Oezi Narkiss van Joods Agentschap uit kritiek op beleid minister Sjlomo Rosen van opvang Als het aan mij lag zou immigratie naar israel illegaal worden door Judith van den Bergh Minister Sjlomo Rosen, wiens departement in Jeruzalem belast is met het opvangen en onderbrengen van duizenden nieuwe immigranten, zegt poëtisch „Ze komen allemaal met een droom in het hoofd". Oezi Narkiss, hoofd van de afdeling immigratie van het Joods Agentschap, beaamt dit, maar vertelt ook waarom de immigranten, eenmaal in Israël aangekomen, met een schok wakker worden. ~De opvang van de immigranten, dit jaar 1976 zullen het er ongeveer 20.000 zijn, deugt niet", Desamenwerking tussen het ministerie van opvang en het Joods Agentschap omschrijft Oezi Narkiss als „belabberd". Zowel Sjlomo Rosen (71) als Oezi Narkiss (51) is van mening dat er veel kracht, vooral wilskracht voor nodig is om in Israël het hoofd moreel en financieel boven water te houden. Oezi Narkiss meent echter dat door een betere organisatie de nieuwe immigrant veel moeilijkheden bespaard kunnen blijven. Het conflict tussen het Joods Agentschap en het ministerie van opvang heeft < lang gesluimerd. Maar door het het vertrek van zoveel joden uit de Sowjet Unie borrelen de problemen de Israëlische kantoorruimten uit. Gemiddeld vijftig procent van de joden uit de Sowjet Unie, moeizaam door de joodse wereldbevolking Vrijgekregen, zegt in Wenen, de pleisterplaats op de route Sowjet Unievliegvtld Ben Goerion: „Wij willen niet naar Israël". En van hen die wel de droom van Zion wilden verwezenlijken hebben er sinds 1969 enige duizenden gedesillusioneerd Israël wee: verlaten. Oezi Narkiss: Het contact met de aarde is belangrijk Nog even en eindelijk zal deze oude Russische jodin voet op Israëlische bodem kunnen zetten Minister Rosen: Optimistisch over immigratie --- Brieven Over hen die niet willen komen, zegt Oezi Narkiss: „Als het aan mij lag zou ik de immigratie illegaal maken, de toegangen naar Israël sluiten. Dan zouden ze wel komen. Waarom moeten wij hen overhalen. Ze weten toch dat Israël er is". Oezi Narkiss is van mening dat die Russische joden die in Wenen besluiten niet naar Israël te gaan op eigen kracht hun weg door de wereld moeten vervolgen. „Zij zijn als zij in Wenen aankomen geen vluchtelingen meer,. Zij hebben een thuis. Ze kunnen naar Israël, wie dat niet wil moet dat zelf maar weten." Minister Rosen probeert de feiten enigszins te bagatelliseren: „Dat was maar een maand dat het percentage uitvallers zo hoog was. En de oorzaak? stelt hij de vraag. Om ook zelf het antwoord te geven: „De joden die de laatste tijd uit de Sowjet Unie mogen vertrekken, zijn hoofdzakelijk intellectuelen uit de grote steden van Rusland zoals, Ódessa, Kiew, Moskou. Joods leven is daar al zestig jaar onmogelijk. Deze joden hebben daarom nauwelijks een goede band met liet jodendom en het zionisme. Ze zijn bovendien beïnvloed door de anti-zionistische propaganda. Door de ongelukkige brieven die de in Israël niet geslaagde immigranten naar familie en vrienden schrijven. In die brieven staat: „Kom niet, want er is geen werk, geen woonruimte, geen vrede en op Sjabbat rijdt het openbaar vervoer niet." --- Borden afwassen Joseph Almogi, president van de Zionistische wereldorganisatie verkondigde enige maanden geleden: „De Sowjet Unie laat alleen joden gaan die zich niet in Israël, maar wel elders in de Wereld willen «vestigen. De joden uit Letland, Litouwen, de Karpaten laten ze niet gaan." De kern van het probleem wordt hiermee niet aangeroerd. Oe/.i Narkiss, de maatschappelijk werkers in Israël en veel joden buiten Israël benadrukken steeds meer: De professor uit de Sowjet Unie is bereid in Parijs hortten af te wassen. In Israël niet. Tegenover Israël heeft hij een andere instelling. Hij stelt hogere eisen. Hij laat zich niet meer de wet voorschrijven. De joodse professor komt thuis." Dezer dagen namen 38 vermoeide Sowjet-joden met ons plaats in het El Al-vliegtuig dat hen van Wenen naar Israël bracht. Dezelfde ochtend waren zij uit Rusland vertrokken. Ze hadden er de So\vjetdouaniers moeten betalen, opdat dezen niet hun bezittingen zouden vernielen. Sommigen hadden pas een dag tevoren via de Nederlandse ambassade hun uitreisvisum (kost 800 roebel) gekregen. Vervolgens het gespannen afwachten of zij werkelijk zouden mogen vertrekken. Dat hangt van de Sowjetautoriteiten af. Die beslissen. Tot het laatste moment. --- Tranen Immigranten komen met een droom in het hoofd Ook El Al weet pas enkele uren voordat de trein in Rusland in Wenen aankomt, hoeveel Russische joden er in het vliegtuig naar Israël zullen stappen. Eenmaal per week vliegt El Al leeg naar Wenen, om soms drie, dan weer tachtig joden op te halen. Voor deze 38 joden was die vlucht het hele gedeelte van de Boeing 707 gereserveerd. Bij het binnenkomen spraken zij geen woord. Behalve een oude man, die zielsgelukkig door het vliegtuig wandelde en een ieder die hem aansprak omhelsde. Hij kon zijn tranen niet bedwingen. Ilij droomde met open ogen. Hij zei: „In Israël, in Israël zal ik een gelukkig man worden." Bij aankomst op het vliegveld Ben Goerion bij Tel Aviv was het eerste wat hij zag een groepje van 18 Georgiérs, al een etmaal in zitstaking in de aankomsthal voor immigranten. Zij bivakkeerden daar omdat zij in Haifa of Tel Aviv gehuisvest wilden worden en niet in Carmiel, een klein ontwikkelingsstadje bij Haifa. Zij hadden per brief ongunstig over gehoord. --- Onzekerheid Een maatschappelijk werkster in Dimona, een al wat gevestigde ontwikkelingsstad dertig kilometer ten zuiden van Beersjewa in de Negev, vertelt over de geëmotioneerde, geluksdronken immigranten: „De ouderen hebben jarenlang, de jongeren hun hele leven, in duistere omstandigheden geleefd, omstandigheden waarin men maar beter geen jood kon zijn. Wie van hen een visum aanvroeg moest daartoe veel moed hebben. Önmiddelijk na het aanvragen van het visum wordt men ontslagen. Soms worden de verwanten van de aanvrager ook ontslagen. Als het zwaard van Damocles hangt dan de arrestatie boven het hoofd. Wie in de Sowjet Unie niet werkt wordt ingerekend op beschuldiging van parasitisme. En niemand weet van tevoren of hem een uitreisvisum zal worden verstrekt. Dan komen ze in Israël. Hier mogen ze alles, hoeven nergens bang voor te zijn. Dan slaan ze op hol. Ze kunnen de vrijheid niet aan." De maatschappelijk werkster heeft kringen, onder haar ogen van vermoeidheid. Ze geeft voorbeelden van de pi blemcn. Het jonge meisje, d&1 Rusland geen make up mocht % bruiken, maar in Israël voor ' spiegel gaat staan en haar hele t zicht vol smeert met rouge. 1' penstift. poeder. De maatschap! lijk werkster legt haar uit hoe ' make up gebruikt moet word1' Maar het duurt op zijn minst C jaar voor het meisje genoeg tol il is gekomen en geacclimatiseerd (' haar werkelijk te kunnen begl pen. Nog een voorbeeld. De vader diej Georgië zijn gezin nooit goed kunnen onderhouden. Alles mo*1 contant worden betaald. Hij had f geld niet. In Israël mag hij op af"1' laling kopen, krijgt hij voorschö ten. De man gaat naai' de bela' tingvrije winkels voor immigrfj ten en koopt de nieuwste koelkade mooiste sofa en een televisie. & jaar later kan hij niet afbetalen. H iser bovendien nog niet aan gew4 dat hij mag zeggen dal premier P'{ bin een sjlemiel is. Hij raak! I draad kwijt en weet het niet mef'. „Dit", zegt de maatschappefl werkstejr ..is een van de reden waarom hij brieven stuurt, waai'; hij klaagt dat het zo moeilijk '? Schrijven in vrijheid dat liet slej gaat, is heel wat anders dan in el' vrijheid moeten zwijgen. --- Jaloezie Maar de klacht van Oe/.i Nark'j over de slechte samenwerking til sen het Joods Agentschap en l 1'! ministerie van opvang is gebased'! op realiteit. De nieuwe immigra'.l wordt door de jonge Israëli's, dl lang op een behoorlijk huis ir, wachten, een beetje met denmet jaloezie aangezien, wan immigrant wordt onmiddelii huisvest. Van de Marokkarx ; grotendeels tussen 1950 en 1" aankwamen, moet hij horen, i geen hulp kregen „omdat", ald*J minister Rosen, „daar toen de mij delen niet voor waren". Maar J immigrant ervaart dat er w< huis voor hem is, maar geen éc' schikt werk. „Het ministerie bepaalt waar '<:i worden gebouwd", zegt Oezi Narkiss. „Het idee van de bevolkingsspreiding levert moeilijkheden op, want er is geen samenhang tussen de bouw van huizen voor immigranten en de werkgelegenheid voor hen. Bovendien zijn er te veel instanties mee bezig. Het recept van de organisatie is niet goed." Inderdaad heeft de bureaucratie in Israël wanstaltige vormen aangenomen. „Het zijn bedreigingen voor Israël", zegt Oezi Narkiss, „de bureaucratie, de amerikanisatie, de bekrompenheid, het rennen naar al ■wat blinkt, het financ'ïel vlug binnen willen zijn." Joseph Almogi: te veel intellectuelen ---