PETRUS DATHENUS Grondvester der Nederd. Gereformeerde Kerk. (Vervolg.) Een psalmberijming was noodig als brood. De Santerliedekens van van Zuijlen werden gretig gezongen op de wijze van bekende straatdeuntjes, maar voor de openbare godsdienstoefening waren zij niet geschikt. Jan Utenhove, de ouderling der Londensche gemeente en Lucas de Veere, de Antwerpsche schilder, hadden ongeveer op denzelfden tijd de vertaling ter hand genomen. De laatste werd niet voltooid en die van Utenhove verscheen eerst na die van Datheen. Al keurde men de Sauterliedekens ongeschikt, het was echter toch ook de bedoeling niet van Dathenus om een kunstproduct te leveren. In de Fransche en Waalsche kerken gebruikte men de vertaling van Maro en Beza en een vergelijking toont aan, dat Datheen die vertaling zooveel mogelijk op den voet heeft gevolgd, om de eenheid van leer en eeredienst in de kerken zooveel mogelijk te behouden. Velen hebben zich aan de taal van de Datheen-psalmen gestooten, doch het is dezelfde taal, die men in de dichtwerken van dien tijd aantreft. Sommige vergelijkingen noemt men in onzen tijd onkiesch of ongepast, doch het is een feit, dat die zinspelingen, waarop het meest de aandacht viel, eveneens voorkomen in de Fransche vertaling en in de Hoogduitsche van de Palts. De ontvangst, die de vertaling van Datheen ten deel viel, bewees duidelijk, dat zij voor dien tijd een hoogst verdienstelijk werk was en na zeer korten tijd was er geen plaats meer, waar Nederlandsche Gereformeerden woonden, waar de psalmberijming niet gretig was ontvangen. •Spoedig volrrden er herdrukken. De eerste druk verscheen in 1566 te Frankent.hal. Dat gastvrije stadje in de Palts werd de bakermat der Datheenpsalmen. Nog in hetzelfde jaar verscheen er al een herdruk in Londen. Een jaar later, in 1567. verschenen afdrukken te Rouaan en te Delft, en in 1558, dus weer een jaar later, verscheen er een te Norwich. De gansene verspreiding geleek één zegetocht en het gebruik er van hield daarmede gelijken tred. Bij de hagepreeken klonken de liederen in de vrije natuur, in „den tempel van ongekorven hout". Bij den beeldenstorm klonken zij In de Roomsche kerken, zelfs bij het breken der beelden. Zelfs de ruwste gasten van die dagen beminden de krachtige tonen der zegeliederen onder de Psalmen. De voorkeur ging zelfs zoover, dat de uitgewekenen naar Engeland, er bij de Hollandsche gemeenten aldaar op aandrongen, dat de vertaling van Utehhove door die van Datheen werd vervangen. Sterker bewijs, dat de vertaling het volk uit het hart was gegrepen, is niet denkbaar. Die krachtige woorden gaven uiting aan wat er reeds leefde In het gemoed en de Sauterliedjes hadden dat gemis niet kunnen vervullen. Later verscheen dë vertaling van Marnix van Sint Aldeglonde, den dichter yan het Wilhelmuslied. Als oorspronkelijke yeiialüig Van feêt Hebreeuwsch en als gedicht, staat deze vertaling hooger. Niemand kan dit ontkennen. Maar nooit zou men er van kunnen zeggen, dat zij het volk uit het hart was gegrepen. In 1581 en 1586 werden er synoden gehouden te Middelburg en te s-Gravenhage. Zij hebben het niet gewaagd de vertaling van Marnix in te voeren. Zelfs de bekende synode van Dordrecht in 1618 en 1619, die zeer veel herzag en regelde, tastte de psalmberijming niet aan. De psalmen van Datheen hadden zich burgerrecht veroverd. Het geslacht, dat de liederen uit de hand van den dichter ontving, was wellicht reeds geheel ten grave gedaald. Maar ook het nakroost wenschte geen andere taal en klanken, dan die het uit den mond der vervolgde en gemartelde ouders had opgevangen. Eerst in 1773 zou de Datheen-berljming door de tegenwoordige vervangen worden. Nog een andere uitgave zag het licht. Ook de Heidelbergsche Catechismus werd door hem vertaald, vermeerderd, met een verzameling van gebeden voor de openbare godsdienstoefeningen en formulieren voor de bediening der H. Sacramenten. De Synode van Wezel, In 1568, verklaarde de Catechismus bindend voor kerkelijk gebruik en sinds dat Jaar werd zij* afgedrukt achter in de Bijbels. Al deze werkzaamheden waren oorzaak, dat Datheen zich weinig bezig hield met den strijd tusschen Luherschen en Calvinisten in Duitschland. Sommigen zeggen, dat Datheen een der eerste Hagepredikers was ta. de Nederlanden. Ook zijn er anderen, 'dié verklaren, dat een zijner vurigste redevoeringen de. aan.-» «Volding waa fet den, beeJd^nJ»gA_MlM Datheen verklaarde echter zelf, dat hij in dien tijd nog niet naar Nederland was teruggekeerd. Als afgevaardigde van Frederik 111 bevond hij zich op dat tijdstip bij de Hervormde kerken in Zwitserland. Geruimen tijd vertoefde hij daar, doch toen hij in de Palts terugkeerde, vond hij dringende uitncodigingen uit Antwerpen, Brussel, Gent, Brugge en andere gemeenten, om als leeraar het Evangelie te komen verkondigen. Mag ik gaan? vroeg Datheen aan den keurvorst. En Frederik m, die niets liever wilde dan de verbreiding van het Calvinisme, stemde toe. Te Maastricht, Antwerpen, Vlissingen, Middelburg, Zierikzee en in nog vele andere plaatsen trad hij als prediker op en overal vond de vurige prediker een aandachtig gehoor. Evenals de predikanten Modet en Junius, reisde ook Dathenus meestal van stad tot stad om te prediken en hij hield dit zelfs geruimen tijd vol, toen de gemeente te Gent hem als haren leeraar had beroepen. In Gent verkregen de Gereformeerden zelfs het recht om een eigen kerk te bouwen. In den tijd van slechts.... vijf dagen werd een houten tempel opgericht. Maar al was het uitwendige van hout, daar binnen fonkelde het goud des geloofs, het geloof dat de harten deed dorsten naar de gemeenschap met den eeuwig Levende en dat alle andere dingen, om de uitnemendheid van Christus, achtte ais schade en drek. M*oii'den: Van menige verklaarde men, dat de "Heere bs m»««.» k.hnn TOlfMan wal ~J—«JJ+jtM&üUÊÊÉÊk. Menige ziel door angst en vreeze ge« slingerd, vond hier ruimte en werd ge* sterkt voor den strijd. Helaas! De pas veroverde vrijheid wa 4 van korten duur en de sterkte die den ge» loovigen werd medegedeeld, was wel ncodig om de komende beproevingen te doorstaan. De regeering had zich hersteld van deal schrik en gordde de wapenen aan. Stuk voor stuk wenden de verleende gunsten weder herroepen en met den dag werd het duidelijker, dat do vervolging, met kracht zou worden hervat. Voor de eerste maal grepen de Gereformeerden eveneens naar de wapenen. Hier gold de gehoorzaamheid aan derJ Koning der Koningen meer dan de gehoorzaamheid aan Filips 11. In een kerkvergadering, op 27 Octobei" te Antwerpen gehouden had Dathenus hef! voorstel gedaan om drie millioen gulden! te verzamelen voor de poging om daarmede de gewetensvrijheid van de regeering te koopen. Die poging mislukte. Op de Synode van 1 December, m dezelfde stad, erkende men het recht vam opstand tegen een overheid, die de godsdienstige en staatkundige vrijheijd de* onderdanen beknotte. Eenige weken later volgde te Nieuwerkerke (in Vlaanderen) een vergadering, van predikanten, onder voorzitterschapi van Dathenus, die het besluit* nnm ont krijgslieden aan te werven. Van nu si wilde men trachten, om met de wapeneDt in dé handen, Ge verkregen rechten tfi verdedigen, ~ W 'flftgdl £eiYpigd& --- Aan de Kameraadjes! De Pinksterdagen zijn voorbij en voor de scholieren zullen de vacanties weer heel gauw eindigen. Misschien heeft het mooie weder zijn intocht gedaan als deze krant verschenen is. Dat mooie weder helpt mij niet om veel briefjes te ontvangen. Koude en regen zijn beter. En de kachel helpt mij het meest. Doch ik zal den moed maar niet verliezen en overigens gun ik mijn kameraadjes buitenlucht en gezondheid. Vandaag hebben we weer een korte opgave. --- Mei-Opgave No. 3. Ingezonden door Jacoba de Hoog te Pi.inacker. Meermalen heb ik Jacoba bedankt voor haar goed gekozen inzendingen, doch vandaag moet ik het ook wéér doen, want de inzending is weer wat nieuws. Hier volgen zes teksten, waarin enkele woorden vervangen zijn door streepjes. De eerste vier teksten zijn uit de Spreuken, de laatste twee uit Prediker. 1. De — des — die — rijk — Hij — er — smart — 2. Ga — de — gij — zie — wegen — wordt —. 3. De — is — sierlijke — zij — op — weg — gerechtigheid — 4. Rijken — armen — elkander — Heere — ze — gemaakt. 5. En — aan — Schepper — de — uwer — eer — de — dagen — en — Jaren — van — gij — zult: — heb — lust — dezelve. 6. Werp — brood — op — water — gij — het — na — dagen. De teksten moeten volledig worden overgeschreven. Het zijn welbekende, dus er is niet veel werk aan. Eenige verborgen plaatsnamen, eveneens door Jacoba ingezonden, laat ik er daarom op volgen. De zinnen, waarin die plaatsnamen verscholen liggen, luiden als volgt: 1. Jan, haal den bal op, ik heb hem vergeten. 2. Da thee stond koud te worden. 3. Is dat horloge van goud, Arie? Of van doublé? 4. Kwam Torn menschen tegen op het voetpad? Vier zinnetjes dus met verborgen namen, die alleen opgegeven behoeven te worden. Denkt er aan, dat een naam soms gevormd wordt door 3 woorden of gedeelten van woorden. Het zoeken gaat weer precies als in het voorbeeld, dat ik enkele weken geleden gegeven heb. De antwoorden moeten nog niet ingezonden worden. Dit bericht is alleen voor de nieuwelingen bestemd, die er nog telkens bijkomen. Nu heb ik er weer genoeg van gezegd, dus allen met moed aan den slag. --- BRIEVENBUS. AAN ALLEN. Het zonnetje schijnt heerlijk, 't Is prachtig weer. Niet te warm en niet te koud. Voor mij liggen verschillende prentbriefkaarten, pas ontvangen, die mij vertellen dat er ook vele kameraadjes op reis zijn. Evenals de drie Vlaardingsche jongens die Dinsdag naar de Dunantstraat tippelden, in de hoop dat Oom Jan er voor kon zorgen dat zij de drukkerij bezichtigden. En ze hebben die bezichtigd, met groote verbaasde oogen: Wat 'n wonderlijke weTeld toch, zoon mooie drukkerij. Vele anderen gingen naar strand en duin of naar het bosch, en zij stuurden een kaart. Goed, makkertjes! Dank voor de kaarten. En ik hoop dat allen van een mooie zomerweelde mogen genieten. Als jullie op reis gaat en ik ben in de buurt van tram of spoor of boot, dan zal ik wuiven. Dat beloof ik! JACOBA v. d. B. Vlaard. Ambacht. Wei- Beker mag Je meedoen. Die opgave zal ik bewaren doch ik vrees dat ze wat groot is en veel werk vereischt. Geloof maar dat de meeste makkers naar de buitenlucht verlangen. Maar dan laten ze de raadsels schieten. JANNA EN FRED. DE W. Zwijndrecht. Na al die feesten kwam de vacantie, en die verjaardag. De pret kan niet op. Maar het mooist vind ik nog, dat Janna en haar broertje de antwoorden op de raadsels best kunnen vinden. MARTEN VAN M. Valom. Ja, Marten, late inzenders worden laat of soms geheel niet beantwoord. Maar ook de foto ontving je laat, omdat er een herdruk noodig was. Oom Jan was weggevlogen. Nu een vraag, Marten. Ken je alle dorre oorden? Dan ben je een goed aardrijkskundige. MARIA EN DIRKJE VAN D. Alteveer. Ja, beste zusjes, ik kan begrijpen dat Je dan niet vroeg kunt inzenden. Maar hier is het antwoord toch. Het bestelbriefje gaf ik door. Wat een reis met hindernissen voor een paar postzegels. Stel je voor als ik voor ieder briefje drie maal op reis moest gaan. Erg leuk dat ik twee kuikentjes cadeau kan krijgen, maar ik heb al zoo veel kuikentjes. Ze piepen en kraaien. GRETA EN IDA K. Barendrecht. Dat boek mag je rullen. Stuur of breng het gerust terug, a) 3 het niet te veel moeite is. Anders stuur ik het, doch voeg er je adres dan bij. Jammer dat Ida moest blijven zitten. Maar och, Ida. Ik zelt zit elke maand met een partij briefjes, waarvoor ik geen ruimte meer heb om te antwoorden. Ida en Oom Jan zijn lotgenooten. KLAAS E. Linschoten. Is nu alles in orde? Ik heb dien brief niet ontvangen. Ik hoop nu maar dat het bock naar Je genoegen is. KAATJE C. Middelburg. Alweer een vriendinnetje dat babbelt als Brugman- Ze woont in dé praathoek. Zit het daar in de lucht? Kind, kind, wat een nieuws. Maar ik lees het ftraag. Kom ik ooit in de buurt dan hoop ik Kaatje te bezoeken en clan ga ik niet weg voor ik alle bloemen uit je tuintje heb ingepikt. BLIKOORTJE. Moed houden, Zuid-Afrikaander. Denk aan de woorden van Paul Kruger: Alles sal rech kom! Heb je zoo lang naar dien stoffeerder gezocht? Die wonen toch in je woonplaats ook meer dan één? Je klacht kon ik begrijpen, Oor! Eén dikke wang is erg hinderlijk. Twee is beter. WIJNTJE EN GERRIE S. Deventer. Ik wilde wel eens afgevaardigde zijn naar Deventer. Ik zou dan de zusjes graag bezoeken, maar misschien vergat ik dan de vergadering. Die goudvisschen, die poes Teddy en die brandende kachel zou ik graag eens bewonderen. En dan zouden we weer eens hoera! roepen, precies als toen de foto kwam. Leeft dat konijn nog? Dat is dan vast een kanjer. STINI V. Kinderdijk. Doe gerust mee, zus! Ik ontvang niet 400 brieven elke week, doch eenmaal per maand. Aan het einde der maand worden alle antwoorden tegelijk ingezonden. Elke week behandel ik een greepje dezer brieven in de bus. Die diergaarde zou ik heusch wel eens willen zien en vooral die marmotjes met die dikke kopjes. Sleepen ze die kopjes niet naast zich mee? HEIDKBLOEMPJE. Wat had het Heldebloempje een goeden zin. Misschien van het zomersche weer? Ik hoop nu maar dat er ook eens een nichtje Heidebloempje zal heeten en ook zulke brieven zal schrijven. APPELBLOESEM. Al weer een schuilnaam. Ook ik vind die namen waaruit beroepen worden gezocht, heel leuk, doch er zijn kameraadjes die er veel moeite mee hebben. Daarom plaatsen wij ze maar niet te veel. Een Bijbelsehe opgave mag de Bloesem gerust inzenden. JACOBUS DE V. Serooskerke. Gerust mag je er een inzenden. Je weet dat e*j| echter aan de opgaven eenige eischeifi worden gesteld van geschiktheid. Niel alles is goed. Zend dat raadsel dus maa» In, Kobus. Ik zal het nazien. NELLIE DE W. Dordrecht. Neen, Nellleß dat ls 't gelukkig niet met Magda. Ze kolf nu haar kamertje verlaten en nißt in eem tentje. En wanneer komt Nellie nu metf die sleepboot? Telkens als ik een boojj hoor fluiten, denk ik dat Nellie verschijnw En iedere keer is het mis. Ik zie nu maal uit naar een foto, maar haast is er niet bit] GERRIT VAN A. Nieuwe Tonge. Kranim Gerrit! om toch vol te houden brj zoen veel moeilijkheden. Hoe is het nu met derf zieke? Ik hoop van goed. Dat verzuimpja was niet zoo erg. JACOBA EN JAN B. Pekela. Die wensch» wordt ingewilligd. Beiden kunnen den briefjes in één enveloppe inzenden. Tk vrndfl het heel leuk dat Co er zoon schik lxjj kreeg om mee te doen. AARTJE V. D. B. Het is in orde, AartJ* Je bent wel degelijk in het legertje Inge* lijfd en je marcheert mee even goed alt Anton. j JACOB v. d. Z. Elspeet. Zoo, aoo, *h tet-3 rugkeerend deserteurtje dus. Ik vind heffi best, Jacob. Maar dan niet meer desertee-4 ren want daar staan zware straffen op:|| strafsommen maken — iederen dk& schoolblijven — en zestig regels: Ik mag niet deserieeren! SOPHDSTJE DE V. Rotterdam. Welzeg ker, Sophietje, dat mag je gerust. Dat ia dan een belooning voor de flinke brief jesJ Gefeliciteerd bij voorbaat met den ver-J jaardag. j TRIJNTJE B. Oudega. De prijzen komen* meestal als verrassingen, dus onverwacht*1 Maar dat is het aardigst. Het is wel eerf aanmoediging, niet Trijntje? De oudsten)1 zijn boven dien leeftijd, hoor) Ze kunnen), niet ophouden. NEI.LTF, K. Rotterdam. Prachtig, Heibel! Ga zoo door. Zoo volgt er vast eens eerf prijs. JOOS VAN B. Arnemuiden. Waren )e| briefjes soms laat ingezonden? Geloof gerust dat Joos mee telt, want de antwoorden zijn meestal puik. EIGJE P. Bleskensgraaf. Neen, dde boek* jes bestaan niet. Dat andere, met het bil* jet, komt in orde. WILLEM S. Berkenwoude. Vaak hoor iH over die moeilijkheden, Wim. Maar toclï maar moed houden. Ik geloof telkens weefl I dat Wim een echt zakenman wordt bij le* ven en welzijn. MARIA S. Berkenwoude. In de laatstef weken gaat het goed met Annie en Geen volledig herstel, maar toch gelukkij eens in de»huiskamer. Wat zal dat vreemd zijn op de schoof, Maar telkens een trapje hooger,' dat gaaü goed. JOHANNA H. Piershil. De foto werd verW zonden. Maar ik heb de handen in el* kaar geslagen over zulke groote Jullie hebt je best best gedaan. Dat moet} ik zeggen. Telkens lees ik maar van verhoogen, in heel veel briefjes. Zou daij zoo blijven? Ja? Dan vliegen de kameraad* jes mij over het hoofd. Tot weerziens nq[ maar in de volgende maand. Mlsschienj kan ik dan ook iets meer antwoorden. PIETJE VAN K. Nieuwerkerk. Ja, ik kijlj wel ernstig op de foto. Maar zal ik ntJ eens zeggen hoe dat kwam? Die fotograaf zei dat ik vast een vervelend werk had meH de kindcrs. Toen werd Ik wel een beetje boos, want} ze moeten van mijn kameraadjes afblij* ven. Die fotograaf knipte haastig af, Erï ziedaar, zoo komt het. Nog nooit heb ik dé briefjes van Pietje — om er maar eend een te noemen — vervelend gevonden. Die| reis? Neen, kind! dat zal wel niet gaart, Ik zoek nog eiken dag, maar ik vind nietat SERING. Het is niet onmogelijk, Seringfj dat ik eens aan dat verzoek voldoe, maaij ik weet niet wanneer. Afwachten! Maai nu schrijf Je een woord dat mij doet! schrikkken. Schoonmaak! Neen, maar nul schei ik er uit. O neen! Gauw de bui dicht! En allen gegroet! OOM JAN. I ---