FEUILLETON „CIRCUSKIND” (Nadruk verboden.) 9 In een opwelling van sentimenteel medelijden, een laf zelfbeklag, had hij zich gebonden met ketenen, die alleen door den dood gebroken konden worden. Hij kon het geheim verbergen voor de wereld en voor den ouden Fergerson, het feit-zelf was er niet minder werkelijk om. Hij kon dit meisje, met wie hij getrouwd was, negeeren, maar zij bleef niettemin zijn vrouw; Lilian Fane was even ver buiten zijn bereik als wanneer zij dood geweest zou zijn en hijzelf had dezen nieuwen en onoverkomenlijken hinderpaal tusschen hen opgericht. lemand klopte bescheiden op de deur. Blunt trad binnen; hij keek zijn jongen meeste bezorgd aan. Is er iets, wat ik voor u doen kan, mr. Rorie, nu u morgen vertrekt? Roderick stak de trouwakte haastig in zijn zak. Hij veegde zijn klam-bezweet voorhoofd met zijn zakdoek af; hij had een gevoel alsof hij stikken zou. — Neen, dank je, Blunt. Er is plotseling verandering in mijn plannen gekomen. Ik vertrek niet. — Dat doet mij verbazend veel plezier, mijnheer. Ik wilde dat u hier altijd kon blijven. Er kwam p-rm geforceerd glimlachje 0( Roderick's gezicht. — Dat zal ik ook. Mr. Fergerson heeft een later testament gevonden, dat mij als univer cccl erfgenaam aanwijst. Je wilt het wel aan alle andere bedienden zeggen. Ze kunnen allemaal in dienst blijven als ze dat willen. Blunt straalde van blijdschap. — Wat ben ik daar blij om, mr. Rorie; en ze zullen het allemaal wel heel prettig vinden mijnheer. Wenscht u soms nog iets, mr. Rorie? — Niets, dank je. Een oogenblik. Je kunt wel even een telegram voor mij verzenden. Rorie ging aan de schrijftafel van zijn vader zitten en krabbelde bevend een telegram. — Laat dadelijk wegbrengen. — Ja mijnheer. Blunt nam het formulier aan en stapte waardig naar de deur. - Neemt u mij niet kwalijk, mijnheer, zei hij zich omkeerend, — maar ik heb dien man weer om het huis zien zwerven. Ik geloof, mr. Rorie, dat we de politie eens een oogje in het zeil moeten laten houden. — Onzin! viel Rorie uit. De herinnering sian den gebrekkige gaf hem een onbehaaglijk gevoel. — De kerel is idioot, anders niet. Ik hoorde in het dorp over hem praten. Hij hoorde bij dat circus dat de vorige week hier was. Hij zal geen kwaad doen; laat hem maar gaan. — Heel goed, mijnheer. Blunt verliet de kamer en deed de deur achter zich dicht. Hij was een uitstekende bediende, maar ha'i ook de zwakke zijde, die de meestën van zijn „ambtsbroeders" bezitten. Het eerste wat hij deed toen hij alleen wae, was het telegram lezen, dat hij verzenden moest. En wat hij las deed hem groote oogen opzetten: — Annuleer beide plaatsen op den Oriëntboot, die morgen vertrekt. Briton. — Beide plaatsen! Blunt krabde zijn onderkin. — Ik ben benieuwd, wat we zullen beleven! De rest van den middag kroop voorbij: het leek een eeuwigheid tot den avond. Rorie was een stuurloos 6chip op een zee van emoties. Zelfverwijt, schaamte en woede bekropen hem in wilde warreling. Zijn eten. raakte, hij bijna niet aan. Blunt had hem voorgesteld een flesch champagne te drinken om het onverwachte goede nieuws te vieren. Rorie beet hem met onderdrukte woede toe: — Ik haat dat goed. Maar hij dronk een half glas pure whiskey. Dat scheen zijn zenuwen tot bedaren te brengen; hij werd rustiger, hij kon weer kalm denken en plannen maken — denken ove ■ wat hij aan Rosalie zou zeggen, als zij elkaar zouden ontmoeten. Hij moest haar vóór dien tijd spreken; nog diienzelfden avond — haar vertellen, hoe alles veranderd was; dat zij morgen niet zouden, wegreizen, dat hij niet langer een arme bedelaar was: dat, o! de duizend en een dingen, die hem, hoe later het werd', hoe langer hoe moeilijker 6Chenen om behoorlijk onder woorden te brengen. Hij was nieuwsgierig, hoe zij het zou opnemen; of zij zou gaan schreien, of zij een scène zou maken — of zij er op zou staan, om als zijn vrouw erkend te word»n — of zij zou weigeren hem te helpen in het gehein houden van hun overijld huwelijk. Rorie kende een man in Londen, iemand, die een titel zou erven en een inkomen van vier cijfers — die in zijn onbezorgde en roekelooze jeugd het meisje getrouwd had. van wie hij zijn sigaretten kocht. Zij was knap geweest, meer niet. En de man met den toekomstigen titel had gauw genoeg van haar gekregen; maar zij had niet genoeg gekregen van den toekomstigen titel en zij had hem een ellendig leven bezorgd. Rorie vroeg zich af, of Rosalie ook zoo zou zijn en voelde zich beschaamd alleen a bij de gedachte. Hij zag haar peinzende, mooie oogen en hoorde haar gevoelige geëmotioneerde stem, toen zij zei' — Als ik ooit merk, dat je er spijt van hebt, of je voor mij schaamt — maak ik een eind aan mijn leven. De jonge Briton voelde zich ellendig; haastem had zoo ernstig geklonken — er was zoon vastbesloten trek op haar gezicht geweest. En nu reeds schaamde hij zich voor haar — schaamde zich voor de bevlieging, die hen met haar had doen trouwen — die egoïstische bevlieging; het was immers niets dan de eenzaamheid, de teleurstelling geweest en de vrees voor de toekomst, die hem gedreven had, om zich van iemands vriendschap en toewijding te verzekeren. Als hij toch maar een dag, maar een uur gewacht had, p In ieder geval moest hij nu de situatie onder de oogen zien. Hij moest of naar Fergerson gaan en hem de waarheid vertellen en daarmee voorgoed afstand van rijkdom en van het getak en de weelidie dioen, of hij moest het meisje zien af te koopen. En man kent zijn eigen kracht niet — of zijn eigen zwakheid — totdat hij plotseling overvallen wordt door de verleiding. Roderick Briton was van nature een eerlijk man, maar de verschrikkelijke keuze waarvoor hij zich zoo onverwachts gesteld zag, nam den grond onder zijn voeten weg en vertroebelde zijn zuiver inzicht. Als hij maar tijd voor nadenken had gehad — maar dat gunde hij zichzelf niet ên had hij ook nauwelijks. Het was bijna negen uur, toen hij met de kleine auto weer den weg naar Alperton opreed. Hij wiet, dat op het oogenblik, dat hij het circus zou bereiken, Rosalie juist me haar voorstelling klaar zou zijn. Hij had goed geraden. Zij verliet juist in haar kale mantel en veel te groote Overschoenen, het circus, toen hij de weide overstak, naar de opening van de tent. Zij zag hem ©ogenblikkelijk en stond stil met ingehouden adem en een plotselinge blos op haar gezicht. Maar zij sprak geen woord, totdat zij buiten bereik waren van de menigte, rondom de tent — totdat zij in de schaduw waren van de gele flikkerende lichten; toen greep zij zijn arm met haar kleine handen en legde haar wang tegen zijn mouw. — 0! ik ben zoo blij dat je er bent. De dag ie zoo lang geweest en Sherny en Bunch Zij huiverde. — Zij laten mij geen oogenblik met rust, dan loert de een, dan de ander. Is het voor jou ook zoon lange dag geweest? Verlangde., verlangde je ook mij te zien? Zij praatte verlegen, zacht en stamelend. De jonge Briton had een gevoel alsof iemand hem een klap tegen zijn hoofd gegeven had. Het leek onmogelijk, dat hij haar ooi', in etaat gedacht had een scène te maken te probeeren afpersing te plegen. Vóór hij nog kon antwoorden drong het tot hem door, zooals zij daar stond met den zachten druk van haar wang tegen zijn arm, dat wat hij ook zou zeggen, zij nooit zou aandringen dat zij nooit aanspraak op hem zou maken, dat, ale hij dat wen6chte, zij dien avond konden scheiden voor altijd. En dit besef maakte het nog moeilijkei voor hem. Men kan met meer of minder goed recht een vijand slaan, die zich wil verdedigen; maar hoe kan een man die nog een greintje ridderlijkheid bezit, een vrouw slecht behandelen, die zelfs niet zal schreeuwen bij den slag? Het leek hem een eeuw vóór hij zijn steni terugvond. — Ja, ik verlangde je te zien; maar... Rosalie, er is iets gebeurd iets geheel onverwachts Hij greep met zijn hand naar zijn boord; hij had een gevoel alsof hij zou stikken; hij praatte haastig voort zonder haar aan te zien Er is een ander testament gevonden ik ben niet langer een een arme man Hij ademde vrij op, toen de woorden er uit waren. Hij had het gevoel, alsof een groote last van hem afgevallen was. Maar zelfs nu begreep zij niet. Zij slaakte een korten blijden lach. — O, daar ben ik blij om. Nu zullen wij niet zoo hard behoeven te werken. Ben je erg blij? — Natuurlijk. Weer kreeg hij dat verstikkende gevoel. Hij zou er alles voor over gehad hebben, dat er iemand langs hem gekomen was, die hem wilde trappen. Het egoïstische besluit, om fortuin en positie niet te laten glippen, wankelde; zijr eergevoel kreeg de overhand Wanhopig ging hij voort: — Er is iets anders. Als ale het bekend is, dat ik getrouwd ben, raak ik alles weer kwijt. Dat i» de voorwaarde. Wacht.. Rosalie had rustig zijn arm los gelaten. Zij ging een stap achteruit in de duisternis; zij sprak geen woord, maar hij kon haar gejaagden adem hooren gaan. — Het is natuurlijk alleen maar een kwestie van afspraak, ging de jonge Briton haastig voort. — Kijk eens, niemand weel, dat wij getrouwd zijn. Laler kunnen wij immers weer opnieuw trouwen in h et publiek. Het zal voor jou geen verschil maken.... je bent mijn vrouw daaraan kan niets veranderen, maar waarom zeg je niets? Tweemaal trachtte Rasalie te spreken, maar geen geluid kwam over haar lippen. — Rosalie.... De jonge Briton zocht naar haar hand in de duisternis; die was ijskoud, als de hand van een doode. Weer kwam een onberedeneerd gevoel van woede bij hem op; hij wou dat zij zou gaan schreien, woedend tegen hem ?ou uitvallen, alles liever dan dit mokkende zwijgen. — Ik geloof dat er niets is te zeggen.... zei ze onzeker, alsof het haar moeilijk viel haar gedachten te ordenen; zij trachtte haar hand los te maken, maar hij hield die stevig vast en zij berustte er in. (Wordt vervolgd.) --- Fryske sprekwirden. It sprekwird hat in wichtige en lange tradysje, sei spr. De renaissance is de tiid det men de sprekwirden bigjint to sammejjen. Vn Fryslan kriget men den de sammelingen fen Bogerman en fen Burmania. Dizze léste hat yn syn hanskrift „Der Vrije Vriezen spreekwoorden" fen 1614 yn in ófwikende lezing yn 1641 ütjown, in great tal Fryske sprekwirden byinoar brocht, dêr't in rige fen ündersikers oer gear west hat, lyk as Van Vliet, Gabbema, prof. Wassenbergh, J. H. Halbertsma, Paulus Scheltema, Waling Dijkstra en J. Hepkema. Hepkema teach nei Oxford en skreau it measte part fen de sammeling oer, det hy letter ütjown hat. Mar hy hat net letterlik oerskreaun, hwent de tekst is rüch fen de flaters en de oanteikeningen binne der ek faken by troch. Spr. trune de filologen oan om doch ris to soargjen, det der fen dizze sprekwirden in bitroubere tekst komt, hwent hja fortsjinje det. Lang net alles yn 'e Burmania-sammeling kin men ta de sprekwirden rekkenje byg. skelnammen, ütroppen, fragen en losse wirden. De 1133 nrs. moat ien en oar fen öfskreaun wirde, mar hwet der oerbliuwt is in ryk materiael, det op in libben fol forskaet wiist. It folkslibben, de minske en syn bidriuw, de bisten en de planten, de folklore, it leit allegearre yn dizze sprekwirden bisletten. Spr. lier dêr nijsgjirrige stealtsjes fen foar. Pref. Schrijver woe üt de sprekwirden it folkskarakter fen de Franken, de Saksen en de Friezen öfliede mar spr. wol dêr net 'oan. In heap sprekwirden komme yn alle Germaensk talen foar, det ta wisse risseltaten komt men net, Spr. gyng hjirnei it karakter fen dizze sprekwirden nei en joech oan hwet der oan Frysk-eigens ünder skület. Vn de Proverbia Communia (15e ieu) en de Gemeene Duytsche spreekwoorden (1550) fynt men 120 en 290 parallellen. De sprekwirden dy't der it meast Frysk ütsjugge, binne it net. Burmania hat oan frjemd eigen foun, mar ek gans üt 'e folksmüle opskreaun. Vn 17e ieuske Fryske brilloftsdichten komme forskate sprekwirden foar dy't B. Ek hat, wvlst wy gans sprekwirden brüke dy't men ek al bv B. fynt. Mei dit léste argumint moat men lykwols oppasse, hwent Cats hat byg. it Nederiansk mei gans eigen-oanret sprekwirdespil forrike. Hollansk en Frysk binne nou ienris oan inoar bisibbe. Dêrom moat men by it bistudearjen fen it Burmania-materiael ek de Hollanske sprekwirden achtslaen. Hwa't to folie op eigen hiem bliuwt, rmt gefaer. Dizze lezing, bytiden koartswilich en geastich, foei der by de harkere seldsum yn. De hear Sipma hat om goed fiif üre de twade jiergearkomste fen de Akademy sletten, nel't er alle meiwirkjenden tank brocbt hie. --- GEMENGD NIEUWS. De Nederlandsche arbeiders in Duitschland. Passen ingenomen in verband met voortijdig vertrek. Het is enkele malen voorgekomen, dat Nederlandsche arbeiders, in Duitschland te werk gesteld, den arbeid in den steek lieten, zonder rekening te houden met den opzeggingetermijn. In verband hiermede is de Duitsche overheid er m enkele districten toe overgegaan, de paspoorten der andere Nederlandsche arbeidere, die de laatste weken uit het vaderland zijn aangekomen, in bewaring te nemen, aldus meldt II e t V a d. Dit, om verder verbreken van arbeidsovereenkomsten te voorkomen. Hoewel onze landgenooten hiervan geen moeilijkheden ondervinden en zij hun pas terugkrijgen, wanneer het oogenblik van hun periodiek verlof is aangebroken, heeft de maatregel op de Nederlandsche arbeidskrachten geen prettigen indruk gemaakt. Algemeen wordt echter ingezien, dat deze maatregel door het optreden van hun collega's veroorzaakt is Op een enkele uitzondering na, zijn onze landgenooten, die in Duitschland werkzaam zijn,tevreden. De redenen, waarom enkelen naar Nederland terugkeerden, zijn in hoofdzaak: heimwee, ongerustheid over het in eigen land achtergebleven gezin, arbeidsechuwheid en klachten over de kost. De arbeiders, die het werk. trouw bleven, zijn niet erg te spreken over, het optreden van hun collega's. Aan den goeden naam, die de Nederlandsche krachten in Duitschland hebben, wordt op deze manier afbreuk gedaan. Het meest ergeren zij zich intusschen aan de dwaze praatjes, die de „deserteurs" over hun z.g. ervaringen in het land rondstrooien. O.a. wordt er beweerd, dat het in Duitschland veel harder, werken zou zijn dan in het vaderland. Het arbeidstem'po in Duitschland is echter niet vlugger. In Zuid- Duitsohland is het zelfs belangrijk trager. Het vlugst werkt men in Berlijn. Ook --- Jubileum S. Haarsma. STAVOREN, 1 Sept. Heden herdacht de lieer S. Haarema. kantoorhouder der posterijen alhier, dat hij voor 25 jaar bh' de posterijen, en wel direct als kantoorhouder te dezer plaatse, in vasten dienst werd aangesteld. Hoewel het aanvankelijk in de bedoeling van den heer Haarsma lag om dit feit alleen in eigen kring te herdenken, was het jubileum toch sommigen ter oore gekomen, zoodat hedenavond nog een groot' aantal personen den jubilaris geluk kwamen wenechen. Was aan dit gebeuren wat meer ruchtbaarheid gegeven, dan zou zekef niemand o;.zer stadgenooten hebben nagelaten den beer Haarsma, die ale kantoorhouder en ale persoon zoowel bij het publiek als bij zijn superieuren zeer hoog etaat aangeschreven, hulde te brengen met zijn zilveren ambtsfeest. --- Mr. Tj. Alma. † SNEEK. Vorige week overleed te Nunspeet de heer mr. Tjeerd Alma, oud-griffier bij de kantongerechten te Dokkum en Sneek. De overledene werd 5 April 1872 te Berlikum geboren en studeerde aan de Universiteit te Groningen. Na 't volbrengen van zijn studie oefende hij van 1906—1909 aldaar de advocatuur uit. In Januari 1909 werd mr. Alma benoemd tot griffier bij het kantongerecht te Dokkum, waarna 'hij op 31 Dec. 1929 in dezelfde functie te Sneek werd benoemd. Wegens het bereiken van den pensioengerechtigden leeftijd op 1 Jan. 1940 nam hij 30 Dec. 1939 afscheid van de griffie te Sneek om zich als ambteloos burger te Nunspeet te vestigen. Maandag vond te Westerveld de crematie plaats, waarbij mr. dr. M. Hofstee, kantonrechter te Sneek, de griffie vertegenwoordigde. --- Veekeuring gaat door. GARIJP. Door de afd. „Bergum" van de Friesche Maatschappij van Landbouw en de afd. Zuid-Tietjerksteradeel van den Chr. Boeren- en Tuindersbond ie besloten om in deze maand gezamenlijk een veekeiiring te houden. Het vorige jaar is deze wegens de mobilisatie niet doorgegaan. --- Leeszaal Heerenveen. HEERENVEEN, 2 Sept. In Augustus werden door de 0.L.8. 4056 boeken uitgeleend, waarvan 901 aan correspcndentschappen. De leeszaal werd bezocht door 1300 personen, van wie 1145 heeren en 155 diames. Gemiddeld 49 per dag. --- Schildersbaas. D. Mooi legt zijn taak neer. FREDERIKSOORD, 31 Aug. De heer D. Mooi alhier, die 1 April van diit jaar op hartelijke wijze door directeur, ambtenaren en personeel van het timmerbedrijf der Maatschappij van Weldadigheid bij zijn 40-jarig jubileum werd gehuldigd, heeft vandaag zijn arbeid neergelegd. Schilder Mooi (wie kent hem niet in de Maatschappij van Weldadigheid), een man van weinig woorden, met een gelijkmatig humeur, wae iemand met plichtsgevoel en was zioh goed bewust, dat het nauwkeurig nakomen van zijn werk door zijn werkgever werd gewaardeerd. Hierin ie eehildersbaas Mooi ten volle geslaagd, zoodat zijn rust wel verdiend is. Mooi sluit de rij van de oudere schilders, dfiie aan het bedrijf in de Maatschappij van Weidadismeóid werkzaam zijm sowm»l dat de afdeeling schilderwerk in de Mij. Weldadigheid thans aan een jongere generatie is overgelaten. Aan de ouden zij een rustige levensavond toegewenscht. --- De hengelsport in het IJselmeer en in de Warnservaart. STAVOREN, 31 Aug. Met de hengelsport in het IJselmeer gaat het de laatste dagen aardig naar weinsch. Niet alleen worden er flink wat voorns gevangen, ook de baars laat zich lang niet onbetuidg. Velen hebben dan ook het genoegen al mogen smaken om met een flinke bakzoo huiswaarts te keeren. Op snoekbaars behoeft als regel zeer weinig te worden gerekend. Voor deze vangst leent de laatste dagen de Wameervaart zich beter, hier wordt af en toe nog wel eene een kanjer gevangen. --- Van den zolder gevallen. GIETHOORN. De eohtgenoote van den heer W. Middelhof te Giethoorn-Noord wilde bij avond uit voorzorg tégen lichtuiislraling een zolderraam verduisteren. Door de duisternis misleid stapte ze bij de trap neer en viel naar beneden, waarbij ze haar beide poleen brak. Nadat dr. Prins eerste hulp had verleend, is de vrouw naar het ziekenhuis te Meppel overgebracht --- het loon is in vele gevallen een dankbaar object voor praatjes. Wat dat loon betreft:'het is afhankelijk van het district, waarin gewerkt wordt. Het minimum loon is 59 pf. per uur. Dit verdienan arbeiders zonder vakkennis bij den aanleg,van wegen op het platteland. In het algemeen zijn echter ook bij den stratenaanleg de loonen .reeds 65 pfennig. In de groote steden, met name in Berlijn, worden veel hoogere loonen betaald. Te Berlijn is het minimum voor arbeiders zonder vakkennis reeds 72 pfennig per uur. Voor vaklieden in het bouwbedrijf is het etandaardloon 1,08 R.M. per uur, maar dit wordt overschreden, wanneer in tarief gewerkt wordt. Van deze loonen worden echter weer de belasting en de premiën voor de verzekeringen afge" trokken. Gemiddeld zal het loon dan ook met vijftien procent moeten worden verminderd. --- Voorschot op militaire pensioenen. Daar het niet mogelijk is gebleken voor 31 Augustus een beslissing te nemen op alle aanvragen om pensioen ten behoeve van overleden of invalide militairen, zijn door het afwikkelingebureau van het Departement van Defensie de volgende voorzieningen getroffen. 1. Aan de weduwen of kinderen van de in den krijg overleden militairen zal omstreeks 10 September a.s. een voorschot worden verleend van f 100, indien reeds een pensioenaanvrage werd ingezonden en de burgemeester van hun woonplaats de noodige inlichtingen aan het departement heeft verstrekt. Mochten deze inlichtingen nog niet zijn gegeven, dan zal het voorschot worden verstrekt, zoodra deze zijn ontvangen. 2. Is pensioen aangevraagd in een ander geval dan vorenbedoeld, dan zal de burgemeester ook na 31 Augustus jl. met de uitbetaling van kostwinnersvergoeding doorgaan tot het tijdstip, waarop een beslissing op de pensioenaanvrage is genomen. De na 31 Augustus uitgekeerde vergoedingebedragen komen in mindering van het pensioen, indien dit wordt toegekend. Wordt geen pensioen toegekend, dan zal geen terugvordering van uitbetaalde kostwinnersvergoeding plaats hebben. Mocht een pensioenaanvrage met vóór 31 Augustus gedaan zijn, dan wordt na dezen datum geen vergoeding meer uitbetaald, althans niet zonder dat daartoe machtiging is verleend voor het afwikkelingsbureau van het departement van Defensie. 3. Ten aanzien van vermiste militairen zal de burgemeester aan het hoofd van het afwikkelingsbureau een staat van inlichtingen, weergevende de tegenwoordige gezinsomstandigheden, doen toekomen. Er wordt dan nagegaan, of er voldoende reden is tot doorbetaling van kostwinnersvergoeding. In afwachting van de beslissing van het hoofd van het afwikkelingsbureau zal de burgemeester de uitbetaling van vergoeding voortzetten. Tot de vermisten behooren ook gerekend te worden zij, omtrent wier verblijfplaats inmiddels nadere, zij het wellicht vage gegevens.bekend zijn geworden, doch die nog niet hier te lande zijn teruggekeerd. — Vier korpsen van den Opbouwdienst vinden op het oogenbliik werk aan den Usel. De zomerkaden worden in den oorepromkelijken toestand teruggebracht, stellingen worden opgeruimd. Voorts wordt het winterbed van de rivier in orde gebracht. --- Berichten uit Stad en Dorp. DE LEEUWARDER NOODBEURS. LEEUWARDEN. Omtrent de alhier op 1 en 2 Augustus j.l. gehouden Tweede Leeuwarder Noodbeurs vernamen wij het volgende: Leeuwarden was procentsgewijze per plaats het best op de beurs vertegenwoordigd, daarna Groningen, terwijl dé rest der standhouders uit het Oosten, Westen en centrum van het land kwam', Amsterdam leverde daarvan het grootste contingent. Het aantal bezoekers bedroeg per rayon: Leeuwarden 45 pet., Heerenveen 22 pet., Sneek 12 pet., Drachten 7 pet. en Dokkum 14 pet. Hoewel het aantal bezoekers en standhouders geringer was dan op de Eerste Leeuwarder Noodbeurs, is het totaal-bedrag der genoteerde orders vrijwel gelijk geweest aan het bedrag van de eerste beurs, toen verkocht werd voor ongeveer f 175.000. Zoowel de koopers als de standhouders bleken in het algemeen zeer tevreden te zijn. --- De derde Noodbeurs. Naar wij vernemen zal, nu de reisgelegenheid voor de vertegenwoordigers er niet beter op is geworden, op Donderdag 26 September en Vrijdag 27 September de derde Leeuwarder Noodbeurs worden gehouden, wederom in Zalen Schaaf. Deze Noodbeurs zal in het teeken 6taan van de komende St. Nicolaasviering en geopend zijn: op den eersten dag van 2 tot 6 en van 7 tol 9 uur en op den tweeden dag van 9—5 uur. Reeds kwamen bij den secretaris aanmeldingen binnen. Het comité verwacht op deze St. Nicolaas Noodbeurs ook vertegenwoordigers uit de speelgoed- en levensmiddelenbranche en is van meenlng, dat, al heeft men op het oogenblik niets aan te bieden, de Noodbeurs niettemin in een behoefte voorziet, doordat het contact tusschen koopers en verkoopers behouden blijft. In principe heeft het comité besloten in de maand October een bij-noodbeurs te Heerenveen te organiseeren. Inschrijving daarvoor kan geschieden op de Noodbeurs te Leeuwarden. ' --- Kaartclub „Het kleine Troefke”. HEERENVEEN, 2 Sept. Jaarvergadering, onder leiding van den heer K. Stienstra. Inkomsten f 169. uitgaven f 127,49; saldo f 41,51. Besloten werd dit seizoen te spelen volgens een nieuw competitiesysteem. Er werden vier nieuwe leden toegelaten, zoodat het aantal spelers thans 32 bedraagt. Het bestuur bestaat uit de heeren W. Wiegerema, voorzitter; S. Bunt, secretaris-oompetitieleider; Kl. Schaap, penningmeester; R. Boetje, 2e voorzitter-secretaris; K. H. Stiemstra, commissaris-bode. --- DE PENSIOENEN VOOR WEDUWEN VAN GEVALLEN MILITAIREN. LEEUWARDEN. Alhier is een comité opgericht, dat wil trachten verbetering te brengen in de pensioenen der weduwen en weezen van gevallen Friesche militairen. Namens dit comité hebben de heeren Bunt, Swart en Postma Zaterdag een telegram gezonden aan den rijksminister Seyse-Inquart van den volgenden inhoud: Namens nagelaten betrekkingen van gevallen Friesche militairen protesteeren wij ernstig tegen inhoud heden gepubliceerde pensioenen en verzoeken Uwe Hooge bemiddeling tegen deze geheel ontoereikende regeling. --- DIAMANTEN ECHTPAAR. GIETHOORN, 4 Sept. Het echtpaar Andries Scholten en Trijntje Plump, aan het Zuide-inde, herdacht gisteren 'zijn 60-jarig huwelijksfeest. Scholten, die altijd het slagersvak heeft beoefend-, is 87 jaar en zijn vrouw 81. Beiden verheugen zich nog in goede gezondheid. --- Liergearkomste Fryske Akademy Lezingen len lector Sipma, pref. Kapteyn en drs. J.H. Brouwer. LJOUWERT, 2 Sept. De Fryske Akademy hat hjoed yn 'e sealen Schaaf hjar jiergearkomste halden dêr't greate bilangstelling for bislie. Vn eyn iepeningewird koe de hear P. S i pma it wolkom taroppe oan de hearen G. Boelens, deputearre; J. Turksma, wethakler fen Ljouwert; inkelde Steateleden en de Dütske gasten de hearen dr. Cohnring, Landrat; dr. Krogmann en dr. Karsten, dy't publikaesjes oer Fryslan en de Friezen op hjarren namme atean habbe. Nei't it Menamer Kwartet Onder lieding fen de hear O. Plat op treflilke wize inkelde lieten songen hie, haldde de foarsitter in ynlieding oer: --- De Saun Fryske Sélannen. Spr. wiisde op it alde Frisia Magna det bistie üt trije Fryslannen: twisken it Sinkfal en it Fly, twisken it Fly en de Lauwere tn twisken de Lauwers en de Weser. Dil greate Fryslan is stadichoan bilune troch frjemde oerhearsking en inerlike skelen en etrideraesjes. West-Fryslan moast nei in striid fen trije ieuwen de stege holle büge for de Hollaneke greven — it Fryslan twisken it Fly en de Weser bleau yn wezen. For dit gebiet gouwen algemiene wetten, de 17 kêsten en de 24 lanrjuchten, dy't yn Latynske en Fryske tekst biwarre binne. It binne rjuoht- en gjin wetboeken. Der binne lezingen ten 'e kêsten, dêr't üt blykt, det der saun sélannen wierne mei saun folkstsjügen, dy't gearkamen by de Upstalbeam (Èast- Fryslan), de Tiisdeis yn 'e Pinksterwike. Spr. hat inkelde biwizen foun, det dit boun fen de Saun sélannen winliken bietien en ek krêftieh wirke hat. len dêrfen stiet yn de kronyk fen Emo en Menko. It boun griep yn yn de jierren 1147, 1216, 1224 en 1231, wylst spr. in wichtig dokumint üt_ 1323 oei foaren brocht, dêr't ït düdlik üt blilken docht, it alde boun is wer op 'e nij ta libben roppen. Rjucht en frede wirde yn dit stik regele. Inkelde .oarkonden dy't op dit sekte wize, hinget it segel fen hiele Fryslan oan. Neffens in dokumint fen 1338 bisykje de sélannen den in boun to sluten mei de Franske kening. Hüridert jier letter, yn 1430, wirdt yetrié bisocht om de Fryske lannen gear to bringen en de rop om de ienheit klinkt by de sé lans. Mar de tiid is foarby: it alde Fryslan is ütinoar slein en for in great part üntfryske en it Westerlauwerske Fryslan wirdt forskoerd fen deilisakip en boargerkriich. It alde boun kin net wer yn it libben roppen wirde — in stik tragyk en in les for de Friezen fen hjoed-de-dei om ienriedich to wezen. Ta bielüt gyng spr. mei hwet ta de sélannen heard hat. De stikken leare, det Westergoa, Eastergn-a, Skoatterlan, Stellingwerf, de kop fen Oerieel, orante, Grinsliin en twa sélannen yn it tsjintwirdige Düteklan der ta hearre, mar alhiel krekt is it traktaet dêr't dizze oerlevering op hirêst, net. stiet, det der in boun fen saun sélannen bistien hat, mei as statut de saun kêsten. It boun wier yn 'e 11e ieu yn 'e fleur. Vn 'e 12e en 13e ieu kaem it ta bloei, yn 'e 14e ieu forfoel it, mar bisocht men it ta nij libben to bringen. Vn 'e 15e ieu wirdt der noch fen praet. De Friezen sloegen it heech oan en it libbe ieuwen lang yn 'e foliksforbylding. Dit boun leit üs de plicht op om to stribjen nei folksienheit en folksbihaid en it boadekip: Bliuw Friezen, wêz ien! üt to dragen. Nei't de soliste, jiffer J. Terpetra, inkelde Fryske lieten songen hie (u.o. trije komposysjes fen Frou Komter-Kuipers) kaem de hear Sipma yetrie foar it boerdtsje mei in oersjuch fen --- it twade jier fen de Akademy. (Sept. '39 ont Sept. '40). De Fryske Akademy, earet in ünderdiel fen de Provinsiale Fryske Underwiierie, is nou in etifting wirden. Hja is nou selsstannieh en hat rjuohtpereoanlikheiit. De ban mei de Underwiisrie is bihalden. De ekriuwer, de hear Brouwer, is op syn forsiik tiidlik üntslein fen eyn wirk. Dit wirk wirdt waemomd fen de wiitensfkipllke assistint, dr. Y. Poortinga. De Akademy hat nou fjouw er'man yn it wirk. It tal leden( dy't bineamd wirde) is likernooh 150, it tal stipers is oeri de hündert Nije leden scille ynkoarten foardroegen wirde. De bigreating for 1940 jowt in eifer fen' goed f 6500 oan ynkomsten en ütjeften oan. De provineje jowt in rom eubsydzje. Der is tige folie wirk for it nije Wirdboek forset. Binanimen hie de wittenskiplike aseistiint by it samljen stipe fen 'e hearen E. B. Folkertsma, lektor Sipma, J. J. Hof, Tsj. Gs. de Vries, S. J. van der Molen en oaren. It ündersiik fen de f-aktael wirdt mei krêft foartset. De Carthotbeek bifettet nou al 30.000 kaerten, hast allegearre mei materiael, det net foarkomt 'yn it alde Fryske Wirdboek. Ek oan niografysk en bibliografysk wirk is ien en oar dien. Oer geakinde, sosiiael-ekonomysk en exakte wittenskippen is men noch yn birie. It „Frysk Jierboek" is by de printer, allyk sa in neiprintinge fen in novelle fen Frou Stellingwerf-Jentinck. Underskate boarne-ütjeften wirde tarist. It wirk fen de Akademy hat yn. Fryslan en om utens tige wirdearring ünderfoun. De leden sitte ek yn Hollan en yn Dütsklan, yn Ingelan en eels yn Sweden. Ta bielüt lei spr. der de klam op, det de Fryske Akademy in wittenskiplike ynstelling is, dy't wol yn ing forban mei follk en groun stiet, mar dy't hjar buten de polityk haldt. Vn de middeisgearkomste hat it Lekkumer ünthalderskoar, ünder lieding fen de hear J. Heslinga, op it Fean, tige'moai in etikmannioh lieten songen, dy't der wakker ynfoelen by it greate tal oanwêzigen. Pref. dr. J. M. Kapt eyn, fen Grins, haldde, in bilangrike lezing oer: --- Doel en grondslagen eener Friesche „geakinde”. Spr. wees er op, dat dit onderwerp bij uitnemendheid „bodenstandig" is. Dat spr. als Diet-Fries dit onderwerp inleidt, vindt zijn verantwoording in het feit, dat spr. niet het een of andere „gea" behandelt. Er kan n.l. een algemeen begrip Geakinde wolden bedacht, dat de gemeenschappelijke overkoepeling is van een onderwerpenreeks van grootere en kleinere „geakinden". „It gea" is steeds in de Friesche literatuur een groote inspireerende kracht geweest. Het wordt subjectief beleefd en is iets geestelijke voor wie in een bepaald „gea" geboren is. Men kan echter het „gea" daarnaast ook zeer wel objectief beschrijven. Het is een normaal verschijnsel, dat de mensch zich hecht aan den bodem waarop hij leeft De vereeniging van bodem en maagschap blijkt in het taalgebruik: „Heimat, hiis en hiem. Ook in „erf" schuilt de voorstelling: maagschap, met den grond verbonden. Het is verwant met „wees" en beteekent verweesd bezit, land of vee. Bij de W\tgermaan©che volkeren zijn de begrippen maagschap, bodem, recht ca zede sterk vergroeid, waarvan spr. enkele voorbeelden noemde. De geakinde wil, wat intuïtief wordt gevoeld maken tot een bewust bezit. Tot baar stof behoort alles wat deel heeft aan het beleven van het „gea" en het ~gea"gevoel. Een., geakinde moet de concrete werkelijkheid kennen, al moet men zoo mogelijk denken aan den psychisch-geestelijken grondslag. De analyse moet ons hiertoe brengen. Dit toegepast op Friesland, doet de vraag stellen: wat zijn de criteria voor de afgrenzing in tijd en ruimte? Botke bestuurde een gritenij, Roorda een dorp (Britsurn), Santema een streek (Toppenhuzen-Twellegea), doch bij allen is niet geheel voldaan aan de eisohen der geakinde. „Gea" kan voor verschillende ruimten en nuances worden gebruikt. Het oud-Friesche woord ga, goa beteekent gouw, land, streek, maar ook plaats, dorp, kerspel, parochie. Gyöbert Japiks noemt een dorpsgenoot een „geaman", terwijl Wal. Dykstra onder „gea" een dorp met zijn omgeving verstaat. Spr. vindt het woord „geakinde" als vertaling van heimiatkunde niet gelukkig, doch men heeft het nu eenmaal. De ruimte kan men niet van te voren bepalen, daar het „geabewustzijn" verschilt. Alleen zoo kan men vrij blijven van een doodelijk mechanisme èn dogma's. Spr. ging vervolgens na wat bij een „geakinde" behandeld moet worden. Daar is allereerst het landschap, de bodem, met de figuratie, de vegetatie, de flora en de fauna, de getuigenissen van de synthese tusschen natuur en cultuur in nederzetting, bouwwerk, veld indeeling. Steeds moet men aandacht schenken aan het sewordene. Ook de Friesche steden vallen onder de behandeling. Deze zijn jong, doch voortgekomen uit de oudste stedentypen, n.l. de gegroeide. Dit geeft hun een geheel eigen bekoring en iets gezelligs. Leeuwarden ie allesbehalve een metropool. Het grondikarakter der Friesche steden is Friesch gebleven. Een geakindioh gevoel eischt de bescherming van bouwkunstige en landschappelijke monumenten. Geakinde is een en ondeelbaar. Ook de beschrijving van het interview, de versiering der huizen van binnen en van buiten valt er onder. Sprekende over de rol der musea zei de spr., dat plaatselijke verzamelingen, mits goed geordend, beter zijn dan groote centrale verzamelingen, waar dikwijls de voorwerpen als het ware uit hun verband gerukt, bijeen liggen. Het is echter onmogelijk, dat ieder „gea" zijn eigen museum zou kunnen bezitten. De geakinde in ruimer verband besprekende wees spr. op de karaktertrek van den Germaan om te trachten' het gevoel in overeenstemming te brengen met de werkelijkheid. Dat wil ook de geakinde. De Friezen zijn in dit opzicht echte Germanen. Hun persoonlijk en openbaar leven, hun letterkunde en hun wetenschap laten de zucht zien om een eenheid te scheppen, wat bun al evenmin als anderen Germaanschen volken gelukt. De Germaan is in zijn wezen dynamisch en heeft spanningen noodig. Men leze maar eens de dissertatie van dr. Poortinga over de Friesche tooneelfiguren en beschouwe het Faustieche in de Friesche natuur. Tenslotte wees spr. op de noodzakelijkheid, dat de Friesche Akademy de krachten die het willen en het kunnen, het gevoelen en het weten, bijeen brengt, opdat een geordende, maar niet een gemechaniseerde kennis van het Friesche „gea" ontstaat. Deze belangrijke lezing oogstte veel bijval. Drs. J. H. Brouwer, fen Hirdegaryp, haldde hjirnei in lezing oer --- RAAD OOSTSTELLINGWERF. 30 Aug, Afwezig de heer C. v. Rosmalen. B. en w deelden mede deelneming te hebben betuigd aan de nagelaten betrekkingen van de onlangs tengevolge van een ongeval om het leven gekomen vier arbeidere uit Appelscha en dat het college de teraardebesteJliing heeft bijgewoond. Deze mededeeling werd voor kennisgeving aangenomen. Voorts deelde het college mede, dat gebleken is, dat nog een soldaat uit Ooststellingwerf, n.l. Auke Blaauwbroek te Weperpolder, vooir het land la gevallen en dat tengevolge van een sloopende ziekte ie overleden de militair Roelof Poat uit Makkinga. Onder uiting van gevoelens van deelneming aan de nabestaanden, werden ook deze mededeeliingen voor kennisgeving aangenomen. Dan hadden B. en W. den raad roede bij afzondert ijk schrijven In kennis geste/ld met het overlijden van oud-burgemeester Van Douwen. Medie namens den raad hebben B. en W. hun deelneming aan de nabestaanden betuigd en de crematie is bijgewoond door den oudsten wethouder, den gem.-secrartaris en den gem.-achitect. leder, zoo zeggen B. en W., die dan overledene heeft gekend, weet melt hoeveel zorg en Ijver hij de belangen onzer hem zoo dierbare gemeente behartigde en zander twijfel betreuren wij allen het, dat hom slechts zoo kort tijd werd gegund om van zijn rust te genieten. Overeenkomatiig het voorsbel van B. en W. werd voorloopig vastgesteld het werkelijk uitgegeven bedrag dier koeten, ale bedoeld in art. 55bis der L.0.-weit 1920 voor het 0.1. en u.l. onderwijs over 1939. Voor het 0.1.0. bed-raagt heit werkelijk uitgegeven bedrag f 16.856,15 en voor het u.1.0. f 1424,88. Goedgevonden werd een kleine wijziging in de ambtswoning van het hoofd der o, 1. sohool no. II te Oosterwolde, voor welke wijziging door belanghebbende jaarlijks aan de gemeente een vergoeding van f 10 versöhuldiigd zal zijn. Bij de ingekomen stukken bevoimd aicih een schrijven van don staatsraad i.b.d., Commissaris der provincie Friesland, houdende mededeeling, dat 't aantal gemeenteveldwaohtens met drie moet worden' uitgebreid. De raad verklaarde zich met dlie uitbreiding acooord en nam de daarop betrekking hebbende begrootangswijziging aan. Overeenkomstig de betrekkelijke' verordening zullen veirzoeken van Tj. Rooks te Weperpotder, S. Rieidstra te Appelscha en R. Hofman te Haule om vergoeding, oip grond van art. 13 der L.0.-wet, worden ingewilligd. Aangeboden weird de gemeente-rekening, dienst 1939, waarvan de gewone dienst sluit met een batig saldo van f 13.803,81 en de kapitaal dienst met een nadeelig saldo van f 94.178,97. Als leden der commissie voor het nazien dier rekening werden benoemd de heeren M. Hoekstra, J. de Boer en A. K'lelstra. Voorts werden aangeboden de rekening van het grondbedrijf en van het burgerlijk armbestuur. Tot het nazdem dezer rekeningen werden benoemd die heeren M. de Boer, R. Russchein en L. de Groot. Oom: „Wat ga je worden, als je groot bent, Karel?" . Karel: „Philantroop. Die lui schijnen allemaal een boel geld te hebben. --- Tooneel enz., te Heerenveen. HEERENVEEN, 2 Sept. Zooals men heeft gelezen, worden door de Heerenveeneohe Tooneelvereeniging geen vooretellingen in dit seizoen georganiseerd. Datzelfde ie het geval met de Vereeniging „Kunst aan allen". Toch zal Heerenveen gedurende het a.s. seizoen niet van tooneel, enz. verstoken blijven. Naar wij vernemen worden door de directie van den Nieuwen Schouwburg maatregelen genomen om in de leemte, ontstaan tengevolge van het op non-actief blijven van genoemde vereenigingen, te voorzien, en wel door het organiseeren van voorstellingen van verschillenden aard op Zondagmiddag. Voorts wordt door genoemde directie ook de bij den Schouwburg behoorende achterzaal voor tooneelvooretellingen en andere uitvoeringen geschikt gemaakt. Er wordt daar een podium opgesteld, dat als' tooneel kan dienen, waardoor een gelegenheid wordt geschapen voor kleinere uitvoeringen van plaatselijke vereenigingen en kleine gezelschappen, cabaretvoorstellingen en andere bijeenkomsten in intiemen kring. --- DE NEDERLANDSCHE UNIE Gewest Friesland. LEEUWARDEN. De leiding der Nederlandsche Unie> heeft de zorg voor het werk in het gewest Friesland opgedragen aan den gewestelijken commissaris, den heer J. Piebenga, hoofd der Hervormde school te Oudega (Wymbr.). Tot leider van het gewestelijk secretariaat is met ingang van 1 September aangesteld mr. H. W. Kuipers te Wommels. Het Friesch Bureau van de Nederlandsche Unie ie voorloopig gevestigd te Leeuwarden, Zaailand nr. 100. Voor de oprichting van districten en plaatselijke afdeelingen zijn de eerste voorbereidende maatregelen getroffen. Met vele personen uit verschillende plaatsen ie reeds contact verkregen. --- Kanaal Steenwijk—Osscnzijl. STEENWIJK. Krachtens beslissing van het departement van Sociale Zaken zullen als centraal werkversohaffingsobject worden uitgevoerd de werkzaamheden bij de verbetering van het kanaal Steenwijk—Ossenzijl, te weten het baggeren van zanddammen in de mondingen van het kanaal bij Steenwijk en Ossenzijl. --- B D.D.D. doet de jeuk bedaren s _ ÊLm en doodt de ziektekiemen. f *% jm. ÈÊ W 7 ■ zoodat de huid zich kan f Efjm lA. f herstellen. Flacons ó75 et. ---