Calvijn en het Renteverbod. ii. Wij zouden nu stil staan bij den stoot de Hervorming gegeven heeft tot opheffing van het renteverbod. Zwin g 1 i, Luther en Melancht o n begrepen reeds, hoewel zij het renteflimen niet gunstig gezind waren, fiat ■ iet renteveibod niet kon handhaven. C;ilt ij » echter tastte het renteverbod in zijn principieele grondslagen aan. Hij behandelde dit onderwerp in een brief aan zijn vriend Oekolampadius. Hij wees er op dat de door de Roomsche feestelijkheid aangehaalde Bijbelteksten geheel anders moeten worden uitl dan zij dat deed, aangezien daarin een algemeen geldend renteverbod eigenlijk geen sprake is, deels betrekking htbben op een bepaalden vorm v.n rente'i (n.l. de rente voor z.g. consumpleeningen), welke juist tot misbruiken aanleiding geeft, niet op de z.g. «ctfcve rente. Men kan n.l. geld leenen voor twee uiden ten eerste om verbruiksartikele (voedsei, kleeding e.d.) of een woning of ander gebruiksgoed te koopen, ten tweede om het in een bedrijf te steken en er geld mede te verdienen. Het ligt voor de hand, dat voor de eerste soort leening in de eerste plaats de binder bedeelden in aanmerking komen. Moeten zij voor die leening rente betalen, dan moeten zij die rente uit hun inten besparen, soms ten nadeele van hun behoeftevoorziening. Zoolang de inbinnen beperkte grenzen blijft, is djt nog niet zoo bezwaarlijk, maar daar de leener dikwijls in een moeilijke situatie Behcel van den geldschieter afhankelijk k. komen misbruiken (woekerrente) gemakkelijk voor. Het behoeft geen betoog dat een dergelijke woekerrente strijdig is 'net Godß geboden en derhalve, vooral de z.g, consumptieve leening onder in het begin der Chrisende vorm leenlng was, zoowel ln het Oude als het Nieawe Testament wordt veroordeeld. Anders staat het evenwel met de z.g. productieve leening. leeaer gaat een schuld aan, teneinde bet verkregen geld in zijn bedrijf of handel te gebruiken en daarmede geld te verdienen. Et behoeft in het geheel geen 6Prake van te zijn dat hij in moeilijke ornstandïgheden verkeert, hij is slechts door zyn bedrijf in staat het geld aan te Wenden op een wijze zooals een ander dat niet kan of niet wil. De leener heeft dus van zijn leening voordeel; het ligt 'oor de hand dat degene, die hem tot het van winst in staat stelt, een deel daarvan ontvangt. Zeer terecht wijst "aivhn er dan ook op, dat de situatie "* dit geval geheel anders is dan in den fei.tbel werd bedoeld. Hiernaast wijst Calvijn er op, dat het „geld kan geen geld voortgangen" eigenlijk van geringe beteekenis is. Immers een akker of een huis «unne» ook niet direct geld voortbrengen, *eI daarentegen leveren ze nuttigheden en woning), welke men voor geld Tenelaote de billijkheid van het renteemen nader te verduidelijken, gaf Calvijn ftet volge»de belangwekkende voorbeeld: lemand bezit veel vaste goederen, heeft Wel regeh»atige inkomsten, maar beschikt niet over een flinke hoeveelheid Daar gek*; een ander daarentegen heeft, °ew«l niet zoo rijk, een ruim bedrag aan Beid ter beschikking. Nu wil de rijke een ||kker ktopen en leent daarom geld van er» laatste. Nu kan deze, als hij wil, met 7Jïl geld zelf een stuk grond koopen en jjaajrvaa de voordcelen genieten; stelt hij , aai*oe echter een ander in de gelegencid, <üe bovendien in het geheel niet in ehoefügg omstandigheden verkeert, dan het lentenemen voor den geldschieter af te keuren. Calvjja komt dan ook tot de slotsom, at *eate*emen niet algemeen te verrdeelen is. Echter, dit wil niet zeggen at h$ bet daarom zonder meer in alle Sevarjej, goedkeurt, in het bijzonder niet ,d*e gevallen waar dat met de billijkeirj ca Darrnhartigrieid in strijd is. t uaake zegt hij dat men geen rente horf Tra*en van hen< die in dringenden °od z%m en van de arme broeders, dat toot staatsbelang in het oog moet imUdea «» niet de wettelijk vastgestelde west ißMet overschrijden. Va» Zöl ,iuideliJk ziJ'n' dat de uitspraak " «tond als Calvijn in een tijd dat 'llerwege net Juk der Roomsche kerk Ob Jeïp' **n grooten invloed heeft gehad " «pvattingen ten aanzien van het erbed. Allerwege werd het dan ook aangetast, de wetgeving in landen waar de Hervorming zegevierde, werd gewijzigd en de verschillende schuilvormen van het rentenemen werden vervangen door de contractueele rentebetaling. Welke beteekenis dit voor het handelsverkeer heeft gehad, niet het minst voor de Vereenigde Nederlanden, zal ieder die de geschiedenis nagaat, kunnen bemerken. Tegenwoordig zou men zich het economisch leven nauwelijks zonder crediet en intrest kunnen denken. Dat neemt niet weg dat nog steeds de uitspraak van Calvijn, dat men van de arme broeders en hen die in nood zijn, geen woeker mag vorderen, in acht moet worden genomen. Terecht zijn dan ook van regeeringswege wettelijke maatregelen tegen den woeker genomen. --- BUITENLAND DE OORLOG IN ABESSYNIË Wat voorgesteld wordt. Na den Britschen kabinetsraad van gisteren hebben de Britsche gezant te Parijs en Sir Kobert van Sittart des avonds een bespreking met Laval gehad. Na afloop van deze bespreking werd verklaard, dat dit onderhoud een bevredigend resultaat heeft gehad. Later werd van Fransche zijde officieel medegedeeld, dat nog des nachts de Parijsche voorstellen naar Rome en naar Addis Abeba zouden worden gezonden. Eden heeft gisteravond in 't Lagerhuis verklaard, dat de voorstellen drieledig zijn. Zij behelzen: L.L'en uitwisseling van grondgebied tusschen Italië en Abessynië, waarbij beide partijen voordcelen zullen verwerven. 2. Volkenbondsassistentie voor Abessynië in financieel en algemeen oeconomisch opzicht, ten einde de ontwikkeling en den voortgang van het land te bevorderen. 3. Bijzondere maatregelen en bepalingen voor Italiaansche kolonisten, die zich in Abessynië willen vestigen en medewerking van Italië bij de Volkenbondsplannen. --- IS MUSSOLINI HANDELBAAR? Hij zou op de plannen ingaan. Uit Parijs: Welingelichte kringen verwachten, dat Mussolini een vredesgezinde houding zal aannemen. Hij zal de plannen van Frankrijk en Engeland niet zonder meer afwijzen. De uiterste grens van welwillendheid is intusschen met deze plannen te Parijs-en te Londen bereikt. Te Genève zal de commissie, die over de petroleumsanctie zou onderhandelen, voorloopig worden verdaagd om de vredesonderhandelingen niet te bemoeilijken. Rome levert geen commentaar. --- ABESVYNIE BLIJFT AFWIJZEND. Van vooraanstaande Abessijnsche zijde wordt verklaard, dat het hoogstonwaarschijnlijk is, dat Abessynië bereid zal zijn zich in te laten met vredesonderhandelingen, zoolang ook nog maar één enkele Italiaansche soldaat op Abessijnschen bodem zal staan. Het z.g. voorstel der provincie Ogaden aan Italië af te staan, wordt te Addis Abeba belachelijk genoemd, aangezien de Italianen sedert het uitbreken van den oorlog nauwelijks voortgang hebben gemaakt. --- DE TOESTAND AAN DE FRONTEN. De ongeregelde Abessijnsche troepen in het Noorden vertoonen een hernieuwde activiteit en er komen berichten binnen van verschillende kleinere gevechten tusschen de Italianen en de Abessijnen. De troepen van ras Syoem in Tembien laten ook weer van zich hooren en volgens Abessijnsche berichten heeft men de Italianen daar verliezen toegebracht. Ook bij de Takazze hebben opnieuw gevechten plaats gevonden, die echter geen grooten omvang hadden. Maarschalk Badoglio heeft gisteren een grooten inspectietocht gemaakt langs de Italiaansche linies. Te Addis Abeba hebben besprekingen plaats gehad van Abessijnsche autoriteiten met den Franschen en den Britschen gezant aldaar en volgens 'n officieele mededeeling heeft de Abessijnsche legerleiding het bevel gegeven voorloopig niet tot opraties op groote schaal over te gaan, ten einde in afwachting van de diplomatieke besprekingen onnoodig bloedvergieten tegen te gaan. Er worden van Abessijnsche zijde noch aan het Noordelijk noch aan het Zuidelijk front Italiaansche bombardementen bericht; het is dus mogelijk dat de Italianen besloten hebben een zelfde houding aan te nemen. --- PANIEK IN ADDIS ABEBA. Men wachtte bombardement; duizenden vluchtten. Te Addis Abeba zijn vannacht berichten ontvangen, waarin tegen vanochtend vroeg een bomaanval werd aangekondigd op Addis Abeba. Om half vier vanochtend begon de ontruiming der stad door de bevolking. Bij duizenden vluchtten de bewoners in lange optochten en begeleid door auto's naar de in de nabijheid der stad gelegen bergen. Europeanen en inboorlingen werden door de politie uit den slaap gewekt en aangespoord zich in veiligheid te stellen. In de stad heerschte een ware paniekstemming. De beschikbare vrachtauto's werden tegen hooge prijzen gehuurd, teneinde een vervoer naar veiliger geachte oorden mogelijk te maken. Om 8 uur vanochtend was boven de stad nog geen enkel Italiaansche vliegtuig waargenomen. Men denkt thans dat het alarm voorbarig was. o --- DE VLOOTCONFERENT: Een ernstige crisis verwacht Deskundige waarnemers zijn van meening, dat de conferentie een ernstige crisis tegemoet gaat, als gevolg van den Japanschen eisch inzake gelijkheid. De herhaling van het Japansche voorstel inzake een gemeenschappelijke maximumgrens gaf onmiddellijk aanleiding tot een reeks vragen van de zijde der gedelegeerden, die opheldering verzocl Gevraagd werd 0.a., of deze grens op alle vloten betrekking zou hebben, ook op die van Rusland. Men gelooft, dat Nageno, de leider der Japansche delegatie voornemens is in de eerstvolgende zitting een verklaring af te leggen, en precies te zeggen, wat Japan verstaat onder een gemeenschappelijke maximumgrens. --- Wat de Japansche pers zegt. Uit Tokio: De Japan. reekt >nden Algemeen wijst de geheele pers de Amerikaansche en Engelsche voorstellen tot beperking van de vloot van de hand, waarbij de meening tot uitdrukking komt, dat deze voorstellen slechts beoogen de tot nu toe gegolden hebbende) verhoudingscijfers te handhaven. Bijzonder scherp veroordeelt de Tokio Asahl Sjimboen de Engelsch-Amerikaansche bemoeiingen voor de handhaving der tot nu toe bij verdrag vastgestelde krachtverhouding, waarbij het blad een streven meent op te merken, Japans minderheid ter zee te bestendigen. Het blad schrijft, dat de Japansche regeering nadrukkelijk opkomt voor de afwijzing van alle voorstellen, welke in strijd zijn met den Japanschen eisch van veiligheid en nietaanvals-politiek. „Kokomin Sjimboen beveelt aan reeds thans rekening te houden met de mogelijkheid van een mislukken der vlootconferentie van Londen en de mogelijkheid van de bewapeningswedloop onder oogen te zien. --- UIT DE ITALIAANSCHE KAMER. Een groet aan de Kamerleden vrijwilligers in Oost-Afrika. In de Kamerzitting van gisteren heeft graaf Ciano, de voorzitter, de overleden ministers Razza en Rooco herdacht en een overzicht gegeven van hun werk, Mussolini sloot zich hierbij aan en zei, dat beiden trouwe en toegewijde soldaten van de zaak der revolutie zijn geweest. Graaf Ciano deelde verder mee, dat 35 Kamerleden zich als vrijwilligers in Oost- Afrika bevinden, aan wie hij een groet van de Kamer overbracht. De afgevaardigden antwoordden hierop met een ovatie. Een der Kamertribunes is gereserveerd voor de Jonge Fascisten in uniform. --- EEN POOLSCH HOOGLEERAAR ONSCHULDIG IN ITALIË GEARRESTEERD. Wegens spionnage. Onder beschuldiging van spionnage is in Sardinië de Poolsche professor Gorzochowski professor in de geographie aan üe Hoogere Handelsschool te Warschau, gearresteerd. Op verzoek van een Italiaansche organisatie schreef hij een werk over geographie in Italië en had hij een tweehonderd foto's genomen in Sardinië, toen hij door carabinieri werd gearresteerd die hem voor een agent van een geheimen dienst hielden. De professor bleef meer dan een maand gevangen, zonder dat hij met de consulaire beambten in contact kon komen. Toen hij naar Rome werd terug-gebracht, blesk zijn onschuld. Hij werd vrijgelaten en keerde naar Warschau terug. --- DE WAANZINNIGE WERELD „Fridericus" te Berlijn schrijft: „Om economische redenen vernietigde Brazilië alleen in Maart j.l. 7.750.000 zak koffie; de Vereenigde Staten vernielden in het eerste kwartaal 6.200.000 varkens en 2 millioen ton mais; terwijl in Los Angeles dagelijks 200.000 liter melk in het water vloeien en 600.000 koeien afgeslacht werden. In Florida liet men 10.000 H.A. aardbeien verrotten. In Californië werden in Augustus j.l. IA millioen sinaasappelen in zee geworpen. In Canada werden in Juli j.l. 30.000 ton mais verbrand". Ook Nederland doet helaas aan deae dwaasheid mee! --- VLIEGONGELUK. Gistermiddag tijdens den storm uit het Oosten is een Engelsch militair vliegtuig; dat slechts door den bestuurder bemand was, even voorbij Huil met een smak in de Humber gevlogen bij het plaatsje Grantham. Het toestel en dè bestuurder zijn beiden in het woelige water verdwenen. --- BINNENLAND BEVORDERING VAN RESERVEOFFICIEREN TE HAARLEM. Per 1 Januari zijn bevorderd tot reserveeerste-luitenant bij het korps motordienst de reserve-tweede-luitenants H. E. Duintjer, H. H. Beer, Mr. P. J. Teebaai, T. den Breejen van den Bout, P. Jansz, H. Roij aards, G. J. de Ruiter, B. Hagen, T. de Jong, A. Hirschler, G. Flikkert, J. W. M. Bruins, M. D. van Lessen, C. Salomé, C. E. C. Ie Comte en S. Kersten, allen van de schoolcompagnie van den motordienst. --- EEN WAARSCHUWING. Niet teekenen voor het socialistische „Plan”. De S.D.A.P. maakt een g paganda voor het z.g. Plan van den Arbeid en verzamelt daarvoor handteekeningen. Wij wijzen er op dat dit plan niet de minste steun verdient, omdat het geheel op socialistischen grondslag is opgebouwd en omdat het zeer vele millioenen zou kosten, die de S.D.A.P. er niet bijlevert. De politiek van de S.D.A.P. verzwaart de lasten die op het bedrijfsleven drukken en verliest zich in onverantwoordelijkheden als dit millioenenplan. Niemand teekene! --- REGELING ARBEID VAN VREEMDELINGEN. Uitbreiding van het vergunningsstelsel; de vreemde dienstboden vallen er voorloopig nog niet onder. In de memorie van antwoord van de Eerste Kamer inzake het wetsontwerp tot wijziging van de wet van 16 Mei 1934 tot regeling van het verrichten van arbeid door vreemdelingen wordt mededeeld, dat het inderdaad het voornemen is het vergunningsstelsel, ingevolge de wet van 16 Met 1934, spoedig uit te breiden tot bedrijven, waarop dit vergunningsstelsel tot dusverre nog geen betrekking had, doch niet om in die uitbreiding aanstonds op te nemen „het bedrijf, dat in de huishouding wordt beoefend, n.l. door de vreemde dienstboden". Wel bestaat het voornemen het vergunningsstelsel in den loop van het aanstaande jaar ook in te voeren voor huispersoneel. Bij toepassing van het vergunningsstelsel op huispersoneel zal voorzichtig worden te werk gegaan. Het ligt in de bedoeling van den minister van sojiale zaken de opleiding van Nederlandsche dienstboden krachtig te stimuleeren en het daarheen te leiden, dat zij allerwege in het land worde ter hand genomen. Inmiddels blijft de regeering van meeninig, dat de vervanging van vreemde door Nederlandsche dienstboden slechts geleidelijk zal kunnen geschieden. Vervanging van alle vreemde dienstboden door Nederlandsche acht de regeering niet noodig en in de eerste jaren wellicht ook niet mogelijk. Overigens zal een registratie van het aantal en de soort van het vreemde huispersoneel en de verspreiding daarvan over het land op zich zelf wenschelijk. zijn. Het bedrag der heffing voor een vergunning of een verlenging daarvan zal — gezien de geringheid van het aanvankelijk gedachte bedrag — naar de regeering meent, niet van invloed zijn op het in dienst hebben van vreemde dienstboden. Wel zou dit het geval zijn indien werd getreden in de suggestie van verscheidene leden om een bedrag van f 10 per vergunning te vorderen. Dit zou ook voor andere soorten van arbeid het vergunningsstelstel in bepaalde gevallen prohibitief kunnen doen werken of Ie zware laste» leggen op hei/ beKüylsievea, --- VOORNAAMSTE NIEUWS Frankrijk en Engeland zijn het eens ovej de vredesvoorstellen; Abessynië blijft afwijzend. (Buit.) Geen actie aan de fronten. (Buit.). De vlootconferentie gaat een ernstige crisis tegemoet. (Bult.). Belgisch vliegtuig neergestort ln Engeland; er zijn 11 dooden. (Buit.). Arbeid van huispersoneel van vreemde nationaliteit. (Binn.). Motorschip dat in gevaar verkeerde behouden te Rotterdam binnen gebracht. (Rott. Nws.) De goudvoorraad van de Nederl. Bank verder gestegen, (Fin.) --- WEERBERICHT Verwachting tot den avond van 12 Dec. f; Krachtige tot matige Oostelijke wind. Afnemende bewolking. Weinig of geen neerslag. Temperatuur om het vriespunt des nachts; overdag kouder. Zonsopg. 7.59. Onderg. 3.47. Maansopg. n.m. 6.17. Onderg. v.m. 10.—* --- Stormwaarschuwingsdienst. Geseind van de Bilt hedenmorgen, om 8.55 uur aan alle posten: „Stormsein neerbalen; blijft op uw hoede." --- WIE zich heden opgeeft als abonné op ons blad, ontvangt de tot 1 JANUARI a.s. verschijnende nummers GRATIS wmmmmmmmmmmmÊm DE DIRECTIE. I --- DE ONBEWAAKTE OVERWEGEN. De K.N.A.C. schrijft ons: Ongeveer, een maand geleden richtte de K.N.A.C. een adres "aan den minister van waterstaat."met ..het verzoek om proeven te willen laten hemen met automatische lichtsignalen bij onbewaakte overwegen. In afwachting van den uitslag dezer proefnemingen Verwees de K.N.A.C. o.a. ook naar het Waarschuwingssysteem dat in Duitschland is ingevoerd. Zoowel aan de linker- als aan de rechterzijde van den weg worden drie waarschuwingsborden geplaatst met een afstand van resp. 240, 160 en 80 meter van den overweg. Het eerste stel bakens dat men ontmoet ia uitgevoerd ln den vorm van het internationaal vastgestelde sein bij spoorwegovergangen, d.w.z. het driehoeksbord met rooden rand en hekwerk of locomotieffiguur. Daaronder heeft men een verticale witte plank bevestigd van 1 meter hoogte en 30 cm. breedte waarop drie schuine strepen van rood weerkaatsend glas zijn aangebracht. De bakens die op 160 m. en 80 m. van den overweg zijn geplaatst bestaan uitsluitend uit den verticalen plank met resp. twee en één streep van rood weerkaatsend glas. Bovendien heeft men in Duitschland het plan opgevat om bij alle onbewaakte overwegen de z.g. waarschuwingslichten aan te brengen, welke dicht bij den overweg en rechts van den weg op een twee meter hoogen paal zullen worden geplaatst, Wanneer de overweg vrij is, straalt de baken een wit flikkerlicht uit, terwijl wanneer een tiein nadert een rood en versneld flikkerlicht wordt uitgezonden. Deze signalen schijnen een zoodanige volmaaktheid te hebben bereikt, dat een storing practisch onmogelijk is. Zou er echter niettemin een hapering optreden dan wordt de weggebruiker gewaarschuwd door het feit, dat het instrument geen licht uitzendt, zoodat in dit geval groote voorzichtigheid is geboden. --- Ds. L.W.C. EKERING UIT DE H.G.B. Ds. L. W. C. Ekering, Ned. Hervormd predikant te Amsterdam en jarenlang een der eerste voorvechters van de Hervormd Gereformeerde Staatspartij, heeft blijkens een mededeeling in „Staat en Kerk" voor deze partij bedankt. --- CONSUMPTIEMELK. De prijs voor het taxegedeelte van consumptiemelk, gekocht op regeeringscontract, is voor de volgende week bepaald op 6* cent per liter eventueel verhoog met premie of verminderd met de afdracht voor de kwaliteit. De afdracht voor andere in consumptie gebrachte melk is vastgesteld .op 2» cent ---