Zitting van de Tweede Kamer der Staten-Generaal van Woensdag 26 Julij. In de zitting van de Tweede Kamer der Staten-generaal van 27 Julij heeft de heer Dommer van Poldersveld verlof gevraagd om aan het ministerie te vragen: 1». welke gronden do Kegering heeft, om op dit oogenblik, in tegenspraak met het door den heer van Hall op 27 November 1852 gevitte gevoelen, het bestuur der zaken van de r. k. Eeredienst tijdelijk in handen te geven van een minister, die de r. k. godsdienst niet belijdt; 2°. wat het doel is deizending van deu beer Ligthenvelt naar Uome? De heer de Kempcnaer vermeent, dat, wat betreft de lstc vraag, een zoodanig verlof niet kan worden gegeven, vermits door dezelve inbreuk wordt gemaakt op het koninklijk praerogatief, om ministers te kiezen en de tijdelijke waarneming van departementen aan dezen of genen minister oj) te dragen. De heer Dommer antwoordt, dat hij geenszins inbreuk verhangt te maken op 's Konings praerogaticven, maar alleen, zoo voor zich, als voor een groot deel van het Nederl. volk, 't welk de r. k. eeredienst belijdt, inlichtingen verlangt te bekomen, omtrent de redenen, dat juist nu het dep. der r. k. eeredienst wordt waargenomen door een minister , die niet 11. katholiek is. — De heer de Kempenaer zegt, dat dit hier niet minder de zaak is, dan wel, of het regt bestaat om dergelijke vragen te doen. Na eenige woordenwisseling, waaraan de heeren v. Hoevell, Wintgens, v. Eek, Hugenholtz en de voorzitter hebben deelgenomen, is het verlof tot de ontwikkeling deieerste vraag aan den heer Dommer verleend, met 29 tegen 18 stemmen. Voor de heeren :v. Bosse, de Man, Reinders, v. Voorst, Hugenholtz, v. Hoevell, Dommer, de Poorter, Jespers, Wintgens, Taets v. Amerongen, Gevers v. Endegeest, Bots, ten Cate, v. d. Veen, Shet, Storm, v. Foreest, Groen, v. Heiden Rcinestein, v. Deinse, v. d t Poel, Westerhoff", Elout, Luyben, v. Eek, de Lom de Berg, Slicher en de voorzitter. — Tegen de heeren: t>. 't Gravesande, Dirks, Sanders, graaf Schimmelpenninck, v. Lennep, Rochussen, Baud, Stoltc, Bosscha, Hoffman, Hoekwater-, de Kempenaer, Sleestvijlc Vening, Rijk, Donker, de Brauio, Schimmelpenninck van der Oye env. Francq. De heer Dommer van Poldersvelt zegt, tot toelichting zijner eerste vraag, dat toen verleden jaar, in de zitting van 27 November, de heer van Hall ziju gevoelen uiteenzette over de verandering van dubbele ministrericle betrekkingen, hij destijds woordelijk het navolgende heeft gezegd: „Wat is nu het gevolg hiervan? Dat, daar die ministers vele andere gewigtige zaken in het hoofd hebben, het beleid van die voor secondaire departementen, ook aan secondaire ambtenaren, wordt opgedragen, en dit moet noodwendig. een noódlottigen invloed hebben op den gang der zaken: dit kan aanleiding geven tot gevaarlijke botsingen, — botsingen des te gevaarlijker, naar mate de ligchamen, met welke men in botsing geraakt, dieper wortelen hebben in de gemoederen der ingezetenen; botsingen, waarvan zelfs de mogelijkheid moet voorgekomeu worden en de beduchtheid waarvoor het in mijn oog altijd wenschelijk doet voorkomen, dat er ministers van eeredienst tegenwoordig zijn in het ministerie. Ik zal nog andere redenen aanstippen, maar om redenen, die gijlieden zult billijken, niet uitvoerig behandelen: de noodzakelijkheid van de toevoeging van de departementen van Eeredienst aan andere departementen kan tot zeer moeijelijke complicatien in het ministerie aanleiding geven; kan strekken tot groot nadeel van de behandeling der aangelegenheden, want het spreekt toch van zelf, dat ieder aan het hoofd van het departement van Eeredienst ■gaarne ziet geplaatst een man, die de godsdienst belijdt waarnaar het departementz.ch noemt, aan welks hoofd hij staaf en er zal dus in het Kabinet een minister, omdat hij ook tevens belast zal moeten zyn met de zaken der eeredienst betreffende, gekozen worden, die welligt minder geschikt is voor de zaken van het hoofdministerie dat hem is opgedragen." — En verder zeide de heer van Hall: „ Het zou een hoogst wcnschelijke zaak wezen, wanneer men er toe kon geraken, om weder een afzonderlijk minister aan het hoofd van deze departementen to «tellen, die de belangen vau zijn departement kan voor staan, en ik geloof dat dit vooral noodzakelijk is bij eene godsdienstige natie als de onze." — Nu had de spreker aanvankelijk het voornemen nog niet opgevat, om eene vraag tot het ministerie te rigten, maar hij vindt zich in zijne verwachting bedrogen. Hij had zich toch voorgesteld, dat de Kegering ongevraagd inlichtingen zou hebben gegeven; doch daar dit niet het geval geweest is en vermits men vermeent, dat het verslag der afdeelingen nopens de wet omtrent de kerkgenootschappen in gereedheid is en aan de Regering zal worden ingezonden, nu meende hij niet langer het stilzwijgen te mogen bewaren. Het komt hem voor, dat zelfs de meest durvende regering het niet op zich zou willen nemen om aan een katholiek minister, de belangen der hervormde Eeredienst optedragen. Hij gelooft, dat tegen zoo iets teregt gegronde klagteu zouden worden aangeheven en hij gelooft tevens, dat wat regt is voor den een, opk regt moet zyn voor den ander. Het is toch ongehoord, dat op een oogenblik dat er in behandeling is eene wet, die te regt genoemd wordt cene „gelegenheidswet, en die ten doel schijnt te hebben geruststelliug van gemoederen, die in beweging zijn gebragt door oorzaken, die wij allen kennen, — het is, zegt hij , ongehoord, dat zulk een wet in den ministerraad zal worden besproken, zonder dat daarin iemand tegenwoordig zij , die de r. katholieke godsd. belijdt. Hij wil niet op veronderstellingen afgaan, maar verder zou hij zeggen , dat do Regering zelf, dio zwarigheid heeft gevoeld, en daarom schijnt gezocht te hebben naar personen onder do r. k. , ton einde de portefeuille to aanvaarden. Hij meent ook te weten, dat al die aanzoeken zijn afgestuit en dat geen enkel r. kath. in Nederland to vinden was, die de genegenheid had om de verantwoordelijkheid dezer wet op zich te nemen. Hij meent dan ook van deze Regering, dio blijkbaar geeno publiciteit schroomt, zoo zelfs dat zij diplomatieke stukken heeft geopenbaard, die in den regel voor geene publiciteit vatbaar worden beschouwd, — dat dio Regering dan ook niet schromen zal, om aan deze Kamer de meest volledige inlichtingen te geven. De Minister van buitenlandsche zaken heeft de beslissing der Kamer omtrent het verleende verlof in dien zin opgevat, dat daarbij niet is uitgemaakt in hoever het antwoord der Regering de wijdste strekking zou hebben, maar veeleer in dien zin, dat de Kamer wenschte te vernemen, zoo veel de Regering op dit oogenblik kon zeggen. En nu tot de beantwoording overgaande houde men het hem ten goede, dat hij beginnen moet met van zichzelven te spreken, hetgeen een gevolg is daarvan, dat de geachte voorsteller zich op het eigen getuigenis des Ministers heeft beroepen. Hij verklaart dan ook niets terug te nemen van hetgeen hij in November 1852 heeft gezegd. Hü blijft nog gelooven, dat op den duur de zamenvoeging vau meer dan een departement verkeerd is; dat daarvan het ministerie ook blijk heeft gegeven door de benoeming in der tijd van een Minister voor de R. K. eeredienst, terwijl omtrent de vervulling van nog een ander departement men nog altoos bezig is een geschikt persoon te zoeken. Wat nu de vraag zelf betreft, daarop acht hij het onmogelijk té antwoorden. Er is toch gevraagd, welke gronden de Regering er voor heeft om tijdelijk het departement van R. K. eeredienst te hebben opgedragen aan een lid van het Ministerie die niet de R. K. godsdienst belijdt. De Regering heeft daarvoor geene gronden. De Koning stelt ministeriële departementen in en benoemt en ontslaat de hoofden daarvan, zonder daarvan aan iemand rekenschap verschuldigd te zijn, maar het Ministerie is collegialiter aansprakelijk voor de benoeming van een Minister. Het departement voor de R. K. eeredienst heeft aan het hoofd eenen Minister, die is tijdelijk afwezig, en voor den korten tijd dat die afwezigheid duren zal, scheen het er minder op aan te komen een tijdelijk Minister te benoemen van eene bepaalde godsdienst, vooral omdat ook op dit oogenblik bij dat departement weinig werkzaamheden zijn. De zaken lijden er dus niets door, en hij vertrouwt dat niemand zal klagen over onvoldoend beheer van de zaken bij dat departement. Er zijn er, ja, die over het wetsontwerp zich beklagen, maar daartoe zal de gelegenheid openstaan bij de discussiën, en dan zal het blijken dat de Regering geen onderscheid maakt tusschen de belijders van de onderscheidene gezindheden, dat zij verdraagzaamheid beoogt, maar ook verlangt, dat de Staat meester zij op zij u grondgebied. En zou de Kamer nu verlangen, dat de Regering hier de gronden uiteenzette waarom de portefeuille van R. K. eeredienst tijdelijk aan geen Katholiek is opgedragen; hij gelooft dit niet, omdat hij meent dat in deze Kamer geen onderscheid van godsdienst te pos komt. Als lid der Vergadering mag hij in der tijd zijne eigene beschouwingen hebben ontwikkeld, maar als Minister moet hij blijven weigeren meerder te antwoorden dan op grond van art. 89 der Grondwet, strijdig zou kunnen worden geoordeeld me het belang van het Rijk. Omtrent de tweede vraag is hij nog huiveriger te antwoorden. Hij gelooft niet dat dit in deze vergadering kan te pas komen, als er kwestie is van (hij zal niet zeggen diplomatieke onderhandelingen) maar toch van diplomatieke aanraking. Dit alleen kan en mag hij zeggen dat de heer Lightenvelt, het nog zijnde wettige hoofd van het departement voor de R. _ eeredienst, naar Rome is vertrokken, opdat de Paus geene verkeerde indruk zoude erlangen van het ontwerp dat aan de Kamer is aangeboden omtrent het toezigt op de kerkgenootschappen. De heer Dommer zegt, dat door de gegevene inlichtingen indedaad nog slechts weinig opgehelderd is geworden. Vroeger heeft spr. beweerd , dat de dep. van Eeredienst konden worden gemist. Thans echter, nn er een wetsontwerp is voorgedragen , waarbij de Regering cigenmagtig eene grenslijn trekt tusschen Kerk en Staat, acht hij °een minister voor de r. k. Eeredienst wel degelijk noodig en vindt hij het vreemd, dat juist die minister naar Romo wordt gezonden tot het voeren van diplomatike onderhandelingen Een gevolg hiervan is geweest een gerucht dat de Minister de verantwoordelijkheid van het wcts-ontwerp niet op zich wilde nemen. Spr. moest met temeer nadruk blijven aandringen op het ontvangen vaninlichtingen te dien aanzien. Nadat do heeren Storm, Groen on v. Hoevell het woord hadden gevoerd, heeft de minister van Buitenl. Zaken herhaald, dat de vraag, betreffende de gronden der Regering, zich oploste in het regt des Konings, om ministers te benoemen, hetzij definitief, hetzij tijdelijk. Wat de beantwoording der tweede vraag aangaat, heeft hij" niet zoo als door een der verige sprekers is beweerd, gezegd, dat do minister was gezonden om den Paus gerust te stellen, maar alleen om alle ongunstige of verkeerde indrukken weg te nemen, welke bij den Paus door de aanbieding van het wets-ontwerp konden zijn ontstaan. Z. Exc. wil hierbij nog slechts voegen, dat geen lid van het ministerie (ook niet de heer Lightenvell) iets gedaan heeft of doen zal, 't welk strijdt met de loijauteit, met de innige gehechtheid aan Koning en Vaderland of met de beginselen der ministeriëlo homogeniteit. Zonder de discussie te willen vooruitloopcn, moet hij echter nog te kennen geven, dat de voorstellers geenszins het doel hebben gehad om in de meergenoemde voordragt kerkelijke leerstellingen te behandelen en dat ingeval die onverhoopt daarin mogten worden gevonden, het aan de Kamer zou staan om die daaruit weg te nemen. Do heer Dommer heeft willen antwoorden; doch op aanmerking des voorzitters, dat er alleen verlof was gegeven tot het doen van twee vragen en de bedoelde wet thans niet in behandeling kon worden gebragt, vau het woord afgezien. Daarop is men overgegaan tot de behandeling van de aan de orde van den dag gestelde ontwerpen. Zonder beraadslaging en met algemeene stemmen, zijn aangenomen : 1» het ontwerp tot goedkeuring van cene dading tusschen het bestuur der domeinen en de gemeente Genemuiden; 2° het ontwerp tot wijziging van Hoofdst. 111 der St. begr. van 1852. De overige wets-ontwerpen, waaromtrent bezwaren bestaan, zullen, op voorstel van den heer Dirks, in cene volgende zittiug worden behandeld; welke bepaald is op aanstaanden zaturdag, 's voormiddags 11 ure. ---