Over Recht en Wet Pachtwet. Y. A. S. te H. stelt twee vragen, van welke de eerste betrekking heeft op de Pachtwet. Volgens zijn mededeelingen heeft inzenders zoon onder werking van deze wet voor onbepaalden tijd een saté en landen gepacht, waartoe een vrij groote uitgestrektheid weiland, zoogenaamd binnenland, behoort, waarvan hij in dit pachtseizoen buiten zijn schuld minder dan de helft van het grasgewas zal kunnen trekken, dat daarop in vorige jaren groeide. Verschillende omstandigheden zijn daarvan de oorzaak; in de eerste plaats was het land, waarschijnlijk ten gevolge van den strengen winter, op 1 Mei j.l. nog geheel zwart en bruin. Nu begint het wel langzamerhand groen te worden, maar de vrucht is slecht van hoedanigheid en nadeelig voor het vee, omdat de landen te lang onder water hebben gestaan, wat een gevolg is van het verhoogde boezempeil in verband met het feit, dat anderen hun dijken niet behoorlijk in orde hadden, en langdurige windstilte. Inzender meent, dat een pachter op deze gronden krachtens de bepalingen der Pachtwet vermindering van pacht of ontheffing van betaling, daarvan kan krijgen, en zou nu wel willen weten, of dit juist is. Het antwoord op deze vraag kan luiden, dat inderdaad bij de Pachtwet te dezer zaleen regeling in het belang van den pachter is getroffen. De bedoelde bepaling luidt: „De verpachter moet een vermindering van den pachtprijs gedoogen, wanneer gedurende een pachtjaar of een pachtseizoen ten gevolge van buitengewone omstandigheden de opbrengst van het bedrijf aanzienlijk minder is geweest, dan bij het aangaan der pachtovereenkomst te verwachten.was. Een verlaging van den prijs van de voortbrengselen van het bedrijf, alsmede omstandigheden, die aan de schuld van den pachter te wijten zijn, of waarvan hij de gevolgen redelijkerwijs had kunnen voorkomen, of die hem persoonlijk betreffen, komen niet als buitengewone omstandigheden in aanmerking." Uit deze bepaling volgt, dat het pachtjaar of pachtseizoen geheel moet zijn verloopen, voordat kan worden uitgemaakt, of werkelijk de opbrengst van het bedrijf ten gevolge van buitengewone omstandigheden aanzienlijk minder is geweest, dan bij het aangaan der overeenkomst te verwachten was. Dit neemt natuurlijk niet weg, dat de pachter ook nu reeds zou kunnen trachten, met den verpachter ter zake van de vermindering van den pachtprijs, die deze zal moeten gedoogen, tot overeenstemming te komen. Maar, indien dit niet mocht gelukken, zal hij tot het einde van het pachtjaar, of in elk geval van het pachtseizoen moeten wachten, voordat hij zich tot de Pachtkamer van het Kantongerecht wendt met een vordering tot vermindering van den pachtprijs. Immers kan dan eerst beoordeeld worden, of in het bewuste geval de opbrengst van het bedrijf aanzienlijk minder is geweest, dan te verwachten was, ten gevolge van de buitengewone omstandigheden, waarop de pachter een beroep doet, en kan in verband daarmede het bedrag* worden bepaald, met hetwelk de pachtprijs moet worden verminderd. . Wel zal de vordering tot vermindering van den pachtprijs moeten worden ingesteld binnen zes maanden na bet eindigen van het pachtjaar of het pachtseizoen, waarover de pachtprijs verschuldigd is, aangezien de wet bepaalt, dat deze vordering na verloop van dezen termijn vervallen is. Heeft de pachter inmiddels een gedeelte van den pachtprijs moeten betalen, dan kan hij op terugbetaling aanspraak maken; met het oog daarop is het wel raadzaam, bij de betaling uitdrukkelijk te verklaren, dat het recht op vermindering wordt voorbehouden. --- Ontslag van arbeiders. De tweede vraag van inzender betreft het thans geldende verbod van ontslag van arbeiders zonder goedkeuring van den Directeur-Generaal van den Arbeid. Het is inzender niet duidelijk, in welke verhouding dit verbod staat tot de wettelijke regeling, die in normale tijden heeft gegolden en ook nu nog geldt, zij het dan, dat daarnaast de nieuwe regeling in werking is getreden, die het ontslag van arbeiders, werkzaam in een onderneming, verbiedt. Naar aanleiding van deze vraag moet in de eerste plaats worden opgemerkt, dat het bedoelde verbod de bepalingen van de Nederlandsehe wet buiten werking stelt, voorzoover deze met dat verbod in strijd zijn. Bij arbeidsovereenkomsten, voor onbepaalden tijd aangegaan, heeft de werkgever volgens de wet het recht, den arbeider te ontslaan zonder opgave van eenige reden, indien hij daarbij slechts den wettelijken opzeggingstermijn in acht neemt; thans echter mag hij van dit recht geen gebruik maken, als hij niet van tevoren daartoe toestemming heeft gevraagd aan den Directeur-Generaal van den Arbeid. Het verzoek moet worden gericht aan het .Districtshoofd van de Arbeidsinspectie. Evenwel zal ook dan de opzeggingstermijn moeten worden in acht genomen, die volgens de wet in een bepaald geval geldt. Ook met goedkeuring van de Arbeidsinspectie kan een werkgever een arbeider niet op korteren termijn ontslaan, zonder zich bloot te stellen aan een vordering tot schadeloosstelling, tenzij hij deze schadeloosstelling, zooals de wet voorschrijft, vrijwillig heeft betaald bij het ontslag. In zooverre blijft de wet gelden, die bepaalt, dat de werkgever, hoewel hij de dienstbetrekking zonder opzegging of zonder in achtneming van de voor opzegging geldende bepalingen kan doen eindigen, onrechtmatig handelt, tenzij hij tegelijkertijd de bij de wet vastgestelde schadeloosstelling betaalt of de dienstbetrekking aldus doet eindigen om een dringende, aan de wederpartij onverwijld medegedeelde, reden. Bij arbeidsovereenkomsten, voor bepaalden tijd aangegaan, is eigenlijk van ontslag geen sprake, als de dienstbetrekking eindigt. op den dag, waarop de tijd, voor welken zij was aangegaan, verloopen is. Toch zal bet verstandig zijn, ook in die gevallen, wanneer de werkgever de dienstbetrekking niet wil verlengen en de arbeider wel, goedkeuring van de Arbeidsinspectie te vragen. Immers kan uit het feit, dat de Directeur-Generaal van den Arbeid nader heeft bepaald, dat aan alle werkgevers vergunning wordt verleend tot ontslag van arbeiders, die voor ien hoogste drie weken in dienst zijn genomen, dan wel voor een bepaald met name aangewezen werk, als zoodanige arbeidscontracten in het bewuste bedrijf gebruikelijk zijn, worden afgeleid, dat het doen ophouden van de dienstbetrekking na den bepaalden tijd als ontslag wordt beschouwd. Arbeiders kunnen steeds ontslag nemen; handelen zij daarbij evenwel in strijd mei de wet, dan zijn ook zij tot het betalen van schadeloosstelling verplicht. Werkgevers daarentegen mogen alleen om dringende reden een arbeider ontslaan; zijn er geen dringende redenen voor ontslag, dan is goedkeuring van de Arbeidsinspectie noodig. Ook aan een voor bepaalden tijd aangegane dienstbetrekking schijnt dus alleen een einde te kunnen komen, doordat de arbeider deze niet wil verlengen, of doordat de werkgever tot het niet-verlengen van de dienstbetrekking toestemming verkrijgt, tenzij de arbeider den werkgever een dringende reden tot het doen eindigen van de dienstbetrekking heeft gegeven. JURIST. --- Nederlandsehe Bond van Ziekenfondsen. Te 's-Gravenhage is opgericht de vereeniging „Nederlandsehe Bond van Ziekenfondsen", waarvan volgens de statuten, het doel is, de behartiging in geheel Nederland van de belangen van het ziekenfonds- en ziekenverplegingswezen in den meest uitgebreiden zin van het woord. Tot deze vereeniging zijn toegetreden alle ziekenfondsen, behoorende tot de bonden van Amsterdamsen e, Rotterdamsche en Haagsche Ziekenfondsen, met alle afdeelingen die de hierbij aangesloten ziekenfondsen ' ook in andere plaatsen in Nederland hebben, met een totaal aantal verzekerde personen per 31 Dec. 1939 van 650.000. Tusschen de genoemde bonden bestond reeds een Contactcommissie. --- Aankomst Nederlandsche kinderen Oostmark. De eerste groep Nederlandsehe kinderen, die hun vacantie in de Oostmark gaan doorbrengen, is Zondagmiddag te Salzkammergut aangekomen en daar feestelijk ontvangen. Het station was versierd, op een feestplein verzamelden zich tal van plaatselijke autoriteiten, een leger-muziekcorps stond er opgesteld. Er werden toespraken ter verwelkoming gehouden en prof. Scheltema uit Groningen vertaalde de toespraken in het Nederlandsch. Daarna vertrokken de 855 kinderen met hun begeleiders naar hun tehuizen, waar alles gedaan is om een goede verzorging te waarborgen. --- Uitbreiding officieele beursnoteeringen. Met ingang van gisteren, 23 Juli, worden in de dagelijksche noteering in de prijscouranten der beurzen ook de volgende fondsen opgenomen: 372 % Nederland 1911; VA % Nederland Grootboek-obligatiën; 3 % Nederland 1896/ 1905; 3 % Nederland Certificaten v. Inschrijving; 3 % Nederland Grootboek-obligatiën; 3 % Nederland 1937; 3—3»/2 % Nederland 1938; VA % Nederland Ned. Werk. Schuld; 2V* % Nederland Grootboek-obligatiën. Het verdient opmerking, dat reeds op den 7den beursdag na de officieele heropening van de effectenbeurs tot een dergelijke belangrijke uitbreiding van de officieele noteeringen kan worden overgegaan. — Door een verordening.van den militairen bevelhebber in België en Noord-Frankrijk is de stichting van nieuwe vereendging*— en politieke partijen in België tot nader order verboden. --- De Nederlandsehe Tramweg Maatschappij in het Diamant VIII. De laatste tien jaren Het zwarte jaar. 2. Dat was 1933 inderdaad voor de tram. In een tijdsverloop van drie jaren waren de ontvangsten teruggeloopen: voor het reizigersvervoer van f 597.000 tot f 367.000 en voor het goederenvervoer van f 647.000 tot f 399.000. De dreiging van een faillissement was niet langer denkbeeldig en om dat te ontgaan waren zeer ingrijpende maatregelen onverwijld geboden. In Maart werd de toestand zoo nijpend, dat gevreesd moest worden, dat de exploitatiekosten niet meer betaald konden worden. Het besluit moest worden genomen, de stortingen in het Pensioenfonds voorloopig te staken, waarbij de reeds ingevoerde korting van 10 % verhoogd werd met de korting van 8 %, die te voren werd ingehouden ten bate van het Pensioenfonds. De periodieke verhoogingen werden stopgezet en de ziekteuitkeeringen belangrijk verminderd. Bovendien werd aan de obligatiehouders medegedeeld, dat voorloopig niet kon worden overgegaan tot uitloting der obligatiën. Tot overmaat van ramp kwam in Juni bericht dat de begrootingspost, waaruit de steun aan de tramwegen werd bestreden, uitgeput was, zoodat de tram ook de extra Rijkssteun moest ontberen. Wederom moest een loonsverlaging worden aangekondigd, terwijl besloten werd het bedrijf aanzienlijk te beperken, tengevolge waarvan aan 90 man van het personeel ontslag moest worden aangezegd. Wilde de N.T.M, haar vervoerstaak blijven vervullen, dan dienden de crediteuren toe te stemmen in een financieele reorganisatie, terwijl met geldelijken steun van het Rijk en streek de moderniseering van het bedrijf diende te worden voortgezet. Uit dezen tijd dateert de vorming van een commissie uit de bij het trambedrijf betrokken gemeentebesturen, die de reorganisatie in studie zou nemen. Friesland zag het gevaar en toonde zich in beginsel bereid, de pogingen te steunen, om aan de tram een gezondere basis te verschaffen. De tramdirectie zat ondertusschen niet stil en zette de aanpassing met de haar ten dienste staande middelen voort. Zoo werden autobusdiensten in exploitatie genomen langs de tramlijnen Gorredijk—Oosterwolde—Assen, Leeuwarden—St. Jacobi parochie en Sneek— Harlingen. Onder dezen zwaren druk heeft het trambedrijf in de volgende jaren moeten leven. De opheffing van de tram was een geenszins denkbeeldige bedreiging en'men moet bewondering hebben voor de mannen, die ook na het overlijden van den heer Biezeveld, de reorganisatiepogingen, ondanks teleurstellingen van velerlei aard, niet hebben opgegeven. Bewondering moet men vooral hebben voor het personeel, waarvan ook nu, gelijk dat ook vroeger geschiedde, kon worden getuigd, dat het zijn taak met opgewektheid en met groote plichtsbetrachting vervulde. Het trampersoneel heeft zware offers gebracht, maar door de wijze, waarop het zulks deed, heeft het mede een krachtig en overtuigend pleidooi geleverd voor bet bestaansrecht van de N.T.M. De palm groeit onder den druk — zie, dat is het beeld van het trambedrijf in deze jaren. Want ondanks de zorgvolle omstandigheden is de stemming van bij-de-pakkenneerzitten verre. Men behoeft er de reorganisatierapporten maar op na te lezen — waarbij in bet bijzonder gememoreerd mag worden het veelomvattende werk, dat door ir. M. J. Breuning in dit opzicht werd verricht —, om tot de overtuiging te komen, dat de N.T.M, een levenskrachtig bedrijf is. Ook nu! ■De afgeloopen tien jaren hebben geheel gestaan in het teeken der reorganisatie. In afwachting van de plannen dienaangaande namen de Provinciale Staten en de gemeentebesturen in 1932 een afwachtende houding aan, in 1933 namen de betrokken gemeentebesturen een werkzaam aandeel in de bestudeering der reorganisatie-mogelijkheden. De daartoe gevormde commissie kwam tot de conclusie, dat op het aandeelenkapitaal zeer sterk diende te worden afgeschreven en zij stelde tevens voor, aan Rijk, Provinciën en Gemeenten, aan de Nederlandsehe Spoorwegen en de obligatiehouders te vragen, toe te stemmen in een sterke vermindering van hun vorderingen op de Maatschappij. Op dit verzoek werd in de meeste gevallen gunstig beschikt. Ook met de obligatiehouders werd een regeling getroffen. Hierdoor werd het gevaar van faillissement voorloopig afgewend. Onder leiding van ir. Breuning, die den heer Biezeveld met ingang van 1 Mei 1937 als directeur opvolgde, werd de moderniseering van het bedrijf met energie voortgezet. Moderniseering door invoering van autobusdiensten en door aanpassing, zooveel als doenlijk aan de gewijzigde opvattingen omtrent snelheid en frequentie. De ontwikkeling van het trambedrijf en de positie, welke het in de provinciale verkeersorganisatie innam, hebben er toe geleid, dat op tal van lijnen goederen en personenvervoer gecombineerd werden. De omstandigheden deden echter de noodzakelijkheid klemmend gevoelen hier een strenge scheiding te maken, teneinde voor het personenvervoer de snellere en goedkoopere motortractie in te voeren, wanneer het exploiteeren van een autobusdienst niet mogelijk zou blijken. Daarnaast deed zich tevens de noodzakelijkheid gevoelen, de exploitatie op enkele minder belangrijke lijnen te staken. Wanneer we het beleid dezer jaren overzien, dan mag met voldoening en waardeering worden geconstateerd, dat de inkrimping van het net niet werd nagestreefd op grond van de bedrijfsuitkomsten alleen, maar dat daarbij ook, en niet in de laatste plaats, het belang van streek en provincie in aanmerking werd genomen. De tram heeft geleidelijk aan het karakter van een locaalspoorverbinding gekregen en daarop heeft zich ook de technische reorganisatie gebaseerd. Oude werkgebieden zijn verloren gegaan, nieuwe terreinen kwamen voor de N.T.M. vrij. Dank zij ook de tot stand koming van het Reglement Autovervoer Personen werd een geregelde controle gewaarborgd, waardoor de N.T.M, niet langer in een ongunstige positie verkeerde ten opzichte van het autobusbedrijf. De verwachting werd uitgesproken, dat de regeling zou worden gevolgd door een voor het vrachtautobedrijf, teneinde ook op dit gebied de zoo zeer gewenschte stabiliseering te verkrijgen. In een zeer uitvoerig en goed gedocumenteerd rapport heeft de heer Breuning de reorganisatiemogelijkheden toegelicht. Hij was echter niet in de gelegenheid, de uitvoering ervan te bevorderen, doordat hij in het jaar 1939 reeds overging naar de Rijksinspectie van het Verkeer. Onder leiding van den tegenwoordigen directeur, den heer C. Grauw, voordien directeur van de N.V. Algemeene Transport-Onderneming, werd de bedrijf saanpassing krachtig voortgezet. De oorlog, die in Mei 19-10 ook over Nederland kwam, beeïl door vele berekeningen een streep gebaald en ook door de berekening met betrekking lot de N.T.M. Nu er paarden voor de auto's zijn gespannen en het benzinegebrek siflh nijpend doet gevoelen, komt er van fe reorganisatie, zooals die voor de N.T.M. was voorzien, ook weinig terecht. Voorloopig doen we het weer met de tram en in dezen tijd ontdekken we, dat die oude en veel gesmade t _*t. nog zoo kwaad niet is. --- Friesland en de Noord=oostpolder De cultureele kant In het eerste artikel in de reeks Friesland en de Noord-Oostpolder heeft onze medewerker V. er in het kort op gewezen, dat door Ged. Staten in de Commissie voor de.i Noord-Oostpolder ook een vertegenwoordiger van het Friesehe cultureele leven is opgenomen. Dit is zeker een novum en al ligt het geheel in de lijn van den tijd, dat ook aan deze zijde van het vraagstuk aandacht besteed wordt, het is tooh voor een ieder, wien de belangen van het „diepere"* Friesland ter harte gaan, een groote voldoening, dat naast „Friesland" thans ook „Fryslan" erkend wordt. Wie den staat van dienst van den heer P. Sipma kent, weet bovendien, dat Ged. Staten een goede greep deden, toen zij dezen verzochten in de commissie te willen zitting nemen. Met df erkenning, dat de Friesch-cultureele belangen bij de kolonisatie van het „Suderleech" — welke mooie en onvertaalbare benaming van Friesehe zijde al eens is voorgesteld voor het weinig fraaie en droog-ambtelijke Noord-Oostpolder — is voldaan aan een der wenschen van de Friesehe beweging, welke, zoodra er van een inpoldering aan Frieslands Zuidkust sprake was, haar gedachten heeft laten gaan over de toekomstige volks- en cultuurverhoudingen in het nieuwe land. Daarbij is tevens de wensen uitgesproken, dat de polder geheel of gedeeltelijk bij Friesland gevoegd zou worden en door Friezen bevolkt. De mogelijkheid is dan geschapen voor een homogene, harmonische cultuur van Friesch karakter. Ook het Nieuwsblad van Friesland heeft meer dan eens de wensch el ijkheid hier. van betoogd. Verdient dit dan zoozeer de , voorkeur boven, wat in de Wieringermeer gebeurd is? zal men vragen. En in de tweede plaats: welk recht kan Friesland op een eigen volksplanting in het nieuwe gebied, dat binnen weinige jaren uit de grijze Zuiderzee zal verrijzen, laten gelden? Om met het laatste te beginnen, het valt niet mee om louter verstandelijke argumenten aan te voeren, welke dit recht aannemelijk maken. Te zeer is dit immers voor ons, Friezen, een zaak van gevoel. Van dit gevoel uit denken wij en trachten er een verstandelijke argumenteering en redeneering omheen te bouwen, doch de ondergrond, de kern, blijft het Friesehe sentiment, voortspruitende uit het Friesehe wezen. Het ligt echter voor de hand, dat niet- Friezen — en van hen zal het in de eerste plaats afhangen, wat er met den Noord-Oostpolder gebeurt — voor dit Friesehe sentiment weinig begrip hebben, het .zelfs uit wanbegrip als „provincialisme" doodverven En wat die homogene cultuur betreft dat is allemaal heel goed en mooi, maar het is een grootheid, welke buiten het ambtelijke, administratieve gezichtsveld valt en welke dus ook al moeilijk als pion in dit tournooi der geesten naar voren geschoven kan worden, zoo redeneert men. En toch — hoe zakelijk deze redeneering ook mag klinken, voor de toekomst zal zij te licht bevonden blijken te worden. Immers, wat Friesland wenscht: een Friesehe kolonisatie van den polder (hetzij geheel of gedeeltelijk), in Friesch volksverband en met overplanting van de*Friesehe cultuur, welke dezen kolonisten eigen is of gemaakt moet worden, gaat uit van een nieuwe gedachte, van een veldwinnende opvatting, waarmede de kolonisatie in do Wieringermeer een lijnrechte tegenspraak vormt. Maar die behoort dan ook aan het verleden toe. De kolonisatie van de Wieringermeer toch was een zuiver administratieve, toevallige individualistische, waarbij men alleen betracht heeft in de bouwstijl iets gemeenschappelijks te leggen, al ontbrak ook daar het groote gebaar, de forsehe streek. Maar bij bet kiezen van de volksplanters is men, althans met betrekking tot de volksche waardien, louter willekeurig te werk gegaan, heeft men Friezen, Franken en Saksen van hun bodem losgemaakt zonder hun de kans te geven op nieuwen bodem in volks verband te verwortelen. De grondslagen voor een gemeenschappelijke cultuur- en volksgemeenschap-in-het-klein ontbraken en thans zien wij de resuitaten: een onharmonisoh allerlei in het cultureele, het taalkundige, het volkskundige, een mengcultuur en een mengdialect, welke beide steeds lager zullen staan dan de samenstellende krachten stuk voor stuk. Voor de wetenschap kan hii misschien belangwekkend zijn te bestudeer,- wat er van terecht komt" en hoe de bevolking van de Meer er in den loop der jaren in volkskundig en cultureel opzicht 'zal blijken uit te zien, doch aan één proefkonijn heeft men o.i. genoeg en wij, Friezen, hebben het Bildt te dicht voor oogen om er genoegen mede te kunnen nemen, dat bet „Suderleech" in het volksche een zelfden weg zal opgaan. Daarom, .boe men den nieuwen "polder ook zal bevolken, gebroken zal moeten worden met de liberalistische methoden welke bij de kolonisatie van de Wieringermeer zijn toegepast. Naar hun Friesehe, Frankische of Saksische afkomst, naar hun taal- en cultuurgemeenschap zullen de volksplanters in afzonderlijke, gesloten verbanden in het nieuwe land neergezet moeten worden. En het spreekt daarbij vanzelf, dat Friesland vanwege de groote aanwas aan zijn Zuidkust er recht op heeft, dat een flink deel van zijn bevolkingsoverschot, zijn flinkste en kund'igste boeren, door wil en wezen met het Friesehe „heitelan" verbonden, in den maagdelijken polder gelegenheid zullen krijgen de eer van Friesland als volksplanters hoog te houden. Wie dit alles met verstandelijke argumenten aannemelijk wil maken — wij herhalen het nog eens — komt er niet. Doch wie het oog gericht houdt op de toekomst, zal de rechtmatigheid der Friesehe eischen in deze niet alleen inzien, doch ook van harte medewerken aan hun verwezenlijking. * *» Intusecihen, in een onderhoud, dat wij onlangs met den.heer Sipma hadden, is deze kant van het vraagstuk niet zoo zeer naar voren gekomen. De heer Sipma heeft trou.wens nog te kort gelegenheid gehad zich in de st'— in te werken, dan dat hij nu reeds bepaalde stellingen zou kunnen poneeren. Voorloopig omschreef de voorzitter van de Fryske Akademy en lid van de Stichting voor bevolkingsonderzoek in de drooggelegde Zuiderzeepolders, zijn taak als: „sammelje", verzamelen al hetgeen dienstig kan zijn om de argumenten der Commissie ook in het cultureele te versterken. En natuurlijk komt daarbij ook de weinig navoigenswaardige methode, welke de Wieringermeer tot een mengcultuur heeft gemaakt, aan de orde. Daarnaast is het de taak van den heer Sipma de mogelijkheden te bestudeeren, om de Friesehe kolonisten naast de practisohe scholing als landbouwers ook de noodige binding aan den Frieschen bodem en de Friesche cultuur bij te brengen of deze binding te versterken. De Friesehe kolonisten zullen zich als waarlijk Friesehe cultuurdragers in het nieuwe land moeten nederzetten en hun Friesehe cultuurgemeenschap ook daar onderhouden en bevorderen. Voorts zal de heer Sipma deelnemen aan het onderzoek van de dialecten in het randgebied van dit gedeelte der voormalige Zuiderzee. Dit onderzoek wordt ter hand genomen door de Stichting voor het bevolkingsonderzoek in de drooggelegde Zuiderzeepolders, onder leiding van dr. L. Kaiser, met steun voor wat de Fri„che en Friesch-Saksische (Stellingwerfsche) dialecten betreft van de oommissie en van de Fryske Akademy, welke instelling op de begrooting voor dit jaar een klein bedrag voor dialectonderzoek ter plaatse had uitgetrokken. Daarom heeft de heer Sipma een vragenlijst ontworpen, waarmede gewerkt zal worden. Zulk een onderzosk zal uiteraard vrij veel tijd nemen, doch er zal spoedig mede worden aangevangen, teneinde gelijken tred te houden met de drooglegging van den nieuwen polder. Aan nog een andere aangelegenheid zal de heer Sipma zijn aandacht wijden. Deze betreft de keuze van den „propagandist" voor de Friesehe kolonisatie in den NiO.-polder, tot wiens benoeming mettertijd zal worden overgegaan. Niet alleen dient deze een man te zijn met veel kennis van de technische en economische vraagstukken, welke zich hierbij voordoen (piet in de laatste plaats het boerenbedrijf betreffende), doch hij moet ook kennis hebben van de Friesehe taal en het Friesehe volkseigene, opdat ook de cultureele kant niet verwaarloosd wordt _ Trouwens deze noodzakelijkheid wordt in de commissie ook algemeen gevoeld. Zoo ligt er hier voor den heer Sipma, ja voor de geheele Oommissie, alsmede voor den toekomstigen „propagandist" een prachtig stuk Friesehe arbeid gereed, .waarvan te hopen is, dat het volbrengen daarvan de door Friesland zoo sterk gewenschte resultaten zal opleveren. S. J. v. d. M. --- Beroemde eik geveld. Een duizendjarige koningseik in een bosch b'J het slot Jaegerpris, die met twee andere boomen van dezelfde soort als een groote bezienswaardigheid van Seeland ver over Denemarkens grenzen uit reisbeschrijvingen en afbeeldingen bekend is, zal geveld worden. De machtige stam is hol. Hij draagt duidelijk de sporen, die bewijzen, dat hij eens bewoond is geweest. Het zelfde lot bedreigt ook den z.g. koningi ne-eik, die op ongeveer 100 meter afstand van den koningseik staat. --- Naar ordening in autohandel. Te Haarlem is een bespreking gevoerd tusschen de besturen van de Ned. Vereeniging De Rijwiel- en Automobielindustrie (afd. Automobielen) R.A.I. en van den Bond van Automobielhandelaren en Garagehouders (8.0.V.A.G.), waarbij na de onderhandelingen der laatste jaren volledige overeenstemming is verkregen ten aanzien van de algeheele ordening van den automobielhandel. Er zal een centraal orgaan opgericht worden onder neutrale leiding, waarover binnenkort nadere bijzonderheden zullen worden bekend gemaakt. --- Nederlandsche arbeiders naar Duitschland. De landsgrenzen geen hindernissen, maar bruggen. De D. Z. in den Niederlanden bevat een artikel, naar aanleiding van een onderhoud met dr Fischböck, commissaris generaal voor financiën en economische zaken, over het werkloosheidsvraagstuk in ons land. Hierin worden o.a. de volgende richtlijnen ontwikkeld: «„Nieuwe wegen en nieuwe middelen zijn noodig om de werkloosheid op te lossen. De niet-mliforme inrichting van het werkloozensteun-apparaat moet uit de wereld worden geholpen teneinde de overheidsinstanties op sociaal gebied voor haar eigenlijke taak de arbeidsbemiddeling, vrij te maken. Voorts moet de uitwisseling van arbeidskrachten van het eene gebied naar het andere op betere wijze ter hand genomen worden en het tewerkstellen van werkloozen op het platte land worden bevorderd; een groot aantal der werkloozen immers is te vinden in de steden met meer dan 10.000 inwoners. Daarbij kemt nog, dat een groot deel van de Nederlandsehe bevolking in een paar groote steden is geconcentreerd. Deze maatregelen alleen zullen echter niet toereikend zijn de honderdduizenden werkloozen op Nederlandsehe bodem arbeid te verschaffen. Het Duitsche rijk heeft reeds de helpende hand geboden door de grenzen te openen en het verschaffen van werk met alle middelen te bevorderen. Dit nu maakt het aanwezig zijn van de juiste gezindheid noodzakelijk bij de Nederlandsehe arbeiders, die tengevolge van politieke ophitsing in de laatste jaren meer en meer het Duitsche Rijksgebied hebben gemeden, hoewel aan het einde van het jaar 1938 nog 35.000 —40.000 Nederlandi—• in Duitschland werkten. Op het gebied van het arbeidsrecht is de in Duitschland werkzame Nederlandsehe arbeider reeds sinds lang gelijkgesteld met den Duitschen arbeider, zoodat in die richting geen bezwaren kunnen bestaan. Ook de hinderpalen tengevolge van de deviezenpolitiek, die in de laatste jaren een grootscheepsche werkverschaffing in de weg hebben gestaan, zijn door de jongste maatregelen van Duitsche zijde uit de weg geruimd. Mocht een enkele keer een firma in Duitschland zich niet streng aan de door de Duitsche autoriteiten gegeven instructies bij het tewerkstellen van Nederlandsehe arbeidskrachten hebben gehouden en mochten daaruit klachten zijn ontstaan, dan zijn thans alle maatregelen getroffen, dat dergelijke dingen zich niet kunnen herhalen. Wanneer het kwaad van de werkloosheid in Nederland moet worden uitgeroeid dan zullen duizenden en tienduizenden Hollandsche arbeiders voor het verkrijgen van werk de weg naar Duitschland moeten vinden, aangezien ef op het oogenblik evenmin als in de naaste toekomst op kan worden gerekend, dat zij op Nederlandsehe bodem kunnen worden tewerk gesteld. Het nadeel, dat de enkeling heeft, wanneer hij weigert in Duitschland te werken, beteekent tegelijkertijd nadeel voor de gemeenschap. Bij het feit dat van nu af aan het econo mische leven van het Duitsche en van het Nederlandsehe volk ten nauwste zullen worden samengevlochten, mag de gedachte als Nederlander in Duitschland het dagelijksch brood te verdienen, niets vreemds meer hebben. De nieuwe orde, die in Euro pa onder de leiding van Groot-Duitschland ontstaat, n.aakt een verandering in de gezindheid noodzakelijk, zoodat men in de grenzen der landen geen hindernissen meer ziet, maar bruggen, die volk met volk verbinden." --- Overspannen zenuwen Mijnhardt's Zenuwtabletten maken U spoedig weer weldadig kalm. Buisje 40 en 75 cent. --- IJ. G. van der Veen †. Algemeen directeur van „De Arbeiderspers”. Zooals gemeld, is op den leeftijd van 56 jaar te Overveen plotseling overleden de heer IJ. G. v. d. Veen Hzn., algemeen directeur van „De Arbeiderspers". Omtrent zijn levensloop deelt „Het Volk" mee, dat hij op 7 Januari 1884 in Metslawier ge- boren werd. Reeds op jeugdige leeftijd verloor hij zijn vader, die notarisklerk en brievengaarder was. Van zijn tiende jaar af werd de jonge Ybele opgevoed in een weeshuis, waar men hem voor het onderwijs liet opleiden. Na een vijftal jaren in Friesland het onderwijs te hebben gediend was hij van 1907 tot 1917 bij het buitengewoon onderwijs te Amsterdam werkzaam. Toen kwam de journalistiek hem opeiechen. Zijn werk als redacteur van „De Blauwe Vaan" had namelijk de aandacht getrokken van den heer J. F. Ankers—it, den toenmaligen hoofdredacteur van „Het Volk". Er was in Rotterdam een correspondent noodig, die van aanpakken wist en daarvoor liet de heer Ankersmit zijn keuze vallen op den heerman der Veen, die weldra zioh een vertrouwenspositie had verworven, die hem voorbestemd deed zijn voor het journalistieke leiderschap van het in de Maasstad te stichten tweede socialistische dagblad in ons land. Na een jaar nam de heer Van der Veen, naast de hoofdredactioneele leiding, ook nog het directeurschap van „De Voorwaarts" op zich. De aanvangsjaren van „De Voorwaarts" zijn buitengewoon moeilijk geweest, doch ondanks deze moeilijkheden slaagde de heer Van der Veen er in er een veel gelezen en sterk dagblad van te maken. , In 1928 werd hij belast met het directeurschap van „Het Volk", welke functie hij met de leiding van „Voorwaarts" wist te combineeren. Zoo stonden dan de twee socialistische dagbladen van Nederland onder zijn directoraat. Maar hij had grootere plannen. Reeds lang zweefde hem als ideaal voor oogen de stichting van een groot socialistisch volksblad, dat zijn lezerskring zou moeten uitstrekken tot ver buiten de gelederen, van de eigen partijgenooten en waarvoor de medewerking van _e moderne vakbeweging hem onontbeerlijk scheen. Die plannen vonden binnen luttele jaren hun verwezenlijking en in Mei 1929 kwam de N.V. „De Arbeiderspers" tot stand, als vrucht van een samenwerking tusschen N.V.V. en S.D.A.P. --- Wijziging leiding Arbeiderspers. Als uitvloeisel van de maatregelen van den Rijkscoinmiesaris voor het bezette Nederlandsehe gebied, met betrekking tot S.D.A.P. en N.V.V. ie ook de leiding der N.V. Drukkerij en Uitgeversmaateohappij De Arbeiderspers in andere handen overgegaan. De directie der genoemde naaml. vennootschap wordt voortaan gevoerd door den heer H. J. Kerkmeester, op wien derhalve alle bevoegdheden, bij wet, statuten of gebruiken aan de directie toegekend, op 20 Juli 1940 in vollen omvang zijn overgegaan. — Te 's-Gravenhage is een 71-jarige juffrouw aan de achterzijde van haar woningop de eerste verdieping uit een raam gevallen. Zij kwam terecht in den tuin van de benedenburen en werd zeer ernstig gewond. Kort daarna is zij overleden. — De Haagsohe politie heeft een 28-jarigen koopman aangehouden, die tijdens de oorlogsdagen te Rotterdam uit het huis van bewaring was vrijgelaten en zich nog steeds op vrije voeten bevond. De officier van justitie te Rotterdam had zijn opsporing en aanhouding verzocht, daar hij nog drie jaren gevangenisstraf moet ondergaan. --- De Nederlandsche politie. Vervult haar taak ten volle. Bij een deel van het publiek heeft de meening post gevat, dat de Nederlandsehe politie grootendeels zou zijn uitgeschakeld. Niets is minder juist. Nog steeds vervult de Nederlandsehe rijkeen gemeentepolitie in vollen omvang haar taak. De haar oorspronkelijk opgedragen wettelijke bevoegdheden zijn door de Duitsche bezetting eerder toe- dan afgenomen. Dat deel van de bevolking, 't welk zou meenen, dat aan verstoring van de openbare orde, rust en veiligheid thans minder gevaar verbonden zou zijn, wordt er op gewezen dat de Nederlandsehe politie de haar opgedragen taak tot handhaving der rust, orde en veiligheid met alle haar ten dienste staande middelen en met den steun van de hier aanwezige Duitsche autoriteiten met alle kracht en op de meest grondige wijze zal uitoefenen. — Zondagavond is een 34--jarige machinist van de te Zwartsluis gele- sleepboot van de zuiderzeewerken Alblasserdam van de firma Blankenvoort, bij het overstappen van de eene op de andere boot te water geraakt en verdronken. --- Het Gemeenteblad voor Utingeradeel zal wederom verschijnen op MAANDAG 29 JULI. Advertenties en veranderde teksten gelieve men in te zenden of wel op te geven aan de Agenten van dit blad vóór Zaterdag 27 Juli. ---