Groningen den 18 Julij. Men leest in het Journal de la Haye, onder deszelfs partikuliere Correspondentie, het volgende: „ Onze Correspondent te Parijs deelt ons, in eenen brief van den 10 dezer, het volgende mede: Men schrijft ons uit New-York, van den 9 Junij: Verwoesting van Fayetteville. De plaats , waar Fayetteville in Noord- Carolina stond, vertoont niets meer, dan hoopen asch en puin. Een brand, die door niets gestuit heeft kunnen worden, heeft den 28 Mei 11. deze bloeijende stad geheel verteerd. Twee banken, verscheidene kerken, een paleis van justitie en ongeveer duizend huizen zijn eene prooi der vlammen geworden. In de voornaamste steden der Vereenigde Staten zijn inteekeningen geopend , om onderstand te verleenen aan vijf- of zesduizend menschen , die thans zonder schuilplaats zijn. De naam van Lafayette, die deze stad droeg, vermeerdert nog de be'angstelling , welke een zoo groot ongeluk inboezemt. Buitengewone regtszaak. In dit zelfde Noord-Carolina , graafschap Camden , zamelde een landbouwer, genaamd Gregory, granen in en vervoerde dezelve, in weerwil der vertoogen daartegen van den grijsaard Eason, die vermeende eigenaar van dezen oogst te zijn. Op woorden volgt eene nadrukkelijke bedreiging, °P de bedreiging een beslissende slag, en Gregory stort dood ter neder. De zoon van Eason, eenige getuige der misdaad, arresteert zijnen vader en brengt hem naar de gevangenis. Het proces wordt op zijne getuigenis gevoerd; Eason wordt voor de jury gebragt; zijn zoon bewijst de daad duidelijk; zijne getuigenis wordt aangenomen; de grijsaard wordt ter dood veroordeeld, en het vonnis zal uitgevoerd worden. Ziedaar een Vadermoord, in gevolge de wet. --- Aan het volgende stuk , ons uit Rotterdam toegezonden . verleenen wij gaarne eene plaats , omdat wij meenen op zulk een aangelegen onderwerp niet te veel te kunnen terug komen : --- INLICHTING WEGENS DE GELDHEFFING VOOR DEN BURGER. Landgenooten ! Geen geld, geen Zwitsers! is een oud, maar waar spreekwoord, hetwelk daar» nit voortvloeit, dat de Zwitsers zich tot soldaten verhuurden, en, daar hierbij geene Vaderlandsliefde , maar wel het loon in aanmerking kwam , geene dienst verleenden zonder daarvoor gereedelijke betaling te ontvangen. — Hec was dus : geen geld, geene Soldaten. — Dit is nog heden het geval : Holland heeft wel zijne dappere vrijwilligers, die niet om loon, maar uit liefde voor het Oude Vaderland, uit zucht voor Orde, Koning en Wet dienen en aan de grenzen staan» maar deze, aan hunne betrekkingen ontrukt, kunnen niet voor alles zorgen. Wij hebben (en bij eene bevolking van slechts derdehalf millioenen zielen , is het een treffend schouwspel) meer dan 100,000 weerbare mannen aan de grenzen staan , die zich aldaar grootendeels vrijwillig en meerendeels zonder zucht zelfs naar anders geoorloofde winst hebben geschaard ; maar wie moet voor hunne kleeding , hun voedsel, wie voor de verdedigingsmiddelen, wie voor den kostbaren legertros zorgen? — De Natie. Als onze zonen zich tot den heiligen strijd voor het behoud van het erfgoed der Vaderen scharen , dan voegt het dengenen , die belang bij het behoud van dit erfgoed hebben , die door ouderdom , betrekkingen , beroepszorgen verhinderd worden zelve de wapens aan te gorden, de zonen, die dit voor hen doen, de kostbare middelen ter verdediging te schenken. Dit is het, wat thans door den besten der Koningen, met overleg van de vertegenwoordigers der Natie , wordt gevraagd. Sinds tien maanden worden onze grenzen bewaakt, — half gesloopte binnen-vestingen zijn in wel versterkte grensvestingen herschapen. — 100,000 man zijn gekleed en gewapend beter of zoo goed als het krijgsvolk van eenige andere Natie. — Een den vijand ontzag inboezemende legertrein versterkt de oorlogstoerustingen , en — eene Vloot. zoo schoon als Holland sinds den laatsten worstelstrijd met den Britschen Luipaard niet zag, is als door betoovering voor het oog der Natie herrezen. — Wat is hier toe bijgebragt ? Hebt gij het al berekend, wat dit alles U heeft gekost? — Weinig of niets . en zeker oneindig minder, dan wanneer gij slechts eene maand een paar Fransche-Belgische plunderaars huisvesting hadt moeten verkenen. Thans voor de eerstemaal wordt U eene opoffering van belang gevraagd , doch die opoffering 'is niets , wanneer gij kiest tusschen vrijwillig en gedwongen. — Wanneer gij op de roepstem des Konings zegt: ik geef! dan is uwe opoffering gering; wanneer gij wacht tot de Koning, door de wet gemagtigd, Zegt: gij moet geven tot behoud van het algemeen , dan eerst wordt de opoffering grooter. — Wte is de Hollander, die gedwongen moet worden ,om Hollander , dat is braaf, edeldenkend en vrijgevig te zijn? — Het is dus het gemeen belang des Vaderlands, het is dat van uw eigen, dat v*n uwe kinderen, dat gij vrijwillig inschrijft: de volgende voorbeelden zullen ö dit duidelijk aantoocen ; raadpleegt dezelve wel en laat Europa getuige zijn van het verheven schouwspel , dat Oud-Nederland , zonder hulp van vreemden , legers kan scheppen en vrij en ongedwongen millioenen schats kan en wil bijdragen tot derzeiver onderhoud en tot instandhouding der door hec bloed der vaderen bevochtene onafhankelijkheid. Het eerste voordeel, dat er reeds is tusschen de vrijwillige en gedwongene leening , is dit : Vrijwillig , betaalt gij ƒ 100 met f 95 , en wel in vijf termijnen , als : 31 Jult; f ro ; 15 September f 20; 15 October f 20; 15 November 20; 31 December / »5» Gedwongen, moet gij voor f 100 ook ƒ 100 betalen , en wel in slechts drie ter. mijnen , als : I Augustus f 33,50; 1 September ƒ 33,50; 1 October f 33. Gij betaalt dus vijf guldens meerder, en hebt twee maanden minder tijd, en de betalingsom is dus iederen keer grooter. Het tweede voordeel , dat er is russchen de vrijwillige en gedwongene leening is dit: voor de vrijwillige ontvangt gij een Staatspapier , dat 6 pCr. rente geeft; voor de gedwongene een , dat slechts 4 pCt. geeft. Wanneer gij dus ƒ 100 moet betalen en vrijwillig inschrijft, dan kunt gij , uw papier bewarende, zes Guldens 's jaars interest ontvangen, tot zoo lang dat het Rijk TJ voor die ƒ 100 , die . let wel! slechts f 95 kosten , U ƒ 100 terng geeft; wilt gij echter die papier verkoopen , dan is dit ƒ 80 a Bi waardig en gij verliest dus slechts ƒl4of ƒ 15. Betaalt gij echter die f 100 gedwongen , dan ontvangt gij slechts, als gif uw papier bewaart, vier Guldens 's jaars aan interest, en wan. neer gij w papier wilt verkoopen , dan is het slechts f 53 a 54 waardig , en gij verliest dus f 46 a 47 , terwijl gij bij de vrijwillige inschrijving slechts f 14 a 15 en dus ƒ 32 minder, zegge tweeëndertig guldens minder verliest. Maar gij zult zeggen : ik zal het afzien ; als de leening volkomt, dan heb ik er niet mede noodig, en komt dezelve niet vol, dan koop ik renversalen; — maar als nu ieder zoo denkt, dan zijt gij immers gefopt; want wacht maar ■ romers koopt gij nu renversalen, en komt de leening vol, dan ziic gij uw geld koónen *Z I ■ Va" het terug te vinden °P Meeren tijd. — Wacht gij met specuTan'n Ü' voor 7ede're 1\ f *" V°J "' * I,W' '*" dit nog altijd iets goedkoop uftkom?' L"ï f* f 4° 1"enI.bet,liï,,« °mdat Maar zult gij zeg-en ■ik Lh„ *,f de Sedwongene betaling. in de jaren 1795 ,06 L J '%Mi J" * maar *ij hebt ,och geldswaarde; zilver moeten opbrengen en 'verV.nL"' rBmpzali?er gedachtenis! hebt gij wel besten schat geeft, dan in dkn til, "' " ""-f ""' *' tha"S nl" 'ieVer 7 tendien om f mr. ,„ „vc , n tvveedragt en revolutionaire razernij ? buiweet wel l{ ',' maanden te beta*en ,is zulk eene groote som niet: ik Eendenkan M"" ' T" dan ' Io° moeten betalen en dat dit bij sommigen lHken „,Ji -. ; ,d°Ch niemand wordt "••"geslagen, dan naar zijnen uiter. moerYr-,i «-e «"««-"«PP» , en hij , die dus f 200 , 300, f 400, ja ƒ -000 moet betalen , heeft ook zeker meerdere hulpbronnen. - Kom aan ! gesteld dat den , T°i"°er " VWït heb ik dan noodiS' als ik vrijwillig inschrijf? n 31 Julij ƒ 100 —ik verkoop dit papier voor 80 pCt. en verlies dus f 20. - IS Sept. „200 ' -15 Oct. „200 " " * "f' -15 Nov. „aoo ....'•'" " " nto 3i Dec. „ 350 n n „ „50. zooJS i 1" °P Z^ü allernadeeI'Sst gerekend, en wie is er dan . die zoo ruim woont, val dienstboden houdt, dat hij in de termen van eenen aanslag van f 1000 be/k de net I 9° '" V^'f maanden ffid» kan. en wil bijpassen , vooral als bij ekent, dat hij anders gevaar loopt, op dezelfde som ƒ470 te verliezen. reed"lte"dien zijn er , door de bekende spaarzaamheid van onzen landaard , velen, die zen „• Cten hebben , waarvan zij interest rrekken ; hoe gemakkelijk valt het de- Zjch '*' »om , zonder merkbaar verlies, het Vaderland van dienst te zijn, en Ik h " voor groote schade te dekken !B. V.: °nivan 6en Ceniüciit Werkelijke Schuld van 2§ gr. / 1000, dit verkoopende , in vo 'k f 375' 'k verlies herdoor 's jaars ƒ25 aan interest — maar ik schrijf ik 7 f 4°°' dat kOSt mÖ f 38°' ik Pas dus slechts f 5 bij , daarvoor ontvang ontv VCel renversale.n ' dat ik er ƒ 400 belasting mede dekken kan ,en ik s"g een papier op jden Staat, dat mij 6 pCt. geeft en waardoor ik 's jaars ƒ24 interest ontvang voor vijf gulden in eins, en voor tincn enkelen guldens jaars verlies waarborg ik mij eene betaling van vierhonderd gulden. — Het is immers kinderachtig en kleingeestig zich er nog over te bedenken. Het eenigste , wat er nog zijn kan , is , dat gij geen f 100 zult behoeven te betalen ; waarschijnlijk is het, dat, wanneer in geval van gedwongene heffing gij slechts ƒ 50 moet betalen , gij het voor f2O zult kunnen afkoopen ; maar waarom /20 betaald , als gij slechts f 7 behoeft te verliezen ? Vraag uwen buurman en schrijf een van beiden voor f 100 in, en verzoek renversalen van ƒlO het stuk; neem ieder vijf stuks, betaal daarmede, als het noodig wordt, uwe belasting , verkoop het rentegevend papier, en als gij dan met uw beiden het verschil bijpas: , dan zal het u de man f - 50 a / 7 kostjn en daarmede hebt gij dan ƒ 50 belasting betaald en het Vaderland eene dienst gedaan, en hieldt gij al eens een renversaal van f 10 over, dan kunt gij daarmede voor goedkoopen prijs een ander verpligten, of hetzelve voor mogelijke herbelasting bewaren. Herbelasting? vraagt gij. Ja, zie daar nog een der nadeelen , wanneer gij niet inteekenc. — Als de vrijwillige leening vol komt, daii komt er geene belasting en geene herbelasting, en gij weet dus zeker, wat het u kost; maar moet de heffing gedwongen geschieden , dan is er kans, dat gij , na uwen aanslag betaald te hebben , na verloop van eene maand weder eene Suppletie moet betalen , omdat de eene verminderd is , ten gevolge reclame van te hoogen aanslag , en de andere, een nalatige betaler, geene bezitting genoeg heeft, om er de schuld op te kunnen verhalen. — Hoe verkieslijk is het dan , om niet alleen te zeggen : ik schrijf vrijwillig in , maar zelfs om , wanneer men ziet , wat zijnen aanslag bedraagt, liever nog iets hooger in te schrijven, ten einde zich voor alle nadeelen te waarborgen. Handel dus zoo als gij als deugdzaam Vaderlander , als braaf huisvader doen moet. —Ik weet wel, dat er enkelen zijn zullen , (aan welken heerlijken boom wast niet eene enkele wanoogelijke vrucht ?) die uit verkeerde begrippen , uit zncht tot tegenwerking , niets tot het groote doel willen bijdragen , en waaronder er misschien zullen zijn, die, wanneer er (uwe vaderlandsliefde verhoede het 1) eene gedwongene heffing komt, zich geen* valschen eed zullen schamen, om zich van hooge betalingen te vrijwaren en den last op eens anders schouders te werpen ; doch juist om de helsche plannen van dit, Goddank! niet groot getal onrustzoekers te verijdelen , moet gij alle uwe krachten inspannen. — Heerlijk toch is het loon , als , na hef herstel der rust en vrede , gij het bewustzijn ronddraagt, dat gij medeweiker waart ten goede in tijd van nood; de zegen, die alsdan uw huisgezin mogt ontvangen , zal U dubbel genot verschaffen ; terwijl de tegenwerker of meineedige bij den minsten tegenspoed wanen zal de straffende hand der Voorzienigheid te zien , en alsdan met dubbele kwelling het schandelijk gevoel zijns misdrijfs zal moeten verduren. Wie Land en Koning helpt, gaart voor zijne Kinderen Zegen! --- AANTEEKENINGEN VAN DEN OUDEN HERDER VAN TVEEN. Onlangs las men in een onzer dagbladen , dat Franschen zich naar Pruissen hadden begeven , ten einde den staat van het schoolwezen in dat Koningrijk te onderzoeken. Dit verschijnsel is even heilvoorspellend voor Frankrijk , als vereerend voor Pruissen. Het is wereldkundig — edele Franschen hebben het zelve erkend—dat de volks, scholen in Frankrijk zich in den treurigsten toestand bevinden, en geheel bet onderwijs er deerlijk achteruit, ja verwaarloosd is. Wie ijst niet op het berigt , door een Fransch dagblad van Januarij 1828 medegedeeld , dat van zes millioenen voor onderwijs vatbare kinderen slechts het een vierde gedeelte werkelijk onderrigt ontving! Wie kan er zonder verontwaardiging aan denken, dat eene Natie van meer dan dertig millioenen menschen , bij uitstek vatbaar voor geestbeschaving , slechts voor de 'helft de noodzakelijkste aller kunsten , het lezen , geleerd heeft! Heertogten wapenkreten en triomfliederen hielden vóór het jaar 1814 waarschijnlijk de Natie te veel bezig, om de zaak van het onderwijs met de vereischte zorg te behartigen. Kruidmagazijnen en arsenalen' lieten naauwelijks plaats voor volksscholen over. Na het gemelde jaar , vooral na de wederkeering des vredes in 1815, was er te veel werk, om de zaken weder op den goeden ouden voeten in den lieven ouden vorm te brengen, dan dat er tijd en lust overgeschoten zoude zijn, om aan het volksonderwijs met ernst te denken: kloosters en kapellen lieten voor' scholen geene ruimte over. In de laatste jaren werden de uitzigten niet gunstiger. In de Jezuïten-school te Freiburg in Zwitserland — den donkersten hoek in het land der vrijheid — werden de zonen der oud-adelijke familiën opgevoed. En ofschoon de oude banwet tegen de zwarte broederschaar Oog niet herroepen , en de wettelijke herstelling van dezelve nog niet beproefd was, erkende en regtvaardigde evenwel de heer Frayssinous openlijk derzeiver aanwezen in Frankrijk. De herstelling dezer orde en der geheele vroeger bestaan hebbende geestelijke overheersching was misschien een gedeelte van de zegepraal , die de Aartsbisschop van Parijs , de heer St. Quelen , op het feest der overwinning van Algiers , voor de deur der hoofdkerk aan Koning Karel voorspelde, toen hij dien Monarch profetisch te gemoet voerde: „Sire! un triomphe plus „ doux et plus eclatant est reserve il votre Majesté." Wat zoude er van het Fransche volk geworden zijn, zoo de bedoelde zegepraal behaald, en het doel eener licht-schuwe domperparttj , aan welke Karel X — langs den natuurlijksten weg tot den hoogsten trap van devotie opgeklommen — ten speelbal verstrekte, bereikt ware ? Duisternis zoude het schoone land en donkerheid deszelfs bevolking bedekt hebben . en in dien Egyptisch duisteren volksnacht zoude geen enkele lichtstraal op rcgentenpligt en volksregt gevallen , maar het welbehagen der Congregatie — gelijk weleer dat der Inquisitie voor Filips II van Spanje —de eenigste beperking van's Vorsten magten willekeur geworden zijn. Dat Frankrijk, wars van de grondbeginselen der ingeslopene, zich op allerlei wijze vermommende en, als de chameleon , van kleur veranderende vrienden der volksverduistering en domheid, ernstig bedacht is op onderwijskundige inrigtingen , ook ten hehoeve der lagere volksklassen ; dat het te dien einde het oog slaat op instellingen , waarvan de uitkomsten en uitwerkselen niet slechts gegist, maar als daadzaken der ondervinding gekendltunnen worden , —dat zijn voorteekenen van den dag des beils voor het volk, dat in de duisternis zat, en van de zaligspreking van millioenen verstandelijk en zedelijk verlorene kinderen. Het is altijd vereerend voor een volk , dat vreemden deszelfs instellingen met hunne opmerkzaamheid verwaardigen, ten einde het eene of andere daarvan, gewijzigd naar tijds omstandigheden en volksaard, over te nemen of na te volgen. Hoe gevoelden wij Nederlanders ons vereerd, toen voor omstreeks twintig jaren twee afgevaardigden der toenmalige Fransche regering, de heeren Noël enCuvier, onze scholen en onderwijskundige inrigtingen kwamen bezoeken en aan dezelve — vooral in Groningen en Drenthe — den grootsten lof toezwaaiden ! Aan Pruissen valt thans die eer te beurt, en, gelijk ieder, die deszelfs schoolwezen kent en weet te schatten, moet toestemmen, met het hoogste regt. In dat land toch is de zaak van het onderwijs even doelmatig ingerigt als krachtig bevorderd. Het eerste zal de zaakkundige gaarne erkennen , wanneer hij verneemt: l°. dat de onderscheidene scholen daar te lande in zoodanige betrekking gebragt zijn , dat zich de hoogere aan de lagere aansluiten , en de laatste de voorhoven der eerste zijn ; a°. dat er het lager onderwijs , zoo veel mogelijk , in verband gebragt is met de plaatselijke takken van nijverheid, b. v. op de dorpen met land- en tuinbouw, enz. ; 3°. dat er op geheel het onderwijs het schoone en waarachtige beginsel der voimaaktbaarheid wordt toegepast, en dus stilstand — die elders schijnt plaats te hebben — verhoed wordr. Op het belang dezer kenmerkende bijzonderheden , die bet besluit der Franschen , om Pruissens schoolwezen te onderzoeken , volkomen regtvaardigen , kom ik bij volgende aanteekeningen wel eens terug; om nu nog door opgave van een paar daadzaken het boven ter nedergeschrevene , aangaande de krachtige bevordering van de zaak des onderrigts zoo in geheel het gemelde land als in eene enkele stad van hetzelve , te staven. Pruissen telt, gelijk bekend is, tien millioenen inwoners en heeft 20,000scho- , len; derhalve voor elke 500 inwoners eene school. De uitgaven ten behoeve dezer scholen bedragen jaarlijks omstreeks 2,350,000 Thalers of 4,230,000 guldens Nederl. Wanneer men, dankbaar voor het goede, dat men in zijn eigen land aantreft, niet blind is voor het goede of . . . dat men elders vindt, dan zal men aan Pruissen den lof der staatshutshoudknndige wijsheid niet kunnen weigeren , daar het daadzakelijk en proefondervindelijk gebleken is , dat de som , aan het volksonderwijs besteed , eene rente van honderd ten honderd opbrengt; ongerekend nog de aanwinst in Gods-domeinen en prijshoudende schatkist-bezittingen , die den onvergankelijksten rijkdom eener natie uitmaken. In sommige steden der Pruissische staten wordt buitengewoon veel aan het schoolonderwljs opgeofferd. Zoo werd b. v. te Maagdenburg, eene stad van omstreeks 34,000 inwoners, in zes jaren tijds de som van 43,718 Thalers of 78,692 guldens Nederl. tot aankoop van nieuwe schoolgebouwen besteed. De kosten van het schoolwezen beliepen in 1825 daar ter stede omstreeks 30,000 Thalers , naar onze munt 54,000 guldens , waartoe 15,4.;ü ThsieTS ;,i'24.210 gul- I üens Nederl. uit de stads kas veistrekt werden. Eer zij ieder stedelijk of plaatselijk bestuur, hetwelk, even als dat te Maagdenburg, het onschendbaar regt aller standen der Maarscliappij op geestbeschavtog eerbiedigt en handhaaft ! Lof zij elke huishoudkunde van staat en stad , die eerst het nuttige en daarna het aangename, eerst het duurzame en daarna het vergankelijke behartigt! — Waar de groeikracht van den geest verwaarloosd wordt, om die der heestergewassen te bevorderen, — waar parken en wandelpaden overvloedig en fraai, maar scholen en onderwijskundige inrigtingen schaarsch en gebrekkig zijn, daar moge het kind, welks oog aan het uiterlijke hangt, uitroepen: o, hoe mooi! de man zucht: ach, hoe treurig! ______„ ---