Terstondf gevraagdl een Verversknecht, 3 a 4 jaar bij 't vak of een vergevorderd leerling, bij I. v.d. WAL, Rotsterhaule. W WESTRA, bakker te Langweer, vraagt • terstond een flinke Bakkersknecht. Provinciale Staten. De 5 altredende Leden: J. F. ENGELMAN, J. Tl. v.d. MEULEN, F. J. OOSTERBAAN, Mr.ïl.W.deßLOCQvan SCHELTINGA, Mr. .1 SICKENGA, worden bij de herstemming op a.s. Woensdag dringend aanbevolen ; zij hebben de vele jaren dat zij lid van dc Staten'waren getoond, de belangen der Provincie te kunnen en willen behartigen. De Kiesvereeniging „De Grondwet : J. BENT, Voorz. ______ F. BARTOLOTTI RIJNDERS, Secr. __)E KIESVEREENIGING OUDESCHOOT c. a. beveelt den Kiezers ten zeerste aan Woensdag 19 juii allen ter gtembus te komen, op dat tot LEDEN der PROV. STATEN gekozen Avorden. J. P. ENGELMAN. Ï2r- W. de BLOCQvanSCHELTINGA. Mr. J- SICKENGA. J. H. v.d. MEULEN. F. J. OOSTERBAAN. Bii de eers^?11 af*red-nden. Lft n°? nitUle ï bc' dtaroma h" ££ Srii„gr b 6" Daarom veizuinie niemand nu zijn plicht. . 't BESTUUR- Koopt en Gebruikt T_ G. de Vries' Meubelpolitoer. __ar- t jpm - Ze is de b-ste. WW LET OP DEN NAA3L ________!, G. DE VRIES, STIENS. e De gezamenlijke Verveners STEENWIJK, STEEMWIJKEBWOLD & OLDEMARKT hebben besloten bij gunstige weergesteldne-d den prijs der turf met f I,— per roede te verhoogen. . De gezamenlijke Verveners. Opgericht in 1870 B. LAMMERS te Drachten. Fabrikant van BLIKSEMAFLEIDERS beveel' zich aan voor het leveren, plaatsen, inspecteeren en herstellen van alle soorten Bliksemafleiders. Prachtige keuze Pendules en Klokken. Concurreerende prijzen. SUST RING, Grootzand 72 en 73 SNEEK. 30 cents! 30 cents! — De fijnste dubbele — Likeuren zonder alcohol Vpri,,l u per flesch, 15 ets. per halve fl. verkrijgbaar bij den heer A w ZANSÏKA! -__ HEERENVEEN-. zijn de fijnste likeuren Avelke tot _____ nQg toe in den handel zijn gebracht. Vanaf heden ook verkrijgbaar: gesmolten Bladreuzel, m "Usjes van 5 jiond. Eigen smelterij. Prima kAvaliteit. ______ Gebr. SMII.DE. |J f% ffe || NEUS-, KEEL- en OORARTS, uUUN. niet vóór Januari 1902 weder te consulteeren. JOHAN RUEB, Tandarts" Wieuwestad G No m. r^r.1U<"lï>' is den len en 3»; 85 ,LEEUWARDEN, maand (6 en 20 Juli) atei*daBf van iedere Ifi Uftltlhalftwee to* half vier, U " TCï_ïA& co^uiteeren, Te Sneek e ken DiotdacP - gaat nog een stapje verder dnJven kan Het verneemt uit Den Haag, dat me„ , officieus zou bebben vernomen door uT ' mir komst van den Nederland ■ e t™»?? Pretoria, dat Engeiand geneigd zou zi?n te afhankelijkheid aan de Boeren tee té staan op voorwaarde van Kruger's aftreden HpJ nieuwe bewind over Transeaal zou Avorden gevoerd door Bolha, Sleijn of de Wel. Het noorden van Transvaal met inbegrip deigoudmijnen zou aan Engeland worden afgegtaan. Het onafhankelijk gedeelte van Transvaal zou vereenigd worden met den Oranje- Vrijstaat. Mevrouw Botha zou in opdracht hebben om Kruger --- deze oplossing aan oe naiiu te uocii. Maar nu wordt het tijd, dat wij ook een woordje meespreken, zegt de ZV. til. Ct. Welnu, we zijn iv staat gesteld om mede te deden, dat al die Brusselsche berichten praatjes zijn en niets dan praatjes. Zoodat nu ieder Aveer mag gelooven wat hij wil : aan vrede of aan oorlog. Dat het nog geen vrede is, blijkt uit de ambtelijke verliezenlijst, welke Zaterdag vermeldde, dat er Weer 2 Engelsche officieren en 24 soldaten op verschillende plaatsen gesneuveld zijn, een dozijn man geAvoiid en vijftien man den Boeren als gevangenen in banden gevallen. En Kitchener seint denzelfden dag, dat m 't noordoosten van den Vrijstaat, bij Vrede, (ironische naam !) allerbloedigst gevochten is met een Boerenmacht onder de Wet. Er werd een convooi vermeestert, bestaande uit 71 wagens met lading, 1001) geweerpatronen, 4000 stuks vee en 45 gevangenen. Deze overwinning werd echter duur betaald. Aan Engelsche zijde sneuvelden 3 officieren en 17 soldaten, en werden gewond 1 officier en 24 soldaten. De Boeren hadden 17 dooden en 3 gewonden. Het telegram van Kitchener is wat duister gesteld. Men moet er zelfs naar raden of de Engelschen dan wel de Boeren een convooi hebben buit gemaakt. De omstandigheid alleen, dat de Boeren hun dooden en gewonden op het slagveld achterlieten, doet ons het eerste gissen. Maar aan den anderen kant is het --- opvallend, dat niet dc Engelschen, maar tle Boerende aanvallers waren en dan mag men toch aannemen, dat deze bun convooi niet meesleepen tot onder 't bereik van den vijand. Ook is veelzeggend de zin, dat de Engelsche colonne Kroonstud wist te bereiken, zoodat men onwillekeurig aan een vlucht moet denken, terwijl de omstandigheid, dat dit zoo belangrijke gevecht reeds 6 Juni heeft plaats gehad en Kitchener er pas 15 Juni melding van maakt, ons buitendien nog sterk het vermoeden geeft, dat. we hier veeleer met een zoo goed mogelijk vergulde Engelsche neder laag dan met een overwinning hebben te doen. Een tweede telegram van Ailchcncr, eveneens Zaterdag afgezonden, erkent, dat de Engelseben in de buurt van Middelburg (Kaapkolonie) een --- zeer verschrikkelijke nederlaag: hebben geleden. Dit is j.l. Woensdag gebeurd. 'n 250 Engelschen Averden door een Boereninaclit overvallen en totaal verslagen. Er siieuAcklcn 2 officieren en 16 soldaten ; 4 officieren en 08 soldaten Averden gewond ; 2 officieren en 50 man wisten nog te ontkomen, doch al de anderen, ('n 140 man) werden gevangen genomen, van wapenen, ammunitie en kleeren ontlast en toen Aveer vrijgelaten. Ook veroverden de Boeren twee poniponikanonnen. We willen maar zeggen : 't heeft er nog niet vee! van, dat French de Boeren terug drijft ml de kolonie. Hij zal zelf hebben on te pas s'o, want het zijn krasse stukjes, die de Boeren er vertoonen. --- Transvalia. Ken Ehsrelsch officier, pas uit Zuid- Afrika terug, is te Londen komen vertellen, dat hij met eigen oo:-,ren „Tante Sauna" (de echtgenoote van Paul Kruger) te Pretoria heeft gezien, zittende met kippen op de markt, om in baar onderhoud te voorzien-. Win 't niet gelooven wil, krijgt het niet dezen officier te kwaad. Mevrouw Botha en pres. Kruger heb ben in Den Haag 'n onderhoud gehad dat tAvec uur duurde. „Is 't slechts 'n beleefdheids-visite geAvcest of schuilt er meer achter?" Dat vroeg een liaagsch journalist aan den heer Fisher, mevrouw Botha's secretaris, maar bij het niks geantwoord nie ! — Al heeft Kitchener 50,000 man versche troepen en duizenden versch aangevoerde paarden gekregen, al volgt hij, door schade en schande wijs geworden, 'n nieuwe tactiek, toch hoeft hij geen succes van eenige beteekenis gehad, zegt de correspond. der N. Hl. Cl. te Pretoria onder dagteekening van 6 April. Er ligt — schrijft hij verder — zooveel geheimzinnigs in alles wat bekend gemaakt wordt, dat wij zeer terecht veel in ons voordeel mogen uitleggen, Als 't waar is dat de Wet de eenige is die de lui weerhoudt on) zich over te geven, waarom dan niet 200,000 man geconcentreerd om hem gevangen te nemen? Maar als 't waar is dat de nieuAve 50,000 man met de grootste moeite zijn verkregen, dan weten we ook dat nieuwe versche troepen niet meer te krijgen zijn, terwijl elke maand ruim 2000 Engelschen buiten gevecht stelt, door verwonding of ziekte ! — Dc Engelschman John Mofley zei iv een politieke rede te Montrose, onder luide toejuichingen van het publiek: „Zijt gij stoffelijk sterker geAvorden van den oorlog in Zuid-Afrika f Neen? keen. Is uw zedelijk prestige hooger? Neen. Eerbiedigen vreemde naties u meer? Lord Salisbury zelf heeft u gezegd dat de regeeringen vrij welwillend zijn, maar dat de volken een afkeer van u hebben. Vreezen zij K-MUeel'? Zie naar wat er in Vhina gebeurt. ■K-Vjk ook naar de Vereenigde Staten, uav stamverwanten. Zij die ons haatten, haten ons nog Grger" $ die van °»s bielden, treuren. Zij k °iUS bemiud «och gehaat hebben, staan verbaasd over ons gebrek aan oordcel, over ons gebrek aan begrip van afmetingen toen wij ons in zoon groote onderneming stortten om zoon klein doel, dat men met andere middelen had kunnen bereiken. Zij zeggen dat als gij het oordeel van de geschiedenis vooraf wilt kennen en het oordeel van het nageslacht, gij moet zien naar de naties die er buiten staan. Gij kunt dat doen in Europa en Amerika beide. En naar de algemeene opvatting, zoo goed als naar de mve en mijne, is deze oorlog te veroordeelen." --- Korte Mededeelingen. — B ijDelft is'n meisjevan'n stoomboot in 't kanaal gevallen en verdronken. - 'n Schoenmaker te Brcskens (Zeetand) prikte zich met een els in dc band en proü daarbij zoo hevig, dat hij overleed. van '»eiiJ'''.ï'm/ W.-B.) viel in de schuur Een 4-jari" , >0|'we 'n dorschmachine om gedood. aeiS]e raakte er onder en wer- Te Rotterdam st- • , * over 'n petroleumsteik e*d en di e n st• iel en bare kleediniTinl!' vvaaidüol' d't omge uren later1 overleed zit ,aakte. Eeni brandwonden. aan cle bekomen — De Staatsspoorwe_r«« i in 1900 aan winst opgebracht ƒ « Wi S-J.1.3? In de staatskas vloeit hiervan / 217 é£ r«H Overige blijft aan de maatschappij' tot uit keering van dividend aan de aandeelhouders, etc. — Een paar jongens in de Mardixstraat te Amsterdam hadden een kat gekweld. De eigenaar van de kat meende, dat een meisje het gedaan had, liep haar achterna en gaf haar zulk een geAveldigen slag. dat zij neerviel en kort daarna overleed. — De Amerikaansche consul te Weeven geeft hoog op van het nut van veen, niet alleen als bij de tegenwoordig hooge steenkoolprijzen, maar verwacht vooral succes van het z.g. turfhout dat in blokken geperst zeer doelmatig gebezigd kan worden voor plaveisel, dwarsliggers, enz. Dit turfhout heelt boAen gewoon hout de merkwaardige eigenschap, dat naarmate het vochtiger wordt, llet ui hardheid en sterkte toeneemt. Waft,.^peJdu.re'n der uitgevoerde artikelen 1 '.'' ~" millioen lacer was. aten t"?m ,v .fdse' dus voor de in den laatmet dl! .elkells eel'oorde bewering dat het gaat EnBel«chen handel hard achteruit Te Linde (Gcldl.) is iemand door den spoortrein overreden en gedood. B ij Parijs heefteen o n t p 1 o f f i n ir plaats gehad in 'n patronen-fabriek. Er zijn 15 dooden en 18 gewonden. O p Oudeja a r s d a g waren er 2,500.,207 mannen en 2,618,788 vrouwen in ons vaderland. Totaal dus 5,179,055 inwoners. In 1900 hadden er in Nederland 70,644 meer geboorten dan sterfgevallen plaats. Er zijn 4 gemeenten met meer dan 100,000 zielen, 20 met een bevolking van 20,000 tot 100,000; 179 niet oen bevolking van 5000 tot 20,000 en 918 gemeenten met een bevolking beneden 5000 zielen. Londen heeft thans 4,536,063 inwoners. --- Over den Stichter van Coopersburg. Hwer hat dy jonge det wei f Die vraag Avordt in 't dagclijksch leven meermalen gehoord. In Avelke gevallen behoeft geen nadere aanduiding. leder kent ze wel. Wij stelden een soortgelijke vraag aan den ouden heer Kuipers, met het oog op zijn zoon Folkert, den burgerjongen van Akkrum, die als eertijds Tjerk Hiddes, den boerenzoon van Sexbierum, tot admiraal Avist op te klimmen. Maar dan op ander terrein. Niet in den oorlog, maar in den handel. Dit doet er minder toe. Wij willen maar zeggen: Beider levensloop en succes gaat parallel. Van den platten grond zijn ze den berg opgegaan en 't lot is hun gunstig geweest. Ze hot toppunt bereikt. Van nummer laatst zijn ze opgeklommen tot nummer één. En dat gaat maar niet zoo van zelf; dat is geen louter geluk. 't Is waar, „zonder geluk vaart niemand wel" en „als de fortuin is tegen den man dan is er toch geen helpen an", maar daar staat naast: „geluk en glas breekt even ras". Wie het geluk „verovert", in een strijd van jaren, gelijk de beide genoemde Friezen, heeft dit naar onze meening hoofdzakelijk te danken aan een bizondere gave, die men om 't even geest, talent of vinding mag noemen. In menschen, die het vèr brengen in de wereld en uitmunten op eenig gebied, schuilt in den regel een sprankje vernuft, dat zich ontwikkelt als de kiem van het zaad, wanneer het gunstige voorwaarden vindt om uit te botten eu op te schieten. Dat „eigene" in zulke personen met bizoiideren aanleg, treedt veeltijds in de jeugd reeds aan liet licht, als bij Tjerk Hiddes, bij de Ruytcr, Mcnno V. Coehoorn en tal van andere min of meer merkvvaardige personen op verschillend geliied. Is de heer Cooper ook op die lijn te plaatsen? Werd zijn koopmansgeest reeds opgemerkt, toen hij nog een knaap was ? Stak er iets bijzonders in den jongen, Avaardoor hij zich onderscheidde van zijn makkers? Had bij misschien moer durf dan anderen of iels van het „waaghalzige", eigen aan de jeugd van Tjerk Hiddes en Michiel Adriaansz f Deze gedachtengang Avas voorafgegaan aan dc vraag in die richting den vader gedaan, doch Ave werden min of meer teleurgesteld toen ons door den eenvoudigen grijsaard geantAvoord werd: Folkert wier in jonge «s oare jonges, noait ha wy hwet bisonders yn him opmirken, yn 't iene sa min as yn 't oare. Wetende dat er tien kinders in huis waren, waaronder vijf jongens en dat de vader een man was vau den bedrij ve met lust en drang tot Averken, laat het zich denken, dat hij niet op ieder in 't bizonder heeft acht gegeven of hun dagelijksche gangen bespied en is het zeer wel mogelijk, dat Folkert toch wel iets eigens heeft verraden, zonder dat het is opgemerkt geAVorden. Eenmaal van die veronderstelling uitgegaan, wordt op deze mogelijkheid gewezen. Onwillekeurig zoekt men naar het verband tusschen heden en verleden, ook in het leven van personen. * * Op een tAveede vraag tot den ouden heer: of Folkert op school nog al vlug -was? Averden Ave meer bevredigend ingelicht. Hij vertelde ons, dat er destijds te Akkrum gelegenheid was gekomen ondenvijs in vreemde talen te ontvangen. Folkert maakte daarvan gebruik met meer andere leerlingen en hij herinnerde zich nog zeer goed, dat de jongen om zijn bijzonderen ijver en aanleg geprezen werd en hoewel verreweg dc jongste, het hoogste rangnummer en een prijs behaalde. Ja, hy koe, wakker best leare en hie sttïdsje for talen. Toen Folkert de school verlaten had, ging hij uit eigen aandrang met de talen door, steeds met meer ambitie. Zelf vertelde hij ons later als eerste en naaste gevolg daarvan, dat zijn broeder Rommert hem animeerde voor een reis naar Londen. Hij was toen nog maar zeveutien jaar. Zoo kreeg hij al jong eenige ervaring iii deu vreemde. Met een gezelschap van verschillende personen maakte hij later een tAveede tocht naar het buitenland en voorts naar Parijs „as tolk mat jy bigripc en sadwaende koste it my nin sint en waerd ik aerdich wizer. Zijn blik Avas verruimd, de wereld voor hem grooter geworden, de reislust aangewakkerd envoorts leerde hij zich gemakkelijk bewegen in den vreemde, want als hoofdman en leider had hij meer geprofiteerd van die tochten dan de andere leden van 't gezelschap. Die reizen zoo jong zijn stellig niet zonder invloed gebleven op zijn studie voor en zijn vertrek naar Amerika. •s- * Wat gaf aanleiding of was oorzaak dat Folkert in 't inanufactuurvak werd geplaatst ? De Vader (geresumeerd uit het Friesch.) Ik aviis in compagnonschap getreden met Ldzerda (Dr. ldzerda, lid der Tweede Kamer.) Wij hadden samen een olieslagerij opgericht. Zoo kwamen we veel en gedurig met elkander in aanraking. Toen er een beroepskeuze gedaan moest Avorden voor Folkert en ik hem vroeg hwet moai dy jonge wirde f gaf hij mij den raad : zet hem in de manufacturen, daar zit avontuur in, lijkt mij toe. Aldus Averd eindelijk besloten. Ldzerda had vele relatiën in Groningen, 'hy wier dêr skóan b-.'kend en wij hadden voor onze zaken daar een makelaar. Bij dezen Averd geïnformeerd naar een geschikte plaatsing en jawel, spoedig werd die gevonden. De jongen kAvam te Groningen in de leer, bleef daar een half jaar en kreeg toen een betrekking in den winkel van den heer v. Assen te Leeuwarden, een man met een helder hoofd, die evenals Ldzerda in de politiek op den voorgrond trad. De zaak is later overgegaan aan de Jonge. Met dezen chef Averd bij zeer bevriend. Hij bleef er jaren Averkzaam. En als hij nu in 't land komt, bezoekt hij altijd trouAV de weduAVe, Avelke nog te Leeuwarden woont. Een tweede boezemvriend uit dien tijd — zoo kwamen we later h__i_ÏÏi eTU mond te llooren - was de huidige Haa, lem, die evenals Cooper heeft hooggehouden: noedertaal en geboortegrond. Opinefkelijkishet hoe de woorden van Cooper en de .resehriften van Winkler qvereen stemmen ■ftiSSSS de taal. Geen van beide vindt in het Hollandsch wat hen m het Friesch zoo aantrekt. Met klem' van redenen bepleitte Cooper de schoone benamingen Heit en Mem, die dan ook op den gedenksteen van zijne stichting gebeiteld zullen worden en scherp veroordeelde bij dat langwerpig zoetsappige vader en moeder, door zoovele Friezen hun kinderen ingeprent, als deftige nadoenerij van de Hollanders, wier respect in 't gemeen niet zoo heel groot is voor ons Friezen. Dy wirden lizze tiet yn de bernenainer, dy binne makke. . Mar heit en mem lizze. foaroan yn, 'e mille fen 't lytse bern. 't Binne de earste klanken dy ii üterje kin. Zoo sprak hij en het aard der echte Friezen, die spreken op den man af, kort en rond, stelde hij veel hooger dan dat van de zoogenaamd beschaafde Hollanders met hun stand en standen. Te New-York is die geest ook reeds doorgedrongen, maar te Chicago leeft nog meer het oude: geen komplimenten. Mijne bedienden groeten mij op straat, als het zoo uit komt, doch ook wel niet en dat is ook goed. Men neemt het daar zoo nauw niet als hier en dat noem ik gelukkig, hwent wy binne minsken meienoar. Hij wilde zeggen: wij zijn van gelijke beweging en de iene stiet gjin loershichte boppe de oare. Doch wij keeren terug naar den vader om van dezen te vernemen: wat zijn zoon dreef naar Amerika en hoe deze op hel idee kwam zijn geboortegrond te verlaten? Destijds Averd er veel geschreven over de rijke en veelbelovende Nieuwe Wereld, in boekeu zoowel als in tijdschriften en couranten. De landverhuizing derwaarts was sterk toegenomen. Heele familiën waren uitgetrokken, vooral uit het noorden en westen van Friesland, doch ook uit Akkrum en Heerenveen. Daaronder vrienden en kennissen uit de jeugd van Folkert, die er een studie van maakte. Hij las alles opdat gebied en hoe langer hoe meer zag hij in Amerika het land van belofte. Als zoovelen droomde hij van gouden bergen. Doch zijn neef Boefje, de predikant, zag er weinig licht in. Deze wantrouwde al die mooie berichten. Hij ontried zijn neef de groote plannen ten sterkste en schilderde de gouden bergen als zoovele gouden droomen. Doch de teerling Avas reeds geworpen. De jongeling verdedigde met gloed zijn overtuiging : dêr is forlün te meitsjen f Dit hield hij staande en zette door. Hfe ouders stemden eindelijk toe en de vader stelde hem het geld ter hand voor de reis om er te komen. Maar tegelijk \-oor de terugreis. „Ast dy ris tsjinrint of net bifalt en dou woste wer nei hüs, den Icinste det dwaen. Sa hvngel it dlderhert oer de bern. Wij weten dat het er niet toe gekomen is en dat hij integendeel meermalen vrijwillig is terug gekeerd van eigen oververdiend geld, laatst met heel zijne familie van kinderen en kleinkinderen, wat op zich zelf reeds als een zeldzaam en éénig stukje in de annalen der Friesche historie geboekt mag worden. Wu: Wanneer is Folkert vertrokken; alleen of in gezelschap niet anderen en hoe oud was hij toen ƒ De Vadek : Hij is den 23 October 1843 geboren en in 1866 vertrokken, hij moest toen nog meerderjarig worden. Hij ging alleen en zijn oudste broeder met de Jonge hebben hem uitgeleide gedaan naar Harlingen. Daar is hij scheep gegaan, vol moed en onvervaard. Zelf vertelde Cooper ons met den hem eigenen goedigen lach, dat zijn broeder en vriend meer onder den indruk van bet afscheid Waren, dan hij zelf en dat ze het schip hadden nageoogd tot het als een stipje aan den horizon verdween. --- Rechtbank Heerenveen. 13 Juni. Ureterp. Hja sictcn sa stil en sa smuk byclkoar, Jt tainpkc dét barnde sa slüóJi, —■ Do 't ien fen it jongfolk dei stcwidc om '. doar In dóst tsjin 1e ef lézen oan j0ech...... „Mei de earmtakkc" denkelijk. Dc glasruit rinkelde, niet bestand tegen zooveel nieuwsgierigen aandrang. Verschrikt sprongen Gooilske dc Groot en wie er zich verder in de kamer bevonden, van hun stoelen op en de eerste had nog juist de gelegenheid om te zien, dat Wictse de al te bt langstellende was, „ear 't alles wer stil Avaerd om hüs en hear." lv'ietse was er heden niet. Mair zn kameraad Jannes, die de ruitschennende beweging heeft moeten zien, daar hij in Wictse's nabijheid stond, was gekomen om de waarheid te zeggen. Dat deed hij zoo schoorvoetend, zoo onhandig-terughoudend, dat de president hem ten laatste vroeg: „Heb je te veel borreltjes gedronken vanmorgen ?" Get.: „Nee hoor." Eindelijk koos bij de wijste partij en vertelde ronduit dat Wictse de ruit ingeduwd bad, nog wel met opzet. Eisch tegeii Wictse i dagen gevang. ' --- Wolvega. Hoe dickmaels maect een vroolick feest en wat er verder volgt. Althans, op 16 Mei, toen 't volksfeest was te Wolvega, gedroeg Meine zich, volgens verklaring van den grijzen veldwachter Koopman, als 'n Avild dier. Hij was dronken en toen 't eindelijk zoover kwam dat hij uit de herberg gezet werd, rekenden de marechaussees Pijper en Wcslerbaan het zich ten plicht hem naar huis te brengen. Hetgeen hun gelukte. Maar 'n halfuurtje later was Meine weer op den weg — en nu maakte hy 't zoo bont, dat er, om hem „in den stock" te krijgen, vier ordebewaarders noodig bleken, waarvan hij er drie op schoppen, trappen en andere voelbare liefelijkheden onthaalde. Bekl. verklaart, zoo dronken geweest te zijn, dat bij zich "den volgenden morgen niets meer van 't gebeurde wist te herinneren. Maar 't zat wel zoo gebeurd zijn. Hij heeft veel berouw. Eisch 8 dgn. gev. --- Haulerwijk. De landbouwer ten Hoor te Haule bad turf te velde staan en zag de „bulten" baast na eiken nacht kleiner terug, zonder, dat bij zelf er iets afliet balen. Dat verdroot hem zoozeer, dat h\\ zich bij den onbezoldigden rijksveldwachtei Stelling vervoegde, die dadelijk bereid was hem 'n handje te helpen. Ze bewaakten samen de turf .... en „toen de nachtelijke sluier de sluim'rende aard' bad overdekt" kwamen Jantje, baar zoon Albert en haar dochter Geertje, ieder met 'n zak, en brachten de oplossing van bet raadsel, waarvoor ten Hoor en .Stellino stonden. Eisch tegen de drie beklaagden die niet verschenen zijn: elk 7 dgn. hecht. --- Oldeholtpa. Hwet pcalr en spikerfest is, wirdt din.es, Mar 't oare gvd blklwt allegcarr' mines.' Onder deze condities had Rinke Hoekstra zn huis en erf verkocht aan Johannes en diens ooru. Maar toen bij op 13 Mei aan 't verhuizen was en iets meenam dat Johannes als aan hem toekomende beschouwde, kwam er hooggaande ruzie en A'oegde de kooper den verhuizende eenige minder oorstreelende woorden toe. Van woorden kwam het tot daden en toen hierop Jansje, 'n dochter van Rinkc, zich in 't geschil mengde, kregen \-adcr en dochter er allebei van langs. Johannes was laatst begonnen, zegt hij, maar hij kon tegen 't getuigenis van vader en dochter niet op. Eisch 5 dgn. gevang. Bekl. vroeg 'n geldboete. --- Balk. A l is een dief ook nog zoo snel, Een goudsmid achterhaalt hem wel! Dat bleek te Balk, 9 Mei. Toen kwam Jacob van Leeuwarden den winkel van goudsmid Hofstra binnen en wilde horloges zien. Meintjc, de dochter deß huizes, die voor kwam, riep haar vader uit de huiskamer om den man te helpen; zelve ging zij weer naar binnen. Jacob vond zoon nieuAV zilveren horloge eigenlijk te duur. Had meneer geen horloges voor oud? Ook wel. Hofstra begaf zich naar de werkplaats om eenige van die horloges te halen. Toen hij terugkwam, trof het hem dat Jacob stond in 'n hoek van den winkel waar anders nooit 'n bezoeker komt. Hij dacht toen al dadelijk aan diefstal, maar kon dit natuurlijk moeielijk laten 'n Gebruikt uurwerk werd uitgezocht, 't Moest maar gehouden worden voor den bezoeker: hij zou 't over 'n paar dagen halen. En daarop vertrok hij. Dadelijk riep Hofstra dochter en knecht, en nu ging liet op 'n nasnuffelen en jawel: al heel spoedig bleek het dat er 'n damesring was ontvreemd. Onmiddellijk ging de knecht den vertrokkene achterna, terwijl Hofstra zich naar de politie spoedde. De eerste trof zn man aan op den weg buiten het dorp. „Of hij eventjes mee terugkomen wou naarden goudsmidswinkel ?" Zeker, dat avou hij wel; waarom niet? Maar erg gerust scheen hij toch niet, want toen de knecht hem op zn vraag „wat er was" 'n ontwijkend antwoord gaf, vroeg hij wel drie maal: „Mist er dan wat?" Dicht bij den winkel ontmoette hen Hofstra met de politie. Jacob viel spoedig door de mand, doch verklaarde den ring niet meer bij zich te hebben. Hij had hem in de Luts geworpen toen de knecht hem terughaalde. Behalve Hofstra en zn dochter werd als getuige gehoord Jansje Roelevink, herbergierster te Balk. Bekl. was bij haar in de gelagkamer geweest en had gezegd, terwijl hij 'n damesring liet zien: „Kijk, die heb ik ge\'onden. Zou 't goud wezen?" Get. beschreef dien ring. Haar beschrijving was overeenkomstig die der Hofstra's. Bekl. was niet verschenen. De off. eischte 1 mnd. gevang. --- Lemmer. Balspel schijnt groote genoegens te verschaffen aan onze jongelingschap ; daarom zoovele A-arianten, zooals 't kaatsen, biljarten en football-spelen. Twee Lemster visschersknechten, Fokke en Sipke, (de laatste is thans marinier) hebben 2 Maart j.l: weer 'n nieuwe variant uitgedacht: het seinbalspel, hierjn bestaande dat men, in een der uren dat de zonnestralen onze tegenvoeters koesteren, naar de haven loopt, en met veel gezwets en geschreeuw den bal van den seinpaal afhaalt en in de haven werpt. Naderhand mag de nachtpolitie hem dan Aveer daaruit opvisschen. Als vele nieuwigheden, vindt ook deze geen onverdeelden bijval. De off. van Justitie eischte heden tegen elk der beide „spelers", Avegens baldadigheid waardoor gevaar ontstond voor de scheepvaart, 7 dgn. gevang. --- Munnikeburen. Jan dc Hoop zat in den avond van 5 Mei in zn woning. In de verte hoorde hij rumoer. Het naderde, 'n Oogenblik later hoorde bij het „stek" voort huis kraken en zag Hendrik M. er over springen. Nog 'n oogenblik later en er rinkelde 'n ruit. Jan de deur uit. Buurman Zwikstra stond voor huis. „Dat heb je gezien Zwikstra." „Ja zeker," zei deze. Jan trok zn schoenen aan en had Hendrik spoedig ingehaald. Deze zeide genegen te zijn, de zaak af te maken. De gulden schadevergoeding, die Jan vroeg, was hem echter te veel en nu kwam van de heele schadevergoeding niets, waarom Jan naar de politie ging en de zaak aangaf. Eisch tegen Hendrik 4 dgn gevang. --- Noordwolde. De kinderen A-an de buren Jan H. en Aalécrl Wapstra te Noordwolde badden ruzie. Jan wilde ze scheiden, maar nu verscheen Wapslra ten tooneele en ter- Avijl de kinderen wapenstilstand hielden, namen Jan en Aaldert liet woord. De eerste verzekerde al spoedig dat bij niet bang was, en toonde dit door Aaldert met een gesloten mes tegen het hoofd te slaan, zoodat er bloed vloeide. Voor deze mishandeling moest Jan zich beden verantwoorden. Hij wist dit niet beter te doen, dan door te ontkennen. Voor de politie had hij echter bekend. Eisch f 10 boete of 10 dgn. hecht. --- Terwispel. In Opsterland is tegen niet minder dan twintig personen proces-\-erbaal opgemaakt wegens het niet betalen der hondenbelasting. Hiske dc £. te Terwispel hield ook een hond. Ze verzuimde, om het haar gezonden biljet behoorlijk ingevuld aan den gem.-ontvanger terug te zenden en de verschuldigde f 3 belasting te betalen. Eisch f 6 boete of 1 dag hecht. --- Oldeholtpa. De politie-agent Walda te Oldeholtpa kan zijn plaatsgenoot Egbert H. niet ontmoeten, of hij wordt onthaald op een serie uitgezochte scheldwoorden, zooals Egbert ze tot zn beschikking schijnt te hebben. Langen tijd had Wahia zulks door de vingers gezien, maar toen Egbert 8 Mei Aveer uit hetzelfde vaatje tapte, rekende hij 't zich ten plicht er verbaal van op te maken. Eisch tegen Egbert 5 dgn. gevang. Uitspraak Donderdag a.s. --- VOOR HET HOF diende heden o. a. het hooger beroep van den 1(>--jarigen Jan Kooistra te Akkerwoudstcrbroek, nu al sedert 14 Maart in voorarrest zittende onder verdenking van meineed in de zaak tegen een viertal dorpsgenooten, die een hek van Tabe H. Kooistra zouden hebben vernield. De Rechtbank had reeds het schuldig uitgesproken en Jan veroordeeld tot 6 mnd. Nü de jongen in appèl ging, volgde ook de Off. v. Just., die een jaar had geëischt. En daar stonden ze weer: de zich onschuldig noemende en de waarheid voor hebbende knaap, naast den ouden Tabe, die geen andere jongens had gezien dan de vier vroeger genoemde — allebei even kalm, zeker en beslist. Het was duidelijk, dat een van die twee zich moest vergissen ; maar wie? ï'abe-zelf schilderde Jan als eên goeden jongen ; het speet hem, dat het zoover met zijn neefje was gekomen. Bekl. meende, dat Tabe niet goed gezien kon hebben. Het was Zondag 16 December tusschen 5 en 6 (tusschen 4 en 'n half en 5 volgens Tabe), dus goed duister. Eisch : 1 jaar gevang, met aftrek der prev. hechtenis. „ . De ambtshalve Verdediger, mr. B. v. Loon, wees op enkele tegenstrijdigheden in de verklaringen van Tabe en zijn dochtei ; op het onwaarschijnlijke, dat te circa 5 uur, een week voor den koristen dag, alles zoo nauwkeurig kan worden opgenomen op een afstand van Avel 10 M., terwijl de paaltjes van het hek veel hadden van talhoutjes. PI. had de plaats zelf bezocht en zijn eindoordeel was, dat geen valsche, althans geen opzettelijk valsche verklaring kon zijn afgelegd. ... Conclusie vrijspraak ; subs. een zeer geringe strat. A.s. Donderdag, 10 uur, uitspr. --- Arresten. Jan te Leeuwarden, die een varken mishandelde, is veroordeeld tot fl5 boete of 20 dagen hecht. (De Rechtbank had hem 1 maand gev. opgelegd.) Albert te Surhuisterveensterheide, de man van de lep, heeft zijn 2 maanden gehouden. Pieter te Zurich, wegens 'n kleine vernieling door de Rechtbank tet 14 dagen gevang, veroordeeld, zag die straf tot flO boete of 20 dagen hecht, verminderd. Eindelijk heeft het Hof het niet ongunstig levensgedrag van den venter Jochem te Tietjerk iv aanmerking genomen ca hem met 7 dagen gevang (wegens weerspannigheid) vrijgelaten. De Leeuwarder Rechtbank had 1 maand gegeven. --- Van Frieschen bodem. We moeten natuurlijk eerst 'n woordje zeggen over den verkiezingsdag. Bij cle Amsterdammers vergeleken, die in gloeihitte van verkiezingskoorts de straten deden weergalmen van hun strijdliederen en juichten en joelden den ganseben avond, zijn we in 't noorden zeer kalm gebleven. Men kon 's avonds aan de eenigszins zenuwachtige drukte op de straten, vooral in de omgeving van de hoofdstembureaus. waar het eerst de verkiezings-uitslag van liet eigen district bij stukken en brokken kon worden opgebouwd, wel zien, dat ei- iets saande was, maar Avoeligc tooneeltjes bleven uit. Die kwamen eerst later, heel later,- in de café's, toen het middernachtelijk uur reeds lang geslagen had en politieke tegenvoeters op een voldongen feit no- eens gingen napleiten en in na-a vondstemming elkander wel eens dingen zeiden, die ze in den nuchteren morgen kalm voor zich zouden hebben gehouden. Dat het zoo laat werd, was mede de schuld van de telegraaf. Wat kwamen die telegrammen laat! O, Ave willen er haar geen verwijt van maken. De telegraaf heeft gedaan Avat ze kon en dat is zeer veel geAveest — en 't kantoor te H eere ii veen zijn Ave in 't bijzonder dankbaar voor de meest mogelijke bereidwilligheid, ons betoond — maar 't feit Mijft een feit :de telegrammen kAvamen verschrikkelijk laat. De Franeker Cl. meent, dat zij daarover alleen te klagen heeft, maar 't is ons niet beter afgegaan, waaide zuster. Er ging soms een halfuur voorbij, zonder dat een enkel telegram werd ontvangen en eerst zeer laat op den avond kAvain de stroom los en hield toen aan tot één uur ongeveer. Daar beleefde ik vanmiddag wat, zei ons een bezoeker. Ik kwam met mijn wagen in een buitendorp bij iemand, die me in huis riep. „Heb je al gestemd ?" „Nee nog niet." „En stem je op v.d. Zwaag ?" „Niet van plan." De ander keek eens op zn hoiloge ; 't was al over vieren. „Vrouw," zei bij. ..schenk den bakker eens een heet bakje thee in ; doe 't je maar aan tijd, bakker !" Maar de bakker begreep den toeleg, liet zijn heete thee staan, nam haastig afscheid en kAvam nog in tijds aan het stembureau om zijn stem uit te brengen. De slimme was nog niet slim genoeer geweest. Heden morgen luisterden Ave een gesprek tusschen twee schippers af, Avaarbij de een „er lekker inliep," zooals een Hollander zeggen zou. „Soa skipper, hwer binn' jy fendinne ?" „Fen Earnewdld." „Nou, 'k moat jo sizze, dêr ken ik gjin ien earlik minske !" De ander kwaad ; zoo liet hij zijn dorp niet belasteren. Maar toen hij goed aan 't uitvaren zou, zei de eerste goedmoedig bij zijn neus langs : „Myn goede man, ik ken gjin ien to Earnewdld ; ho scoe 'k er den in earlik minske kenne ?" En toen de ander begreep, dat het zoo bedoeld Avas, nam hij bet ook maar van den luimigen kant op. , Hiermee zijn de grappen uit. We hebben alleen nog te vertellen, dat bij de boterfabriek te Boornzwaag een nortonpomp is geslagen, zoo diep als de Lang Aveerder toren hoog is. Op 22 meter diepte trof men een kleilaag aan. üeAvoonlijk vindt men in die streken op 30 nieter diepte goed water, maar hier niet. Hier vond men een slijmerige grintlaag en eerst op 40 meter diepte kwam men op, scherp grint en trof men een wel van het allerheerlijkste water. Donderdagmorgen zes uur zullen niet minder dan 48 automobielen tegelijk van L e e u\v ar d en via Akk ru m, Heerenveen naar Steenwijk en verder snorren. Moeder, houd je kinderen thuis, want 't zal een oogenblik gevaarlijk zijn op den weg als daar 48 paardelooze wagens met bijna treinsnelbeid tegelijk langs den Aveg zullen vliegen. De op hol zijnde koe, die Donderdagmorgen Sexbierum in opschudding bracht, is daar niets bij. 't Dier holde al spoedig pardoes in de vaart en daarmee Avas in eens de geschiedenis en is nu ook mijn „Van Frieschen bodem" uit. --- Engelsche Bottrmarkt LONDEN, 15 Juni 1901. Deensche boter ging hier deze Aveek gestadig van de hand tegen 103/—, 105/—. Copenhagcn bleef Donderdag weder op 88 kronen en de markt is zeer ferm, daar ieder nu eenige vaten gaat bijzetten. Friesche creamerifs eindigden hier eveneens ferm tegen 98/—, terwijl 100/— door sommigen genoemd werd. lersche creameries bebben eveneens een gereede afzet gevonden tegen 96/—, 100/— met factorits en andere soorten vanaf 84— tot 88 —, 94/—. De Donderdag van Eiga ingekomen boot bracht bij de 3500 kisten eieren en omstreeks 5800 vaten Russische en Siberische boter. De kwaliteit is over 't geheel minder goed dan die der vorige bezendingen en de waarde ishoogstens 88.—, 92/— met andere soorten a 80/—. Normandische fresh rolls, welke verleden week eene verlaging hadden ondergaan hebben Donderdag evenwel een hah'en stuiver het pond herwonnen en worden nu weder gekwoteerd 13/—, 12/—, 11/—, 10 — met 1 0/„ mandjes -X 106 -, 2 o 0 98/- Friesche rolls zijn eveneens duurder en behalen vanaf Maandag 11/3 a 11/9. De prijs van de „vereenigde creameries" van den Bosch is evenwel 10/6, juist de prrjs welke men bij U minstens vrij boord verlangt. Wij hebben .hier een gure week gehad met weinig doch zoo hoog noodigen regen; thermometer heden 61 graden, N W. wind. WILLIAM. --- Boterberichten uit Engeland en Schotland van 10 tot 15 Juni. De markten waren deze Aveek tengevolge van de kleinere aanvoeren willig. Te Manchester betaalde men voor de fijnste partijtjes 107 — en bleef niets onverkocht. Te Birmingham besteedde men voor de beste soorten 103/— en werd alles opgeruimd. Te New-Castle brachten de fijnste kwaliteiten 104/— op en kon eveneens alles geplaatst worden. Naar mindere soorten AA-as ook een goede vraag. Te Glasgow bedong men voor de beste merken 105/—, evenals de vorige week eu bleef niets over. Mindere soorten waren ook spoedig opgeruimd. Denzelfden prijs betaalde men te Leith voor de fijnste kwaliteiten, en er bleef niets onverkocht. Te Huil Avas de prijs 105/—. Friesche boter bracht 98/— op. HENRY. --- De Moord te Tilburg. Wat een vreeselijke, maar ook wat een geheimzinnige en raadselachtige geschiedenis! Getuige na getuige komt voor, vertelt belangvrekkende, verrassende, romantische dingen, men geraakt in spanning, denkt elk oogenblik: nu zal het komen ! maar als dan de vraag wordt gesteld: wie was die man? dan blijft plotseling liet antwoord uit. Nog altoos moet gevraagd worden: Wie is demoordenaar ? Hunderd-vijf-en-twhitig getuigen en nog geen be- Avijs! 't Bewijs staat altijd zwak als zooveel getuigen bet moeten leveren. Waren slechts twee \-an de gruweldaad getuige geweest, er was bewijs genoeg. Maar er Avas hoogstens één bij tegenwoordig, 't zij koster of verver, en die een laat niet uit, niet rond en eerlijk, Avat hij weet. En nu moet door een eindetooze rij van getuigen steentje voor steentje worden bijgedragen, het een in verband met het ander, zal eindelijk en ten laatste de rechtbank kunnen zeggen: gij zijt de afschuwelijke moordenaar en niemand anders. Dat het zoover komen zal, staat nog zeer te bezien. Ja het valt zeer te betwijfelen. *** Eén ding stellen we voorop. De moord moet zijn gepleegd des Woensdagsmorgens tusschen 11 en 12. Toen ben ik niet in de kerk geAvcest, zegt de koster. Toen was ik in mijn werkplaats om hout te schaven. Neen, dat was van half. tien tot half-elf, zegt eene buurvrouw. Neen, nog wat later — verbetert een andere buur — 't liep al tegen elven. 't Was al kwart voor twaalven, zegt haar twaalfjarig dochtertje. Tusschen elf en twaalf heb ik ook hout ontvangen, zegt de koster. Wel neen, man — zegt een der buren weer — dat was 's middags tusschen half vier en vier uur. Juist — zegt de knecht, die het hout heeft gebracht — het was tusschen drie en vier uur. Pres.: Des Woensdags ? De knecht: Ja, des Woensdags. Pres.: En in het boekje van je patroon staat, dat het des Dinsdags was. De knecht: Nou, maar 't was Woensdag, hoor! De patroon noteert zoon boodschap wel eens 'n dag te voren bij de bestelling. Pres.: En blijf jij volhouden, koster, datje dal hout reeds WoensdagHioiy/en hebt geschaafd ? De koster: Ja, ik was om half-elf uit de kerk gekomen, had koffie gedronken en een pijp gestopt. Toen kwam een man mij roepen om hout telossen. Getuige Hennis : Woensdagmorgen beb ik het hout niet in des kosters Averkplaata gezien ; later wel. 't Geval Avordt niet opgehelderd. De koster heeft Avillen bewijzen, dat hij tusschen 11 en 12 niet in de kerk, maar in zijn werkplaats is geweest; de getuigen verklaren echter eenparig anders, behalve het twaalfjarig buurmeisje. Dit pleit niet voor zijne onschuld. --- Omstreeks elf uur hebben sommige menschen, die dicht bij de kerk waren, angstig, akelig hooren gillen. Het kwam uit de richting van de kerk. „Hoor eens aan", zei juffrouw Schilders nog tot haren vader, „als het van den kant der fabriek kwam, zou je zeggen: daar gebeurt 'n ongeluk!" Het waren zes doordringende gillen, verklaart die vader voor de rechtbank. De commissaris van politie heeft proeven genomen, hoe ver zulk gillen te hooren is. Toen hij een meisje liet gillen in het torentje, was het buiten haast niet te hooren, en van uit het verwulfsel heelemaal niet; maar toen ze op het koor uit alle macht gilde, hoorde men het buiten best. 't Vermoeden is dus: bet kind is te omstreeks 11 uur in de kerk en op het koor gelokt en daar zijn de aanranding en de moord gepleegd. Er komt weer een ander getuige, de oude zenuwachtige postbode Jongbloed*. Hij was Woensdagochtend e\-en voor elf in dekerk gekomen en had versteld gestaan, toen hij op zoo angstig smeekende wijze iemand'hoorde bidden, telkens met de uitroepen: ach! ach! Hij dacht dat liet bedevaartgangers waren en dat zij ac h ! ach! riepen uit boosheid, omdat hij hen kwam storen. Maar hij zag niemand. Het geluid kwam van den kant van het koor. Even daarna hoorde hij --- een kreunend geluid. ook van het koor. Eerst keek hij nog naar het altaar, toen naar het koor, waar hij den koster zag staan. Toen hij ging zitten, liep de koster langs het koor, draaide zich om en keek hem zoo boos aan, dat hij er bang voor werd en dadelijk de kerk uitliep. Hij zag den koster nog de trappen opgaan. Zoo heeft deze postbode indertijd aan den commissaris van politie verklaard. Maar nu gaat hij twijfelen. Was dat de koster? vraagt de Pres. Ik durf het niet vast zeggen, mijnheer, al moest ik er op sterven. Maar ik geloof wel, dat liet de koster was Ik Avas zoo verbouwereerd dat ik dadelijk in „De Zwarte Ruiter" een borrel voor den schrik genomen heb. ... Toen ik later van den moord lioorde, heb ik dadelijk tegen mijn zoon gezegd : „dat kind had ik misschien nog kunnen redden." Wat moet er van dezen getuige Avorden aangenomen ? De man is eerlijk en trouw, maar aan het versuffen, zegt de comm. van politie. Toen hij mij vertelde, dat het de koster was geweest, heeft hij dat op zoon eerlijken toon gedaan, dat ik er geen oogenblik aan heb getwijfeld. Maar later zullen de menschen met hun praatjes hem aan het fantaseeren hebben gebracht. 't Gaat met dezen getuige, haast als met liet vrouwtje van Utrecht: hij blijkt geheel van de wijs. Thans wordt --- de vader van het vermoorde meisje. de heer Kessels, gehoord. De arme man is nog diep onder den indruk van de ontzettende slag, die hem getroffen heeft. Hij is een man in de kracht van het leven, weet zich te beheerschen om kalm te blijven en antwoordt met duidelijke stem. Hij zegt, dat zijn dochtertje Jfarie#e_een heel opgeruimd meegaand kind was, tegen iedereen zeer vriendelijk. Wat er gesproken is, toen de commissaris met den koster ten huize van den heer Kessels kwam ? De koster heeft toen verklaard : „Ik heb Marietje om half elf van de Kerk naar huis zien gaan." Rechter Hocfelman: „Heeft de pastoor Vrijdagmiddag na de misdaad iets tegen u gezegd ? De heer Kessels: „Ja, de pastoor zei: „De koster heeft een misstap gedaan," Rechter: Zei de pastoor: „Zijn houding veroordeelt hem" ? De heer Kessels: „Ja, zoo iets." Mede aan vrouw Dijleman heeft de koster een dag na den moord verklaard, „dat hij Maria om half elf in de kerk heeft gezien", terwijl hij zich den dag te voren anders had uitgelaten tegenover van Teke- Icnlmrg door te zeggen dat hij het aan of bij de kerk bad gezien, wat deze ontkent. De oude postbode Jongbloed* heeft ook aan den heer Kessels verteld, dat hij in den bewusten morgen den koster op bet koor had gezien en dat deze hem zoo verwilderd had aangekeken. Dit zijn allemaal verklaringen, die den koster zeer in verdenking brengen, 't Is dan ook begrijpelijk, dat deze allereerst gearresteerd is geworden en dat hij langen tijd in voorarrest is gehouden. De beklaagde Mutsaers is echter evenmin rond en recht in zijne verklaringen. Kunnen hier ook --- twee schuldigen zijn, of een schuldige en een medeplichtige, die hun rollen met zulk een slim overleg weten te spelen, dat ze mogelijk beiden buiten schot blijven? Mutsaers had aan een der getuigen des Vrijdags gezegd, dat hij (dus evenals de koster) het meisje in de kerk had zien komen. . Is dat waar? vraagt de Pres. Ja, zegt Mutsaers. Pres.: „Waarom dit pas des Vrijdags gezegd?" Mutsaers: „Ik hoorde direct, dat het kind overal was gezien en dacht er daarom niet meer over." Pres.: „Daar moet je aan gedacht, hebben, als je het kind hadt samen gezien met den kostcrr; daar moet je aan gedacht hebben, ook toen de koster je dat pak kleeren gaf. Of je schuldig bent aan den moord of de mishandeling, laat ik heelemaal rusten, maar vaster dan iets op de wereld.staat voor mrj, dat je schuldig bent aan verzwijging van feiten die je bekend zijn. Des Donderdagmiddags was nog niets bekend ten nadeele van jou of den koster. Waarom zou deze door jou het 'pakje met bebloede kleeren te geven, zijn leven in je handen stellen, zondereen woord te spreken?" En wie had belang bij het verzwijgen? Mutsaers: „Dat weet ik niet." Pres: „Ik zal het je zeggen: demoordenaar, die de aandacht van de kerk moest afleiden," waar de misdaad was gepleegd, waar het lijkje verborgen lag en de kleertjes, waar bij gesold heeft met het lijkje, zoodat zijn kleeren bebloed waren, wat hem in onrust en vreeze hield. Mnbaers: „Ik kan niet anders zeggen. Demoordenaar weet het wel: die wist, dat ik hem met het meisje in de kerk had zien gaan." Pres: „Dus, jij en de koster hebt elkaar goed gezien, toen de koster met het meisje de kerk inging ?" Mutsaers: „Ja, wij stonden eenige passen van el- Pres: „Je zegt, het pakje, dat ge A-an den koster hebt gekregen, niet te hebben geopend ; hegen dan de getuigen, die zeggen dat jij verteld hebt, dat er bloed aan de kleeren zat?" nfllt.'^fïPT ' I ü Pres.: Waarom heb je het pakje in je kist gelegd?" Mutsaers: „Ik dacht, dat het vodden waren." (Hij begint te schreien.) Pres.: „Ik ben overtuigd, dat je meer weet, dan. je zeggen wilt." , ~ Mutsaers: „Of ik tot levenslang word veroordeeld of vrij kom, ik kan niets anders zeggen." Kan het raadselachtiger? Men komt nog eens terug op het verhaal van den ouden postbode Jongbloed*, 's Zondags had deze in den barbierswinkel gehoord, dat de pastoor van den stoel had afgelezen, dat ieder die iets van den moord afwist, verplicht was het te zeggen. Eene vrouw heeft echter Jongbloed* bepraat, dat niet de koster, maar de verver de schuldige moet zijn geweest. Die vrouw is niet bekend geworden, maar Jongbloeds kent haar wel. Men zou zoo vragen : waarom haar dan niet opgespoord en ondervraagd? Het verder verhoor stelt Mutsaers in --- een schuldig licht. Bij een smid in de buurt bad Mutsaers verklaard, dat hij liet meisje den hoek had zien omgaan. In de instructie zei hij, dat hy den koster het meisje had zien tegenkomen op den hoek van de straat. Nu haalde hij er dus den koster al bij. Maar daarop komt hij thans terug. „Op dien dag," zegt Mutsaers. „heli ik leugens verteld in de instructie." Waarom leugens verteld, als hij zich zelf onschuldig wist. De onschuld kan den weg der waarheid houden. Deze leugens getuigen sterk tegen hem. Nu houdt hij staande den koster met het meifje i« de kerk te iiebben zien gaan en een paar uur na de vermissing deswege ondervraagd, had hij daarvan gezwegen. Om welke reden? Hij had er niet aan gedacht! Dwaze uitvlucht. De koster gaat ook weer op zijpaden. Aan verschillende getuigen heeft hu' verklaard, dat hij het meisje Woensdagmorgen halfelf in de kerk heeft gezien. Nu beAveert hij stijf en strak, dat kn' telkens gezegd heeft: bij de kerk. Mutsaers had bij de vrouw van Spijkers, aan wie hij anders geen keunis heeft, op deruiten gekloptengezegd : „Het kind van Kessels is weg." Ên later, toen de politie liet pak kleeren bij hem had weggehaald, had hij aan dezelfde vrouw gezegd: „Ik zal hem (den koster) .er eens gauw inhelpen, ik weet alles. Dit pleit niet voor zijn onschuld. --- Hij had toen een roodopgewonden gezicht. En hij kwam niet groote drukte op het raam kloppen, bevestigt eene buurvrouw ;ente voren ging hrj nooit om dien tijd naar huis. Ik ging toen ook niet naar huis, zegt Mutsaers, ik ging naar de kerk. Toen Vrijdagmiddag (er was intusschen honderd gulden premie uitgeloofd op h< t vinden van het meisje) vier man bij de kerk kwamen zoeken, zei Mutsaers: „Kom jelui hier al weer zoeken? Ik heb ook al gezocht, maar niets gevonden, 't Was anders 'n aardige kenniscent, die honderd gulden. Pre».: .Als je die honderd gulden zoo graag wou verdienen, waarom dan niet eerder verteld, dat je liet kind met den koster had gezien ?" Mutsaers. ..Ik heb u al gezegd, dat ik daar niet eerder aan heb gedacht." . , Rechter Kelisscn: „Waarom hen je dan niet aaaelijk naar Kessels gegaan, toen de koster je Vryflag zei, dat in het pak de Weertjes van het meisje zalen? Dan had je honderd gulden verdiend." Je hoeme den koster toch niet te sparen ? . Mutsaers: ...la. dat is makkelijker te zeggen dan te doen als je in zoon toestand bent." Welke reden had je om te zwijgen tot de commissaris bij je kwam? . Mutmern: Toen was ik al wat tot bedaren gekomen en daarom heb ik het hem verteld. Pres.: De Commissaris heeft je gevraagd. Mutsaers: Nee, ik heb 't dadelijk gezegd. Pres : Denk eens na, in je eigen belang. Aan de vrouw van Vlmnings had Mutsaers gezegd, dat hij het meisje had zien gaan met een briel in Tegen' een anderen getuige had Mutsaers wel een kwartier lang over de vermissing gesproken en minstens vier, vijfmaal had hij herhaald: „t was toch zoon lief, jong en Avijs kind," er bijvoegend: „t Kan nooit ver weg zijn en 't is ook niet ontvoerd. --- Een geheimzinnige vraag naar een sleutel. Aan den ouden tuinman van den pastoor had Mutsaers om den sleutel van het poortje der catechismuskamer gevraagd, maar dien niet gekregen. Ze hadden toen ook over het vermiste meisje gesproken. De oude tuinman had gezegd: „Ik ben bang, dat het kind treurig om het leven is gekomen," Avaarop Mutsaers met liet hoofd omlaag had geantwoord: „ja, daar ben ik ook bang voor." Pres: „Waarom heb je dit vroeger nooit verteld ?" De oude tuinman (plechtig): „Nooit ben ik met de rechtbank in aanraking geweest, maar voor een paar weken is 't me ingegeven, door Gods hand, zou 'k zeggen. Voor een week of drie heb ik toen met den pastoor er over gesproken. Die zei: ik moest 't de rechtbank meedcelen. Daarom doe ik het nu." Een ander was er bij, toen Mutsaers om den sleutel A-roeg. Wat moest hij met dien sleutel ? vraagt men onwillekeurig, 't Is niet duidelijk geworden. Mutsaers wordt op dit punt zeer langdurig ondervraagd, doch heet het beslist onwaar, dat hij naar den sleutel heeft gevraagd. En twee getuigen verklaren het pertinent! Met behulp van een plattegrond wordt nog nagegaan, wat belang hij bij dien sleutel bebben kon. 't Is echter niet tot opheldering gebracht. Een der rechters merkt Mutsaers op, dat het vreemd is, dat hij, die Averkte in den tuin van den pastoor, het noodgegil niet heeft vernomen, dat anderen heelemaal aan den overkant hebben gehoord. Mutsaers antwoordt, dat er meer in dien tuin hebben gewerkt, die het niet gehoord hebben. Daar let je niet op, als je in je werk bent. Hieruit blijkt, dat Mutsaers op den morgen van den moord niet in de kerk, maar --- in den tuin zijn werk had. Tot dusver is dit steeds anders voorgesteld. Nog denzelfden Woensdagavond heeft Mutsaers zich over het vermiste meisje uitgelaten op een wijze alsof hij wel wist, dat zij dood was. Pres: „Mutsaers. hoor nu eens goed. Donderdagochtend klopte jij aan de deur van de cathechismuskamer om daar te werken; de koster deed je open • hij was daar ook binnen. Toen jullie zoo samen waren, is er toen niet over het kind gesproken V Mutsaers: „Er is tusschen ons geen woord eesm-o ken,, nog geen goede morgen." Pres.: „Wie gelooft dat nu: Jij klopt daar aan, de koster doet je open, vraagt niet wat je komt doen cm wat ook ; neen, daar wordt dan geen enkel woord bij gesproken. Ga maar zitten, - Ik zeg niet. datje schuldig bent, maar dat je er meer van weet én dingen verzwijgt, is zeker. Denker maar eens over na.' Zou de koster het bevestigen, dat er geen woord tusschen hen gewisseld is? Waarom dezen niet direct op dit punt gehoord? Er wordt nog eens teruggekomen op het vragen naar den sleutel van het poortje. Mutsaers: „Ik heb den tuinman gezegd: houd je sleutel maar; ik heb er toch niets aan, want als ik door dat poortje kom, kom ik weer voor een dichte deur in het gangetje. Pres: Hoe wist je dat? Mutsaers: Dat kon ik zien. Pres: Waarom heb je den sleutel dan aangenomen? Mutsaers: Toen ik 'm kreeg, wist ik het niet. Pres: Dus je hebt dien sleutel gepast? Mutsaers: Nee. Pres: Hoe wist je 't dan ? Mutsaers: Dat heb ik vernomen. Pres: Van wie? Mutsaers: De eene sleutel, die op liet tuinpoortje, is groot, de andere, voor het gangpoortje, is klein. De tuinman: De eene sleutel past op beide poortjes. Na een scherp verhoor draagt de pres. den commissaris van politie op een onderzoek in te stelten wie van beiden gelijk heeft. ---