Be betwiste zinsnede en Prof. van Velzen. Een groote tegenstelling, zoo zagen wrj tevoren, bestaat er tusschen onze vaderen en Rome ten opzichte van de consciëntievrijheid. Terwijl bij Rome ook nog strafbaar was hij, die berouw had over zijn afdwaling, treffen wij bij onze vaderen aan volkomen eerbiediging van ieders geweten. Hun standpunt was dus niet om alle ongeloovigen en Roomschen uit te roeien van de aarde. Ten onrechte geeft men aan de bekende zinsnede van 21 woorden uit artikel 36 wel eens deze beteekenis. Vooral van A.R. zijde wordt dit den volke voorgehouden, Met geen ander doel natuurlijk dan om de menschen een afkeer van dat artikel te doen krijgen. Die voorstelling van zaken is echter geheel valsch. Alleen wanneer dat ongeloof in het openbaar wordt gepropageerd, zoodat Gods eer in het publiek wordt aangerand en de volksziel daardoor wordt vergiftigd dan heeft de overheid de roeping om in te grijpen. Eerst door te verbieden en bij niet opvolgen van het gebod dan straffend op te treden met de middelen, die haar ten dienste staan. Wij deelden een vorige maal het gevoel mede van Ds. Salomons te dezen opzichte, thans wilden wij wijzen op hetgeen Prof. S. van Velzen hierover schreef. Verwonderlijk is het wel dat men zoo weinig het geschrift van dezen man hoort noemen. Prof. v. d. Schuit schreef verleden jaar eenige stukken over artikel 36 in „De Wekker", waarin hij te kennen gaf, dit artikel te willen behouden, maar van Prof. S. van Velzen werd geen gewag gemaakt. Daarentegen wel van Prof. Honig, hoogleeraar te Kampen, van een classis der Geref. Kerken uit het jaar 1895 en .van hetgeen Prof. Vlsscher daarover In 1905 heeft gezegd. Toch zal dit geschrift van Prof. v. Velzen voor hem geen onbekende zijn. Ds. Janssen althans is het zeer zeker bekend, daar hij er in 1909 aan herinnerde en er bijvoegde, dat het 2 brochures waren, de moeite ten volle waard om ook in dezen tijd herlezen en overwogen te worden. Wij hopen hierop d.v. in volgende artikelen nog terug te komen. Maar nu zwijgt men over dat kostelijk geschrift in alle talen. Wegens de belangrijkheid ervan en omdat het werkje zeldzaam voorkomt, willen wij den lezers eenige passages er uit weergeven. Prof. van Velzen bestreed namelijk Dr. Kuyper, die in „De Heraut" en reeds vroeger in „De Standaard" zijn bezwaren tegen artikel 36 had geuit. Een „open brief" van Prof. van Velzen was hiervan het gevolg geweest en naar aanleiding van Prof. Kuyper's antwoord hierop gaf prof. v. Velzen toen het geschrift, waaruit wij thans het onderstaande laten volgen. Prof. v. Velzen schreef op blz. 36 aan het adres van Dr. Kuyper, toen Professor aan de pas opgerichte Vrije Universiteit te Amsterdam: „De beantwoording der vraag, of da betwiste zinsnede van artikel 36 der Ned. Geloofsbelijdenis behouden, dan wel geschrapt of veranderd moet worden, hangt eenig en alleen af van hetgeen de Heere in Zijn Woord tot ons spreekt met betrekking tot deze zaak. Onverbiddelijk wijzen wij daarom hen af, die tot ons komen' met den eisch, om deze zinsnede in het licht der historie op te vatten. Met de historie, zeggen wij tot hen, moogt gij mijnentwege deze zinsnede verdedigen, bevestigen, verklaren zooveel het u bevalt, maar niet bestrijden. Doet gij dit, dan brengt gij, 0f ZoUdt gij althans aanstonds de gemeente van het rechte spoor afbrengen. De belijdenis is de uitdrukking van het geloof der gemeente. Dit geloof wortelt in Gods Woord, niet in uwe opvatting of voorstelling van de historie. Die gemeente vraagt slechts en moet slechts vragen, als zij naar hare belijdenis verwijst, hare overeenstemming in die belijdenis betuigt, met die belijdenis den dood wil ingaan, dat zij bij het licht van Gods Woord onderzocht worde. Niet als oudheidskenner, niet als geschiedvorscher heeft iemand hier recht van spreken. De gemeente die haar geloof belijdt, vraagt niet, wat hebben sommige lcoraars In overoude tijden gezegd, of wat zegt deze of gene geleerde van onzen tijd? Maar Is zij waarlijk des Heeren gemeente, dan spreekt zij in overeenstemming met Gods Woord, houdt dit Woord als haar eenlgen geloofsregel, en acht hen alleen ontvankelijk, die zich geheel aan dit Woord onderwerpen, en daarom In de onderhavige zaak niet met een beroep op de historie, maar met het Woord tot haar komen. Ook heeft het voor ons geen de minste kracht van bewijs, als iemand cns toevoegt, dat eenige uitdrukking van onze geloofsbelijdenis slechts moet worden verslaan in den geest des tijds, waarin de opsteller der Belijdenis of de Hervormers geleefd hebben. Zulke beweringen bewijzen steeds de groote verlegenheid van hen, die ze voortbrengen, kunnen slechts dienst doen bij onkundige en oppervlakkige menschen en doen mij denken aan de pogingen van sommige schriftverklaarders, die, om hunne gevoelens ingang te doen vinden, eene of andere waarheid der Schrift bestrijden met te zeggen: dat de Heere en de Apostelen zich naar de dwalingen van hunne tijdgenooten geschikt hebben! Tegen hen, die aan de Hervormers den invloed van den tijdgeest, bij het verdedigen van hun geloof, te laste leggen, mag met veel grooter recht gezegd worden, dat zij door den tegenwoordigen tijdgeest, door een ongeloovige critiek, door de revolutie, waarin zij opgekweekt werden, verbijsterd zijn. Hoe, die Gereformeerden van de 16e eeuw zouden, waar zij hun geloof uitspraken, en dit deden zij ook in het 36e artikel der Geloofsbelijdenis, zich van Roomsche traditiën niet hebben losgemaakt! Neen, zij werden niet door de vroegere gevoelens in hunne Geloofsbelijdenis geïnfluenceerd; zij spraken zelfs dat artikel uit, toen het scheen, dat zij daarmede een machtig wapen in de hand hunner verdrukkers en vijanden gaven, maar toch wilden en mochten en konden zij hun geloof niet verheelen, want Gods Woord gold bij hen bovenal. Ook hebben alle latere Gereformeerde schrijvers de zinsnede, dit wordt door een ieder toegestemd, geheel eenstemmig verdedigd. Dit kan toch niet aan sympathieën met Rome wórden toegeschreven. Wie daarom hier van zulke sympathieën spreekt, moet als een onbevoegde beoordeelaar worden afgewezen. Eindelijk mag hier aan niemand het oor geleend worden, die de zinsnede wil verstaan hebben, alsof daarmede de Overheid de bevoegdheid werd toegekend om strafrechtelijk in zaken des geloofs op te treden. In geheel het artikel wordt geen woord gesproken van de machtiging om als Overheid strafrechtelijk op te treden in zaken des geloofs. Zoo onzinnig waren de Gereformeerden der 16e en 17e eeuw niet, dat zij de beoordeeling en behandeling der geloofszaken aan de Overheid zouden toegekend hebben. In het artikel wordt wel van afgoderij en valschen godsdienst gesproken, maar niet van geloof. Godsdienst en geloof zijn toch van elkander onderscheiden. Godsdienst is gehoorzaamheid aan Hem, van Wien de mensch geheel afhankelijk is. Geloof is de innige verzekering met betrekking tot hetgeen ons is geopenbaard. Wij zeggen niet, dat lemand waarlijk Godsdienstig kan zijn, zoolang hij niet gelooft. Maar daarover spreken wij niet, en wijzen slechts op de verwarring van godsdienst en geloof; eene verwarring, die helaas bij zoovelen is aan te wijzen, eene verwarring, die de oorzaak van zoo groote verdrukkingen vervolgingen en bloedvergieten is geweest, eene verwarring, die nog bij velen heerscht, maar slechts tot misverstand brengt. Onverbiddelijk wijzen wij daarom, bij de verklaring van ons geloofsartikel, hen af, die godsdienst en geloof met elkaar verwarren. Het behoort niet aan de overheid op het gebied des geloofs zich te begeven. Dit Is de roeping der Kerk, der leeraren, der opzieners in de gemeente des Heeren, Het behoort niet tot het ambt der Overheid ketterijen, valsche leeringen, dwalln* gen of zelfs gevoelens, die den Godsdienst betreffen, te onderzoeken, te beoordeelen, veel minder te straffen; alleen de Kerks heeft zich met dat alles te bemoeien. Maa* gelijk de Overheid yan het gebied des geloofs zloh volstrekt heeft te onthouden, geen macht hoegenaamd op dit gebied bezit, en zich hier geen het minste geweld aanmatigen mag, zoo is het daarentegen ontwijfelbaar hare roeping op den Godsdienst acht te nemen. In zooverre de Godsdienst zich In gehoorzaamheid openbaart aan hetgeen ons is voorgeschreven, is het de roeping der Overheid den Godsdienst te bevorderen, en alles tegen te gaan hetgeen met den Godsdienst in strijd is". Zoo zien wij, dat Prof. S. vanVelzen geheel met deze zinsnede instemde, gelijk hij dit bl. 61 zelve nog betuigt, als hij schrijft: „Thans, vertrouw ik, is het duidelijk gebleken, dat de bedoelde zinsnede der Belijdenis volkomen met de.Heilige Schrift overeenstemt. Dit te bewijzen was alleen het oogmerk van mijn schrijven. Wel verre van tegen deze zinsnede te protesteeren, moet integendeel een ieder, die aan de Schrift geen geweld wil aandoen, het belang zijner medemenschen bevordert, en bovenal Gods eer bedoelt, met haar instemmen. Nochtans stel ik mij niet voor, dat zij, die bedenkingen willen maken, de zaak gewonnen zullen geven. Maar tegen hen valt niet te spreken". Gevoeglijk kunnen wij ons bij dit laatste aansluiten. Artikel 36 is op Gods Woord gegrond en het zij nog eens gezegd, de overheid is geroepen onvoorwaardelijk, zonder condities, te handhaven, wat hierin wordt geleerd. Wij hebben hier te maken met een eisch Gods en dus met een beginsel, dat niet veranderlijk is met de tijden en omstandigheden. Guido de Brés hield deze belijdenis staande tegenover den Roomschen Koning en toen was het toch zeker een tijd, dat men handhaving en uitvoering van dat artikel „krankzinnigenwerk" zou kunnen noemen, gelijk men dat heden tegenover ons zegt. --- BUITENLAND. DE VOLKENBONDSRAAD. De particuliere besprekingen te Madrid. De „Chicago Tribune" verneemt uit Madrid, dat Briand zich bereid heeft verklaard met Dr. Streseman te confereeren over de definitieva liquidatie van de thans nog hangende na-oorlogs problemen. Briand zal daarbij de voorwaarde stellen, dat geen besluiten zullen worden genomen omtrent de terugtrekking der geallieerde troepen uit Rijnland zonder de aanwezigheid van een geaccrediteerden vertegenwoordiger van het kabinet-Mac Donald, aangezien de Engelsche vertegenwoordiger bij de thans gehouden raadszitting, de Britsche gezant in Spanje Sir Graham, slechts als zaakgelastigde van Londen optreedt. In de toekomst wil Briand een gemeenschappelijke bijeenkomst met vertegenwoordigers der Britsche en Belgische regeering afwachten, voor hij eenige beslissing neemt, aangezien ook deze beide landen bij de bezetting zijn betrokken. Bovendien zou Briand een voorstel willen doen tot het houden van een internationale conferentie, met vertegenwoordigers van alle bij de nog op te lossen oorlogsvraagstukken betrokken landen, welke conferentie hij In Juli of Augustus a.s. zou willen doen plaats hebben. --- Het Saargebied. Naar aanleidng van de particuliere besprekingen tusschen Briand en Stresemann, die men te Madrid verwacht, schrijft de Parijsche „Matin", dat de liquidatie van den oorlog niet uitsluitend een doel op zich zelf is, doch tegelijkertijd den aanvang van een opbouwende politiek in Europa, die slechts gebaseerd kan zijn op een goede verstandhouding tusschen Duitschland en Frankrijk. In dezen geest moet men het thans bereikte beoofdeelen. Sauerwein schrijft, dat het Saarprobleem hem bijna onoplosbaar schijnt. Van welke gevoelens de Saarlanders ook zijn bezield, de verdragen eischen, dat zij aan hun gevoelens pas na vijftien jaar, bij de volksstemming, uiting geven. Men kan onmogelijk de volksstemming laten vervallen aangezien het referendum in de desbetreffende verdragen is vastgelegd. Misschien is het echter mogelijk, de kwestie der mijnen te regelen en Duitschland in de gelegenheid te stellen deze terug te koopen zonder 1935 af te wachten, Indien het slechts een kwestie van cijfers Is. Men zou echter den grondslag van het referendum aanpassen, indien men Duitscnland reeds zes jaar van te voren op economisch gebied het bestuur In handen ga£ Bovendien is het Saargebied voor ac Fransche handel en Industrie van zoodanig belang, dat men van hen niet verlangen kan dat zij afzien van de voordeden, die zij minstens nog gedurende zes jaar yan het Saargebied kuunen .trekken, zohder eenige, Yergojdjng, t' Een ander blad, de „Petit Parisien" schrijft dat de kwestie van het Saargebied niet Is neergelegd in het besluit van Genève van 16 September 1928, en dat deze kwestie niet verbonden kan worden aan die van de ontruiming van het Rijnland. Deze geheele kwestie is vastgelegd in het verdrag van Versailles en door den Volkenbond gewaarborgd, zoodat zij niet herzien kan worden zonder wijziging van het verdrag van Versailles en zonder den wil der bevolking, welke men haar zelfbeschikkingsrecht heeft gewaarborgd. --- DE DUITSCHE SCHADEVERGOEDING. Geen vermindering der Amerikaansche schulden. De gunstige ontvangst van het rapport der deskundigen-commisie in de kringen der Amerikaansche regeering berust niet op een nauwkeurige studie van het rapport, waarmee men binnen eenige dagen gereed hoopt te zijn, maar op een eersten indruk Ten opzichte van de Europeeschc schulden aan Amerika schijnt de houding der Vereenigde Staten echter wel reeds vast te staan. Naar aanleiding van de bepaling in het genoemde rapport, dat een eventueele vermindering van de schulden aan Amerika aan Duitschland ten goede zou komen werd namelijk van de zijde van het Witte Huis verklaard, dat dit een afzonderlijke bepaling is, waardoor de Vereenigde Staten onberoerd blijven. De politiek der Amerikaansche regeering op dit punt is bekend en zij bezit niet de macht deze politiek op het gebied der schuldenregeling, welke door een commissie uit het Congres is vastgelegd, te wijzigen. Ook is de regeering niet voornemens, een dergelijke wijziging aan te bevelen. --- De Fransche ministerraad en het rapport der deskundigen. In de kabinetszitting die gistermorgen te Parijs is gehouden onder voorzitterschap van president Doumergue in het Elysee, heeft Poincaré het rapport der deskundigen-commissie en de ratificatie van de schuldenovereenkomst met Washington en Londen ter sprake gebracht. De aanwezigheid van den minister van buitenlandsche zaken Briand, die momenteel voor de zitting van den Raad van den Volkenbond te Madrid vertoeft, had echter ten gevolge dat men zich bij de discussie over de beide belangrijke kwesties moest beperken tot Briand de kabinetszitting zal bijwonen. --- De 10-jarige herdenking van het verdrag van Versailles. De „Germania" te Berlijn bericht, dat verscheidene organisaties en bonden het plan hebben opgevat om ter gelegenheid van den 10-jarlgen gedenkdag van het verdrag van Versailles op 28 Juni groote demonstraties te organiseeren, waartoe zij ook uitnoodigingen gezonden hebben aan leden der Rijksregeering. De Rijksregeering heeft naar aanleiding daarvan haar houding bepaald. Zij is voornemens zich niet in te laten met demonstraties, welke uitgaan van private organisaties. Ook de Rijkspresident heeft een uitnoodiging van de vaderlandsche bonden tot een massademonstratie in het stadion afgewezen. Daarentegen is op den 28 Juni een manifest te verwachten, dat zich aan het geheela Duitsche volk zal wenden en dat uitgaan zal van de Rijksregeering of mogelijk ook van den Rijkspresident. --- DE NIEUWE BRITSCHE REGEERING. Een persoonlijke uitnoodiging van president Hoover aan Mac Donald. De officieele „Herald" te New Vork bericht, dat president Hoover besloten heeft Mac Donald persoonlijk tot een bezoek uit te noodigen In den aanstaanden zomer. De Amerikaansche ambassadeur te Londen, generaal Dawes, zal bij zijn ambtsaanvaarding de uitnoodiging overhandigen. Ook de Canadeesche minister-president zal waarschijnlijk worden uitgenoodigd. Mac Donald heeft ook aan senator Borah, den voorzitter van de Commissie Buitenlandsche zaken medegedeeld, dat hij den wensch koesterde, zelf naar Amerika te komen. De geheele Amerikaansche pers hecht aan het bezoek van den Britschen minister-president de grootste beteekenis, in het bijzonder met het oog op de oplossing van het vlootvraagstuk. --- Een telegram van Mac Donald aan de Internationale arbeidsconferentie. De Britsche premier „]*"£* heeft een telegram gezonden aan den voorzitter der internationale arbeidscoh- JerenïHe Genève, waarin hij de voldoening der Engelsohe regeering uitspreekt over de verbetering der arbeidsvoorwaarden In de geheele wereld ën over de bevordering van de bepalingen welke zijn neergelegd In het vredesverdrag, waarvoor de arbeidsconferentie zooveel gedaan heeft. De Engelsche regeering zal het zich tot taak stellen in de beste verstandhouding met de internationale organisatie van den arbeid samen té werken. In het antwoord-telegram spreekt de voorzitter der conferentie fcljn voldoening uit, da£ de 'Engelsche £egee?ing zöo kort na haar eerste bijeenkomst de Internationale arbeidsconferentie haar vollen steun heeft toegezegd. --- De achturendag. Naar uit Londen wordt gemeld, is de eerste daad der Labourregeering de ratificatie van de conventie van Washington, waarbij voor allen, die in industrleele ondernemingen werkzaam zijn, de werkdag op acht uur en de week op 48 werkuren wordt vastgesteld. --- Julius Andrassy. Graaf Julius Andrassy, de vroegere Hongaarsche minister van binnenlandsche zaken en de laatste minister van buitenlandsche zaken der Oostenrijksch-Hongaarsche monarchie, is gistermiddag na een nier-operatie in een sanatorium te Boedapest overleden. Andrassy was op 30 Juni 1860 geboren en is dus bijna 69 jaar geworden. Hij was na korten tijd In diplomatieken dienst te zijn geweest, in 1884 in het Hongaarsche parlement gekozen. Reeds in 1892 werd hij als minister van binnenlandsche zaken in het liberale kabinet-Wekerle opgenomen. In 1898 trad hij uit de liberale partij, maar drie jaar later is hij weer toegetreden en werd in 1891 nogmaals tot parlementair lid gekozen. Hij werd toen tot leider van de nieuwe grondwetspartij gekozen. Tegen het eind van den wereldoorlog werd hij benoemd tot minister van buitenlandsche zaken der Oostenrijksch-Hongaarsche monarchie. Hij is de laatste geweest, die dat ambt bekleedde, totdat da revolutie hem ten valbracht. Met het regime van Horthy heeft Andrassy zich nooit kunnen vereenigen en herhaaldelijk heeft hij er scherpe kritiek tegen laten hooren en herstel van het koningschap bepleit. --- Groot New-York. Een 150-tal architecten, werktuigkundigen, staathuishoudkundigen en stedenbouwers hebben een groot plan opgemaakt, dat 20 millioen inwoners van het toekomstig Groot New-York in staat zal stellen, in hun stad geriefelijk te wonen en snel en gemakkelijk te reizen. Het geweldige plan — waarvan de uitvoering niet minder dan 7200 millioen gulden zal kosten — is dezer dagen door de wetgevende vergaderingen van New Vork, New Jersey en Connecticut, zoomede door vertegenwoordigers van 438 steden en dorpen goedgekeurd. De deskundigen hebben berekend, dat Groot-New Vork in 1965 twintig millioen inwoners zal hebben en een oppervlakte van 5528 vierkante mijlen zal beslaan. Het project bevat een nieuw wegen- en spoorwegennet, nieuwe bruggen over en tunnels onder de rivieren, een groot aantal parken en niet minder dan 46 vlieghavens. --- BINNENLAND. DE TWEEDE KAMERVERKIEZINGEN. DE NUMMERING DER LIJSTEN. In de gisteren te 's-Gravenhage gehouden vergadering van het Centraal Stembureau heeft de nummering plaats gehad van de voor de Tweede Kamerverkiezing op 3 Juli a.s. ingediende candidatenlrjsten. We laten hieronder het resultaat der loting volgen: Gelijkluidende of verbonden lijsten. No. 1. Alg. Bond van kleine winkeliers en middenstanders (lijst-Bouterse). No. 2. Communistische Partij (lijst- Wijnkoop). No. 3. R.K. Boerenpartij (lijst Obers). No. 4. Staatk. Geref. Partij (lijst-Ds. Kersten). No. 5. Anti-Rev. Partij. No. 6. Sociaal-economische Volkspartij (liJst-Herold). No. 7. Christ. Hist. Unie. No. 8. R.K. Staatspartij. No. 9. Middenpartij voor Stad en Land (lijst-Floris Vos). No. 10. Plattelandersbond (lijst-Braat). No. 11. Rev. Socialistische Party (lijst- Sneevliet) in de kieskringen I, H, Vin, xn en xvin. No. 12. Communistische Partij (üjst-T---de visser). No. 13. Christ. dem.' Unie. No. 14. Lijst-W. Siedenburg. No. 15. Vrijz. Dem. Bond. No. 16. Ned. Christ. Arbeiderspartij. No. 17. Nationale Boeren- en Tuindersbond (kieskringen VI en VII). No. 18. Nationale Boeren- en Tuindersbond (kieskringen I, II en XVin). No. 19. Nat. Boeren- en Tuindersbond (D_ en IV). No. 20. Herv. Geref. Staatspartij. No. 21: Alg. Welvaartspartij. No. 22. Verbond van Nationalisten (in I, EX, XI, XHI, XV, XVI en XVIH). No. 23. 8. D. A. P. No. 24. Sociaal-dem. Volkspartij (lijst v, d. Ploeg). No. 23: Nationale Boeren- en Tuindersbond (IX, X, XI). No. 26: Rev. Soc. Partij üijst-SneevlieWj (m, rv, vi, ix, x, xi en xrn). No. 27. Nat, Boeren en TuJ&aerjbeßSL No. 23: Rev. Soc. Partij (Ujst-SneeyUeti ;(XV, XVI en XVTD. ( No. 29. Democratische Partij. f j \ No. 30. Groep van Nunen. No. 31. Vrijheidsbond. No. 32. Federatief Verband (lijst-Ter Hall). No. 33. Nat. Boeren- en Tuindersbond .(XIV, XV). No. 34. RK. Volkspartij. Men stemme dos in alle kieskringen op no. 1 van lijst 4: Ds. G. H. KERSTEN, ---