UPS?" Heden wordt nogmaals de] Spoordienstregeling opgenomen wegens enkele wijzigingen, die zijn aangebracht, en het inlasschen van een paar treinen op het baanvak Leeuwarden—Sneek. --- W£?mms~ --- | Hoe sneller u rijdt..... hoe sneller de benzine-distributie arriveert! Denkt daaraan, voordat u het „gas op de plank trapt"! Rijdt niet sneller dan 70 KM/u. --- lUUIMI WMailllJMM——■l^^— ' ' " ÏMMJ■■■Hl I I r F %/fhptn G&tttoi/ttf Wöjéfl Hier en daar is er weer griep. Tracht het te voorko- 11^'' men. Neem bij de geringste verkoudheid direct Aspirin. «If / --- De wearde fen it Fryske Boek. Ta de „Fryske boekewike” fen 19 ont 26 Oktober o.s. „De Stifting It Fryske Boek. de foriening fen ütjowers' en Selskippen dy't ta doel hat it plak fen it Fryske Boek ünder üs folk (o bistevigjeu, set fen 19 ont 26 Oktober o.s. in Fryske Boekewike op tou. It hat bliken dien det forskate boekhanlers üt alle kontreijen fen Fryslan meiwirkje wolle om dizze wike slagje to litten, sadet yn mannich plak nije wike in ütstalling fen Frysk wirk halden wirde scil. De Stifting jowt in aerdich boekje üt mei in opjefte fen de beste Fryske ütjeften, mei in ynlieding fen J. Piebenga, foto's en in koarte biskriuwing fen inkelde boeken. In tüzen mennich fen dizze boekjes bringe ütjowers en boekhanlers forgees ünder it folk, tagelyk mei oar reklame-spil." Ont safier de meidieling fen de stifting „It Fryske Boek". Wy scoene it dêr by litte kinne fensels, mar it is mei boeken altiten hwet oars as oars. In boek is mear as in objekt .for skriuwer, ütjower en forkeaper om der hwet better fen to wirden, finansjeel den. Wy allegearre dy't it leze, kinne der better fen wirde. mar den geastlik. In boek — it goede boek — is in stik knlhier en oan elts dy't it yn 'e bannen nimt en it iepenslaeht, dielt it eat fen syn kultuer, fen syn wiisheit, fen syn skientme, fen syn learing en fen syn rykdom 'mei. Binammen by it Fryske boek is det it gefal. Hwent mei't it taelgebiet net sa great is, mar fral om't it Fryske folk yet lang net genöch lektuer fen eigen groun lést, bliuwt it tal boeken det der jiers yn it Frysk ütkomt. navenant lyts. It komt faeks net boppe de fyftich üt. Mar krekt dêrtroch wirdt der al foart in skifting makke; hwet ünder de mjitte bliuwt kriget de skriuwer werom en allinne it goede, it boek fen wearde bringt it ta in printing. Dit wol fensels net sizze, det it net syn ütfallen hat en det it iene boek it by gun net better dwaen scil as it oare, mar al, dat in Frysk boek altiten in bydrage bitsjut ta de Fryske kultuer en det it in rykdom fen skientme, fen wiisheit effen kennisee yn him draecht, dêr't yette fierstomin lansljue weet fen habbe. En den is der noch hwet: it Fryske boek is yn alles in produkt fen eigen folk en groun. Net allinne troch de tael, mar ek troch de stoffe dy't it biskriuwt, troch de sfear fen it lan en de minsken dy't men der üt priuwt, ïroch de fraechstikken dêr't it oer gearkomt. Wis, de Fryske ekriuwere en binammen de dichters, swalkje faken «yn hjar fantasije fier om utens, like goed yn 'e tiid as yn 'e romte, en wy scoene dy ütflechten net jerne misse wolle, mar yn de measte Fryske boeken spilet alles him doch yn it ald heitel&n óf: op 'e doarpen en yn de lytse stêdden. op 'e pleatsen yn it fjild ef yn de klinten efter de sédyk. Dêr libje en wrolte, stride, lije en leavje Fryske minsken en fen hjarren forhellet de Fryske skriuwer. Hy is thüs yn it alde Ljouwert fen de 18de ieu likegoed as earne yn in efteröfhoekje fen üs Walden, op in great bouboersspil yn it Bilt likegoed as yn in streupershutte yn Skoatterlan. Vn hwet hy üs biskriuwt fynt üs folk himsels werom: yn de groun en yn de minsken. Dêrom is it Fryske boek in wichtige faktor yn de Fryske folksopfieding. It bynt de minsken oan hjar folk en oaa hjar lan en it jowt hjarren, op hjar eigen hiem, yn in stoere en eale sprake forbining mei de krêften dy't jimmer it minskene libben biwege. Dêrom doare wy sünder foarbihald it Fryske boek yn it omtinken fen it Fryske folk bringe. Dizze winter scil der net folie komme kinne fen ütgean, fen setten en pretten, lyk as wy det oars aeks wol wend wierne. It libben bliuwt mear boun oan eigen hüs en hird en dêr scille wy 'it bynammen sykje moatte. It boek kin üs dêr by helpe. En it goede boek, it Fryske boek helpt üs net allinne troch de lange jonnen hinme, it makket üs ek riker en lokkiger, it haldt üs de spegel foar fen it Fryske libben fen nou en fen alearen en it draecht de glans fen in swiete en kostbere tael op eltse side. Hwa't dit foar eagen haldt, scil yn de kommende wike fen it Fryske boek mear as ont nou ta each habbe for it boek fen eigen groun. --- Brandstoffenbijslag. In welke gevallen zij verleend mag worden Van 13 October 1940 tot en met 12 Apnl 1941 mag aan ondersteunde en bij de werkverruiming geplaatste werkloozen, waaronder begrepen de tewerkgestelde „hoofdarbeiders", alsmede aan personen, die een te gemoetkoming ontvangen wegens verkorte werkduur, een brandstoffenbijslag worden verstrekt. Deze zal gedurende het tijdvak van 13 October tot en met 23 November e. k ten hoogste f 1 per week en van 24'Novem ber 1940 tot en met 8 Maart 1941 maximaal 11.30 per week mogen bedragen, terwijl na dien wederom geen hooger bedrag dan we kelijks f 1 mag worden toegekend. Voor deze bijslag komen in aanmerking gehuwde en ongehuwde kostwinners, alsmede zij, die de steun voor alleen wonenden ontvangen. Voorts kan nog — mits het gemeentebestuur hiervoor termen aanwezig acht — in eerstvermeld tijdvak een brand stoffenbijslag, gelijk aan de helft van die voor kostwinners, worden uitgekeerd aan de genen, die bij anderen een kamer hebben gehuurd, zonder huiselijk verkeer, daarbij zelf de zorg dragen voor hun voedsel en voor het verkrijgen van brandstoffen op zichzel' zijn aangewezen. Aan hen, die bij anderen inwonen en aan vorengenoemde voorwaarden niet voldoen zooals kostgangers en zoogenaamde slaap gasten, mag geen brandstoffenbijslag worden verstrekt. De ondersteunde of bij de werkverruiminu geplaatste werkloozen, die reeds een zooge naamde kolenbon hebben ontvangen, ku'i nen eerst dan voor brandstoffenbijslag in aanmerking worden gebracht, wanneer zij te rekenen van 13 October af, 6 weken in zorg zijn. Een kostwinner, respectievelijk ka merbewoner, kan dan over de 6e zorgweed een brandstoffenbijslag ontvangen respec tievelijk van f 0.25 en f 0.15, terwijl aan hen de daaropvolgende weken normaal de boven vermelde bijslag kan worden toegekend Uiteraard zal, indien inmiddels de verhoo ging van de brandstoffenbijslag tot f 1.30 per week van kracht is, dan met deze wijziging rekening mogen worden gehouden. De toekenning van brandstoffenbijslag aan ondersteunden mag wederom in zooverre tot gevolg hebben, dat de maxima van de scha- len overschreden worden, dat bij geheele werkloosheid de som van steunbedrag en brandstoffenbijslag en bij gedeeltelijke werkloosheid, de som van het loon van den on dersteunde, het steunbedrag en de brandstoffenbijslag, ten hoogste bedraagt 95 % van het loon, dat de betrokken arbeider ten tij de van de ondersteuning in het vrije bedrijf zou kunnen verdienen, indien hij niet werkloos of gedeeltelijk werkloos was. Zij, die in een periode van drie maanden acht weken bij de werkvOrruiming zijn geplaatst, kunnen over de dagen c.g. weken, dat zij niet tewerkgesteld zijn (de zoogenaamde wandeldagen of -weken) de helt ontvangen van 't bedrag, dat hun aan brandstoffenbijslag zou worden uitgekeerd, indien zij over bedoelde dagen c.g. weken wel tewerkgesteld waren geweest. In de kosten der verstrekking van de brandstoffenbijslag aan werkloozen, die in de steunregeling zijn opgenomen of bij een gesubsidieerde werkverschaffing zijn geplaatst, zal onder normaal voorbehoud uit het werkloosheidssubsidiefonds een zelfde bijdrage worden toegekend als in de overige kosten der steunverleening of in de loonen der werkverschaffing wordt verleend. Bovenstaande regeling voor- het verstrekken van een brandstoffenbijslag geldt, voor zoover mogelijk* ook voor de kleine boer9n en kleine tuinbouwers, gerangschikt in groep B Ook aan deze personen kan dus, voorzoo ver zij geen kolenbon hebben ontvange.i. vanaf 13 October e.k. een brandstoffenbij slag worden verstrekt. De kosten, voortvloeiende uil bovenbedoelde regeling voo< de betrokken kleine boeren en tuinbouwer-j komen voor de helft ten laste van het Dep. van Landbouw en Visschèrij, terwijl de andere helft door de gemeente moet worden gedragen. Hij „Alleen maar brood en kaas voor middageten?" Zij: „Ja, schat, 't Spijt me, maar de vlam sloeg in de pan met de karbonadea, ik liet ze op de pudding vallen en ik mbeet de soep gebruiken om ze te bluasohen." --- Op en om de Boerderij DE WINTERVERZORGING VAN HET PLUIMVEE. Het ligt voor de hand, dat we in den komenden winter meer dan ooit voor onze hennen moeten zorgen, zoo goed als dat maar kan. Haar aantal is klein geworden, de verhoogde eierprrjs zal dit weer moeten goed maken, maar bovendien moeten we trachten zooveel eieren te rapen als maar eenigszins mogelijk is. We kunnen daar zelf nogal het een en ander aan doen. Het antwoord op de vraag wèt wij er aan kunnen doen, luidt: de hennen model verzorgen. In de „Bediijfspluimveehotider" zagen we over dit onderwerp enkele behartigenswaardige wenken. Het aantal kippen is veel kleiner geworden, de stalruimte dus aanmerkelijk grooter. Welnu, laat men die stalruimte dan ook gebruiken. lemand, die normaal 300 dieren had over drie hokken verdeeld, en die nu slechts 100 dieren heeft, zou natuurlijk twee hokken kunnen sluiten. Hij moet dat niet doen, maar zijn 100 hoenders over de drie hokken verdeelen. Dat geeft wèl meer werk aan den eigenaar, maar hij brengt daardoor zijn hennen ook in heel wat betere omstandigheden: de dieren krijgen mcci ruimte om zich te bewegen, er is minder verontreiniging en de bodem blijft droger. Vooral als de stal niet al te hoog is, verdient deze maatregel aanbeveling. De tweede regel, die genoemd moet worden luidt: zorgt voor --- een beste ventilatie. Gebrek aan goede ventilatie beteekent natuurlijk gebrek aan zuurstof. Maar behalve dat de atmosfeer dus onfrisch wordt, brengt het tevens het ongerief mee, dat de stal niet droog zal zijn te houden. Het vocht ölaat tegen de koude zoldering en valt in druppels naar beneden of glijdt langs den achterwand omlaag. Een vochtige bodem nu zet de legconditie van de hennen belangrijk achteruit. Een hok. waarvan de ventilatie niet in orde is, moet dus veranderd worden. Heel vaak echter mankeert er niets aan het hok, maar wordt het alleen maar verkeerd gebruikt. We zien dan, dat de ramen bij dag en bij nacht angstvallig dicht blijven. Dat is glad verkeerd. Een kip kan er best tegen, dat de ramen bij nacht open staan. Wil men dit niet. dan toch in ieder geval overdag. Als derde onderwerp van zorg moeten de drinkbakken Worden genoemd. We zeiden al, dat een droge bodem gewenscht is. De drinkbakken mogen dus niet lekken, maar bovendien moeten ze van een zoodanige constructie zijn. dat er niel in geplast kan worden of met den snavel in worden gespat. Om de drinkbakken ontstaat een natte plek en we kunsen dan nog zoo goed ventiléeren, van een drogen stal is geen sprake meer. Een goede drinkbak moet van binnen gemakkelijk schoon te houden zijn en met veel bakken ie dat niet het geval. De tweede eisch is, dat de kippen niet niet het water kunnen morsen. Een lage, platte bak is dus uit den booze. Hij moet zoo diep zijn, dat de dieren er niet doorheen kunnen loopen. Een gewone open emmer zou dus best zijn, maar die is weer te hoog om er gemakkelijk uit te kunnen drinken. Hierin kan voorzien worden door den emmer op een verhoqging te plaatsen van ongeveer een halven meter tot een meter, dus op een soort tafel, waarvan de boyenvlakte uit latten bestaat. In het midden daarvan worden eenige openingen gemaakt, waarin een emmer past en waarin hij zoo diep wegzakt, dat hetgeen boven de tafel uitsteekt van de juiste hoogte is om de kippen te doen drinken. Op deze wijze kunnen zij den emmer grootendeels ledigen en het beetje, dat gemorst kan worden, komt op het lattendek en ondei de tafel terecht, zoorlat bevochtiging van den bodem niet plaats heeft, dan alleen onder de tafel. Dit kleine oppervlak kan men bovendien nog afsluiten door de openingen tusschen de pooten met gaas te bespannen In de vierde plaats — en het had evengoed het eerst genoemd kunen worden: Zorgt in den stal voor de uiterste --- Nederlandsche Spoorwegen DIENSTREGELING, INGEGAAN 10 OCT( LEEUWARDEN—HEERENVEEN—STEENWIJK—MEPPEL—ZWOLLE v.v. Leeuwarden V 7.39 11.51 15.43 19.39 Almelo V 9.14 13.14 17.14 ' Wirdum „ 7.49 12.02 15.54. 19.49 Amersfoort „ 10.03 13.03 18.03 Grouw-Irnsum „ 7.58 12.11 16.03 19.58 Adam CS. „ 8.45 11.45 16.45 Akkrum „ 8.06 12.19 16.11 20.06 Apeldoorn „ 5.57 10.16 14.00 18.16 Heeren veen „ 8.21 12.33 16.25 20.21 Arnhem via A'doorn 8.49 12.49 16.49 Wolvega „ 8.34> 12.45 16.37 20.34 Den Haag S.S. V 8.13 11.13 16.13 Peperga „ 8.40 12.53 16.45 20.40 Deventer „ 10.25 14.25 ,78.25 Steenwijk „ 8.57 13.04 16.56 20.57 Dordrecht „ 6.30 9.30 15.30 Meppel A 9.15 13.22 17.14 21.15 Enschede „ 8.30 12.30 16.19 Meppel V §9.21 13.25 §17.21 21.19 Hengelo „ 8.41 12 41 16.41 Staphorst „ — 13.34 — 21.28 Den Bosch „ 10.55 15.55 Dedemsvaart „ — 13.43 — 21.39 Hilversum „ 9.23 12.23 17.23 Zwolle A 9.44 14.00 17.44 21.58 Nijmegen aansluitende autobus op Arnhem ■ Roosendaal V 8.21 13.21 Almelo A 12.50 16.50 20.50 Rotterdam M. „ 8.24 11.24 16.24 Amersfoort „ 11.01 16.01 19.01 Utrecht „ ' 9.18 12.18 17.18 t Amsterdam CA „ 12.22 17.22 20.22 Zutphen „ • 9.52 13.52 17.52 Apeldoorn „ 11.54 15.54 19.54 — — Arnhem viaAdoorn 12.58 16.58 20.58 Zwolle V 7.18 11.30 15.34 19.30 Den Haag S.S. A 12.46 17.46 20.46 Dedemsv. „ 7.38 11.50 15.54 19.50 Deventer „ 10.25 15.21 19.21 Staphorst „ 7.49 12.01 16.05 20.01 Dordrecht „ .73.59 18.59 21.59 Meppel A 7.57 12.09 16.13 20.09 • Enschede „ 13.48 17.23 21.32 Meppel V 5.50 8.00 12.12 16.16 20.12 Hengelo „ 13.24 17.11 21.14 Steenwijk „ 6.11 8.21 12.33 16.37 20.33 'sllertogenbosch „ 15.40 20.44 Peperga „ 6.20 8.30 16.46 20.42 Hilversum „ 11.43 16.43 19.43 ' Wolvega „ 6.30 8.40 12.52 16.56 20.52 Nijmegen aansluitende autobus van Arnhem Heerenv. „ 6.45 8.55 13.07 17.11 21.07 Roosendaal A 16.07 20.07 23.07 . Akkrum „ 6.58 9.08 13.20 17.24 21.20 Rotterdam M.S. „ 12.44 17.44 20.44 Gr.-Irns. „ 7.06 9.16 13.28 17.32 21.28 utrecht „ 11.39 16.39 19.39 Wirdum „ 7.15 9.25 13.37 17.41 21.37 Zutphen „ 10.54 15.54 19.54 L'warden A 7.24 9.34 13.46 17.50 21.46 § «= voor aansluiting op sneltrein naar Holland in Meppel overstappen in de trein van Groningen naar Zwolle. LEEUWARDEN—STAVOREN—ENKHUIZEN v.v. Winschoten V 9.11 9.11 13.01, Alkmaar V 6.37 12.37 Groningen „ 6.08 10.13 10.13 14.081 Amersfoort „ H-21 Harlingen „ S-52 10.49 10.49 14.49 Amsterdam CS. » 6.41 12.41 Meppel „ 5.50 8.00 12.12 12.12 Den Haag CS. „ 10.55 Heerenveen „ 6.45 8.55 13.07 13.07 Dordrecht » 5.30 Haarlem » 1135 Hoorn » 7.32 13.32 Leeuwarden V 5.48 :6.30 8.16 12.16 14.28 16.15 Leiden „ 11.07 Jellum-Boxum „ 5.59 :6.38 8.23 12.23 - 16.22 Roosendaai „ 8.21 .iorwerd „ S S S S — S Rotterdam D.P. „ 10.30 Mantgum . „ 6.13 :6.49 8.34 12.34 - 16.33 U(recht C.S- „ 11.15 Wieuwerd „SS S S — S viissingen „ 6-21 Bozum „ 6.27 :7.02 8.45 12.45 — 16.45 Scharnegoutum „SS S S — S — ———————————— Sneek „ 6.48 :7.12 8.57 12.57 14.55 16.57 Enkhuizcn V 8-13 14.13 IJlst „ .-6.54 9.03 13.03 — 17.03 Stavoren A 9.38 15.38 - Oudega „*:7.01 9.10 13.10 — 17.10 . Workum „ :7.10 9.19 13.19 15.15 17.19 ~ —— .„, m ~„- irr<, Isno Hindeloopen „ =7.17 9.26 13.26 - 17.26 Stavoren V:5.49 :8.03 0.00 4.07 15.58 18.00 Koudum-M01kw.„:7.25 9.34 13.34 - 17.34 Koud. Mlkw. „:5.57 :8. 0 0.07 14.14 - 18.07 Stavoren A :7.31 9.40 13.40 15.32 17.40 «open ~6.06 • .8.18 10.15 14,22 -_ 18.15 — Oudega „:6.28 -.8.34 10.31 14.38 - 18.31 Stavoren V 10.01 16.01 IJlgf !j:6.37 :8.41 10.38 14.45 - 18.38 Enkhuizen A 11.26 17.26 Sneek n 6.52 ;7.33 :8.55 10.46 14.53 16.37 18.46 , Scharnegout. „S SS S S — S Alkmaar A 12.45 18.45 Bozum „ 7.03 :7.45 :9.06 10.57 15.04 - 18.57 Amersfoort „ 14.45 20.45 Wieuwerd „S SS S S — S Amsterdam CS. „ 12.55 f 8.55 Mantgum ~ 7.14 :7 57 :9 17 ILOB 15 15 -19 08 nZnïem l ££ X Leeuwarden A 7.30 :8.15 :D.33 11.24 15.31 17.02 19.24 Hoorn „ 12.08 18.08 _—, Leiden „ 1-3.52 19.52 Heerenveen A 8.21 12.33 12.33 16.25 20.21 20.21 Roosendaal „ 16.07 22.07 Meppel „ 9.15 13.22 13.22 17.14 21.15 21.15 Rotterdam D.P. „ 11.29 20.29 Harlingen „ 8.2 S 12.38 12.38 17.12 20.28 20.28 Utrecht CS. „ 14.48 20.48 Groningen „9.19 13.09 13.09 17.09 18.53 21.09 Vlissingen „ 18.01 — Winschoten „ 10.45 15.04 15.04 19.04 23.04 23.04 ; alleen op werkdagen. DBER 1940 LEEUWARDEN—HARLINGEN v.v. Stavoren V ;5.49 f 10.00 14.07 f 15.58 18.00 Sneek „ \6.25 10.46 14.53 16.37 18.46 Winschoten „ 9.11 13.01 16.17 Groningen „ 6.08 10.13 14.08 17.50 Leeuwarden V 5.56 7.46 11.56 16.30 19.46 Deinum „ 6.02 7.52 12.02 16.36 19.52 Dronrijp „ 6.15 8.05 12.15 16.49 20.05 Franeker „ 6.26 8.16 12.26 17.00 20.16 Harlingen A 6.38 8.28 12.38 17.12 20.28 Harlingen V 6.52 8.01 10.49 14.49 18.49 20.49 Franeker „ 7.06 8.15 11.03 15.03 19.03 21.03 Dronrijp „ 7.16 8.25 11.13 15.13 19.13 21.13 Deinum „ 7.25 8.34 11.22 - 15.22 19.22 21.22 Leeuwarden A 7.34 8.43 11.31 15.31 19.31 21.31 Groningen A 9.19 - 13.09 17.09 21.09 Winschoten „ 10.45 - 15.04 19.04 23.04 Sneek. „ 8.57 12.57 12.57 14.55 16.57 Stavoren „ +9.40 13.40 13.40 +15.32 17.40 f geeft aansluiting op Boot. LEEUWARDEN—BUITENPOST—GRONINGEN v.v. Harlingen V 6.52 10.49 14.49 14.49 18.49 Stavoren „ '5.49 10.00 14.07 15.58 18.00 Sneek „ 6.52 10.46 r 14.53 16.37 18.46 Heerenveen „ 6.45 8.55 13.07 13.07 17.11 Bovendien onderstaande tram-treinen op het traject LEEUWARDEN—VEENWOUDEN Leeuwarden V 12.30 16.30 21.35 Tietjerk „ 12.48 16.46 21.48 Hardegarijp „ 12.54 16.54 21.54 Veenwouden A 13.05 17.05 22.02 Leeuwarden V 6.17 7.50 11.41 15.41 17.22 19.41' Hardegarijp „ 6.31 8.04 11.55 15.55 17.40 19.55 Veenwouden „ 6.39 8.12 12.03 16.03 17.47 20.03 Zwaagwesteinde „ 6.44 8.17 12.08 16.08 17.51 20.08 Buitenpost „ 6.57 8.29 12.20 16.20 18.03 20.20 Visvliet „ 7.08 8.40 12.31 16.31 18.12 20.31 Grijpskerk „ 7.16 8.49 12.39 16.39 18.20 20.39 Zuidhom „ 7.27 9.01 12.50 16.50 18.30 20.50 Hoogk.-Vierv. „ 7.38 9.11 13.01 17.01 18.44 ' 21.01 Groningen A 7.46 9.19 13.09 17.09 18.53 21.09 Winschoten A 10.45 15.04 19.04 23.04 23.04 Assen „ 8.35 11.54 14.46 18.35 19.54 Assen V 7.40 9.05 13.05 17.08 20.25 Winschoten „ 7.03 9.11 13.01 16.17 19.57. Groningen V 6.08 8.20 10.13 14.08 17.50 21.09 Hoogk.-Vierverl. „ 6.17 8.28 10.22 14.17 17.59 21.19 Zuidhom „ 6.28 8.38 10.33 14.28 18.10 21.33 Grijpskerk „ 6.39 8.50 10.44 14.39 18.21 21.42 Visvliet „ 6.47 8.58 10.52 14.47 18.29 21.49 Buitenpost „ 6.58 9.09 11.03 14.58 18.40 21.59 Zwaagwesteinde „ 7.05 9.16 11.10 15.05 18.47 22.05 Veenwouden „ 7.15 9.26 11.20 15.15 18.57 22.14 Hardegarijp „ 7.23 9.34 11.28 15.23 19.05 22.21 Leeuwarden A 7.36 9.47 11.41 15.36 19.18 22.38 Bovendien onderstaande tramtreinen op het traject VEENWOUDEN LEEUWARDEN Veenwouden V %10.35 14.45 20.25 Hardegarijp ~ 10.43 14.56 20.36 Tietjerk „ 10.45 15.00 20.40 Leeuwarden A 11.02 15.20 21.00 Heerenveen A SÜÏ ÏÜÜ ÏIÜ 20.21 Sneek ' „ 8.57 12.57 12.57 16.57 Stavoren „ 9.40 13.40 13.40 17.40 Harlingen ' „ 8.28 12.38 17.12 20.28 --- Wanneer is- dan eigenlijk do legrijpheid aangebroken? Daarvoor biedt de leeftijd natuurlijk eenig houvast, maar toch alleen in gevallen van uitersten, bijv. wanneer een Leghorn van 6 a 7 maand nog niet met den leg begonnen is of een van SA a 4 maand reeds haar kleine eitjes begint te produceeren. In zulke gevallen is er iets niet in orde en de oorzaak daarvan zal meestal wel bij de verzorging kunnen worden gevonden. Maar men moet niet alleen de geboortedatum in het oog houden, doch vooral ook de hen zelf. Haar uiterlijk geeft ons daarbij een vingerwijzing. De ontwikkeling en het kleuren van kam en van kinlellen vormen één der verschijnselen, welke den leg aankondigen. Toch kunnen kam en lellen zich reeds aardig hebben ontwikkeld en een frisch roode kleur hebben gekregen, zonder dat van leggen nog sprake is. Er zijn twee andere verschijnselen, welke daarmede gepaard moeten gaan. Die twee andere kenteekenen zijn: de duidelijk waarneembare meerdere volheid van het achterlijf, waarin men zich niet gemakkelijk zal vergissen, wanneer men ze vergelijkt met hennen, die nog niet aan de productie toe zijn èn het hebben plaatsgehad van de laatste kuikenrui. Vooral dit laatste houde men in het oog, want dikwijls wordt er niet op gelet en wordt aan de wisseling der veeren in vleugels en staart niet de noodige aandacht geschonken. Deze laatste kuikenrui, waarbij de smalle, min of meer sabelvormige slagpennen der kuikens worden vervangen door de definitieve vleugelveeren en waarbij in plaats van de uitgevallen kuikenstaart die van de volwassen hen uitgroeit, moet volkomen achter den rug zijn, wil men de eerste eieren verwachten. Het samenvallen dus van deze drie .omstandigheden: ontwikkeling en kleur der kammen en lellen, volheid van het achterlijf en een geheel voltooide laatste kuikenrui van staart en vleugels,, mogen ons doen verwachten, dat de.legrijpheid is aangebroken en wanneer men dan daarbij nog let op de pratende geluiden, dan kan men vrij zeker zijn, dat de tijd der productie is gekomen. --- Wat betreft het te laat aanvangen van den leg kan men er meestal wel zeker van zijn, dat de verzorging de oorzaak is. De fout kan zelfs al in den opfok hebben gelegen van den dag der geboorte af. Is er gebrek geweest aan reinheid, aan droogte in het kuikenhuis. aan ventilatie, aan al die dingen, welke tot het ABC der pluimveehouderij behooren, dan behoeft men niet te verwachten, dat de schade, welke reeds toen werd toegebracht, thans zal kunnen worden goedgemaakt. Een fout, welke men echter wèl herstellen kan, is het samen houden van oudere en jongere dieren. Hiertegen dient gewaakt, men mag het gemak niet laten gaan voor het nut Verder verdient het aanbeveling de jonge hennen in de vroegte niet terstond naar buiten te laten, zij zijn in dezen tijd uiterst gevoelig. --- Ondermelk voor het pluimvee. Menige boerderij heeft nog een flink kwantum ondermelk en het is nu wel zaak na te gaan in hoeverre deze voor de pluimveevoeding gebruikt kan worden. ' Ondermelk bevat, lezen we in de „Boerderij", voor groeiend en leggend pluimvee in bijzondere mate, hoogwaardige voedingsstoffen. Legkippen dienen in haar voeder een zeker percentage dierlijk eiwit te ontvangen. In ondermelk vinden we in hoofdzaak eiwit van bijzonder hooge waarde. In het verleden werd ondermelk in hoofdzaak gevoederd om de gunstige werking op gezondheid, groei en leg en niet bijzonder om er voeder door te besparen. We hadden zulks toen niet noodig. Thans is die besparing op het voeder van het grootste gewicht. Een groote hoeveelheid voedende stof kan met ondermelk niet aan pluimvee worden verstrekt door het hooge watergehalte en omdat een kip maar een betrekkelijk kleine boeveelheid kan verwerken. Ondermelk kunnen we toedienen in plaats van water ca we kunnen wat verwerken in het voer (meelvoer). De hoeveelheid ondermelk, welke, door een kip wordt opgenomen, hangt vooral af van temperatuur en productie. Produceerende hennen nemen 50 % meer vocht op; dan niet-produceerende dieren. Aan dieren, die volop op productie zijn, zal het mogelijk zijn maximaal 200 gram ondermelk per dag en per dier te voederen. De zetmeelwaarde daarvan bedraagt rond 15 gram. Om nu na te gaan, welke voedervervanging we daarmee bereiken, kunnen we nemen de zetmeelwaarde vaii het graan, dat een produceerende hen per dag gebruikt. We kunnen de daghoeveelheid graan stellen op 70 gram en de zetmeelwaarde op 70 %. Dat beteekent dus, dat de leghen rond 50 gram zetmeelwaarde door het graan ontvangt en dat door 200 gram ondermelk 30 % van de graan-zetmeelwaarde wordt vervangen. Dat heeft dus wel degelijk beteekenis. Hier is dan nog buiten beschouwing gelaten de voedingswaarde door het bijzondei; hoogwaardige eiwit en verder nog de suiker en de zouten. Het voederen van ondermelk is dus wel aan te bevelen. --- zindelijkheid en reinheid. Het moet eigenlijk overbodig zijn dit te zeggen, maar er zijn nog altijd pluimveehouders, die het daarmee niet te nauw nemen. Vooral in den winter is dit dubbel noodig. En tenslotte komt dan de voorziening met --- groenvoer. Het is voor toekomstige fokdieren van het meeste bektig, dat zij ook in herfst en winter niet te kort komen aan jong en fnsch groen, want voor de bevruchting en kiemkracht der eieren is dit onontbeerlijk. Maar de regelmatige groen-verschaffing is ook voor den bezitter van een uitsluitend eierbedrijf van belang, want zijn dieren blijven beter in conditie, zij zullen er meer beweging door nemen, zij zullen er indirect ook beter door produceeren De boerenkool blijft b.v. een kostelijk en niet duur groenvoer, waar de kippen verzot op zijn. Na deze wenken voor de winterverzoiging van het pluimvee mag nog wel eens de vraag onder de oogen worden gezien of men de kippen gedurende dit jaargetijde binnen moet houden, ja dan neen. De ervaring heeft reeds lang geleerd, dat de winterleg regelmatiger is, wanneer wij de hennen steeds binnen houden, dan wanneer wij ze naar buiten laten gaan. Zelfs wanneer wij dit alleen doen op mooie zonnige winterdagen en ze bij storm, regen of sneeuw in de hokken houden, loopt de eieropbrengst achteruit. Maar de ervaring heeft óók geleerd, dat deze regel alléén opgaat, wanneer den hennen een perfecte stal en een uitstekende verzorging ten dienste 6taan. Wanneer de hokken te dicht bevolkt zijn, wanneer de ventilatie onvoldoende is, wanneer de bodembedekking niet droog kan worden gehouden, in al deze gevallen zal het doorloopend binnen houden een funeste uitwerking op de kippen en op haar leg hebben- De vraag, of de pluimveehouder zijn hennen 's winters al dan niet binnen zal houden, kan dus niet eenvoudig met ja of neen worden beantwoord. Ja, moet het antwoord luiden, als er niets aan de verzorging en niets aan de huisvesting ontbreekt. Maar is dit wèl het geval, dan opene men liever de schuiven en geve men ze de vrijheid, waar ze ten minste frissche lucht zullen krijgen. --- DE LEG DER JONGE HENNEN. In het najaar beginnen de jonge hennen de taak van de oude kippen over te nemen. Deze staken dan het eieren leggen. De jonge henneljes ondergaan een zichtbare verandering. De fijne kammetjes gaan kleuren en worden grooter, de borst wordt meer gerond, het achterlijf voller en de laatste kuikenrui doet de smalle, eenigszins gebogen slagpennen der vleugels Uitvallen en vervangen door de zooveel breedere pennen, welke zullen blijven. Dan is ook de tijd gekomen, dat de jonge hen loopt te praten. Het zijn alle voorteekenen, dat het eerste ei niet lang meer op zich zal laten wachten. Twee vragen kunnen zich nu voordoen. De eene is of de leg niet te vroeg zal optreden, op een moment, dat de hen nog niet ten volle is uitgegroeid Dit is schadelijk, want nadat er dan in Augustus en September eenige eieren zijn gelegd, volgt vaak een lange periode van stilstand. Het omgekeerde is ook onaangenaam. De hennen zien er best uit en men verwacht iederen dag, dat de eieren zullen komen maar zij blijven uit en wij vragen ons af, of wij het begin daarvan niet kunnen bespoedigen. In beide gevallen moeten wij er ons goed rekenschap van geven zegt „de Bedrijfspluimveehouder, of er voldoende reden bestaat om in te grijpen en er voor waken de natuur geen geweld aan te doen --- Pluim en Kwak füt TWEE IEIJKb._ VAGLÜOMÜLM g-< I] 97. Smid Haak begreep al lang „hoe laat het was". Lachend keek hij naar de bedremmelde gezichten van onze vagebonden. Ineens trok Kwak zijn vriendje aan zijn mouw. „Luister eens, Pluim", zei hij. Samen gingen ze in een hoekje van de smidse staan, zoodat niemand hen kon hooren. „Wat dunkt je, Pluim, als we hier een 6 huis aan huis gingen vragen of de menschen ons ook wilden helpen .." „Bedelen?" zei Pluim. „Dat doe ik niet." „Nee", zei Kwak weer, „als we gingen vragen, of ze wat voor ons te slijpen heb ben." Verrast keek Pluim op. Dat ie daar nou niet aan gedacht had. „Ik weet nog veel beter, jö Laten we vragen of baas Haak ook iets voor ons heeft te slijpen I" Verheugd gingen ze naar den smid. „Kun jullie slijpen, jongens?" vroeg hij benieuwd. En toen ze verzekerden van wel, zei hij: „Nu, dat treft. Daar liggen 10 nieuwe spaden, die nog geslepen moeten worden. De slijpsteen stond ér vlak bij en vol ijver gingen onze kameraden aan 't werk. Kwak draaide en Pluim hield de eerste schop op den steen. De smid stond er lachend naar te ki, ken. Het ging opperbestl --- De oorzaak van een te vroeg leggen zit meestal in de voeding Het is niet te verwachten, dat we er dit jaar veel last van zullen hebben. Mocht dit toch het geval zijn dan is het middel eenvoudig. Men moet dit aanwenden vóórdat de eerste eieren zijn gekomen, dus wanneer het uiterlijk en de gedragingen der hen er op wijzen, dat de gebeurtenis spoedig zal plaats hebben. Men voedere dan een tijdlang minder meelvoer en verhooge in gelijke mate de graangift, terwijl voor zeer rijkelijk groen wordt gezorgd. --- De waarde van kippenmest. Het loont stellig de moeite om een doelmatige winning en bewaring van dezen mest te bevorderen. Gemiddeld mag men rekenen, dat één kip per jaar lo K.G. mest produceert. Het spreekt vanzelf, dat in den zomer een groot deel van den mest verloren gaat, althans niet doelmatig wordt aangewend. Maar, wanneer het pluimvee hoofdzakelijk op den stal aangewezen is, is een flinke hoeveelheid te verkrijgen. De bewaring geschiedt het beste in een composthoop. Dit is noodzakelijk, omdat de stikstof, welke in den eiwitvorm voorkomt, niet als zoodanig door de plant kan worden opgenomen. In den composthoop vindt geleidelijk omzetting plaats, waardoor de stikr stof in een opneembaren vorm wordt gebracht. * Verder zijn bij deze wijze van bewaring de verliezen gering, Het verdient aanbeveling om den composthoop ietwat in de schaduw aan te leggen, terwijl een ondoorlalende onderlaag verliezen door uitspoeling tegengaat. Afwisselende lagen mest en aarde vormen den hoop, bijv. eerst 20 c.M. mest, dan een even dikke laag grond, vervolgens weer mest, enz. Op deze wijze bewaard zijn de verliezen gering. De samenstelling van kippenmest Is uitstekend. Per 1000 deelen bevat deze: stikstol 16,3; fosforzuur 15,4; kali 8,5; kalk 24. Hieruit zien we, dat veel stikstof, fosforzuur en kalk aanwezig is, doch betrekkelijk weinig kali. Een bezwaar is, dat vogelm>*t dikwijls kiemkrachtige onkruidzaden bevat, die dart met den mest op den akker zouden komen. In den composthoop gaat de kiemkracht echter grootendeels verloren. Voor velen zal het duidelijk zijn, dat op een eenvoudige wijze een goedkoope meststof te verkrijgen is, die thans zeer waardevol is. Ëendenmest is van een iets mindere samriHtelling en ook deze bevat weinig kali. Duivenmest bevat nog meer voedende bestanddeelen dan kippenmest. Ganzenmest staat Onderaan, doch bevat Wal kali. Stikstof en fosforzuurgehalte bedragen ongeveer het derde deel van kippen- en duivenmest. ---