Brieven van een Fries. DCVI Vn Frysldn Frysk ! (In Friesland Iriesch). — Betere verlichting. — Eene nieuwe lak van nijverheid in 't zicht. — Ned. Bond van arbeiders in het landbouw- en zuivelbedrijf'. — Min gunstige economische toestanden. — Door „Jong Fryslan", afdeeling van It Selskip for Fryske Tael- en Skriftenkennisse, is aan alle turnclubs, zang- en tooneelgezelschappen, ijsclubs enz. in Onze provincie het verzoek gericht, in hare vergaderingen wikel en alleen de Friesche taal te spreken. Wij lezen daar o. m. in (we geven hier de rertaling): „Wij roepen uwe hulp en medewerking in, om, mocht ook in uwe vergaderingen de gewoonte Hollandsch te spreken, bestaan, deze zooveel mogelijk tegen te gaan. Want niet alleen ,dat de menschen hier hun eigen taal veel beter en duidelijker spreken kunnen (wat de vergadering ten goede komt) maar ook: zonder het Friesch zullen de Friezen geen Friezen meer zijn! Het bestuur kan in dit stuk van zaken er veel aan aten toedoen. Wanneer b.v. de voorzitter in het Friesch opent, in het Friesch de werktijst behandelt, enz., en het geheele bestuur houdt zich hier ook aan, dan zullen de leden gaarne volgen, want het Friesch, hun taal, die zij als kind spraken, kunnen ze ook als volwassenen beter spreken dan het Hollandsch. Mochten er nu een paar niet-Friezen onder de leden zijn, wel nu, die zuilen, in 't belang van onze taal, het zich getroosten, want verstaan kunnen ze 'tal spoedig, omdat zij het in den omgang ook veel •hooren. Geachte heeren, wilt ons helpen ,om onze eigen sprake de plaats te geven, die haar van nature toekomt, en laat ons hoog houden: in Friesland Friesch! Op gevaar af van voor een niet-Fries te waraen gehouden (ofschoon op mijn stamooom zoover de overlevering reikt geen vreemde enllot geteeld werd) wil 'k toch een enkele opmerking maken. Waar gaan wij heen? zoo mag men vragen. Wil „Jong Fryslan' ons ongenietbaar maken bij iederen niet-provinciaal ? Welk een lange rij van menschen, rechters, predikanten, onderwijzers, kooplieden, enz. enz., die in Friesland terwille van hun werk en brood moeten wonen, worden doodeenvoudig buiten gegrendeld! Zijn wij, Friezen van een ander ras, van een andere religie dan Hollanders en Zeeuwen? Zijn wij niet allen van éénen bloede? Zal het zoover moeten komen, dat Friezen alléén door Friezen slechts kunnen en willen berecht, bespreekt, onderwazen worden? Zal ik als koopman kunnen eischen, 'dat men aan mij brieven in 't Friesch schrijft? Dat ik ten slotte aan allen buiten Friesland, Engeland, Duitschland, ja, de gansche handelswereld incluis mijne orders in 't Friesch geef? Neen, ofschoon ik Friesland lief heb als mijn geboortegrond, is er reden voor om geene staketsels en schuttinkjes op te richten, maar ze om te hakken. Leer zooveel mogelijk vreemde talen — Nederland is klein en Friesland zeker nog kleiner! — en teer vooral te kennen de taal der machtige naburen. Is het niet een voorwaarde voor eene goede handelsbetrekking? En moeten Wij niet ook door hen ons dagelijksch brood'eten? Voor mij persoonlijk zou 'k wenschen, dat de menschen der aarde maar ééne taal spraken. Want boven handelswinst en brood ligt er ook een hooger licht op ons denken en doen: geene afzondering, maar toenadering; wij tot ons Nederlandsch volk- ons volk tot de volken der aarde: " " allen broeders! Op vele plaatsen in ons gewest maakt men zich eindelijk eens op om eene betere straaten wegverlichting te verkrijgen. Nu, het werd ook meer dan tijd. De Egyptische duisternis in onze dorpen steekt scherp af bij het overvloedige licht van lantaarns en winkels in onze steden. Zoo vonden we in de laatste Weken reeds vermeld, dat aan het bestuur van de coöp. vereeniging de „Electrische Centrale" te Kollum, concessie verleend is tot het lafcaiibrengen van de noodige geleidingen, enz. op en aan gemeentewegen te Kollum en omstreken. Ook in Westdongeradeel is men begonnen een onderzoek in te stellen naar de mogelijkheid eener betere nuis- en straatverlichting. De Raad der gemeente Barradeel heeft aan de Maatschappij tot Bouw en Exploitatie van Gemeentebedrijven te Utrecht, concessie verleend voor de Oprichting eener gasfabriek en de levering van steenkolengas in de dorpen Minnertsga, Tzummarum, Oosterbierum enz. Zoo gaat het eindelijk dagen. Voor een paar jaar is het kleine dorpje Ried begonnen een voorbeeld te geven. Het is nu voor reizigers en dorpelingen te hopen, dat weldra gansch ons gewest zich verheugen mag in eene betere verlichting. Het kan immers niet anders i «oe spoedig is in de wintermaanden het grijze daglicht verdwenen! En als er nu niet al te zuinig met het licht wordt omgegaan, dan dienden ook buiten de bebouwde Kommen de wegen een eind op lantaarns ie staan. Zij behoeven niet den nacht door te vorL * maar lettende op het toenemend dei*™ ' V?oral Per fiets, z°u menigen han- tdeze maatregel van wegverlichüng zeker met onwelkom zijn. in de teaegeWicht acllten Wij eene bespreking stoomzuiveinf!Kr?a,dering van de coöperatieve kwam ter■ «? lfl »de Nieuwezijlen. Daarin bedrijf van n 1 om aan de fabriek het dbeling is nip0ndensatie te verbinden. Beceeren als melkproducten te fabrienz. Dè kosten nseerde mclk' melkpoeder zyn nogal hoos % dergelijke inrichting die toekomst heeft het is'een inrichting, noodig is. Men u.e.n waarvoor veel werkvolk toe, doch vond m-2 le het denkbeeld zeer een dergelijk bedriireu,WeziJlen te klein voor geschikste plaats wèr^aarom Kollum als de dan ook trachten cPn aangewezen. Men zal vereeniging op te' riehf_meuwe coöperatieve Oosthoek van Friesland oor den Noordstelt, de bereiding van and_l.e zich ten doel dan boter en kaas. laere melkproducten Bij het lezen hiervan rt-i,, een kleine twintig jaren teruff n* wo °ns in Friesland den weg gine lg' töen a«es en overgrootvader. De wlreM •grootvader voor menigeen grooter geworden Jelukkig lapje klei tusschen Nieuwlzhlen en s?n Men leest! ook van 't buitenland! Z°^n' £e zeggen, kon 't niet fout loopen '™Td—' Bij een volgende vergadering zal een en ander nader worden geregeld. VEENDAM, 9 Jan. Hedennamiddag 4 uur vergaderde de gemeenteraad ter installatie van onzen nieuwen burgemeester jhr. mr. dr. van Beresteijn. De raadszaal Week veel te klein voor een zoo groot belangstellend publiek, waaronder vele dames. Het lid J. Vegter was afwezig. Nadat de voorlezing was gedaan van do betrekkelijke Kon. besluiten, werd de burgemeester door den secretaris binnengeleid. Do heer Meihuizen, tot dezen dag locoburgemeester, heette den burgemeester geluk met zijn benoeming en hoopte, dat Z.Ed. lange jaren hier mocht blijven ter bevordering van de belangen van Veendam. Jhr Be. resteijn hield hierna een zeer lange toespraak, waaraan wij het navolgende onlleenen: M. H. Alhoewel de gemeentewet aan do aanvaarding van het burgemeestersambt slechts tot voorwaarde stelt de aflegging van eed of belofte, schijnt het mij een goed© gewoonte, dat een burgemeester zijn ambt niet aanvaardt, dan na als zoodanig in een zitting van den raad te zijn geïnstalleerd. Tot deze plechtigheid bestaat des te meet reden, omdat de gelegenheid tot kennismaking wordt geschonken. Van u mag ik verwachten, dat gij belangstelt in mijne opvat» tingen over de taak, mij toevertrouwd. Op den burgemeester rust tweeërlei taak Van ouds is hij belast met het dag. bestuur der gemeente. Als voorzitter van den raad berust bij hem de leiding der vergaderingen. Bovendien vervult de burgemeester de functie van agent van het centraal gezag. Volgens Thorbecke is de burgemeester de man der gemeente, de hand van het gouvernement Sedert meer dan een halve eeuw heeft zich de werkkring zeer uitgebreid. Menigvuldig zijn de wetten, waarbij des burgemeesters tusschenkomst wordt ingeroepen bij de uitvoering, talloozer nog de Koninklijke besluiten en minrsteriëele aanschrijvingen, die hem in rijks dienst stellen. Spr. ging hierna zeer uitvoerig na de verhouding van het ambt van burgemeester tot den staat en noemde den burgemeester de trait d'union tusschen de regeering in den Haag en den burger. Velen achtten dit werk minderwaardig, de oud-burgemeester van Amsterdam, mr. v. Leeuwen, noemde het „kruierswerk". Spr. kan zich daarmee niet vereenigen en zette dit op uitvoerige wijze uiteen. O. zeker, vervolgde spr., onder dat werk is inderdaad arbeid, welke hem zonder schade ontnomen kan worden, en spr. zou dat toejuichen. Maar daarom te willen ontnemen aan den burgemeester zijn taak „in algemeenen dienst", daarmee zou men de burgerij geen dienst bewijzen. Laten wij, zei spreker, de burgers zooveel mogelijk via het gemeentehuis regeeren. Wanneer ik dus met opgewektheid mijn taak in algemeenen dienst aanvaard, dan moge daaruit niet Worden afgeleid, dat de verzorging van de eigenlijke plaatselijke belangen mij daarom minder ter harte gaat. Integendeel. Ik beschouw mij zelf als de man der gemeente, die in de eerste plaats dient op te komen voor de belangen van Veendam en zijne ingezetenen. Mijn ambt stelt hooge eischen, vooral een plaats als deze, dei bloeiende hoofdplaats der veenkoloniën, heeft recht op iemand, die zich met volle kracht aan zijn taak wil geven. Nu, vervolgde spr,, daarvan kan ik u del verzekering geven. Stelt uwe verwachtingen niet te hoog, want bedenkt, dat al moge da burgemeester het hoofd der gemeente genoemd worden, de raad toch staat boven hprn. Hij H«*p__lt. hprslist «mi heeft de koorden van de beurs in handen. De reden, dat ik thans niet zal uitweiden over het tramvraagstuk, de brandende kwestie hier, de. waterleiding, het onderwijs, etc, is een tweeledige. Primo behoort het tot de taak des raads, en secundo acht ik mij op 't oogenblik nog onbevoegd. Waar de plaatselijke belangen vooropgaan, daar wil ik evenwel niet nalaten, ook het rijksbelang naar mijn beste krachten tedienen Daarvoor hoop ik iets te kunnen bijdragen tot heil der ingezetenen. Spr. sprak nu nog enkele woorden van persoonlijken aard. In de eerste plaats bracht Z.Ed. eerbiedigen dank aan H. M. de Koningin voor de benoeming. Met veel waardeering werd gesproken over den heer Commissaris der Koningin. Een zeer vriendelijk woord werd gesproken tot den heer Übbo Wilkens, zijn ambtsvoorganger. Het deed spr. genoegen, dat hij den heer Wilkens geen vaarwel behoefde toe te roepen, zoodat spr. nog dikwijls een beroep kon doen op diens kennis en ervaring. Ten slotte een hartelijk woord tot den heer K. Meihuizen, tot dr. Brongers en den gem.* secretaris. En thans, zei spr., nadert het oogenblik, waarop ik heb uitgesproken, hetgeen ik te zeggen had. Niet gaarne zou ik van hier gaan zonder u, leden van den raad, de verzekering te geven, dat ik niets zal nalaten om een aangenamen omgang te bevorderen. Ik ben bereid u de behulpzame hand te bieden en omgekeerd vertrouw ik, dat ge mij ter zijde zult staan, waar het de verdediging der belangen van Veendam betreft. Ik ben er van overtuigd, dat gij steeds gedreven zult worden door den wensch, het algemeen belang naar uw beste weten te dienen. Met deze overtuiging aanvaard ik blijmoedig mijn ambt, in de hoop, veel voor onze gemeente te mogen en kunnen doen. Ik heb gezegd (Applaus). De openbare vergadering was hiermee ten einde. Na afloop werd gelegenheid gegeven tot kennismaking met den nieuwen burgemeester Daarvan werd een zeer druk gebruik gemaakt door besturen van corporaties en particulieren. Des avonds werd aan den nieuwen burgemeester een serenade gebracht. Omstreeks 7 uur vertrok de Veendammer orkestvereeniging, begeleid door een tiental fakkeldragers, met den directeur, den heer Faber, met de koperinslrumenten in optocht naar de woning van den nieuwen burgemeester. Ofschoon het vrij erg regende, bliezen de muzikanten lustig een marsch en daarna het Wien Neerlands bloed. Nadat de directeur zich binnenskamers een oogenblik met het nieuwe gemeentehoofd en diens gasten had onderhouden, kwam de heer van Beresteijn persoonlijk de deelnemers dank zeggen voor de aardige attentie Spr., die vertelde, dat hij zelf eenige jaren tenor had gespeeld, kon zich de moeilijkheden indenken onder welke deze serenade plaats had. Wel viel het water neder, doch de burgemeester was overtuigd, dat de serenade niet in het water was gevallen. Spr.; sprak de hoop uit, dat het orkest onder de energieke leiding nog veel voor Veendam zal mogen kunnen doen en besloot met eenr „Lang leve de directeur". Nadat ook het groote publiek van instemming met den wensch had blijk gegeven en aan muzikanten en fakkeldragers een feestsigaar was gepresenteerd, werd. nog eens het Wien Neerlands bloed gespeeld,: waarop de terugtocht aanvaard werd. ---