Rol Soebandrio lijkt uitgespeeld Waarnemers zien in de coup het einde van de carrière van Soebandrio, die door studentenorganisaties er voortdurend van was beschuldigd met de Chinese premier Tsjoe-en-Lai samen te spannen om van het land een Chinees bolwerk te maken. Soeharto verklaarde zelf voor de radio, dat hü Soebandrio en de overige minister had laten arresteren om hen te beschermen tegen de volkswoede. Dit was volge»*: hem ook de reden voor het leggen van een kordon rond het presidentiële paleis. De tanks die het paleis omringden hadden hun kanonnen echter op het paleis gericht. Diplomatieke zegslieden in Singapore menen, dat het leger door de acties van gisteren een eind heeft gemaakt aan de intriges van Soekarno. Verwacht wordt, dat deze staatshoofd zal blijven, doch slechts in naam. Geen weerstand Eerder deze week zei Soekarno nog steeds staatshoofd te zijn, wat toen erkend werd door Soeharto, maar gistermorgen zond hij tanks naar het Merdekapaleis in Djakarta, de kanonnen op het paleis gericht. De presidentiële lijfwacht bood geen weerstand en Soekarno werd onder zware bewaking naar zijn buitenpaleis in Bogor overgebracht, terwijl Soeharto de rest van zijn plannen uitvoerde. Volgens diplomatieke berichten uit Djakarta zn'n de militairen daar de toestand geheel meester en wordt er niet gevochten. Volgens de berichten blijven de meeste burgers binnen, maar vieren vele anti-communistische studenten het afzetten van de 15 ministers op straat. Sultan van D jok ja De interimregering van Soeharto wordt geleid door vijf niet-communisten: de sultan van Djokjakarta, Hamengkoe Boewono IX, Adam Malik, Roeslan Abdoelgani, K. H. Tsjalid en dr. Johannes Leimena, die ook vicepremier in het kabinet van Soekarno was. Soebandrio is als minister van Buitenlandse Zaken vervangen door Malik, voormalige minister van Handel en voormalig ambassadeur in Moskou. --- Klippen Deze houding zijn wij voortdurend trouw gebleven. Nog aan de vooravond van het huwelijk schre- ven wij: „ . . . . Wellicht heeft deze emotionele sfeer (rond het huwelijk) 't oordelen moeilijk gemaakt. En wellicht is het daarom velen ontgaan, dat de heer Claus von Amsberg, de toekomstige prins-gemaal, zich in deze afgelopen maanden ontpopt heeft als een wijs en evenwichtig man. Hoewel hij de Nederlandse verhoudingen niet of nauwelijks kende, is hij behendig tussen de klippen, die op zijn weg lagen, door gekoerst. Misschien dat wij later nog eens zullen zeggen: Claus von Amsberg is precies de man, die prinses Beatrix nodig heeft. Wellicht krijgen de woorden, die de dichter A. Roland Holst aan prinses Beatrix wijdde: „Eens straalt Uw vreugde door de tweedrachtswolk", een profetische waarde. Wij hopen in het belang van Nederland, dat dit inderdaad zal gebeuren. Wij hopen het tevens in het belang van de twee mensen, die morgen in de Westerkerk te Amsterdam hun levens aan elkaar zullen verbinden en aan elkaar wijden. Onze allerbeste wensen vergezellen hen hierbij." Wat de tweede vraag betreft: neen, het ging ons niet om de provo's en hun ziekelijke behoefte, hun doelloze bestaan te manifesteren door nihilistische acties tegen het bestaande gezag. Al veel eerder, op 17 augustus 1965, hebben wij naar aanleiding van een turbulente „happening" in Amsterdam in een commentaar het volgende geschreven: „ . . . . deze volkomen onbelangrijke jongelieden hebben zich een politieoptreden op de hals gehaald, dat in eerste instantie nog uitblonk door lankmoedigheid. Tè lang naar ons gevoel. De politieheeft openbare ordeverstoringen, zoals die blijkbaar tegenwoordig — en niet alleen in Amsterdam aan de orde van de dag zijn met krachtige hand uiteen te slaan, liever nog ze in de kiem te smoren. Dat de Amsterdamse hoofdcommissaris nog bereid was met een provo-deputatie van gedachten te wisselen pleit voor zijn democratische instelling, het geeft evenwel stof tot nadenken aan diegenen, die het gezonde standpunt huldigen, dat men met halfwasrelletjesmakers niet aan de conferentietafel moet gaan zitten." --- commentaar DE BOODSCHAPPERS VAN SLECHT NIEUWS Het huwelijk en de berichtgeving EEN GESPREK over het verschil tussen mythe en werkelijkheid heeft soms veel weg van een discussie tussen twee mensen, die door een kloof van elkaar zijn gescheiden: als ze teveel opgaan in het elkaar toeschreeuwen van zijn eigen gelijk, lopen ze kans een misstap te begaan en vallen ze in de afgrond. Toch willen- wij een dergelijk gesprek niet uit de weg gaan, want de reacties van vele lezers op de huwelij ksreportages in onze krant van de elfde maart liegen er niet om, al zijn ze zeker niet alle negatief. Veelal bevatten zij een aantal op verwijtende toon gestelde vragen, in de geest van: # Bent u plotseling van Oranjegezind republikeins geworden? # Vond u het nodig de provo's en nietsnutten, die de 10de maart probeerden de plechtigheden rond het huwelijk van prinses Beatrix en prins Claus in het honderd te laten lopen, in de publiciteit te brengen? • Besefte u niet, dat al die miljoenen mensen voor hun tv-toestel waren gaan zitten om het sprookje van dit huwelijk te aanschouwen en om mee te leven met het geluk van onze Kroonprinses en dat zij geen behoefte hadden de provo's in actie te zien? • Was het nodig de politie tot de kwade Pier te maken, terwijl zij juist lof verdient voor de wijze, waarop zij er in slaagde, de plechtigheid ongestoord doorgang te doen vinden? Etc. - AL deze vragen en reacties willen wij graag op deze plaats een duidelijk antwoord geven. Neen, zeggen wij op de eerste vraag. Van het begin af aan hebben wij een groot begrip opgebracht voor het feit, dat prinses Beatrix de heer Claus von Amsberg, een Duitser, als toekomstig echtgenoot had uitgekozen. Op 18 juni 1965 schreven wij in een commentaar: „Het ging er in de jaren '40—'45 in de diepste zin toch om, dat wij — het Nederlandse volk — het recht opeisten van vrijheid van denken en handelen, een recht, dat door de Duitsers met de voeten werd getreden. De heer Von Amsberg een typische exponent van die Duitsers te noemen gaat te ver." En verder: „Het lijkt ons toe, dat er — indien er noch op het verleden noch op het gedrag van de heer Von Amsberg iets aan te merken valt, dat hem ongeschikt zou maken, naar algemene maatstaven gemeten, Prins der Nederlanden te worden — aan de keuze van prinses Beatrix geen bezwaren in de weg gelegd behoren te worden." --- Sprookje WAAROM dan die aandacht aan de relletjes? Voor we hier antwoord op geven, willen wij eerst de derde vraag onder ogen zien. Ja, wij beseften, dat vrijwel iedereen op de 10de maart voor zijn tv-toestel was gaan zitten om getuige te zijn van het sprookje van het huwelijk van de Kroon - prinses. Want in zon plechtigheid beleven wij iets van de schoonheid van het leven, de lichte zijde van het bestaan, het kleine wonder in deze zakelijke wereld. Diep in ons hart zijn wij onverbeterlijke romantici. Het kan best zijn, dat de prins en de prinses (uit onze droop de huwelijksreis de ruzie k vijgen, die alle mensenkinderen een keer moeten ondergaan, maar dat is een feit, dat wij niet willen weten, dat wij verbannen van ons ideaalbeeld. In zoverre heeft t.v.-regisseur Kees van Langeraad de stemming van zijn kijkers goed aangevoeld: alles, wat in stryd kwam met het sprookjesbeeld, veegde hij bekwaam van het beeld, behalve de rook van enkele bommen, die niet weg te retoucheren was. Nu is dat alles erg lief en aardig (en de motieven zijn misschien prijzenswaardig), maar niettemin verloochende de heer Van Langeraad hier een stuk journalistieke ethiek, namelijk, dat de dienaar van eitn nieuwsmedium de werkelijkheid niet zal vervalsen. Want dat deed hij. ledereen, die de tiende maart uit hoofde van professionele ervaring in staat was te oordelen, sprak (om eens iets te noemen) van de matte sfeer, die er heerste van Dam tot Westerkerk -— ee?i sfeer, die het niet haalde bij het jaarlijks terugkerend gebeuren in Den Haag: Prinsjesdag. Of bij de rondrit van het prinselijk paar door de hoofdsteden van de provincies. Het was in feite ook deze sfeer, die de relletjes mogelijk maakte, althans in de omvang, die zij op die dag aannamen. Tegenover het lawaai en de baldadigheid van nauwelijks tweeduizend provo's en kwajongens kwam bijna geen weerwoord van de tienduizenden, die gekomen waren om te juichen, of die althans welwillend tegenover dit huwelijk stonden. En zo kreeg men de situatie, dat een kleine minderheid .bezit nam van de straat, waarbij de enige tegenstand kwam van de Amsterdamse gemeentepolitie en de uit alle hoeken van het land opgetrommelde rijkspolitie. Maar dit alles filterde de televisie zorgvuldig uit de beelden, die zij de kijker voorschotelde. Ongetwijfeld was dit in overeenstemming met de wens van de vele Nederlanders, die het moeilijk konden verwerken, dat een stel opgeschoten jongens zonder verantwoordelijkheidsbesef in staat bleken een deel van de glans en kleur van een gebeurtenis als deze weg te nemen. --- Stempel CEN KRANT heeft echter een veel grotere traditie dan de jonge communicatiemedia als radio en t.v. Zij is ook onafhankelijker. Zij erkent sneller dat, wil men de werkelijkheid niet te kort doen, men de lezers ook moet confronteren met onaangename mensen en onaangename gebeurtenissen. Belangrijke nieuwsfeiten worden vaak gemaakt door uiterst suspecte mensen, revoluties worden meestal niet uitgevochten door nette heren, die uit idealistische overwegingen hun leven op het spel zetten, maar in bijna alle gevallen 'door mislukkelingen, gefrusteerden en mensen, die hopen er beter van te worden. Moet men daarom zwijgen over revoluties? Nu willen wij niet beweren, dat er de tiende maart een revolutie heeft plaats gehad. Maar het was wel onmiskenbaar zo, dat de relletjes en betogingen, de baldadigheden en vechtpartijen hun stempel op die dag hebben gedrukt. Ongetwijfeld een te betreuren toestand, maar voor een krant, die zijn taak serieus opvat, waren deze feiten niet te negeren. Alleen, degenen, die naar de t.v. hadden gekeken, wisten dat niet, hoewel de suggestie was gewekt, dat zij alles met hun eigen ogen hadden gezien. Een camera liegt toch niet. Neen, zeggen wij dan, de camera niet. maar degenen, die er mee werken, kunnen wel met de waarheid manipuleren. Wij menen oprecht onze voorlichtende taak te hebben vervuld door van alle gebeurtenissen rond het huwelijk verslag te doen, vooral ook, omdat de televisie op dit punt verstek liet gaan. Het sprookje had iedereen op de beeldbuis gezien', nieuws voor de lezers ■was het ongehoorde feit, dat er rookbommen naar de Gouden Koets waren gegooid en alle rellen er omheen. Achteraf gezien is dit „nieuwselement" in verhouding wat teveel benadrukt. Niettemin geloven wij, dat nog een andere omstandigheid een rol speelde. Reeds in de oudheid was het overbrengen van slecht nieuws een riskante bezigheid: het kon de boodschapper de kop kosten. Vele dagbladen (niet alleen het Nieuwsblad van het Noorden) bemerkten, dat het inderdaad een ondankbare taak is een onheilsboodschap te brengen. Want waar men thans de keus had tussen de blijde boodschap van de televisie en de sombere tijding van de krant, het dagblad, brak men instinctief de staf over het hoofd van de kranteman. --- Vliegtuig stort in zandstorm bij Kaïro neer: 30 doden Een Egyptisch passagierstoestel van Russische makelij is gistermiddag op 10 km ten oosten van Cairo neergestort. Alle inzittenden — 25 passagiers en 5 bemanningsleden — z«n daarbij omgekomen. Het verongelukte toestel was 's morgens uit Cairo naar Nicosia (Cyprus) vertrokken en verongelukte op de retourvlucht, toen de piloot meldde voorbereidingen voor de landing te treffen. Het zicht op de plaats van de ramp was zeer slecht door de zwaarste zandstorm van het seizoen, op ac plaats van de ramp zijn vorig jaar twee andere vliegtuigen verongelukt. Op 20 mei stortte er een vliegtuig van de Pakistaanse luchtvaartmaatschappij neer, waarbij 121 personen omh leven kwamen en op 7 juli 1965 kwa men 27 personen om b« een ongeluk met een Egyptisch militair vliegtuig. --- Feestavond Nederlandse Spoorwegen --- Mr. Van Vollenhoven 29 maart onder de wapenen Mr. Pieter van Vollenhoven, de verloofde van prinses Margriet, is, na herkeuring, opgeroepen voor het vervullen van zijn militaire dienstplicht Hij zal met ingang van 29 maart worden geplaatst op de luchtmachtofficiers en kadersehool te Breda, waar hij een officiers-opleiding zal volgen voor academisch gevormden. ' Hij zal 24 maanden moeten dienen. De officiersopleiding voor academisch gevormde militairen neemt slechts elf weken in beslag. Daarna worden deze militairen van gewoon soldaat bevorderd tot vaandrig en in een gespecialiseerde functie bij een onderdeel geplaatst. De heer Van Vollenhoven heeft de juridische dienst van de Koninklijke Luchtmacht in Den Haag tot bestemming. Weliswaar beweegt de toekomstige echtgenoot van prinses Margriet zich sinds korte tijd zonder stok, maar de genezing van zijn enkel is toch met zo ver gevorderd, dat hij onbeperkt aan alle diensten zal kunnen deelnemen. --- Nekkramp-geval onder herhalers In de legerplaats Nunspeet is bij een militair van 312 bataljon infanterie, die sinds 8 maart voor herhaling onder de wapenen was, nekkramp geconstateerd. De man is overgebracht naar een hospitaal in Utrecht. Alle burgeren militair personeel in de legerplaats hebben sulfa-tabletten gekregen en doen lichte dienst. De militairen mogen wel met bewegingsvrijheid. De toestand van de zieke militair is goed. --- nieUWsBLAD 32 PAGINA'S Pagina 3 Verijdelde miljoenenroof had al voorspel in 1955. Bakker (CPN) scoort een aardig puntje. (Kamer-Camera.) Pagina 4 Feuilleton. Strips. Bridgerubriek. Pagina 9 Televisie. Het Woord is aan de Lezer. Pagina 17 Eddie Constantine: „Van mij verwachten de mensen vechten, vrijen, vrolijkheid ...en dat krijgen ze." Puzzelrubriek. Pagina 19 Ondergang Weense operette bezegeld. Pagina 29 Sport. --- SOEKARNO EN SOEBANDRIO ONDER BEWAKING Indonesisch leger voltooit rustig greep naar macht Anti-communisten aan hoofd van kabinet De Indonesische militairen hebben gisteren in een rustig verlopen staatsgreep van 12 uur hun greep naar de macht voltooid. In deze tijdsperiode werd het kabinet van president Soekarno gezuiverd van pro-communistische elementen en werd de president zelf onder zware bewaking geplaatst. De militaire bevelhebber luitenant-generaal Soeharto liet 15 kabinetsleden arresteren, onder wie de minister van Buitenlandse Zaken dr. Soebandrio en richtte een interimkabinet op met controle op pers, radio, verbindingen en andere voor de militairen vitale diensten. De positie van de niet-gearresteerde leden van Soekarno's kabinet (circa 90 in getal) is geheel onduidelijk. Luid en enthousiast hebben Indonesische vrouwen het nieuwe regime van Soeharto toegejuicht op een massa-bijeenkomst in Djakarta. --- Waardering TENSLOTTE de vraag over de politie. Waar de ministers van Justitie en Binnenlandse Zaken vrijdag duidelijk gesteld hebben, dat het optreden van politie en marechaussee op de 10de maart alle waardering verdient, hebben wij dit te aanvaarden. Een groot aantal waarnemers meende aan het einde van die dag de conclusie te moeten trekken, dat waar de rijkspolitie zonder uitzondering de juiste houding had aangenomen (krachtdadig, maar beheerst), de Amsterdamse politie in enkele gevallen zich had laten verleiden tot een grotere gewelddadigheid, dan in een bepaalde situatie noodzakelijk was. Blijkbaar hebben deze waarnemers zich later meeslepen door het feit, dat zij beroepshalve de brandpunten van rellen moesten opzoeken en daarbij wel eens de harde vuist van de politie in eigen nek hebben voelen neerdalen — een ervaring, die iemand snel geëmotioneerd doet raken. Concluderend menen wh', er juist aan te hebben gedaan aan het journalistieke principe: de feiten te geven, ongeacht of ze gewenst zijn of niet, te hebben vastgehouden, waarbij het ons overigens spijt, dat in de haast, waarmee een dagblad tot stand komt, het nieuwselement — de relletjes — te veel werd benadrukt. Tevens blijkt ons achteraf, dat onze waarnemers de gevallen waarbij de politie incidenteel onjuist optrad, te veel hebben gegeneraliseerd, waarbij ten onrechte een blaam op de politie werd geworpen. Dit alles doet niets af aan onze monarchale instelling, die direct gekoppeld is aan een verbondenheid met het Huis van Oranje. En dat wij prinses Beatrix en prins Claus alle geluk en voorspoed toewensen, hebben wij al vaker gezegd, maar willen wh' graag nog eens herhalen. ---