kunnen bereiken, is, voorzoover het de verhouding tusschen Duitsehland en Rusland betreft, een drogreden. Nogmaals herinnerend aan zijn Rijksdagrede van 6 October van het vorige jaat. zeide Hitler: Ik heb nog in October noch van Frankrijk, noch van Engeland iets anders verlangd dan alleen de vrede. Doch de heeren belanghebbenden bij de bewapeningsindustrie wilden de voortzetting van deze oorlog tot elke prijs en zij hebben deze oorlog thans gekregen. Ik hoor thans uit Londen slechts een schreeuwen — het is niet het schreeuwen der massa's, doch der politici — dal de strijd moet worden voortgezet. Ik weet niet, of deze politici reeds de juiste voorstelling van de komende voortzetting van deze strijd hebben. Gelooft mij vrij, ik gevoel een innerlijke afkeer van dit soort gewetenlooze parlamentaire volks- en statenvernietigers. Het doet mij bijna pijn. wanneer het lot mij er toe uitverkoren heeft, datgene te stuiten, wat door deze menschen ten val gebracht wordt, want het was niet mijn oogmerk oorlog te voeren, doch een nieuwe sociale staat van zeer hooge cultuur op te bouwen. Elk jaar van deze oorlog berooft mij van deze arbeid. Churchill heeft het zoojuist weer verklaard, dat hij de oorlog wil. Hij is thans zes weken geleden begonnen met de luchtoorlog tegen de burgerbevolking, zij het ook onder het op de voorgrond geschoven motto tegen zoogenaamde oorlogsdoelen Deze oorlogsdoelen zijn sinds Freiburgopen steden, gehuchten en boerendorpen, woonhuizen, ziekenhuizen, scholen, kinderbewaarplaatsen en wat er al meer getroffen wordt. --- Een Commissaris voor S.DAP R.SAP en C.P.N. Mr. M. M. ROST VAN TONNINGEN BENOEMD. Zaterdag is de volgende officieefe verklaring op de persafdieeling van het Rijkscommissariaat afgelegd: Daar de in Nederiand bestaande Marxistische partijen in haar leiding op grond van haar klassenstrijdmentaliteit van haar internationale verbindingen en beïnvloeding door onder leiding van Franschen en Engeiisoben staande internaitiionaten, alsmede van de steeds systematisch door haar gevoerde hetze tegen bet naburige Duiitsebe rijk en het nationaal-socialisme geenerlei waarborg bieden, dat die gewensobte Duitsch-Nederlandsehe samenwerking op de gebieden van den wederopbouw, van de werkloosheidsbestrijding en van de opheffing van de sociale positie van de breede lagen der Nederlandsche bevolking, in het bijzonder van de arbeiders, kan worden verwerkelijkt, is een regelend ingrijpen, dait dezen ongezonden toestand opheft, niet langer te vermijden geweest. De Rijkscommissaris voor het bezette Nederlandsche gebied heeft dian ook verordend dat de sociaal-democratische arbeiderspartij (s.d.a.p.), de revolurtionnair-sociaiietiecbe arbeiderepartij (r.s.ap.) en de communistische partij Nederland (c.p.n.) onder de uitsluitende leiding en het uitsluitend beheer van een commissaris worden gesteld. Op dezen commissaris gaan terstond alle rechten en volmachten vam de leiding zonder onderscheid of bet gaat over afzonderlijke personen of colleges van personen, over. Hij is gerechtigd alle vereischte maatregelen van organisatorischen, personeelien of finaneieelem aard te treffen. Tot commissaris met den bovenomschreven bevoegdbeidskring is mr. Rost van Tonningem benoemd. Hij heeft de hem overgedragen bevoegdheden heden op zich genomen. Een van de belangrijkste taken van dezen commissaris zal het zijn, de sociale waarden en insitelkigen, die de verschillende organisaties van die S.D.A.P. voorhanden zijn, voor de leden te behouden en bovendien onder gebruikmaking van de zich thans voordoende nieuwe mogeiijikhedlem nog aanzienlijk uit te breiden. In den loop van deze inwendige eaneering en versterking zal aan de arbeiders de gelegenheid worden geboden, zich uit eigen krachten een nieuwe leiding te geven, welke de groote idealen en doeleinden, vam welke de pioniers van het Nederlandeche socialisme vervuld waren, welker verwezenlijking echter door de internationale verwatering en rassenvreemde beïinVloeding van de sooiaal-democratisehe partijen sterk werd benadeeld, in vollen omvang zal kunnen verwerkelijken. Dit saneeringe-proces moet door geschikte maatregelen van den commissaris tegen tederen reactionnairen aanival van buiten af beschermd worden. --- Radiorede mr. Rost van Tonningen. MAATREGEL TEGEN DE MARXISTISCHE PARTIJEN TOEGELICHT. Zaterdagavond heeft mr. M. H. Rost van Tonningen een radio-rede gehouden, waarbij hij zich vooral richtte tot de arbeiders esn arbeidsters van Nederila'nd. Spr. wees er op, dat de nieuwe tijd als een stormwind over Europa is gegaan, waardoor er een ware omwenteling in de socialistische wereldbeschouwing is gekomen. Het gevaar bestond, dat in deze geweldige revolutie de waarden, die door de moderne arbeiders der vakbeweging zoo zorgvuldig werden gehoed, door onverantwoordelijke acties zouden worden aangetast Het is een dwingend gebod voor de Nederlandsche voilksgemeenschap om die arbeiders, die in de S.D.A.P. en in het N.V.V. zijn samengevat, in de gelegenheid te stelten uit die bracht van hum eigen persoonlijkheid dien weg tot bet nieuwe Europa te vinden ( Alleen karakterloozen kunnen verwachten, dat een socialist zijn socialistisch ideaal zou kunnen prijsgeven. Als dan ook vandiaag de Nederlandsche gemeenschap misschien verrast is geworden door het besluit dat de leiding van de S.D. A.P. van baar functies is ontheven, dan is de uitsluitende bedoeling daarvan, dat uit de rijen van de arbeiders zelf de nieuwe leiding op zal staan. De krachten, die in de arbeidersbeweging leven, kunnen zich op korteren of langoren termijn openbaren. Doch zij hebben het recht te verlangen, dat in de vorming van het nieuwe van buitenaf niet ruw worde ingegrepen. --- De motiveering, Naar spr. mededeelde, werd de leiding van de S.D.A.P. Vam haar functie ontheven omdat zij de stuwkracht heeft gemist om bet diepe verlangen der arbeiders naar maatschappelijke vernieuwing ook maar im eenigszine voldoende mate te bevredigen. Zij heeft in den politieken strijd zoo zeer haar beginselen verzaakt door het aangaan van coalities met partijen vam eem lijnrecht tegengesteld beginsel, dat van haar niet te verwachten was, dat zij die vernieuwing zou kunnen leiden. De weg naar een betere toekomst kan door nieuwe leidere gewezen worden, die van onderop uit de rijen der arbeiders voortkomen. Deze nieuwe leiders hoeven slechts aam te knoopen bij de oorspronkelijke idealen van Nederlandsche socialisten; kunnen zij deze in vervulling brengen,- dan zal het beeie Nederlandsche volk bun dank weten. --- Eischen. Spr. zeide, dat een socialistische arbeidersklasse aan effik bewind de volgende eischen dient te stellen: 1. Het onmiddellijk ontwerpen van een arbeidsplan voor het Nederlandteohe volk, dat de productie voor de eigen behoeften in de toekomst binnen de wordende Europeesche gemeenschap zal waarborgen, 2. De inschakeling van alle arbeiders ten einde de werkloosheid op te heffen en een gewaarborgde vacantie met behoud van loon, te kunnen invoeren. 3. De organisatie van ontspanning door de opening van reisgetegenheid in deze vacantiedagen. Spr. sprak zijn waardeering uit voor het cultureele werk van N.V.V., S.DA.P. en A.J.C, en betoogde in dit verband: Dit prachtige werk mag in geen geval worden afgebroken. Het sloopen van dezen arbeid, waardoor duizenden uitstekende Nederlandsche arbeiders hun beste krachten gaven, zou niets meer of minder beteekenen dan een laag verraad aan de kerngedachte van het volksche socialisme. De fakkels, die branden rond de Paaschheuvels te Vierhouten, de hooggespannen, idealen van Mei- en Pinksterbijeenkomsten, zij mogen niet worden uitgedioofd. Het grootsche, blijde en gelukbrengende, dat door het socialisme is opengegaan itn de harben van tienduizenden arbeidere en arbeiderskinderen, mag niet verloren gaan in de verwarring, die in deze bewogen dagen in de gedachten van zooveten is ontstaan. Voor het waarlijk Nederlandsche en voor het' zuiver socialistische in dlit werk, is een grooter toekomst dan ooit weggelegd, indien de arbeiders van bun kamt den weg willen aangeven om te komen tot één Nederlandßcfoe gemeenschap van socialisten, dat wil zeggen vam kameraden. Naast den eerbiedl voor den arbeid staat die eerbied voor de arbeiders-cultuur. De arbeider is nu eenmaal het scheppende iin het volk. Doch voorwaarde voor scheppingen is de eeuwige vernieuwing vam den volksaard na bevrijding van troebele invloeden, die haar bedreigen. Het sociale gevoel, dat ons bezield is niet iets, dat wij uit boeken kunnen leeren, het is bet medeïriMien van gelijk gestemde menschen met het lot van de voikgenooten, die door een misdadig stelsel worden vertrapt. --- Een Duitsche toelichting. Naar aanleiding van deze officieele publicatie is er van Duiteche zijde nog op gewezen, dat in de roode internationale de Nederlamdsche Marxisten steeds een groote rol hebben gespeeld. Het heeft in Duitsehland, aldus zeide ter peroonf eren tic de heer Janke, veel kwaad bloed gez/et, dat de Nederlandsche marxistische partijen zich zelfs toen de oorlog was uitgebroken niet uit de internationale organisaties hebben teruggetrokken. Nog erger, in strijd met de Nederlandsche neutraliteit hebben vertegenwoordigers van S.DA.P. en N V.V. herhaaldelijk nog conferenties o.m. in Parijs, bijgewoondi, waar in het bijzonder gesproken werd over de mogelijkheden, om de neutralen im de blokkade van Duütschland in te schakelen Cririek hierop en protesten hiertegen hebben geen succes gehad, ook niet bij de Nederlandsche regeering. In de tweede plaats ie er de langdurige hetze voor den oorlog door deze partijen tegen het Duitsche Rijk en het nat.-socialisme gevoerd. Wel is waar heeft de Nederlandsche regeering dit optreden toen de oorlog was uitgebroken, weten terug te dringen, doch deze hetze-campagne bleek reeds jarenlang georganiseerd te zijn. En in de derde plaate was er aan Duiteche zijde zeer groot bezwaar, dat in de leiding van deze partijen de Joden steeds een onevenredig groot aandeel hebben gehad. --- Arbeidspensioen. Weerloos zijn daarbij zo»weJ de moegewerkten als kinderen. Hoezeer men ook erkennen, dat de arbeidersbeweging in tal van sociale maatregeflen, als ziekte-, invalidiiteits-, ongevallen-' en ouderdomsverzeke» ring concessies aan het kapitalisme heeft afgedwongen, zoo is toch aam diein eenen eisch niet voldaan, dien elke socialistische gemeenschap moet stellen, n.l. dat niet de ouderdom, maar wel het tijdstip waarop de mensch afgewerkt is zijn recht op een arbeidspensioen bepaalt. Uitvoerig stond de heer Rost van Tonningen stil bij de taak der jeugd en buildligde hij de eerste generatie der A.J.C., dlie terugwilde tot de bron van het leven: de eenvoud en de' waarachtigheid der natuur. Na 1922 is het echter langzaam bergafwaarts gegaan. Thans moge de adem van een nieuwe tijd de arbeidersjeugd, met friesche kracht vervullen. De jeugd is onze hoop en onze toekomst --- Nieuwe leiding. Als hier hulde is gebracht aan bet vele goede, dat de moderne arbeidersbeweging tot stand gebracht heeft, dan zit daarbij de bedoeling voor, om het geheele bezit aan materileele en cultureel* goederen dezer arbeidiersmassa's en der jeugd te beschermen tot den tijd, dat een nieuwe leiding uiit de eigen rijen zal opstaan. Als politieke organisatie hebben de verschillende organisaties opgehouden te slaan. Als deelen der groote Nederlandsche voüksmeenschap met een eigen karakter, een eigen vorm vam cultuur en een eigen levensstijl hebben deze arbeidersmassa's onbetwistbaar recht op haar geestelijke en materieele eigendommen. In de eerstvolgende dagen zullen de technische maatregelen bekend worden gemaakt, die noodzakelijk zijn, om het deelgenootschap van de arbeiders aan hun organisaties vast te leggen en om te overleggen, hoe de sociale en cultureele opbouwarbeid uit hun binnenste het best kan worden gewaarborgd. Bij het ontwerpen der plannen zal bet initiatief aan de organisaties zelf worden gelaten. Aan de Arbeiderspers en de arbeiders-rar dio zullen de eigen krachten blijven verbonden. Voor zoover de fimancteele nood, dlie de Arbeiderspers en de arbeidersradio heeft bezocht, het niet strikt noodzakelijk maakt, zal in het personeel geen wijziging worden gebracht Als het waair zou zijn, dat de socMiistische arbeidere het sterkst de socialistische idealen in zich dragen, dan zal de wordende socialistische gemeenschap in Nederland zich om hen kunnen kristaliM&eeren. Spr. besloot met de volgende woorden: Moge dan spoedig in nieuw Nederland de socialistische gemeenschap, waarvoor zoovelen streden, worden verwezenlijkt! Mogen die socialisten uit alle bewegingen elkander de hand reiken. Als deze één-wording thans bereikt zou worden, zouden de strijdere uit alle bewegingen bun doel hebben bereikt en daarmede de eenige werkelijke hulde zijn gebracht aan de nagedachtenis van die socialistische voorgangers, die de vervulling van hun ideaal niet hebben mogen beleven. Nederlandsche arbeiders en arbeidsters, uw tijd is gekomen. --- Duitsche contactcommissarissen. Bij confessioneele vakbonden. Bij het Christelijk Nationaal Vakverbond, de Nederlandsche Vakcentrale en het R.K. Werkliedenverbond zullen door den Rijkscommissaris benoemde contactcommissarissen regelmatig overleg met de besturen plegen en de werkzaamheden van de organisaties van dag tot dag kunnen volgen. Het is ide bedoeling van den Rijkscommissaris beter dan tot dusverre op de hoogte te zijn met wat er in de centrales en de aangesloten bonden gebeurt. De verbonden zullen in hun werkzaamheid ten bate van hun leden in geen enkel opzicht worden belemmerd, zoo is den besturen van Duitsche zijde meegedeeld; de besturne zullen de leiding houden en alles blijft normaal functionneeren. --- Meisje tegen muur doodgedrukt. Gistermorgen reed een besteller met een bakfiets te Capelle aan den IJssel. Doordat een spatscherm brak, begon het wiel te slepen, waardoor het vehikel plotseling omzwaaide. Dê laadbak trof daarbij het driejarig dochtertje van de familie Noorlander uit Rotterdam Het kind werd tegen den muur van de huizen doodgedrukt. ---