Tandarts P. T. van Dam GORREDIJK, vanaf 2 tot en met 12 Augnstus AFWEZIG. Dr. F. E. REVERS TE HEERENVEEN van 1 tot 19 Augustus GEEN SPREEKUUR H.H. Adverteerders! Wegens de vervroegde Treinverbindingen dienen opgaven voor Advertenties op den dag der uitgifte UITERLIJK te 10 uur v.m. in ons bezit te zijn. --- Vm Wie dit bord f voor zich ziet moet extra voorzichtig zijn, want hij nadert 'n voorrangsweg (óók net verkeer van links laten \£_/r vóórgaan!) --- —mmmmmKmmmmmmmmmmmmmmmmm ) rrico LET OP HET MERK. Het staat op elk fleschje. --- Het Gemeenteblad voor HASKERLAND zal wederom verschijnen op VRIJDAG 2 Augustus a.s. Advertenties en veranderde teksten gelieve men vóór Vrijdag 2 Aug. in te zenden of wel op te geven aan onze agenten --- Over Recht en Wet Eenige vragen. J. de V. te S. stelt een viertal vragen, die onderling geen ander verband hebben, dan dat zij alle blijk geven van de leergierigheid van inzender. Deze vragen zijn de volgende: 1. Wat moet verstaan worden onder „arbeidsrecht"? - 2. Wat is publiekrecht en wat privaatrecht? 3. Hoeveel bedragen de premie's volgens de Invaliditeitswet voor de verschillende leeftijden? 4. Wat is" verbindend en onverbindend verklaren van 'n arbeidsovereenkomst? De eerste vraag kan als volgt worden beantwoord. Recht is het geheel van regels, die de maatschappelijke samenleving beheerschen; deze regels worden veelal in groepen ingedeeld naar gelang van de ondèrdeelen dezer samenleving, waarop zij betrekking hebben, en die groepen dragen dan afzonderlijke namen. Zoo behooren bijvoorbeeld tot het handelsrecht alle wetsvoorschriften, die de rechtsbetrekkingen regelen, welke voortvloeien uit den koophandel, den handel in waren. Arbeidsrecht is aan de wettelijke regeling van den arbeid, voorzoover deze in loondienst wordt verricht, het geheel van de bij verschillende wetten vastgestelde regels, die betrekking hebben op de arbeidsovereenkomst, de overeenkomst, waarbij de eene partij, de arbeider, zich verbindt, in dienst van de andere partij, den werkgever, tegen loon gedurende zekeren tijd arbeid te verrichten. Ook de tweede vraag betreft een verdeeling van de rechtsregels in groepen, maar deze verdeeling kent slechts twee groepen; alle wettelijke bepalingen, die er bestaan, behooren óf tot het publiekrecht, óf tot het privaatrecht. Toch is het niet altijd gemakkelijk, met juistheid aan te geven, tot welke groep een bepaald voorschrift behoort. Wij kunnen daarop echter hier niet verder ingaan, omdat dit ons te ver zou voeren. Wel kunden wij in het algemeen het verschil tusschen publiek- en privaatrecht aangeven; het eerste regelt de verhouding van den Staat en zijn organen of ondèrdeelen onderling, <üe van den Staat en zijn onderdoelen tegenover de burgers, die aan het gezag van ijtaat, Provincie, Gemeente of Waterschap zijn onderworpen, en die van de Staten onderling, terwijl het privaatrecht alleen betrekking heeft op de verhoudingen tusschen de burgers onderling. Tot het publiekrecht behoort dus het staatsrecht, het strafrecht en het volkenrecht, tot het privaatrecht het burgerlijk recht en het handelsrecht. Het zooeven genoemde arbeidsrecht is een mengsel; een deel der hiertoe behoorende wetsvoorschriften is yan publiekrechtelijken aard, een ander deel is zuiver privaatrechtelijk. leder, die een arbeidsovereenkomst aangaat, kan dus dientengevolge onderworpen zijn aan wetsvoorschriften, die tot het publiekrecht behooren, naast die, welke de privaatrechtelijke gevolgen van de overeenkomst beheerschen. Dat de werkgever bijvoorbeeld verplicht is, den arbeider zijn loon te betalen, is een voorschrift van privaatrecht, dat hij hem niet langer dan een bepaalden tijd mag laten werken, een voorschrift van publiekrecht, omdat daarbij het 'Staatsbelang is betrokken en het volkomen onverschillig is, of de arbeider al dan niet instemt met de wetsbepaling, die den arbeidsduur beperkt. Zoo kunnen ook andere rechtshandelingen of daden van bijzondere personen naast privaatrechtelijke ook publiekrechtelijke gevolgen hebben. De verhouding tusschen aanbesteder en aannemer bijvoorbeeld wordt geregeld door het privaatrecht, de verplichting tot het aanvragen van een bouwvergunning berust op een voorschrift van publiekrecht. Wie een medemensch mishandelt of zijn eigendom vernielt of beschadigt, is hem schadevergoeding verschuldigd krachtens privaatrecht, maar bovendien strafbaar krachtens publiekrecht. Na deze meer wetenschappelijke uiteenzettingen komen wij tot de derde vraag, die slechts betrekking heeft op den inhoud van een bepaald wetsvoorschrift en dus mets wetenschappelijks heeft. De Invaliditeitswet onderscheidt vijf loonkiassen en stelt voor iedere loonklasse een bepaalde premie vast; voor de le loonklasse, loon beneden I _=U p. "aar, is de premie 25 cent; voor de Ze, loon van f 240 tot beneden f 400, 30 cent; voor de 3e, loon van f 400 tot beneden f 600, 40 cent; voor de 4e, loon van f 600 tot beneden 1900, 50 cent; voor de se, loon f9OO en hooger 60 cent. , . Echter hangt de premie niet af van nei werkelijk ontvangen loon, maar van den leeftijd der arbeiders; immers later bepaalt de wet, dat ieder, die een bepaalden leeftijd heeft bereikt, geacht wordt, tot een bepaalde loonklasse te behooren. Daarbij worden mannelijke en vrouwelijke arbeiders onderscheiden; de eersten behooren na hun 21ste jaar tot de 5e loonklasse; van hun 18de tot hun 21ste tot de 4de; van hun 16de tot 18de tot de 3e; van hun 14de tot hun 16de tot de 2e; terwijl vrouwelijke arbeidskrachten na haar 21ste jaar tot de 4e, van haar 16de tot haar 21ste tot de 3e; en van haar 14de tot haar 16de tot de 2e loonklasse behooren. . ■ ' . Behalve ten aanzien van hen, die tot de 5e loonklasse behooren, bestaan er enkele uitzonderingen op dezen regel, maar in het algemeen is de hierboven aangegeven indeeling toch juist. Tot de le loonklasse behooren arbeiders, wier loon geheel bestaat in verstrekkingen in natura, dus met in geld, onafhankelijk van hun leeftijd en ge"ï 1 '1 f * tl \ Met' de beantwoording van de vierde vraag komen wij op het gebied van de wet op het algemeen verbindend en het onverbindend verklaren van bepalingen van collectieve arbeidsovereenkomsten, een wet van Mei 1937. Collectieve arbeidsovereenkomsten zijn overeenkomsten, aangegaan door een ot meer werkgevers of een of meer rechtspersoonlijkheid bezittende vereenigingen van werkgevers en een of meer rechtspersoonlijkheid bezittende vereenigingen van arbeiders, waarbij voornamelijk ot uitsluitend worden geregeld arbeidsvoorwaarden, bij arbeidsovereenkomsten in acht te nemen. Allen, die persoonlijk of als lid van een _j_ eeniging, welke de collectieve arbeidsovereenkomst sloot, bij die overeenkomst betrokken zijn, kunnen geen arbeidsovereenkomst aangaan, waarbij de bewuste arbeidsvoorwaarden niet gelden. Genoemde wet nu bepaalt, dat de minister bepalingen van een collectieve arbeidsovereenkomst, die in het geheele land of een gedeelte daarvan voor een, naar zijn oordeel belangrijke, meerderheid van de in een bedrijf werkzame personen gelden, in het geheele land of in dat gedeelte des lands algemeen verbindend kan verklaren, wat dan een uitbreiding inhoudt van de collectieve arbeidsovereenkomst ook tot personen, die daarbij niet betrokken waren. Immers zal na deze algemeen verbindend verklaring in het bewuste bedrijf in het geheele land of een deel daarvan geen arbeidsovereenkomst meer kunnen worden gesloten, zonder dat daarbij de bedoelde bepalingen gelden. Het onveihimdend verklaren van bepalingen van een collectieve arbeidsovereenkomst geschiedt eveneens door den minister en wel op grond, dat het algemeen belang zulks vordert. Bepalingen van een zoodanige overeenkomst, die naar het oordeel van den minister schadelijk zijn voor het algemeen belang kunnen dus door een dergelijk besluit buiten werking worden gesteld, zoodat zij niet meer gelden voor arbeidsovereenkomsten, door de betrokkenen aangegaan. JURIST. --- De voedselvoorziening in ons land. Beter zonder vleesch dan zonder graan. De heeren Siebere, veatee—deskundige van 't Rijkscoiminiseari'aat en ir. A. H. Boersma, afdeelingsehef van het Rijksbureau voor voedselvoorziening, hebben mededeelingem gedaan over de voedselvoorziening vam ons volk cm hoe onze veestapel moet worden aangepast, nu de aanvoer van veevoeder over zee ie komen te vervallen. In samenwerking met Duiteche deskundigen ie een balans opgemaakt van alle voedingsmiddelen voor mensch en dier. De behoeften van dem mensch hadden vanzelfsprekend voorrang, waarbij een splitsing werd gemaakt tusschen wat noodzakelijk cm wat alleen, maar nuttig en aangenaam was. Brood kwam hierbij voorop te Staan, daarna volgen in af dalenden graad van omontbeerlijkheid: aardappelen, melk, vet cm vleesch. Hieruit volgt dua, dat het vleesch wel aan bet graan, doch het graan niet aan het vleesch mag worden opgeofferd» Het koren wordt allereerst voor de broodvoo—ieming afgezonderd cm ook dat gedeelte van dem aardappeloogst, dat voor dem mensch benoodigd ie. Voor het vee aal er due niet veel overblijvem. Het restant is al—Teerst bestemd voor de t——dieren, die na het uitvallen van de mortortractie onmisbaar zijn in den landbouw. Overwogen is verder, welke dieren bet best voor de volksvoeding kunnen worden gemist. Zooals bekend, voerde Nederland veel eieren uit en daarom wordt de phiimiveestapel teruggebracht tot 30 %, hetgeen nog voldoende is voor de eierenverzorging im one land. En nu moet men niet nieenen, wel meer kippen te kunnen houden dan ie toegestaan, want het graan mag niet naar de kippen gaan. Aan het inkrimpingsprogram zal streng de hand -worden gehouden., 't Ie dus zaak, dat ieder --- zijn kippenstapel vóór 1 October tot 30% terugbrengt. Buiten deze regeling vallen voorloopig de stedelingen, die een paar kippen met keukenafval voeren. Mocht echter blijken, dat aan deze „balkon—ppem" graan wordt verknoeid, dan zal ook hier worden in gegrepen» Kan de pMinveestapel betrekkelijk vlug weer worden opgebouwd, ditzelfde geldt, hoewel in iets mindere mate, voor den varkensstapel. In zekeren zin is het varken op f oogenlblik een vijand van dem mensch, omdat het voor een deel hetzelfde voedsel eet. Is de laat—e tien jaren onze varkensstapel al aanzienlijk verminderd, thane zullen de zwaarste dieren, de veelvraten, moeten worden afgeslacht. Daartoe wordt een prijspolitiek gevolgd — tot 1 Oot. prijsstijging van de varkens boven de 130 K.G., daarna dalende prijzen — cm hopelijk zal dit er toe leiden, dat de zware varkens binnenkort worden opgeruimd. Eem deel van het varkenevleeeeh zal naar Duitschland worden geëxporteerd, de rest is voor de provisiekast — ingevroren cm ingeblikt — cm bestemd voor de voedselvoorziening in 1941. Ondanks alle voorzorgsmaatregelen blijft er weinig voer over voor het rundvee en inkrimping ie ook hier gewenecht. --- De boer beslisse zelf. boeveel koeien moeten worden gehouden, 't Is geenszins de bedoeling van de regeering den rundveestapel uiit te plunderen en zeker zal er genoeg overblijven voor de eigen voedselvoorziening (vleesch, boter, kaas en melk). Uiteraard dient echter rekening te worden gehouden met de beschikbare voorraden voedsel. Een percentage is echter moeilijk aan te geven, omdat de ruwe voeding voor een groot gedeelte uit het eigen bedrijf kan worden gebaald. Daarom kan iedere boer slechts voor zichzelf uitmaken, boeveel koeien hij weg moet doen. Wanneer hij er dertig op stal heeft staan en hij ziet, dat hij er slechts 26 voldoende kan voeden, moet hij verstandig zijn en er vier wegdoen, want houdt hij er dertig aan, dan hebben deze op het eind van den winter een geringere gezamenlijke waarde en wat meer ie, een veel geringere productie, dan de 26, die hij na slachting van vier stuks, voldoende gevoed zou kunnen hebben. DM alles zal een interne structuurverandering in de veeteelt en in den landbouw meebrengen. Het beginsel zal meer moeten gaan gelden, dat de veevoeders in den regel uit het eigen bedrijf moeten kunnen worden betrokken, d.w.z. dat de varken—eelt daar moet bloeien, waar het varkensvoer het goedkoopst wordt verbouwd en dat de koeien moeten kunnen leven vam de hool-opbrengst van het land, waarop zij leven. 't Spreekt vanzelf, dat de onproductieve dieren moeten worden opgeruimd, de melkkoe moet voorrang houden. De kalven—hetsen kunnen worden afgeschaft, alleen voor etierkalveren zal er een beperkende regeling blijven. Er zullen h.l. voor deze dieren kwaliteitseischem worden gesteld, een middel due tot teeltverbetering. Daarentegen zullen de biggen—erken blijven bestaan, om een regelmatig aanbod op de varkensmarljt te waarborgen. Tenslotte werd er nog op gewezen, dait deze ingrijpende maatregelen zijn genomen, omdat de overheid zioh dekken wil op het ongunstig—e geval van een langen duur van den oorlog. --- Wat de Nederlandsche Unie wil. Een toelichting op het program. In een pc—conferentie heeft het driemanschap der Nederlandsohe Unie zijn bedoelingen verduidelijkt cm een toelichting gegeven op het program. Daarin heeft mr, L. Einthoven er o.m. op gewezen, dat er een daad moeet komen. Het is absoluut noodig dat men hoort, dat er ook mog andere Nederlanders zijn dan de relatief beperkte groepen, die tot dusverre hun stem hebben doen hooren. Omtrent de organisatie vam de N. U. zeide spr.: Er zullen in de provincies en de groote steden afdeelingen komen, welke, vooral in den aanvang van het centrum uit onder straffe leiding gesteld zullen worden om de zoo hoog noodige eenheid te verkrijgen. Een raad vam bijstand zal binnenkort gevormd worden uit vooraanstaande mannen op verschillend gebied. Het bureau is voorloopig gevestigd Alexanderstraat 20, Den Haag. --- De cultureele paragraaf. In nauw verband met de cultureele paragraaf staat de daaraan voorafgaande hairteweneoh, dat de Christelijke geest in de samenleving worde verdiept. Het christendom heeft indertijd zijn stempel op ons volkekarakter gegeven; het ohrietemdom ook waarborgt het idealisme, dat in dezen tijd meer dan ooit vam nood e ie. „Verheffing van het leveneideaal boven materialisme en egoïsme", die vroeger vaak al te veel den boventoon voerden, is bijgevolg een der voornaamste punten vam deze paragraaf. Groote beteekenis wordt ook toegekend aan het programmapunt: „vrijheid van godsdienst, kerk, levensbeschouwing en opvoeding". Wie aan die vrijheid raakt, aldus mr. Eintboven, raakt aan den Nederlamder zelf. Het driemameohap keert zioh echter tegen de ongelooflijke versnippering. Ook onderscheidt men ten scherpste tu_echen belijdenis van bet Godsgeloof in eigen krimg cm een vergedreven politiek eeotarisme. Het eerste aanvaardt men gaarne, het tweede verwerpt men. Bij de „opvoeding vam de jeugd in nationalem zin ie ook gedacht aan #één nationale jeugdorganisatie. Zoom jeugdorganisatie, te verdeelen in een organisatie voor jongens en een organisatie voor meisjes, ie een der idealen van de N.U. Samenvatting van de talrijke groepen, welke thans de Nederlandsehe jeugdbeweging vormen, zou door bet driemanschap ten zeerste worden toegejuicht. Echter dient dit gepaard te gaan met erkenning van de verscheidenheid op confessioneele (mdet op politieke) basis. --- Geen toetreding van politieke groepen. Politieke groepen als zoodanig kunnen zich niet aamimelden, al ie men dankbaar voor medewerking van elke zijde, wel echter zal de toetreding van sociale vereemigingen met erkentelijkheid worden begroet. Ook bij den raad van bijstand denke men vooral niet aan een politieke gnoepeering. --- Contact met de autoriteiten. Voorts is er het streven naar contact met de Nederlandse'— autoriteiten, waarbij natuurlijk ook met de bezettende overheid rekening gehouden wordt. Men denke b.v. aan de eecretarissen-igeneraal, op wier schouders thans een zoo belangrijke taak rust. Allerminst — aldus prof. De Quay — ligt het in onze bedoeling, zelf een intermezzoregeering te vormen. Wel echter kunnen wij invloed trachten uit te oefenen op de voorbereiding van bepaalde maatregelen. Ook bij verordeningen welke van den Rijiksminis ter dr. Seyss-Imquart uitgaan, kan im verschillende opzichten de Nederlandsehe Umie zich beijveren nuttige adviezen te verstrekken. Overigens zal steeds gestreefd worden naar een ordening van zaken, die volkomen aansluit bij het Nederlands—© volkskarakter. Het zal miseebien dan iets langer duren, maar dan wortelt het ook im de volksziel zelf. --- Groote belangstelling. Inmiddels ie de belangstelling voor de Ned. Unie, naar verluidt, groot In twee etmalen zijn ruim 100.000 adhaesiebetuigingen ontvangen. Telegrammen vam sympathie zijn ingekomen van de Kath. Ned. 'boeren- en tuimderebond (met 77.000 leden) en vam den R.K-metaa'lbewerkersbond (met 23.000 leden). --- Tweede brochure van Mr. Linthorst Homan. „In vaderlandsehen zin”. De reeds aangekondigde brochure van mr. J. Linthorst Homan, één der drie oprichters van de Nederlandsehe Unie, is thans verschenen. Zij draagt als titel: „In Vaderlandechen zin" en als ondertitel: „Een antwoord op veel critiek." Het niveau van de politieke critiek, welke in deze brochure wordt beantwoord, vindt de heer Homan lager dan hij had verwacht, in dit opzicht bleek nog niet veel van de nieuwe geest. In de critiek over het feit, dat de heer Homan enkele malen met voorzitters van politieke partijen heeft vergaderd, ziet de heer Homan het psychologische verschijnsel, dat ons volk het partijwezen, zooals het vroeger was, niet wil zien terugkeeren. Men wil geen onderlinge politieke tegenstellingen meer zien; maar de heer Homan acht het onrechtvaardig de politieke partijen slechte smalend te bespreken. Hun leidere hadden fouten, maar dat zij onvaderlandsche Nederlanders zouden zijn ie een grove leugen. Het contact met hen wordt verklaard door het- feit dat zij zelf ook reeds bezig waren met concentratiepogingen. Is de tijd voor politieke, staatkundige constructie in ons land reeds gekomen? Als het heele volk zweeg over de problemen der nationale samenbinding zouden zij tot na de vrede kunnen blijven liggen. Maar dit is niet het geval. Er zijn groepen, welke met bijzondere scherpte het recht opeischen voor geheel ons volk te spreken. Dit is onjuist en doet ons volk onrecht aan. Al staat voor den heer Homan vast dat onze weg tenslotte one aller weg zal moeten zijn, hij wil ook nu het recht erkend zien van het deel van het volk dat niet tot genoemde groepen behoort, zich op zijn wijze te uiten, niet in partijpolitiek, doch in nieuwen, vaderlandsehen zin. De groote verschuivingen welke in dezen tijd plaats hebben, zullen moeilijkheden meebrengen. Hiertegen kan alleen een hecht door onderlinge gemeenschapsgevoelens en gemeenechapsdaden gebonden volk bestand zijn. De losse samenhang, welke wij nu nog vertoonen. ie daarvoor ten eenenmale onvoldoende. Rampen en zware beproevingen drage men gemeenschappelijk; onverechilligheid van sommigen zou niet alleen onvaderlandslievend, maar ook anti-nationaal zijn. De brochure eindigt als volgt: „In hechte vaderlandeliefde, in vaderlandsehen zin, in diep Godsvertrouwen, stel ik mij met vele anderen thans voor de .volkezaak." --- DE PERS OVER DE NEDERLANDSCHE UNIE. Een idee ontbreekt, meent de N.R.Crt. De N.R.Crt. treedt nogmaals in een beschouwing over de waarde van de Nederlandsehe Unie. Het blad wijst op de groote onklaarheid in de uiteenzettingen van doel en streven der N. U. en stelt de vraag: „Hoe komt het, dat de Nederlandsehe Unie aan het tot stand brengen van een concentratie eigenlijk méér beteekenis schijnt te hechten dan aan het uitdragen van haar programma, dat zij de concentratie met haar programma vereenzelvigt en als doel er voor in de plaats stelt, zonder dat zij aan haar werkelijke beteekenis van middel tot een doel iets zou kunnen veranderen!" Het antwoord luidt „Omdat de Nederlandsehe Unie in beginselverklaring en programma en in de daarop gegeven toelichtingen nog altijd niet een groote conceptie heeft geopenbaard van den nieuwen tijd, op welks drempel wij staan. Omdat het niet een sterke politieke, staatkundige idee Is, die In de samenstelling en verdeeling van het programma doorstraalt, maar een vaag aanvoelen, dat niet dan onder de algemeenste bewoordingen wordt gebracht. Omdat in de „nationale samenbinding" geen doel wordt gesteld, dat boven de in 't programma voorgestelde middelen uitgaat; omdat deze nationale samenbinding geëischt wondt, ter verwezenlijking van een aantal programpunten welke zonder samenvattend doel geen zin hebben en althans niet voldoende zin om alle bij elkaar de nationale samenbinding tot een gebiedenden eisch te maken. Dat klinkt hard, maar het moet gezegd, omdat inderdaad bij de totstandkoming van een „nationale samenbinding" en de daartoe vereischte concentratie de levensbelangen van ons volk zijn gemoeid. Maar de omzetting van een concentratie, gelijk deze thans door de Nederlandsehe Unie wordt beproefd, in een waarlijke nationale samenbinding, vereiseht een idee, veel grooter, klaarder en scherper omschreven dan in de beginselverklaring van de Unie, mitsgaders haar program, totdusver te vinden is". --- Het program der N.U. een van vage klanken. Het Volk schrijft naar aanleiding van het program der Nationale Unie, dat het er sterk den schijn van heeft, of de heeren, die het hebben opgesteld, er naar gestreefd hebben zich zoo welmeenend en tegelijk in feite zoo weinig verbindend ui-t te drukken, dat daarmede achteraf toch de honderdduizend in het gelijk worden gesteld, die, ook zonder het program van het driemanschap te kennen, daaraan reeds bij voorbaat hun zegen gaven. Dit nu lijkt het blad een ernstig gevaar. „Indien ons vollk in de jaren die actiter ons liggen, onder één ding heeft geleden, dan is hot wel onder verdeeldheid van staa——ndftg en economisch willen, die schuil gilnig- aal—er regeeringsprograms", die in vaagheid hun schijnkraclht zochten. De oï—uive—s partijvormlng„ —iet het daaruit voortvloeiende parlement—re onver—ogren om op sociaal-economisch gebied werkelijk ingrijpend se*ieipp>etnd we—: te ve—lichten, liggen ons nog vers—i in het geheugen. De moep—em der honderelduii— ndem wenkloozern, de nood, die in de —eden en op helt p_ti__n>a wordt geleden, de jeugd zomider toeto—nat en zonder hoop, de ouderd—n, doe zich onver—>rgd weet — ziedaar de erfenis, die het verleden ons Helt. Deze m—standen waren niet te verhelpen, omdat jaren achtereen, de opeenvolgende regeeringen, een daadwerkelijke soiciaal-ecoiniO—isiche verordening wisten te vermijden, daarbij gebruik makende van de starheid der parlementaire verhoudingen, die, mede tengevolge van het stelsel der evenredige vertegenwoordiging, geen doorbraak van frissene, opstuwende krachten toeliet. De Nedieriandsohe Unie wil, wat diit alles betreft, met het verleden breken. Zij gaat er van uit, dat het oude partijenstelsel voor den nieuwen tijd hee-flt afgedaan, dat het is ondergegaan bij den revofatljesto Fm, die mede over ons land is gevaren. Maar, terwijl zij de parlementaire ve«leeldiheid loslaat, wekt zij den indruk toch een andere erfenis uit het verleden melde te sleepen, namelijk de zoo eiven gesignaleerde verlam_lende kwaal der vaagheid. "Wat zij aan sodaajecanomiische begeerlijkheden verkondigt, is deFmalte in nevelen gehuld, dat een oomhinafte van antii-rervolut—nnairen, katholieken en liberalen er een heel bruikbaar regeerprogram, met de traditioneele slapheid als hoofdkenmerk, uit zou kunnen opstellen. En dit niu is een gedragslijn, die wij in dezen tijd zeker niet kunnen begeeren. Want, wa—veer het dien kant zou uitgaan, dan zou dilt practisch beteekenen, dat het decor wèl, maar niet de bestuurs-1 practijk zou worden veranderd. Er de dn onze maatschappij veel onrecht, dat moet worden hersteld, veel nood, die om snelle leniging roept. Wij willen,, als vnueht van dezen bitteren tijd, een fundamenteele omzetting van ons maatschappelijk bestel. Wij gelooven, dat bet veriamgen naar een socialistische maatschappij actueeler is dan ooit, al zal de vorm, waarin deze _dh verwezenlijkt, een andere zijn dan velen onzer zich hadden gedacht. Wij kunnen daarom niet voetstoots een beweging aanvaarden, die zich aandient als een nationale overkapping maar die tegelijk dn haar program een toon laat hooren, welke op zichzelf reeds een onderschaititing is van de eischen en van den nood van het heden. "Wij bouwen mede aan een bete—> toekoimst voor ons land, in samenwerking met iedereen, _e van goeden wille is, miltis deze goede wil zich manifesteert in een kloek en duidelijk program vam actie, waardin de wil tot maatschappelijke vernieuwing forech tot uiting komt en zich paart aan het inzicht, dat wie het niu nog, ter wille van een eenheid in schijn, met algemeenheden wil probeeren, gevaar loopt door den aanlbruisenden stroom van dezen tijd te worden weggespoeld. Noch deze wil, noch dit in—cht hebben wij in het program der Nede—andsol— Unie aangetroffen." --- Berichten uit Stad en Dorp. LEDENRAAD F.C.E. , AKKRUM, 29 Juli. Heden vond a/lhier de Ledenraadsvergadering van de Friesehe Coöp. Export— achterij plaats, veilke oorspronkelijk op 30 Mei gehouden zou worden, maar toen, tengevolge van de oorlogsomstandigheden uitgesteld was. , Ondanks de moeilijke reiegelegeniheid vanuit alle hoeken der provincie waren vrijwel alle leden van den Raad opgekomen. De voorzifter, de heer IJ. K. Tam—inga van Leeuwarden, richtte bij zijn opening een bijzonder woord van weilkom tot de vier Leden raadsleden uit den kop van Overijsel, die door het elagen van de ledenwerfactie, daar voor het eerst zitting in den Ledenraad hadden en deelde voorts mede, dat het Bestuur den heer C. J. Ruiter van Knijpe tot lid van de Commissie van Advies bad benoemd. Van dezen was bericht binnen gekomen, dat hij deze benoeming met eenig voorbehoud, wegene drukke werkzaam—eden, voorloopig gaarne zou aanvaarden. Spr. wees op de groote moeilijkheden, door den oorlog aan het bedrijf opgelegd, en op de stagnatie, die ook door de tijdsomstandigheden was veroorzaakt in het organisatie-leven, hoewel gelukkig door de autoriteiten ten aanzien van het houden van vergaderingen alist deze, een groote mate van vrijheid was toegeef aan. Hij bracht den Directeur dank, voor de wijze, waarop deze in de eerste moeilijke weken, toen alde contact met het bestuur verbroken was, het bedrijf aan den gang bad weten te houden, en deelde mee, dat van het gemobiliseerde personeel allen ongedeerd terug waren gekomen. Na gewezen te hebben op de taak van een Coöperatie als de F.C.E. in deze tijden.' vooral ten aanzien van de voedselvoorziening, cm uitdrukking gevend aan de beklemmende vraag: „Wat zal de toekomst brengen aan de F.C.E. en in het algemeen aan de Coöperatie", een vraag, die a_e coöperatieve boeren zeer na aan het hart ligt, opende de voorzitter de vergadering. Bij de mededeelingen gaf de voorzitter een relaas van de voortgezette besprekingen over de in de vorige Ledenraadsvergadering aanhangig gemaakte concentratieplannen. Tengevolge van het uitbreken van den oorlog heeft een cm ander stagnatie ondervonden en zijn, althans voorloopig, deze plannen aangehouden.. De ledenwerfactie in dem kop van Oveirijsel ie schitterend' geslaagd. De limiet van 250 nieuwe leden werd belangrijk overschreden. Het is te betreuren, dat door d nieuwe leden aldaar door de tijdsomstandigheden thans zoo weinig profijt van hun vereeniging getrokken kan worden. De directeur, de heer F. G. Dokter, schetste uitvoerig den gang van zaken na de laatste Ledenraadsvergadering. Uiteraard kwamen de meeste wijzigingen voor in de bewogen dagen, na 10 Mei, maar ook thans nog leven wij bij wijze van spreken ~bij den dag", aldus spr. Tal van maatregelen van hoogerhamd dwingen ons tot belangrijke wijzigingen in elk onderdeel van het bedrijf. Het requireeren van auto's, benzine- en kolenschaarschte, het aannemen en ontslaan van personeel, het verbod vam aanmaak en verkoop van vleesebwaren in blik, dit zijn nog maar enkele van de moeilij—ieden, waarmee wij momenteel te kampen hebben. De ernstigste noemt spr. we» het onlangs afgekomen _achtverbod en de distributie van varkens. Deze maatregel ontneemt Akkrum van het zoo noodzakelijk contact met de leden een zeer groot deel. Om dit contact te bewaren, is het in ieder geval dringend noodig, dat alle leden bij het opgeven van varkens voor levering aan de Ned» Veehouderij Centrale er bij vermelden, dat zij lid van Akkrum zijm, en dat men er op toeziet, dat de zaakvoerders dit op de bon vermelden» Spr. hoopt, dat deze maatregel van zeer tijdelijken aard zal zijn, en dat de levering der varkens spoedig weer over de F.C.E. mag loopem, Ook de ophaaldienet der kalveren zal indien mogelijk, in de toekomst hopelijk volledig hervat worden. Tot bestuursled en, werden de aftredenden, de heeren J. S. Jelsma en H. Wiegersma herkozen, evenals de aftredende Commissarirs, de beer H. N. H. K. de Jong te Ferwoude. Wegens verhindering kon de secretaris de heer Ad. Vondeling de vergadering niet bijwonen. In zijn plaats bracht de vice-voorzitter, de heer H. L. Dedöen het jaarverslag uit, dat met algemeene stemmen werd goedgekeurd. In 1939 zijn 1570 nieuwe leden toegetreden, waardoor het ledental werd opgevoerd tot 4094. Bij de rondvraag volgden nog eenige geanimeerde besprekingen voor een deel van organisatorischen aard. In zijn sluiting merkte de voorzitter op, dat in Januari van het volgende jaar, de F.C.E. haar 25-jarig bestaan zal kunnen vieren. In hoeverre de omstandigheden een „viering dan zullen toelaten, viel thans nog niet te bezien, maar epr. wae van meen—g, dat dit feit niet zonder meer gepasseerd mag worden en zelfs aangegrepen moet worden, om de aandacht der Friesehe boeren opnieuw op onze plaate te vestigen cm hen aan te sporen tot aansluiting. --- Geslotenverklaring van wegen in de gemeente Weststellingwerf. LEEUWARDEN. In het Prov. blad is opgenomen het besluit van Ged. Staten van Friesland van 17 Juli 1940, tot het gesloten verklaren voor zwaar motorverkeer van een aantal bij de gemeente Weststellingwerf in beheer zijnde wegen, voor zoover die wegen gelegen zijn buiten de bebouwde kommen der gemeenten. Bij genoemd besluit worden gesloten verklaard voor motorrijtuigen -en aanhangwagens, waarvan de belasting van eenig wiel meer bedraagt dan 800 kg.: De Bovenweg, van Wolvega naar Oldetrijne, in Oldetrijne aansluitende op de weg Wolvega-Sonnega-Oldetr ijne; de Scheeneweg, van de Rijksstraatweg naar de weg Oldeholtwolde—Ter Idzardt; de Meentheweg, van de weg De Hoeve— Noordwolde in aansluiting op de Ukan weg; de Zuiderweg, de Schoollaan en de Turfhoeksweg; de Eikenlaan, van de Markenweg tot de Rijksstraatweg; de Bovenweg, van de Rijksstraatweg te Blesse tot de spoorwegovergang, en de Kolonieweg, van de grens der gemeente Steenwijkerwold tot Boschoord. Voor motorrijtuigen en aanhangwagens, waarvan de belasting van eenig wiel meer bedraagt dan 1400 kg., worden gesloten verklaard: de Kerkeweg, van de Langelille naar ue Brugweg; de weg door de Ontginning, de Kooiweg, de Scbipslootweg tot de weg Wolvega—Oldelamer en van Nijelamer af de Stadburen en Heirweg tot de Rijksstraatweg; de IJkenweg, van de weg Oldeholtpade— De Hoeve naar de Oldeberkooperweg; de Zandhuizerweg en de Boekelterweg, van de hoek Oldeberkooperweg tot de Boijlerweg, en de Bekhofweg, van de Zandhuizerweg tot de grens der gemeente Ooststellingwerf. --- EEN MOOI WATERTOCHTJE. SNEEK, 29 Juni. Bij de vele vreemdelingen die Sneek gedurende de zomermaanden bezoeken, is een tocht over de Friesehe meren altijd zeer in trek, Velen huren voor dat doel een Beil- of motorboot, al is het laatste in den tegenwoordigen benzineloozen tijd niet mogelijk, weer anderen maken gebruik van de paviljoenboot of van de rondvaartbooten, die een gedeelte van het mooie watergebied rondom Sneek doorkruisen. Een bijzondere mooie gelegenheid daartoe biedt ook de nieuwe rondvaart van de luxe salonboot „Wetterwille" die 's middags half drie uit Sneek vertrekt en de passagiers van de mooiste gedeelten van het uitgestrekte merengebied om Sneek laat genieten. Deze boot vaart eerst maar het Sneeker Meer, waar even rondgekruist wordt, en vervolgens via Heerenzijl en Goïngarijpeter Poel door de Noorder Oudeweg naar de Langweerder Wielen, vanwaar de terugtocht naar Sneek over het Oud Hof, Brei—en en Woudvaart wordt ondernomen. Bij mooi zomerweer vinden de passagiers een mooi zittje op het promenadedek, van waar ze uit de hoogte een groot gedeelte van het Friesehe landschap kunnen overzien. Is het weer minder gunstig, dan kan men in den ruimen salon tueschendeks — voorzien van groote opschuifbare ramen — besehut tegen den wind, toch nog ongestoord van 'het pleziertochtje genieten. De route biedt zooveel moois, dat men een inooien middag heeft als men van deze nieuwe rondvaart gebruik maakt. --- Lijken aangespoeld op Ameland. AMELAND. In dem nacht van Zondag op Maandag zijn aan de Noordkuet van Ameland 27 lijken aangespoeld, welke in verregaanden staat van ontbinding verkeerden. De stoffelijke resten zijn op de algemeene begraafplaats te Hollu—i en Nes ter aarde besteld. Ook zijn honderden palen, z.g. mijnstukken van 1 a 2 M. lengte, aangespoeld. --- RIJWIELPAD WARTENA-EERNEWOUDE. Langs de vaart via de Kruiswaters. WARTENA. De afstand tusschen hier cm Eernewoude bedraagt maar ruim 2.5 km., terwijl de kronkelende weg, welke deze plaatsen verbindt, ongeveer 8 km. lang is. Nu is er tusschen deze plaatsen een pad langs de vaart via de Kruiswaters, hetwelk een rechtstreeksche verbinding vormt en de afstand dus ongeveer 5 km. bekort. Dit zou dus voor de vele bezoekers uit Leeuwarden, die onder de huidige tijdsomstandigheden deze tocht per rijwiel moeten maken, de aangewezen route zijn, indien Jit pad voor wielrijders berijdbaar was. Het gedeelte van dit pad, loopende over de polderdijk, is echter niet geschikt voor het rijwielverkeer, maar zou op eenvoudige wijze geschikt kunnen worden gemaakt De A. N. W. B. heeft daarom het betrokken gemeentebestuur verzocht verbetering van het pad te willen bevorderen, welke verbetering behalve voor de wielrijders, ook van belang is voor de gemeente, omdat de trek daarheen en het verblijf aldaar er door zullen toenemen. --- De palingvisscherij in de binnenwateren. WARNS. De palingvis—herij in het IJsselmeer geeft doorgaans nogal behoorlijke resultaten; doch in de binnenwateren vam den Zuidwesthoek is het een steeds achteruitgaand bedrijf. Als oorzaak wordt genoemd het niet meer stroomen der sluizen, waardoor de paling een andere route neemt. Naar men ons mededeelde, zijn de vangsten im bet Noorden der provincie daarentegen toegenomen. Hier stroomen de sluizen af en toe nog eens en trekt de paling daar miog wel heen. Het eigenaardige is wel dat hier vroeger steeds sohiere paling werd gevamgen, terwijl het thans uitsluitend roode zijn. Het gevolg is dat niet alleen de vangsten Meinier, maar ook de prijzen ongeveer de helft lager zijn dan voor de schiere werd betaald, waardoor de visschers dus een dubbelen tegenslag hebben. --- Vereen, tot expl. aardappelstoomer. MARUM. Le denvergaderimg. Ontvangst en f 3491.57 uitgaven f 2807.69, saldo f 683.88. Besloten werd f 544 af te echrijven, d.i. fl7 per aandeel. Bij het einde van het boekjaar wae 1.007.300 K.G. aardappelen gestoomd, thans is dit cijfer geklommen tot 1.408.250 K.G. Herkozen als bestuurslid de heer L. M. de Wit. --- Goed afgeloopen. WIJNJETERP. Toen de veehouder L. de J. alhier met zn vrouw vam het melken terug kwam cm De J. evem een hek zou sluiten, sloeg het paard plotseling op hol en ging er met den wagen, waarop de vrouw was gezeten, vandoor. De vrouw zou probeeren er af te springen, maar ze kwam te vallen, waardoor ze den wagen over het lichaam kreeg. Direct werd de hulp van een dokter ingeroepen, die echter geen inwendig letsel kon ccnstateeren, doch volstrekte rust voorschreef. ---