"■■ e koop gevraagd: een T BEURTYEER, hetwelk een burgerbestaan opbrengt. Franco brieven bureau dezer courant, onder ro. 22. " Belastingen. _ Een goed[ontwikkeld jonameaeoh,een flinke hand schrijvende en niet beneden 18 jaar, kan ten Rnkskantore te _tkkrUrn als k_ork geplakt t wordf- *?*™ ' » per maand en gelegenheid *_£ H»„ nn. *** te bew--«- rooden steen er liike gemeente van Wonseradeei. >* f. „ Skind", ,ei onze geleider, __ g^'^-J aar is er v/at aan gedaan. De muren bleken gescheurd, doch _hij ƒou met omvallen, had de architect gezegd", de naaste.buren kunnen d t berust zijn, als die onder de hellend noldehove te Leeuwarden. Het voetstuk en do inhouten zullen wel deugdeh: zgn In den toren hangt een klok met öothsche letters beschreven, zeer oud, vermoedelijk is zij van 1500 en zooveel. Zij geeft te lezen . Heer Arent, Heer Harma, Heer Jarich ljailings, Eelke Douwes. Johannes. Heer Arent was in 1543 pastoor te Parrega, Johannes is de naam der klok. Deze zal de patroon der kerk zijn geweest. * * * Parrega heeft een fanfare-korps van 'n dertig leden. * * Langs „'n gadige wei", gelijk men ons zeide, zijn we gewandeld naar het ajmgrenzende dorpje --- HIESLUM, „alomme aau 't water", zegt de geschiedschrijver, „behoorende tot hetzelve de Hieslumer le, de Monnike-Ee, de Horse en een groot gedeelte der Nieutvhuister-Ee, gelijk ook Idzerdabituren, Monnikeburen enAtebuuren. Witkamp. noemt er nog bij „de Klompen". In 1811 telde het dorp 66, in 1874 97 en in 1890 146 inw. Hieslum, ook wel Hielsum geheeten, is kerkelijk verbonden met Parrega, evenals Greonterp. Een eigentlijk dorp is het niet, maar een boerenstreek van 'n klein twintig verspreid liggende plaatsen. Slechts een staat er naast de kerk, waar ook een timmer- en wagenmakerij-affaire wordt gevonden. Wij troffen er een geleider, die een curieuse wijze van uitdrukken had. Op den doodenakker, in een heg van ijp en vlier besloten, zei hij wel zoo naïef: „Als hier om de twee jaar een begraven wordt, gaat het goed." Wij vonden er acht liggende eu zes staande zerken, w.o. slechts één uit de vorige eeuw. Op een dier zerken staat Johs. 25: Wie in mij gelooft, heeft het eeuwige leven, en op een andere : Deze vijf graven mogen in geen vijftig jaar geopend worden. De graven zijn slecht onderhouden en de zerken nog slechter gegraveerd. Boven de kerkedeur staat te lezen : De eerste steen gelegd den 21 April 1874 door S. W. van der Zee, adminislreerend kerkvoogd en B. A. Couperus en M. R. Couperus, mede-kerkvoogden. Architect T. I). de Vries. Óp de kerk een scherp houten torentje, zonder uurwerk, doch met een klok, die alleen op kerktijd wordt geluid. In de nabijheid ligt --- NIJHUIZUM met een kerkje uit den Roomschen tijd, vertelde onze geleider, dat nooit mag worden „uitgeroeid", opgeheven, wilde hij zeggen. Het wordt op geregelde tijden bepreekt door den Predikant van Gaastmeer. 't Gehoor is zeer gering. „Vijftien is het einde," zei de man. 't Ligt in de gemeente Wijmbritseradeel. Op de klok van 1729 staat: J. Kr. Duco Gerolt Martena, Grytman over Wymbr., Heer van Camminghaburg. 't Getal inwoners bedroeg in 1811 75 en in 1890 123. Tot Parrega en Hieslum behoort kerkelijk nog --- GREONTERP. bij ouds Grovendorp, Grontorp, Griounterp en Grioenterp geschreven, met een kerkje zonder toren, even ten zuiden van den Sensmeerderdijk, aangelegd in 1633, met de buurtjes Senshuizen en Kie. De kerk is in 1780 afgebroken en door een klokketoren vervangen, 't Getal inwoners bedroeg in 1811 104, in 1873 214 en in 1890 227. --- Korte Mededeelingen. — President Kruger ziet er van af, zich te Kampen te vestigen. — De pokken nemen te Glasgow weer toe. Vrjjdag zijn meer dan 40 nieuwe patiënten in het hospitaal gebracht. — Met de telefoon zonder dr aad worden aanhoudend gunstiger resultaten verkregen. Waarschijnlijk zal ze spoedig in practisch gebruik gesteld kunnen worden. — Er schijntiets gaande te zijn tusschen Turkije en Bulgarije. 50X00 man Turksche troepen hebben z'ch geconcentreerd nabij de grenzen van laatstgenoemd rijk. — Zooals men weet zijn de mogendheden bezig China 'n beetje te beschaven Te Peking hebben de gezanten 'n paar hooggeplaatste opstandelingen voor 't front der troepen doen onthoofden. — Een anarchistisch timmerman te Amsterdam werd tijdens de vredesconferentie met eenige kameraden onder bizonder politie-toezicht gesteld. Thans eischt hij van den Raad schadevergoeding voor arbeids-verzuim (zn werkgever had hem die dagen niet willen hebben) en voor nadeel in eer en goeden naam. — De Engelsche 1 eger begrooting over het dienstjaar 1901 — 1902 is ingediend. Zij bedraagt 879 pond sterling — 1 milliard gulden. Voor bepaalde oorlogskosten zijn er bfl 'n kleine 700 millioen gulden. -Door de Gorinchemsche beetwortelsuikerfabriek worden in de Betuwe steeds in&eCO,D.t,r*cteerd tot den V*W van f 9.75 PW r n o^1'0' terw»l de •»*-«• -krieken maar f 9.25 geven. Aangedrongen wordt op het stichten van Coöperatieve fabrieken door de verbouwers, in navolging en op den voet der boterfabrieken, die meer en meer Coöperatief gaan werken. — De wegens heling in den schilderijendiefstal te 's Hage veroordeelde S is, hangende zijn appel, in vrijheid gesteld op grond van diep treurige omstandigheden in zijn gezin. Zjjn zoontje werd door een rijtuig overreden en gedood, en zgn echtgenoot ernstig ziek. — Eigen Hulp heeft zich in be trekking gesteld met verschillende personen in 't buitenland om een bureau te vormen, waar ouders of voogden omtrent plaatsing van kinderen in het buitenland bij fatsoenlijke families, b. v. om den vacantietijd door te brengen, volkomen vertrouwbaro inlichtingen kunnen bekomen. — De ketel in de brouwer ij tusschen Watervliet en Uzendijke is gesprongen. Vijf personen zijn gekwetst, waarvan twee doodelijk. Volgens een later bericht is er reeds één overleden: eene vrouw, die juist op het oogenblik, dat de stoomketel met een verschrikkelijken knal sprong, het eten bij haren man bracht. Ook deze man verkeert in bedenkelijken toestand. — Door het hoofdbestuur van den Bond v. Ned. Onderwijzers is 'n motie aangenomen, waarin betreurd wordt het pogen der soc. dem. onder wij zersvereenigingen om den bond te brengen op 't standpunt van den klassenstrijd. Daardoor wordt de kracht der vereeniging gebroken. Vooral wordt het afgekeurd dat er afdeelingen zijn die na reeds besluiten genomen hebben, gebaseerd op soc. beginselen, alsof de bond zich reeds over die beginselen had uitgesproken. — Koning Eduard is Zondag nit Duitschland weer via Vlissingen naar Engeland teruggekeerd. Zaterdag kwam hg te Vlissingen aan, doch daar zgn jacht tot Zondagmorgen 6 uur bleef liggen, was er een talrijke politiemacht aanwezig, die den geheelen nacht patrouilleerde. Van wege den rijkshavendienst was een sleepbootje gehnnrd, waarop eenige m lï, manne-- gedurende den geheelen nacht rustte .T™ nab*i het J"cht omkruisten. Geen k iapea alB men zich ZOo onveilig waant. da* een" T*e 6d° K amer heef *Vr •>" betreffendeP7enlr:2e'eBlïen S""""611 „ i alo-wplicht. Eenige zoons zuHen n . nut meer vrg- ,gn. echter, dat xmHcmns, die .1. koBtwimmar misbaar «jn voor een gezin, vrijstelling van dienst kunnen krggen. Een tweede wgsigin,, is, dat vervolgens niet de kleinste helft van een oneven aantal zoons dienstplichtig is, maar de grootste helft. Tot nog toe was het: zijn er drie jongens, dan wordt één soldaat, zijn er vg'f, dan moeten er twee „weg", en zgn er zeven, dan drie. Vervolgens zal het zgn: van de drie gaan er twee, van de vijf gaan er drie, en van de zeven gaan er vier. --- Een middel tegen mond- en klauwzeer. Ds. Jarre te Parijs, 'n jong, doch bekend practicus, heeft aan de Academie Medicine medegedeeld, dit middel gevonden te hebber. Honderden proeven zijn genomen door veeartsen, de meesten met goedresultaat, 't Middel bestaat uit 'n mengsel chromisch zuur van 330/ o, gebruikt als brandmiddel. Met 'n stukje katoenwol, gedoopt in het mengsel, wordt het mondzeer zacht bestreken. De kuur duurt kort en werkt zeker. Dieren die een of twee dagen lang alle voedsel, welk ook, weigerden, begonnen het te nnttigen 5 minuten na 't bestrijken. De behandeling van 't klauwzeer duurt wat langer en is moeielijker; 't resultaat is echter ook meestal gunstig. Van groote beteekenis is 't feit, dat deze geneeswijze nimmer gevolgd wordt door 'n tweede ontsteking. Gedurende twee jaar heeft Dr. Jarre proeven genomen, ongeveer 1500. Vooral is hij gelukkig geweest in 't behandelen van varkens. Hij dringt aan 't op gebruik van zuiver cromiseh zuur; door vermenging met sulphurisch zuur waren minder goede resultaten verkregen. Dr. Jarre heeft van den Franschen minister v. landbouw 'n brief ontvangen waarin hem beloofd wordt dat zijn middel officieel in proef genomen zal worden. Wie weet, of niet de toepassing dezer eenvoudige behandeling leidt tot de verdwijning van de zoo gevreesde ziekte! --- Brieven van een Fries uit Oost-Indie. V. Tabah Penandjong ligt ongeveer aan den voet der Boekit Barisan (woordelijk: berg als een streep, maar dan een „dikke streep") wel hooger dan Benkoelen, maar van T. P. begint de weg eerst recht te stijgen, een tien paal lang pardoes naar boven, tot het hoogste punt 2580 Meter, waarna een vijf paal lang dalen tot Kepahyang op 1600. Onderweg nergens huizen of bewoonde gedeelten, alles bosch ; langs diepe kloven en gebergten, gaat het voortdurend stijgend verder. Op het punt van kentering vindt men een loods, waarin een aantal kettinggangers 's nachts verblijfhouden, die overdag aan den weg werken. Er staat een locomobiel, die een machine in beweging brengt om rotsblokken tot wegen-puin te vermorselen. Het naaste gevolg van die scherpe steenstukken is, dat sappie gaat kreupelen en wij het ook met de voeten te kwaad krijgen. Ik heb natuurlijk de schoenen weer aangetrokken en kan mij veilig bewegen, maar sappie en zijn baas kunnen dat niet. Op den weg kregen we nog een hindernis, er lag een zware boom, zeker wel van anderhalve meter dikte over den weg, waarmede een tiental personen bezig waren om hem op te ruimen. Er was geen wachten na. Een inlander met een mooi petje op, zeker wat meer dan de rest, vroeg mij of ik nog ver moest, in dat geval zou hij mij helpen en de kar over den boom brengen. Aldus geschiedde en ik plaatse mij boven op den stam als belanghebbend toeschouwer en dacht in mijn eigen hoe zullen ze hem dat lappen ? Eerst werd sappie afgespannen en met de zweep uitgenoodigd den sprong te wagen. Als een „darty" wipte het magere, vermoeide beestje over den hoogen stam. Ik verbaasde I_iij over zijn behendigheid. Toen werd de bagage overgetild en daarna fluks het heele karretje uit elkaar gehamerd en stuk voor stuk over de verschansing geworpen. Even vlug werd het weer in elkaar getimmerd, hier en daar wat bij geholpen met een stuk rotlan en binnen een kwartier was 't karwei afgeloopen en konden we verder sukkelen. * _ * Wij brachten het dien dag tot Kepahyang, een tamelijk groote plaats met «en benting. waarin 'n 40 Europeesche soldaten gehuisvest zijn. Deze benting is een der zeer weinige steunpunten van het Ned. gezag in de enorm groote residentie Palembang, nog niet zoo heel lang geleden een vechtterrein als nu Atjeh. Bij eventueele troebelen is zij een toevluchtsoord voor de Europeanen die hier wonen. Men vindt ze in alle belangrijke plaatsen van Indië, zelfs nog in Batavia. Te Kepahyang woont de controleur van het district, waarvan ik inwoner zou worden, zoodat ik wel een visite moest brengen aan dezen waardigheidsbeklecder. Na een heerlijk bad, stak ik mij in Europeesch costuum en ging tot hem. Toevallig trof ik ten zijnen huize de benting commr., ook een Europeaan. Er zijn hier ook maar twee in dit vrij levendig „stadje," waar drie hoofdwegen samen komen en veel op- en afvoer is van allerlei waren, door de bergbewoners benoodigd of door dezen geproduceerd, zoodat het een belangrijk punt is. Den volgenden morgen gingen we met een verschen sappie weer verder, aangezien de eerste zijn „voeten" had doorgeloopen, nu lanffs een tamelijk vlakke, heel langzaam stijgend en weg. Wij. passeerden onderscheidene kampongs vele voor den tabaksbouw ontgonnen stukken land, en voor de rest mee rendeels oerwoud of nieuwboseh, daar waar de bevolking hare velden weer aan de natuur had overgelaten. Toch heeft het geheel een welvarend aanzien. De huizen met armexen van balken en planken opgetrokken zijn hier voor 'n deel gedekt met gegolfde zinkplaten. Wat de koffietuinen betreft, deze zijn overal langs den weg aangelegd door de inwoners zelf, wel primitief en met terzijde stelling van de bescheiden eischen der cultuur, maar toch nog winstgevend. Al maken ze geringe prijzen voor hun product, daar ze den grond zelf bewerken in hun vrijen tijd, blijft een kleine winst toch een zoete winst. Af en toe gaan we over 'n riviertje — zijtak van de Ajer-Moesi, stroomend in een diep ravijn ; de weg voert dan een 20 Meter naar beneden over een brug, die vaak nog een 10 a 20 Meter boven 't water ligt. De diepte der ravijnen is in den loop der tijden natuurlijk steeds dieper uitgehold, doch hoe steil de wanden ook zijn, en hoe weinig licht daar beneden kan doordringen, toch is alles begroeid, zij het dan ook met korstmossen en dergelijke planten van lager orde. Dat het er beneden vrij donker uitziet, kan de lezer zich het best voorstellen, wanneer hij denkt aan een nauwe straat van 5 a 6 Meter, met huizen aan weerszijden van 5 a 6 verdiepingen hoog. Een dier zoogenaamde Kalis draagt den naam van Oedjan Mas, dat is gouden regen, doch de Kampong in de buurt ziet er alles behalve florissant en goudkleurig uit. --- Tjoeroep. Het eerste groote dorp dat we bereiken is Tjoeroep, eigenlijk niets anders dan een aaneenschakeling van winkels. Het is meer een knoop- of kruispunt in den weg, waar elken dag passer of markt wordt gehouden en van alles te koop is, zoowel Europeesche, Maleische en Chineesche als andere waren. Natuurlijk dat het Chineesche ad'drengebroed mitsgaders hadji's (dat zijn menschen, die eens naar Mekka zijn geweest ter bedevaart en nu een soort priesterschap vormen) en Arabieren hier ruim vertegenwoordigd zijn. Toch kunnen deze heeren-specialiteiten in 't afzetten van den kleinen man, hier niet zoo gemakkelijk hun slag slaan als op Java, aangezien de Redjanger, al is hij nog maar kort met den Europeaan in aanraking, van nature veel slimmer is op het stuk van geldzaken en handel dan degoedige Javaan. „De Javaan is een geboren landbouwer, maar de Maleier een geboren koopman," is 't zeggen. Een weg van Tjoeroep gaat door naar 't noorden langs eenige weinige kampongs en eerst sedert korten tijd bezocht en wel sedert de goudontginning te Lebong, waar een 30 Europeanen wonen, meest Engelschen, met evenveel koelies. Vele enorme machines, die alleen aan vervoer schatten gekost hebben, zijn er in werking waarmee men goud tracht te winnen op plaatsen, waar volgens bepaalde aanwijzingen in vroeger tijd de bevolking al aan 't delven ia geweest, maar den arbeid heeft moeten staken wegens gebrek aan geschikte werktuigen. De andere weg buigt zich oostwaarts om en begint eerst langzaam te stijgen tot Kesambi, een aardig plaatsje van meest „boeren-renteniers," zou men in Friesland zeggen, maar dan gaat hij steil omhoog tot paal 19, waar de koffietuinen van de onderneming Soeban Ajam, gevonden worden. In tegenstellinsr met de tuinen op Java en die der inlanders hier, zien de tuinen er prachtig uit, vol blad, vol vrucht. Klaarblijkelijk is deze aanleg het werk van Europeanen, met zooveel zorg en overleg is alles uitgevoerd. Spoedig zien we de fabriek, waar de koffie wordt bereid, een paar opzichterswoningen, benevens een kampong van een 600 menschen, koelies van Java, die hier op contract werken. De inwoners van het district, de Redjangers, zijn hier te dun gezaaid en verdienen hun brood nog te gemakkelijk op andere wijze, om mee te werken. Ook zijn ze nog wel ietwat te trots om voor den blanda te arbeiden, gelijk de onderdanige Javaan, vervuld met veel meer eerbied als hij is voor den blanke, dan de Maleier. Mijn weg slaat links af en dra ben ik genaderd tot een andere kampong der onderneming, met 'n 400 kolies. Hier staat de administrateurswoning en is mijn toekomstig verblijf. --- NOORD-AMERIKA. 10 Februari 1901. In de couranten las ik dat men in Nederland een strengen winter beleeft. Nn, wg juist niet; maar al was 't zoo, van schaatsenrijden komt hier toch niets. Een vlakte van een pondernaat heet hier „a good place to skate" 1 (een goede plaats tot schaatsenrijden). Op 't oogenblik lig. hier een halve voet sneeuw, maar koud is 't niet. En zoo Btaat het met den winter over heel de Ver. Staten; 't kwik blijft in de nabijheid van 0. We werken hier nog alle dagen dapper in de rozen. Ze worden verkocht voor 14 dollars 't dozijn. Voor 't overige is 't hier eenzaam en doodsch; 't is om de verdienste, anders zou ik hier niet willen zgn. Als men de „lullen" (heuvels) in den omtrek beklimt, ziet men hier en daar tusschen de bosschen een z.g. olie-stellage, waarmede de wellen geboord worden. Dat is hier een wonder. Men boort een gat in den grond vaneen 1000 voet diepte, als 't om oliebronnen gaat althans. Aan de boormachine werken 2 man : een driller (boorder) en een tooldresser (stuurder). De driller krijgt 4, de andere 3 dollars per dag. Is de wel gedrild en zgn de pijpen, 6 duim breed en 20 voet lang, aan elkaar geschroefd en tot aan den bodem der wel gebracht, dan komt er een man bij die op een wagentje kannen met grisseriën aanvoert. Dit wordt gekookt, op den bodem van de wel gebracht en vervolgens ontstoken. Een krachtige ontploffing volgt, zoo sterk, dat de steenen op den rand wel 100 voet in de hoogte geworpen worden. Dit is om ruimte te maken voor de olie, dat ze naar 't midden der wel kan vloeien. We hebben, hier 3 mijlen van daan, 2 wellen, die 2000 voet diep zijn. Dat zijn geen olie- maar gaswellen. Ze leveren 130 pond gas, d. i. dezelfde kracht die een stoomketel hebben zou als de meterwijzer op 130 wees. Wi] leiden dat gas door 3-duims pijpen naar ome stoomketels; wij hebben er 4, elk van 60 paardekrachten. 't Gas vervangt natuurlijk de steenkool, we hebben maar een kraan open te zetten en een groote vlam vertoont zich onder de ketels. Oogenblikkelijk is er stoom gereed; deze wordt door pijpen in de broeikassen geleid als 't koud weer is; zoodoende bevriezen de rozen niet. Niet lang geleden las ik in de Pittsburgh Post, dat in Texas een wel gevonden is die 50,000 ton olie levert op een dag. De olie vliegt 100 voet omhoog met een straal van 6 duim breedte, 't Klinkt ongeloofelijk, maar 't is waar. Die wel is 1300 voet diep. De olie-wellen worden met door gas gedreven machines ui-gepompt. Ik ga dikwijls naar OU City. 't Is een levendig plaatsje waar drie spoorlijnen elkander kruisen, 't Heeft bijna 20,000 inwoners, waaronder vele Polen — Polakken, zooals men ze hier noemt. Deze werken meestal in de pijpfabrieken. Zij maken de country niet beter, zeggen de Amerikanen, omdat ze voor bijna niets werken, evenals de Italianen. Zondag ben ik naar de Grace Church in OH City geweest, een prachtig gebouw met 3 verdiepingen, 't Ging er ook al toe evenals in Holland, alleen zat het volk om den domino heen. Voor in de kerk is een groot orgel, daar naast zaten 10 jonge dames. Ze zongen eenige meerstemmige liederen zeer mooi. Aan al uwe lezers mijn groeten. A. SPEERSTRA van Akkrum. --- PERSNIEUWS. De Hogerhuis zaak en de politiek zgn niet te scheiden, zegt Het Volk. Wanneer dan ook van radikale zijde beweerd wordt, dat „de politiek er buiten moet blijven, beteeksnt dit eigenlijk dat de Soc. Dam. Arb. Partij er buiten moet blijven. »Asjeblieft geen p_litiek, heet het van dien kant, wetende hoe zwak men is op dat gebied. Natuurlijk neemt geen verstandig mencoh dergelijke angstkreten ernstig. De Hogerhuizen kunnen er Bleohts lij winnen, als de politieke strijd, waarin eerstdssgs het gansche volk wordt betrokken, mede aan hunne taak dienstbaar wordt gemaakt Dese gedachte maakt reeds vele burgerlgke politiekers, die in de Kamer heele heeren, maar daarin., en bar geluidjes zgn, zenuwachtig.« • * _ Nieuw Leven zegt van de Hogerhuis-zttik: »Laat het waar -ijn, dat tegenover het oordeel der rechterlijke macht, die meer_»_len onderzocht, het andere oordeel staat van eenigen, die óók onderzochten, en dat tueschen die twee oordcelen verschil is, mag men dan eicohen, dat de geheele justitie, met den Minister aan het boom, zich stillekens schikken zal raar 't oordeel der bui tenstaanden P Dat kan immers niet! Als het dien weg op moest, waar bleef dan onze geheele rechtspraak ? Daarom dunkt ons, dat men — o zeker I — wel „wonechen- mocht een volkomen vrglating, maar dat men niet moet eischen, dat een Minister zgn eigen opinie niet langer zal vastbonden.« • * • De Standaard maakt er aanmerking op, dat op de Hogerhuismeeting te Amsterdam door den heer Van Munster o.a. is gezegd, dat hjj ala anti-revolutionair den twijfel zijner party te kennen moest geven omtrent de schuld der Hogerhuizen. Dit nn dost de vraag rjjzen — schrijft De Standaard — wie daartoe aan deu heer Van Munster een mandaat gaf. Wie kon het hem gaven? Uit de aati-revolationaire pars was hem dit niet gebleken, noch nit de houding dar antirevolutionaire kamer 1- den, en evenmin hebben de antirevolutionairen zich als zoodanig op een eigen meeting uitgesproken. Heeft bg zich het recht aangematigd, namers onze partg te spreken, dan is hg verplicht lijn woord waar te maken. Nu toch heeft hij op de anti-revolationnaire partg, waartoe hg verklaart zelf te behooren, een zeer ernstige blaam gelegd. "Was het tooh waar.datdeanti-revolutionnaire partg de Hogerhuizen voor onschuldig hield, dan zou het onvergeeflijk pliohtvenuim sgn geweest, zoo ze niet uit alle hoeken des lands en met doortastende wilskraoht voor hun invrjj heidstelling ware opgekomen. Ea nu mag tooh.gevraagd, of het van oerbesef getuigt, zoo men op de vergadering van een andera politieke partg, zijn eigen partg, «onder recht of reden, aan zulk een blaam waagt." » * * Geen partg bereidt zich ioo ijverig op de komende verkiezingen voor, als de sociaaldemocraten. Het katholieke blad Het Centrum zegt er van: »Kiet kwaad is het gezien, met da candidaatstelling reeds vroegtijdig een begin te maken. De kiezers worden aldus aan de namen der candidaten gewend, ze krijgen een bekenden, Imsst familiaren klank, en dit wint licht eenige stemmen. Bovendien zorgen de candidaten wel, dat tij ook op andere wijze voeling kr{jgen met het district en strooien zij onvermoeid bet zasd hunner beginselen nit. De knest van propageeren verstaan de sooiali.ten opparbett. Het „onbekend maakt onbemind" is op hen nimmer van toepassing." • * . Van de aanstaande Kamer-verkiezingen, voor zoover de sociaaldemocratische candidaten daarbij betrokken zgn, schrijft Het Volk: „Men tal waarschijnlijk trachten (in Tietjerksteradeel) Troelstra een beentje te lichten met behulp van ds. Talma, den nieuwen leider van Patrimonium, die toch ook verdacht wordt van socialistische sympathieën. In Veendam zal men waarschijnlijk pogen den zeer vooruitstrevend doenden dr. Bos op de plaats van Schaper te zetten; in Enschede wil men den „grooten leider" der katholieke demokratie zelf, dr. Schaepman, kandideeren tegenover Van Kol, en in Amsterdam 111 poogt men de verkiezing van Polak te verhinderen door hem mr. Zadok van den Bergh als knuppeltje tusschen de beenen te werpen ; overal zet men de vooruitstrevende elementen tegen ons voorop". * De Maasbode neemt het volgende ingezonden schrijven van den heer dr. Henri W. A. _§_.. Nuijens op: De Tweede Kamer staat op 't doode punt. De scoialisten z_jn tegen de legerwetten van Minis ter Eland; bijgevolg, katholieken en antirevolutionnairen hebben de beslissing in handen. Duizend keer liever kies ik een tegenstander, die ons van die gehate legerwetten afhelpt, dan een roomsohe of anti-revolutionnair, die voor persoonlijken dienstplicht stemde en ons thans van ome geheele persoonlgke vrijheid zal berooven door de nieuwe legerwetten aan te nemen. Degene, die in de loting vallen, mogen wel den dag vloeken, waarop de Tweede Kamer een Eland steunde in plaats van hem van het kussen te werpen door te weigeren zulke voor het volk noodlottige wetten er door te halen. Ik hoop, dat duizenden ia dea lande denken als ik. --- Belasting van Kamerleden. Op het aanstaand congres der Soc. Dem. Arbs. Partg zal in behandeling komen een voorstel van M. Viersma, luidende: leder afgevaardigde is verplicht, f 100 in 't verkiezingsfonds te storten. --- In zijn toelichting zegt de voorsteller: „Gesteld, dat een verkiezing per district f 500 kost, ioo zou de afgevaardigd? in de vier jaar de kosten op f 100 na vergoeden, dan was ds uitgaaf ran fond* en kiesvereeniging gering, waren de eenmaal gewonnen zetels niet kostbaar, en kon er in ds andere districten b. v. door verspreiding van manifesten en verkiesingabladen sterker worden gewerkt." Mr. Troelstra merkt hiertegen op: De extra belasting van Kamarleden is onmogelijk, daar een Kamerlid, die zich verbindt, om een zekere som als zoodanig te betalen, bjj de aanvaarding zjjner bitrekking den zuiveringseed niet zon knnnen afleggen. Deze eed nl bevat dat de gekozene ter wille zijner verkiezing geen giften of gaven beloofd of gegeven heeft, onder wat naam of voorwe: ds? 1 ook. Ook zou het onrechtvaardig zgn, alleen Kamerleden tot betaling van f 100 per jaar te verplichten en personen, die met arbeid buiten de partij f 2000 of meer verdienen, in dit opzicht vrij te laten. Evenmin kon mr. T. het billjjk vinden, dat een Kamerlid pertoanlgk bjj na zijne gebeele verkiezing zou moeten bekostigen. Dio verkiezing is partijzaak --- Van Frieschen Bodem. 't „Voornaamste" op de Heerenveensche markt waren Zaterdag de nuchtere kalveren. Maar och arme „voornamen," zooals ze daar op en over elkaar lagen op de stoepen voor de herbergen bij tic hoofdbrug! 't Was alles ril en tril en lil. Waarlijk, wie als nuchter kalf ter wereld komt, heeft niet het beste deel gekregen, al waren de schaapjes, die men vroeger in grooten getale om en bij het logement „de Zon" zag „hangen," ook niet te benijden. Daar was voortijds de vlepschmarkt. Maar ik keer tot mijn kalvertjes terug, voor welke het woord erbarmen niet geschreven schijnt en die voor zes gulden a drie rijksdaalders „niet harct weggingen" met hun gebonden pooten. Ze laten zich evenwel niet in vrijheid dresseeren en met ongebonden kalveren valt kwalijk huis te houden. Een vrachtrijder, die er zijn kar mee overlaadde en nog vrachtkorven boven op deze levende waar plaatste, kreeg proces, omdat de politie er anders over dacht dan bij, hoe men een dier te behandelen hebbe. Dat verschil van opinie leidde bij twee jonggehuwden te Kootstertille tot andere gevolgen. Hij liep de deur uit en zij deed het ook, en ieder hunner zocht de ouderlijke woning weder op. Na 'n tijdje wilde h ij de meubels uit het verlaten huis halen, doch haar vrienden stonden hem af te wachten en verdedigden de „tilbare have" zóó beleidvol, dat de aanvaller op de vlucht sloeg. Minder dapper dan een spreeuw te Bergum, die dezer dagen, terwijl de sneeuw nog op de pannen lag, met waren spreeuwenmoed 'n eitje lei. En wat te zeggen van 'n echtpaar te Peins? Daar was er, daar was er 'n echtpaar, o, wee, De ooievaar bracht hun vier tweelingen mee; Wel niet tegelijk, maar toch scheelde 't niet veel: Vier stamhouders werden in één jaar hun deel en die vier heeren zullen dientengevolge dit jaar tegelijk moeten loten. Dit is wel een bijzonder geval. Te Sexbierum is de oud-strijder Biemer Metz overleden in den ouderdom van 88 jaar. Hij heeft in 1830 de Belgen bijna mee overwonnen. En de vereenigde timmerknechts te Leeuwarden, zullen ze 't pleit eindelijk geheel winnen ? Ze zetten in elk geval door en hebben besloten om aan de vereenigde patroons den eisch te stellen, dat deze hün gepubliceerde voorwaarden vóór 8 Maart zullen herroepen. Gebeurt dit niet, dan stellen ze de patroons aansprakelijk voor de gevolgen. Ook deelen ze mede, vanaf 1 April den 12-urigen arbeidsdag en 'n standaard-loon van 18 et. per uur ingevoerd te willen zien. Als de visschers aan onze noordelijke kust, die nu pas weer hun bedrijf opgevat hebben, ook eens 'n paar soortgelijke eischen stelden aan hun werkgeefster, de zee ? Maar zoo ver zullen ze niet gaan, blij als ze zijn, dat de open watervloed althans weer de kans biedt, iets te verdienen. We hebben nog meer verheugenis te melden. Zoo van de wielrijders, voor wie het wielerpad, dat aangelegd wordt van Leeuwarden naar Heeren v e e n, zal worj den doorgetrokken naar de Overijselsche grens; zoo van de leden van den Bond van Christelijke Harmonie- en Fanfare-corpsen, nu ze weten dat hun Festival dit jaar zal plaats hebben in de maand Augustus te Oranjewoud; zoo van de zeeschippers, nu er ook te Lemmer een storm-waarschuwingsdienst is ingericht. En eindelijk : van ons zelven, nu de open vaart ons hoop geeft, dat de asch- en vuilnisbelt aan de Molenwijk, waarop we den heelen winter een schoonen aanblik hadden, eindelijk eens zal worden weggeruimd, al was het met „stille bel," zooals nu bij het spoor is ingevoerd. De zoogenaamde „eerste bel" als sein voor kaartjesnemen zal n.l. niet meer luiden en een Pietersbierumer luidde er ook geen klok van toen hij een braadpan met tien pond spek stilletjes bij een boer uit het stookhok haalde en den volgenden avond, op dezelfde, geheimzinnige wijze, wel de pan, maar niet den inhoud terugbracht. De man zal ook wel niet zoon goed jaar gehad hebben als de gemeente Harlingen, die ongehinderd ƒ 5000 heeft kunnen aflossen van hare schuld. De Raad van Smallingerland heeft op de begrooting f 100 uitgetrokken voor schoolvoeding en schoeisel. --- Engelsche Botermarkt. LONDEN, 2 Maart, 1901. De boterhandel is hier deze week zeer flauw geweest en er werd vrg algemeen 112/—voor fijnste Deensche genomen om nit te verkoopen. Met Copenhagen 3 kronen naar beneden, biedt men heden a.s. week komende aan tegen 110/— 112/-. De hoogste prgs voor fijnste Coloniale is 106 geweest met fijne soorten tegen 98/ — 102/—. Aanvoerders zijn allen zeer gedrukt en willen gaarne nitverkoopen, doch de vraag is zeer gering. Eenige fijne partijen Amerikaansche brengen 94/— 98/— op, terwgl ondersoorten tot 74/— een Aanwen afzet vinden. Russische en Siberische boter bedingen tot 102/— met middelmatige soorten 88/— 94/—. Friesche boter komt hier nog zeer weinig. Gisteren bracht de Harlinger boot nog 8 vaten en 45 vaatjes, de kistjes fresh rolls buitengesloten. De laatste bedingen 12/3— a 12/9—, de Creameries 110/—. Wjj hebben hier deze week zeer mild weer gehad met thermometer over de 50 graden. '«WILLIAM. --- Boterichten uit Engeland en Schotland van 25 Febr. tot en met 2 Mrt. 1901. De markten waren weder zeer slecht. De oorzaak hiervan is, dat lagere prijzen worden verwacht en de koopers dientengevolge slechts het hoog noodige inkoopen. De aanvoeren beginnen reeds flink te winnen. Te Manchester betaalde men voor de beste kwaliteiten 114/— en bleef een klein deel onverkocht. Te Birmingham besteedde men voor de fijnste soorten 113/— en bleef veel over. Denzelfden prijs brachten de beste partijtjes te New-Castle op. Ook hier vond een groot deal geen koopers. Te Glasgow besteedde men 116/— voor de fijnste kwaliteiten en kon niet alles worden opgeruimd. Te Leith werd voor de beste soorten 115/— betaald. Te Huil was de prijs 114/—. Friesehe boter bracht 110/— op, evenals de vorige week. HENRY. --- Een predikant mee ep commande. LEEUWARDEN, 2 Maart. Voor ons stond een jonge man, donker van uiterlijk, met vriendelgk gelaat, waarover nu-en-dan een lach gleed, als zonnelicht of droefenis toog, als een schaduw. Hij had van beide beleefd onder de Boeren op het oorlogsveld — diepe smart en groote vreugde; bjj het herdenken der smart weende bjj, bij het weergevoelen dar vreugde schitterden zijn oogen en glansde zijn aangezicht. En hij sprak, met groote snelheid en zeer mooi, van het lijden en strijden der Afrikaners — sprak ruim twee uren lang: het publiek hing aan zgn lippen, weende en was vroolgk met hem. Deze jonge man was ds. H. v. Broekhuizen, predikant te Pretoria, die zgn land had moeten verlaten, omdat de Engelsohen hem voor de keuze stelden: naar Europa of naar Ceylon. Ea daarom was hij maar eventjes naar Europa gegaan. En de Leeuwarders zullen bigde zjjn, kennis te hebben gemaakt met dezen beminneljjken prediker die een held was onder de helden — niet alleen een spreker, maar ook een dader des woords; iemand, die zoo uitstekend zjjn plicht heeft gedaan, dat dè Engelscheu hem als een der gevaarlgkste personen voor hunne zaak besohouwden. Na een kort, doch welsprekend gebed — waarin iets lag van het vurig smeeken der Heilssoldaten — begon di. Broekhuizen met te vertellen dat hij een Fries was van geboorte (we meenen, dat bij 't dorpje Oosterwierum noemde); bg bracht zijn kinderjaren door in den Vrjjstaat, waa» zn vader predikant was, en ging later naar de Transvaal De republiek was vóór den oorlog zeer verdeeld • de verschillende partgen zaten elkaar dikwijls in de wielen (in Nederland al niet beter, zooals Spr. in een paar dagen tgds kon opmerken) en dit gaf Engeland een schoone gelegenheid, om daar tusschen te wroeten. Toch behoefde niemand te denken, dat de verschillende partijen het welznn des vaderlands niet op het hart hadden. Vóór dezen oorlog gevoelde Spr. groot respect voor de Engelsohen, maar hij had ze nu leeren kennen als de grootste huiohelaars, die bestaan Vervolgens ging hg de feiten nog eens na, die tot den tegenwoordigen verwoesting-krgg hadden geleid en zeide o.a. van president Steyn: „Hg heeft veel voor ons gedaan — een prachtige figuur een waar man; O, we »ijn zoo dankbaar voor president Steyn !- En de Vrgstater_; ? Za zeiden ten laatste, toen Oom Paul al het mogelijke had gedaan • „President Kruger moet niet meer toegeven of w« doen niet mee." Het was een ongeluk geweest dat de spoorwegen van den Vrijstaat zich in En! gelsche handen bevosden ; daardoor werd het ver I°% „T'c. be,emmerd- Daarentegen zou men de" ÏÏÏwtm PSr___3' Vd9 •" S«endiehaa? toeicwam. „Z3 heeft alles voor ons opgeofferd» zei Spr. » Waarom de Kaapkolonie niet was opgestaanP Spr. kende de Kaapkolonie zoogoed; ze was met hart en ziel voor de burgers, dit wist hg. Maar ze kon niet opstaan zonder wapens Als De Wet zei; „Hier is een geweer, schiet 1" dan zou de Kaapkolonist meegaan. Men was hier in Eurova met billgk m zgn oordeel over de Kaap. Eurova liet de Armeniërs vermoorden en durfde toch te vragen : „Waarom staat de Kaapkolonie niet on _"• Zoodra zg wapens had zou zg opstaan, ofschoon de Transvaal het niet verdiend had, daar «ij de kolon!ers steeds met wantrouwen had behandeld __« A^-"■*---■-J^-w De «aak der inboorlingen. Al wat er verteld wSrI ïT !pr' yoor *rOTe IeiWe->«- Maar de Heere beware de arme Kaffers voor de re*eerin_r RLa£:gelrdl üpr-_™t6ldß -«-«-K Modessa, hoc ze dronken neerlagen in de .traten van Kaapstad, terwgl i„ Transvaal en de Ksff-r geen drank krggt en zich met veraengt met het blanke ras. De Kaffer «raat er vooruit, wordt rijk. Engeland zei ook: cijdoet mets voor de «erding. Een volkomen leu|en. In den Vrystaat arbeiddan onder hen 54 zendelingen en cok in Transvaal ging het zendingswerk fijn gang. Ksffarmishandelingen werden gestraft en 'de inboorlingen waren de vrienden der Boeren. Daarentegen la.kt e Spr. het optreden dar Engelsohen in Basuto land en elders; ook wapenden zg de Kaf fers, om Transvaalsche vrouwen en kitdaren te rooven en te mishandelen. Na deze inleiding gingen we op oommand o. Eerst naar Dunde e, Ladysmith enz. En met waren humor schetste Spr. ons het leven in 'tveU waaide Boeren vjif „achten lagen in modder en _Xn op zeer primitieve wg«e vleesch braadden en £.<.__ Engelschen staken. Hg sprak met weinig lof van generaa. Erasmus, die absolnut niks deed. En welke mooie kaarten van Transvaal de Engelsohen bg hun vlucht achterlieten I Ze wistenTteS üi .fl78n _?■' ï" 8P_/ Die kaarten »"*« ™«-'»6 en 97. Dus, toaii koesterde de vgard reeds het plan, het Boerenland in te palmen. Ook had men br.LT' wennil«kt met h6t le,en «■ «S«P?'JLTtPZ nU °P We* naar -™orist\ schreef een Khaki, . . . „maar als men eenmaal ?£_ v-r-getlan heeJft' T6r«o6t ™n -*<-»- «*oo--'- Dat kwam «eker, omdat we zoo leelgk onder den modder zaten, meetde Spr. Doch treurig was het aanschouwen vandeeew-° slachtoffers van Chamberlains politiek. Daarl«*e-> naast elkaar zeven en dertig lijken van Enw-lwhen, onder wie twee officieren, Bg een de«r »* w» prachtige herdershond ter neer; hg had zgn meester niet verlaten. Spr. reikte het dier een stuk brcod toe — hg bromde. Eindelgk at de hond het brood en was toen door Spr. meegenomen. Met veel weemoed herinnerde Spr. «ich zgne vrienden, die in den strijd gevallen waren, oa. een aardige, goede jongen uit Pretoria, die ook op de Zondagschool ging Hg had zn moeder riet zoo lang gesmeekt, om mee te mogen optrekken, tot ze zeide: „ga, mgn toon 1" Ea een der eersten, die viel, was hij — stervende met «gn bgbeltje in de hand Van Christiaan de Wet zei Spr.: hg is een typische boer, heeft geen gouden medailles, maar een goed hoofd, een helder hoofd en, ziet u, dat is een goede taak. Hg komt uit Heilbron. Zgn broar Piet ken ik ook goed; die was slachter te Pretoria Piet heeft eenmaal een leetgk pak slaag gebad van zn broer Christiaan — het was me te erg. De generaal joeg Piet en anderen met zweepslagen in hun positie terug; het ging links-rechts. Nu is Piet vredesgezant, dooh hij «al 't nimmer wagen, weer bg Christiaan te komen. Op een Zondagmorgen had Spr. bg Ladytmith met den rug tegen de kanonnen staan preken; zoo moest hg het evangelie brengen aan de Boeren, allen gewapend. Den volgenden morgen om drie nnr werd geroepen: „Burger ! opstaan ; die Engelschman trek binnen!" Er volgde een van de vreeselgkste gevechten: tegenover acht kanonnen van de Boeren (incluis Long Torn) stonden 80 Engelscbe stukke.-. Het bommenvuur was verschrikkelijk. Dooh na een paar uur was alle vrees geweken; de eenige gedachte was: de vgand 1 Van het niet nemen van Ladysmith na de vluoht der Engelschen gaf Spr. twee redenen (volgens hem de eenige): 10. het plan van generaal Joubert werd niet uitgevoerd; 20. onze generaals waren niet gewoon, met 5000 man te vechten. Piet Joubert was een echte patriot. Hg mecht tiet «oo bekwaam en zoo dapper zgn geweest, als in zgn jonge jaren — tooh Goddack ! dat de Boeren hem bezaten. Hg verdiende aller hoogachting; niemacd mcobt hem neerhalen. Eerbied voor zgn plannen ! Waren die uitgevoerd, het zou nooit zoo ver gekomen zgn. O * * Na eenige minuten pauze geleidde Spr. ons naar Colesberg, waar zioh ook een gedeelte zijner gemeente bevond. Hg sloot zioh aan bg het commando van generaal De Ia Bey. Een onverzettelgk man. De kranten beweerden, dat generaal Botha zioh had overgegeven. Spr. geloofde het niet, dooh wat gebeurde, generaal De la Bey zou zioh niet overgeven; bg zou vechten, zoolang er nog vgf mannen bg hem waren. Hg moest met 800 man een streek verdedigen, die vier nur te paard lang was. Nooit had Spr. hem stil «ien ritten : deze generaal vocht van den morgen tot den avond en had met tien man wonderen gedaan. Tusschen hem en generaal Schoeman hannonieerde 't niet en de verhouding werd op 't laatst zoo gespannen, dat laatstgenoemde bgsa klop had gekregen. Ganeraal Schoeman was te voorzichtig, banje bang voor de kogels. Spr. was een heelen tgd bg De la Bey gebleven en had daar eenmaal gepreekt onder een waren bommenregen, zoodat hg meer op da bommen lette dan op zgn gemeente. Spr. geraakte ten laatste geheel in de war en was big, dat hg amen I kon /eggen. Vandaar naar Cronjé bg Magersfontein. Die was zeer zeker der Boeren dapperste generaal, doch in groote fout was, dat bg de Engelschen te diep minachtte. Hg wilde het niet gelooven, dat de vgand hem omsingeld had. Veertien dagen voor de omsingeling was Spr. naar Pretoria teruggeroepen, van waar hg naar Mafekir.g ging. Hier veerde gener.al Snijman het bevel — een goed man, maar onbekwaam. Door gebrek aan samenwerking was MafeJang riet genomen. Spr. ontving] daar het talegram van President Kruger: „Bid, dominé I Oeneraal Cronjé omsingeld." En Spr. had dagelgks gebeden, steeds deze wooidan : „Verlaat niet, wat uw hand begon, „O Levensbron l „Wil bijstand zenden.* Na de overgave moest Spr. te Pretoria preeken. Nooit had hg da gemeente zoo moedeloos gezien. Doch met nienwen moed keerde ze weer huiswaarts. Toen weer het veld in, op verkenning naar Bloemfontein, waar Spr. een veertien dagen rondzwalkte met den dapperen kapitein Theron (ze zeggen, dat hg gesneuveld is) die het dapperste stuk van den geheelen oorlog uithaalde, door een brief van generaal De Wet in het lager van Cronjé te brengen, dwars door de Engelsche liniëa heen, niettegenstaande deze da waohten ver driedabbeld hadden. Hg zwom oa door de rivier en kroop naakt door het gras, zoodat de waohten hem voor een hond aanzagen. Zoolang moest hg kru'pen tot zgne knieën octvleesoht waren. Vervolgens was Spr. burgers op gaan oommandee-en — eenige dagen lang, om eindelgk te Majuba te versobij oen, waar de Boeren moeielgke tgden doorleefden. Za wilden naar huis, toen Johannesburg was ingenomen. En het is moeiel ijk een boer, die caar huis wil, te keeren. Met de komst van Botha, begin Juni, ontstond een betere geest. Nadat Pretoria was bezet, ontving Spr bericht van ds. Botman, om spoedig thuis te komen, daar in moeder ernstig ongesteld was. Gelukkig herstelde zg spoedig. Spr. bracht de vrouwen te Pretoria de groeten van hunne mannen in het veld. En wat antwoordden ze? „"We willen onze mannen nog niet weer thuis, de Engelschen moeten hier eerst weer vandaan" Op een morgen werd Spr. tg een Engelschen e ffloier geroepen, die hem verzocht te zweren, geen bulp meer te «uilen verleenen aan de Boeren van beide republieken. Spr. weigerde en werd tusschen twee vuile khakis in naar de gevangenis gebracht. Verschrikkelijk vuil waren die mensohen. Ea nog zeer sleoht thnis te Pretoria, zoodat Spr. hun de gevangenis moest wgzen. Ten slotte was hij weer ontslagen op belofte, de politiek buiten zgn preeken te honden. De eerste maal, dat hg weer voor nja gemeente optrad, was de kerk stampvol. Natunrlgk — een predikant in da gevangenis, dat gebeurde niet alle dagen Alles wat Spr. toen zei — ook zgn gebad en hg bad voor president Kruger — werd opgeschreven en naar aanleiding daarvan besloot lord Bobbtrts, domicé naar een ander land te zenden. Later kreeg Spr. bericht, dat bij kon blijven, dooh het slot werd: naar Ceylon of Europa ? Toen Spr. in den kolenwagen stapte, die hem naar Kaapstad zou brengen en zgn oude moeder, van wie hg afscheid nam, zeer huilde, stonden de tommy's daar bg te lachen. Dooh een Engel eh officier vroeg hem te spreken en zei: „ik schaam me voor mgn eigen natie: het stuit me zeer tegen de borst, wat u wordt aangedaan. Ook ik heb een oude moeder, in Engeland; het zal me een eer zgn, als ik wat voor de uwe kan doen". Ten slotte hing Spr. nog een levendige sohilderij op van al de ellende, die thans in de republieken wordt geleden, deed nogmaals een beroep op de beurs zgner toehoorders en eindigde, onder groote ontroering, met de verzekering, dat de Boeren zioh nooit, neen nooit onder de Engelsche tyranniezouden neergeven. En moesten za ditmaal hunne onafhankelgkheid verliexen, dan zou er in elk geval na korte jaren een gelegenheid komen, dat de kamp zou worden hervat. "Wie dan de zege zou behalen, kon niet twgfelachtig tgn. Met diepen eerbied hcorde de vergadering die laatste schoone woorden aan. Dat „ucoit, neen nooit!" klonk zoo zeker, zoo bet-list, dat ieder gevoelde «gn groote, heilige beteeketis. Hier sprak niet alleen ds Van Broekhuizen, hier sprak door hem de kern der Boeren-helde_matie. ---