EREW SCHABATH IN TEL AVIV (Palestina). Reeds Vrijdag in den ochtend valt heel duidelijk waar te nemen, dat er iets op komst is. Het verschil met de drukte van den vorigen dag is kenmerkend.. ledereen heeft Vrijdagmorgen haast. Winkels staan vol menschen. Kris, kras loopt en rijdt alles door elkaar. Het lijkt een nijvere mierenhoop. De Vrijdagdrukte te Tel-Aviv is echt gemoedelijk. De mannen spoeden zich opgewekt naar hun werk. Hoe zwaar de arbeid ook moge zijn, vanmiddag is alles voorbij. Morgen is Schabath en worden alle zorgen vergeten . . . Op Vrijdag is de stad overstroomd met pretmakende scholieren. Aan huiswerk of moeilijke examenopgaven wordt niet meer gedacht, 't Is immers Vrijdag .. . Vele inkoopende vrouwen wirwarren door de straten en over de markt. Reeds Donderdagavond had men het menu voor de Schabath opgemaakt. Gevogelte of visch mocht niet ontbreken. Men rekende en herrekende en met een blijde zucht werden eindelijk de boodschappen opgeschreven. Vrijdagmorgen wordt er ingekocht. De slager, de poelier, de vischman, de kruidenier, zij allen hebben er op gerekend ... vandaag is Vrijdag. Op Vrijdag schijnt alles beter te vlotten, overal ontmoet men opgewekte gezichten. Tegen 12 uur heeft de zon haar hoogtepunt bereikt en de maglawoth (eetsalons) en café's krijgen nu hun beurt. De winkeliers komen nu eenigszins op adem en hebben gelegenheid om op hun beurt maatregelen voor het feestelijk inhalen van den Schabath te nemen. De mierenhoop schijnt tot rust te zijn gekomen. Als de inwendige mensch gesterkt is, herneemt het stadsgewoel weer zijn vorige omvang. De Vrijdagmiddag heeft zijn intrede gedaan. Vele arbeiders hebben reeds vrij en nemen hun maatregelen voor den komenden Zaterdag. Genummerde plaatsbewijzen voor de bioscoop worden voor Zaterdagavond aangeschaft. Daar de bioscopen op Schabath natuurlijk gesloten zijn, verdringen zich Zaterdagavond groote rijen bezoekers voor de loketten. Ook worden maatregelen getroffen voor het strand bezoek en het baden. Men kan ook afspraken hooren maken voor de gemeenschappelijke viering van den Vrijdagavond. Tegen drie uur bereikt de drukte haar hoogtepunt. Alle bedrijven worden stop gezet. De beschikbare vervoermiddelen zijn allen overvol. Naar de stad terug koerende vrachtrijders (heel velen hebben nog een met paard of muilezel bespannen wagen) vervoeren groote aantallen arbeiders, dio meestal gratis mogen meerijden. Een geanimeerd gesprek met den voerman is diens eenige belooning. Autobussen rijden overvloedig. Bij elke halte staat een meisje, aangesteld door de autobusonderneming, die de wachtende passagiers van kaartjes voorziet. Extra busdiensten zijn ingelegd. Taxi's vliegen voorbij, droschkes (huurrijtuigen) hebben het druk. Opvallend is het typisch bellen van deze rijtuigjes en het geschreeuw deikoetsiers om de voetgangers te vrijwaren voor aanrijding. Vrijdagmiddag bereikt het ruim 200.000 inwoners tellende Tel Aviv zijn glanspunt van drukte en snelheid. Het is een prettige en opwindende drukte. Niemand kan zich aan de koortsachtige haast onttrekken. Nu is de beurt aan de kappers om zich te reppen, want vóór het ingaan van de Schabath moeten allen geholpen zijn. Notenmannetjes voorzien van alle denkbare soorten noten, maken goede zaken, schoenpoetsers werken onder hoogspanning, café's hebben volop bezoekers, iedereen is opgeruimd en tevreden en tracteert graag. Zelfs de bloemenverkoopers maken goede zaken. Want bijna alle werklieden, die zoo even hun loon hebben ontvangen,brengen voor hun huisgenooten bloemen mee, het is immers Vrijdag .. . En temidden van deze menschenkluwen verschijnt een huurrijtuig. Achterin staat een eerbiedwaardige grijsaard, onvervalscht Joodsch type, met lange baard. Op een der hoeken van de straat stopt het rijtuig. De achtenswaardige passagier brengt een trompet aan de mond en een oorverdoovend maar toch zeer geliefd geschal weerklinkt door de straten. Het rijtuig zet zich weer in beweging en de vertrouwde tonen vervagen in de verte. De Schabath is aangekondigd. Nog slechts 1 uur scheidt ons van den rustdag. Nieuwe klanten worden niet meer in de winkels toegelaten, en een half uur na het trompetgeschal zijn alle zaken gesloten. Het publiek heeft zich huiswaarts begeven om zich te verfrisschen en de Schabath kleeding aan te trekken. Velen gaan dan naar de Synagoge of naar de Vrijdagavond afspraken hij kennissen. Het trompetgeschal heeft rust over de stad gebracht. Van alle kanten weerklinkt het gezang uit de bedehuizen. Sommige staan midden in een voortuintje. Een zoemend geluid stijgt op uit de honderden bidhuizen die over de geheele stad verspreid liggen. Dit is een plechtige stonde. Ook de zon draagt het hare er toe bij. Statig beschijnt zij met haar laatste stralen de Godshuizen en nadert meer en meer en meer de horizont. De hemel wordt roodachtig gekleurd. De zee wordt rustig. De bergen van Juda, die aan de andere zijde der stad liggen, krijgen een lila- daarna blauwachtig waas. Het is een majestueus gezicht, de weerspiegeling van de scheidende zon op de bergtoppen. Koningin Schabath is verschenen. Elk huis heeft zijn kaarsen ontstoken. Door de open ramen ziet men de gedekte tafels wachten op de van de Synagoge terugkeerende mannen. Kiddoesch wordt gemaakt, de Challah wordt gebroken. Vergeefs zal men in Tel Aviv iemand zoeken, die op Vrijdagavond niet verzadigd wordt. Het is donker geworden. Geen geluid van auto's of ander verkeer dringt meer tot de huizen door. Oogenschijnlijk verlaten wordt de stad door 't maanlicht besehenen. Tel Aviv heeft zijn Schabath. --- DENKEN. — „Gelijk de schaduw van een ding zich verhoudt tot het ding, zóó verhoudt zich het ding tot de geest". — Zoo ongeveer luidt een uitspraak van het wonderlijke boek, dat men Kabbala noemt en waarvan de moderne westerling niet weet of het een boek van wijsheid dan wel van dwaasheid en bijgeloof is. Hoe is het te verklaren, dat zoo heel weinigen weten door te dringen tot de diepere zin van een werk, dat toch door zijn wondere uitspraken treft? Deze vraag kan men op verschillende wijzen beantwoorden. Stellig is de symbolische vorm, de symbolische denkmethode zou ik haast zeggen, een der groote slagboomen, die de op het causale aspect der wereld gerichte denken niet passeeren kan. Hier ligt een scheidingslijn, hier ook zijn twee richtingen, als de scheering en inslag van een weefsel, een spansel van denken, die elkaar kruisen, zoodat wie met zn heele ziel de ééne richting volgt, zich nauwelijks bewust wordt van de andere- Het is als de tegenstelling tusschen waken en slapen, leven en dood, geboorte en sterven, inademen en uitademen. In visionnaire pracht doemen sommige uitspraken van de Kabbala voor ons op, niet ongelijk aan de schoonheid van zekere droomen die ons bijblijven en in het waken een schaduwachtig aanzijn behouden. Zijn het schimmen die onze zieke hersenen bewonen, hallucinaire toestanden van de ziel die bij het ontwaken wijken voor de dwingende realiteit der in ruimte en tijd uitgestrekte wereld, deze wereld van materie en kracht, beheerscht door een onverbiddelijke causaliteit, die schijnbaar doelloos en als gedreven door een onbegrijpelijk noodlot zn weg vervolgt als de wentelingen van zonnen in de cosmische ruimten? Duizend vragen rijzen hier op, een diepe onrust en twijfel maakt zich van ons meester: Heeft deze wereld wel een zin ? Is heel het leven en ook het menschelijk denken niet een toevallige combinatie van causale reeksen, eindig in wezen, voorbijgaand in den tijd, onmachtig om het on. eindige te vatten ? Waar ligt het begin, waar het einde van den tijd ? Wordt niet al ons weten verzwolgen door deze oceaan waarvan wij diepte nog omvang kunnen peilen ? — De schemering der tijden ligt geopend in den menschelijken blik als een oneindig verlangen, de verte van den blik is het peillood van de smart waardoor hij heengegaan is. — Definities hebben een beperkte waarde. Indien iemand mij zou vragen: „Wat verstaat ge eigenlijk onder symbolisch denken", dan zou ik antwoorden : „Symbolisch denken is het zien der dingen vanuit het onveranderlijke, het eeuwige, het berust op de erkenning van de oneindigheid in ons zelf, het zien van alle voorbijgaande verschijnselen als een afspiegeling van een oneindige idee. Maar dit zeggende zou ik geplaagd worden door het besef van de onvoldoendheid van mijn omschrijving, de steriele begjipsvorm waarvan m'n verstand zich bedient. Het symbool zelf heeft dit wonderlijke dat het, hoewel volstrekt algemeen, toch allerminst abstract is. Integendeel, het is concreet aanschouwelijk, rijk aan détails — als de natuur zelf, en toch onbegrijpbaar. Het is niet zoozeer een vorm van denken als van zien, men zou knnnen zeggen: een hooger octaaf van het zien met het oog. De taak die de redactie van dit blad mij verzocht op mij te willen nemen en die ik met biijdschap aanvaard, hoewel bewust van de beperktheid van mijn weten en kunnen, is nu, de methode van het Symbolisch denken (zien) eenerzijds tedemonstreeren en anderzijds ken-theoretisch te ■ — rechtvaardigen. Zoowel de redactie als ikzelf hopen dat hiervoor voldoende belangstelling zal blijken te bestaan en dat die belangstelling zich vooral zal kenbaar maken door critische en aanvullende opmerkingen en beschouwingen van de zijde der lezers of lezeressen. BEN CARDOZO. ---