niw Het Nieuw Israelietisch Weekblad, opgericht 4 augustus 1865, is het oudste nieuws- en opinieblad in Nederland. Het beoogt voorlichting te geven aan en de spreekbuis te zijn van de joodse gemeenschap. • Adres: Rapenburgerstraat 109,1011 VL Amsterdam. Telefoon 020-6235584 Tevens uitsluitend redactie: 6276275. Telex Mock 18717. Telefax (020)--6242519. • Redactie: Tamarah Benima (hoofdredactie), drs. Loeki Abram, drs. Eva den Buurman, drs. Shirah Lachmann, drs. Monique Marreveld (eindredactie), drs. Frances Place, drs. Brigitte Tillema, Miriam Visser. • Het NIW wordt uitgegeven door de Stichting Nieuw Israelietisch Weekblad. Het bestuur van de Stichting wordt gevormd door mr. F. Ensel (voorzitter), mevr. J.R. van Gelder- Pinto (secretaris), M. Ejlenberg (penningmeester), prof. dr. CL. Davidson, mr. R.A. Kiek, M. van Weezel (leden). • De abonnementsprijs van het Nieuw Israelietisch Weekblad bedraagt voor Nederland en België ƒ 139,50 per jaar of ƒ 39,- per kwartaal. Voor overige landen wordt de prijs aan porto per jaar verhoogd met f 80,- zeepost en ƒ 95,- luchtpost, Losse nrs. f 3,25. Postbank: 14792 Bankiers: ABN-AMRO Bank NV Sarphatistraat 47-55, Amsterdam, rek. 43.61.77.498. ISSN 0166-1949. --- Bon Hierbij geef ik mij op als abonnee van het ■ ■la Am m '■.''.«•krtisch ■ WmwM weekblad Rapenburgerstraat 109 1011 VL Amsterdam telefoon 6235584/6276275 Dhr./ Mevr.* Adres Postcode Plaats Handtekening...': Het abonnementsgeld van ƒ139,50 p.jr./ƒ39,- per kwartaal*, zal door mij worden overgemaakt na ontvangst van uw acceptgirokaart op uw postbank 14792/ Bankier ABN-Amro rekeningnummer 436177498, Sarphatistraat 47-55, Amsterdam. * Doorhalen wat niet wordt gewenst. --- Sidra van de week Wa'etchanan door rabbijn S. Evers Dewariem 3:23-7:11 In deze sidra staat het eerste van de drie delen waaruit het gebed Sjema Jisra'eel is samengesteld. Dit deel begint met de verklaring „Hoor Israël, de Eeuwige onze God, de Eeuwige is één." Deze zin is een korte verklaring van het volledig monotheïstische denken van het jodendom en het is met deze zin op de lippen dat velen hun leven hebben gegeven omwille van het jodendom. In deze zin worden twee Godsnamen gebruikt: de vierletterige Godsnaam waarvan de exacte uitspraak ons onbekend is - hier vertaald met 'De Eeuwige' - en de Godsnaam 'Elokiem' - hier vertaald met 'God. Aangezien het wezenlijke van God voor ons mensen niet te vatten is, is elke naam van God niet meer dan het beschrijven van eigenschappen die wij hem toekennen. De vierletterige Godsnaam is opgebouwd uit de drie tijden van het werkwoord zijn. De letters van de woorden 'Hij was', 'Hij is' en 'Hij zal zijn', zijn in elkaar geschoven. Dit duidt op God, zoals Hij boven de beperkingen van tijd en plaats verheven is. Een van de grootste beperkingen van de mens is juist dat hij maar op één plaats tegelijk kan zijn. God is niet gebonden aan deze beperkingen en dit word door de vierletterige Godsnaam aangeduid. De vertaling Eeuwige' is dan ook geen slechte benadering, alhoewel deze geen bovende-tijd-verheven-zijn aangeeft, maar alleen dat er geen begin en geen eind aan het Goddelijke is. De tweede naam die in deze zin wordt genoemd, is Elokiem. Deze naam wordt onder meer gezien als de naam die beschrijft hoe God zich bezighoudt met de wereld. Het duidt op God die zich als het ware verstopt in de natuur en zich onderwerpt aan de natuurregels die God zelf heeft gemaakt. Een andere betekenis van de naam Elokiem is 'rechter. Ook dit duidt op God die dicht bij de wereld staat, gelijk een rechter die zich moet verdiepen en verplaatsen in de situatie die hij moet beoordelen. In de eerste zin van het Sjema verklaren we dat dit allemaal één is. Hoewel we over verschillende eigenschappen spreken, blijft ons Godsbeeld volledig monotheïstisch. Er is alleen sprake van verschillende uitingen van God, zoals wij die als mensen ervaren. Daarna gaat de tekst verder met de opdracht deze gedachte niet alleen voor zichzelf te houden, maar deze door te geven aan de volgende generatie. --- In Memoriam Rode dokter Ben Polak koos kant van underdog door Anet Bleich en Max van Weezel Het communistische dagblad De Waarheid van 7 maart 1953 bevatte een sober bericht. Partijgenoot Ben Polak, arts en lid van de Amsterdamse gemeenteraad, had van het CPN-bestuur opdracht gekregen zijn functie neer te leggen. Polak zou zich schuldig hebben gemaakt aan „achterbaks gewroet" binnen de partij. Polak had namelijk geprobeerd „enkele partijgenoten van joodse afkomst" op te zetten tegen de Sovjet- Unie. In vertrouwelijke gesprekken had hij twijfel gezaaid over het zogeheten dokterscomplot. Joodse artsen zouden het volgens berichten uit Moskou op het leven van de geliefde leider J. Stalin hebben gemunt. Deze „sluipmoordenaars in witte Ijassen" zouden hiertoe opdracht" hebben gekregen van de CIA en (aldus nog steeds De Waarheid) „de burgerlijk-joodse Joint". Nog dezelfde maand werd Polak geroyeerd. Het was een schandaal van de eerste orde. Benjamin Sally Polak - zoon van een Nijmeegse rabbijn en in zijn studententijd socialistisch-zionist - was in 1932 lid geworden van de CPN, omdat die partij daadwerkelijk wat tegen het fascisme wilde ondernemen. Tijdens de Tweede Wereldoorlog was hij een van de weinige Amsterdamse joden die het aandurfden om in het verzet te gaan. Hij maakte deel uit van een sabotagegroep. In zijn woning in de Rivierenbuurt was het een komen en gaan van onderduikers en koeriers. Later zou hij zelf die moedige houding relativeren. Hij besefte gewoon niet hoe gevaarlijk het was wat hij deed, zei hij in 1982. „Ik ben gewoon brutaal geweest uit onkunde." Na de bevrijding werd Polak gemeenteraadslid en wethouder voor de openbare bedrijven in Amsterdam. Maar in het Koude-Oorlogsklimaat van die dagen kwam hij tussen twee vuren terecht. In 1948 werd hij als wethouder afgezet - omdat de communisten weigerden zich van de machtsgreep in Praag te distantiëren. Maar de CPN, die op dat moment op en top stalinistisch was, vertrouwde hem inmiddels ook niet meer helemaal. Zijn toenmalige vrouw Petra Eldering was redacteur van het kritische intellectuelenblad De vrije katheder, waarin wel eens een scliuchter woord van kritiek op de Sovjet-Unie viel. Polak onderhield vriendschappelijke relaties met vrijzinnige denkers aïs Jan en Annie Romein, Lucas van der Land en de gebroeders Karel en Gerard van het Reve die door de CPN voor „oorlogsophitsers" en „agenten van Amerika" werden uitgemaakt. Want wie niet kritiekloos vóór de communisten was, werd als tegenstander beschouwd. Zo zwartwit lag dat. Polaks twijfels aan het 'dokterscomplot' deden de deur dicht. Zijn aanvaring met de partij haalde zelfs nog de wereldpers. De New Vork Times en de Jerusalem Post schreven over de affaire rond „doctor Bernhard S. Polak". Pas nadat Stalin, op natuurlijke wijze, was overleden, draaide de CPN bij. Ben Polak was weer welkom. Hij werd zelfs nog Eerste Kamerlid. Totdat hij op aanwijzing van partijleider Paul de Groot (door Polak onrespectvol „onze opperrabbijn" genoemd) andermaal werd 'kaltgestellt'. „Ze vonden mij een te groot geinponem, te veel een liberaal iemand die te vaak deed wat-ie fijn vond, zonder dat eerst aan hun te vragen, eigenwijs en kritisch, een man die te vriendelijk met niet-communisten omging, ik was te veel een burger," vertrouwde hij in 1978 Ischa Meijer toe. Toch bleef Polak wat hij altijd was geweest: een atheïstische jood en een libertaire marxist. En een man met veel vrienden. Dat laatste had alles te maken met zijn bloeiende huisartsenpraktijk. In de Tweede Constantijn Huygensstraat (waar een grote foto van stakende mijnwerkers de muur van de wachtkamer sierde) raadpleegde 'tout Amsterdam' de 'rode dokter. De radical chic' was er kind aan huis. Zijn aan het ongelooflijke grenzende intuïtie (zijn diagnoses zaten er bijna nooit naast) redde menig patiënt op het nippertje het leven. Terecht werd zijn loopbaan bekroond met een hoogleraarschap in de huisartsenijkunde aan de Universiteit van Amsterdam. „Ik geloofde er nog wel in, maar ging niet meer naar de kerk," zei Ben Polak een keer over het communisme. Het had ook op zijn joods-zijn kunnen slaan. Polak kon van leer trekken tegen het „burgerlijke zionisme", maar voor de joodse oorlogsslachtoffers was geen moeite hem te veel. Als lid van de commissie-Van Dijke (die de WUV en de verzetspensioenen moest stroomlijnen) kreeg hij het aan de stok met de koele rekenmeesters die het verkrijgen van een uitkering wilden belemmeren. Dat kon niet, vond hij: Nederland was het aan zijn stand verplicht de slachtoffers van Hitler een onbezorgde oude dag te garanderen. Als voorzitter van de commissie-Polak nam hij het op voor de 'tweede generatie. Ook die moest op overheidssteun kunnen rekenen. De 'rode dokter' schroomde niet om zijn standpunt kracht bij te zetten door met zijn portefeuille te zwaaien - of de minister nu Elco Brinkman of Hedy d'Ancona heette. Ben Polak zette zich tot zijn laatste snik in voor de underdog. Zijn artsenpraktijk in de Constantijn Huygens' is inmiddels door opvolgers overgenomen. De foto van de stakende mijnwerkers hangt er nog steeds. Alleen Ben is er niet meer. --- ”Alleen bij ons” Zonder zorgen met plastic geld op zak op vakantie. Ook in Israël, getuige deze reclameposter. Het affiche op een abri in Amsterdam maakt deel uit van een grote reclamecampagne over het nut van de Eurocard, een creditcard, in verschillende landen. "Alleen bij ons" luidt het Hebreeuwse opschrift op het affiche. --- in gezonden Jodenzending In het NIW (16 juli, 1993) stond een verbijsterend verhaal over de activiteiten van drs. Dorenbos met als kop: 'Ultra-orthodoxie: Dorenbos doet aan jodenzending'. Door de jaren heen heb ik veel contacten mogen leggen met joodse organisaties in Nederland en Israël. De oprichter van het Cheider, de heer A.J.A. Cohen, ken ik ruim zeven jaar. Het is een voorrecht met hem van gedachten te mogen wisselen. Heel duidelijk kennen wij elkaars standpunten. Het optreden van de heer Dorenbos is schandalig schadelijk voor vele christelijke organisaties die zonder verborgen agenda iets trachten te doen voor Israël. Op deze wijze wordt opnieuw de indruk versterkt dat christenen niet te vertrouwen zijn. In het betreffende artikel wordt Dorenbos als oprichter van de stichting Vrienden van het Cheider genoemd. Dit is echter niet waar. De heer Dorenbos had contacten met enkele bekenden van de scholengemeenschap het Cheider. Zelf heeft hij nooit zitting gehad in het bestuur de Vrienden. Ondergetekende en drs. M.C. van Campen (predikant te Woerden), hebben de stichting in eerste instantie opgericht. Enkele weken later is het bestuur uitgebreid met de heer K. Bokma (thans oud-directeur van het Reformatorisch Dagblad), ds. J.H. Velema (oud-voorzitter van de Evangelische Omroep), ir. J. van der Graaf (secretaris van de Gereformeerde Bond binnen de Nederlands Hervormde kerk), ir. J. van Rossum (oud-kamerlid voor de SGP) en K.R. van Oordt (oprichter van de stichting Christenen voor Israël). Met dit ingezonden bericht wil ik graag beklemtonen dat ons bestuur tijdens het zesjarig bestaan op geen enkele wijze contact heeft gehad met Dorenbos. Zelf heb ik enkele bestuursleden van het Cheider naar aanleiding van een persbericht, dat ik ongeveer twee jaar geleden in bepaalde kranten las over zijn bemoeienissen met kinderen in de voormalige Sovjet-Unie, voor eventuele zendingspraktijken gewaarschuwd. Onze stichting zamelt gelden in voor de bewaking van en beveiliging van het Cheider en heeft vorig jaar een speciale actie gevoerd voor de beveiliging van de nieuw te bouwen school. Het moet u duidelijk zijn dat wij als christenen solidair willen zijn met het joodse volk en in dit geval met de orthodoxe school het Cheider in het bijzonder. De praktijken van Dorenbos zoals weergegeven in het NIW, wijzen wij met klem van de hand. Nijkerk, Pee Koelewijn, bestuurslid van de stichting Vrienden voor het Cheider --- Personalia Leila Mounif Shahid, PLO vertegenwoordigster in Nederland, is benoemd tot vertegenwoordigster van de PLO in Parijs. Geslaagd voor het international baccalaureate aan de ATC-Scholengemeenschap in Hilversum: Bram Spiero. --- Radio & t.v. Zondag 1 augustus staat Irak centraal in het eerste deel van de serie Op zoek naar de bronnen van onze beschaving. Nederland 2, 23.53 uur. Maandag 2 augustus is er om 17.45 uur een NIK-uitzending op radio 5. Het programma gaat dit keer over de Israëlische navigator Ron Arad, die in oktober 1986 vermist raakte in Libanon. Dinsdag 3 augustus is om 19.53 uur deel 10 te zien van de serie Brooklyn Bridge. Wanneer Katie's vader erachter komt dat zij met een joodse jongen omgaat, verbiedt hij haar hem nog langer te ontmoeten. ---