1672 — 28 Aug. — 1897. Weer is de dag aangebroken, die voor Groningen altijd de feestdag bij uitnemendheid was, de dag, waarop uit de geheele provincie en van over areLSrenzen zich gansche scharen opmaakten om met de burgers der stad leest te vieren. Hoe ook de verstand,f(, g .tusschen Groningen en het platteland moge zijn, hoe dikwijls men ook m enkele gedeelten onzer provincie moge pruttelen over maatregelen door „de stad" genomen, die alles op haren en snaren zet om toch maar haren zin door te drijven, op 28 Augustus zijn oude veeten voor een oogenblik gansch vergeten en in schoone harmonie vieren boeren en stedelingen feest. Waarom? We durven niet verklaren, dat allen, die vandaag Groningen gaan bezoeken, eene juiste voorstelling hebben van 't geen er in 1672 is geschied; we vreezen, dat er zelfs onder de inwoners der stad zelf een groot aantal zijn, die hunne geschiedkundige konnis wel in een klein hoekje kunnen bergen en erg benepen zouden kijken, wanneer men hun vroeg om een „getrouw verhaal" van de gebeurtenissen, welke aanleiding gaven tot eene telken jare wederkeerende feestviering. Maar zooveel weet ieder er nog wel van: de Groningers verkeerden vroeger eens — jaartallen onthouden is lastig, en daarom verdient de firma Ruysch een woord van dank, dat ze ons iederen keer het jaartal 1672 in gloeiend schrift te lezen geeft — de Groningers dan verkeerden eens in gevaar van den vijand hunne stad te moeten overgeven. Met eene groote macht had hii zich om de vesting gelegerd, en hij deed zijn uiterste best om die in zijn bezit te krijgen. Maar 't is hem niet gelukt! Begrijpende, dat Eendracht Macht maakt, sloeg men de handen ineen om Bommen-Berent met zijne soldaten te keeren. Van alle beschikbare middelen werd een verstandig gebruik gemaakt, alle krachten werden ingespannen. En 't succes was volkomen. De vijand moest weg. Dat is de korte bistorie, zooals ze bij allen bekend is. En nu moge het waar zijn, dat wij, die in een gelukkigen tijd van vrede leven, ons al heel moeilijk eene voorstelling kunnen maken van den toestand, waarin eene belegerde stad verkeert, wij, die voor een deel zelfs nooit een kanon hebben gezien en van een bombardement alleen hebben gelezen -7 het moge waar zijn, dat we haast met kunnen begrijpen, hoe Groningen ris lfnT° vesti"S van groote beteekede Z?OV«* wel gehoord „-«. u feestvierenden Groningen niet alLn °ntset 7°? maar ook voor 't geWIZT d? St,ad' kinds van groot beïanglewf800rden des En nu willen we volstrekt niet beweren dat ieder die vandaag in eene meer of minder feestelijke stemming verkeert, deze stemming juist alleen dankt aan het herdenken van het verleden, maar dat men aan dat verleden zoo nu en dan herinnerd wordt, heeft zeer zeker zijne goede zijde. De gedenkdagen, die gevierd worden naar aanleiding van belangrijke gebeurtenissen in onze historie, dienen in eere te worden gehouden. Ze kunnen ons wat leeren, veel leeren zelfs! En 't allervoornaamste, wat zo ons te zeggen hebben, is dit: dat in tijden van nood en gevaar de burgers van ons land zich altijd weer één hebben gevoeld, wat hen anders ook verdeelde. Dat ze hebben begrepen, hoe het plicht is te strijden voor het land, dat men zijn vaderland noemt, voor de plaats zijner inwoning, maar tevens, dat de vervulling van dien plicht eene groote zelfvoldoening schenkt. We leven in een tiid, waarin velen glimlachen om ben, die nog spreken an vaderlandsliefde als eene deugd en durven beweren, dat het niet onverschillig is, waar men woont en hoe en door wien men geregeerd wordt. Voor dezulken hebben feestvieringen, waartoe historische gebeurtenissen aanleiding geven, natuurlijk geen waarde. Maar juist daarom zouden we die feesten niet gaarne afgeschaft zien. Want we zullen het een zegen blijven achten, dat alle burgers van ons vaderland zich voelen verbonden door éénen wensch: den bloei van dat land te bevorderen, de onafhankelijkheid van dat land te verdedigen. En waar het nu hier alleen een feest voor eene enkele stad geldt, daar kan het ook strekken om het gevoel van solidariteit tusschen de burgers te versterken, om hen te doen samenwerken tot den bloei der gemeente, waarvan ze inwoners zijn. Dat de feestviering van vandaag daartoe het hare bijdrage! --- Brieven van een Fries. cxxxx. Een verslag over den toestand onzer provincie behoort niet tot pikante lectuur. Er zijn dan ook weinigen, die de hand er naar uitstrekken, of het ! moesten in onze dagen zijn de nieuwe kiezers, die voor 't eerst meetellen in zaken van algemeenen aard en waaronder misschien toekomstige schrandere politici gevonden kunnen worden. Het kan niet ontkend worden, dat al - die tabellen en groote getallen het gezicht van den eersteling, verbijsterd rondtastend in de provinciale huishouding, zoo niet verblinden, dan toch van vermoeidheid de oogen doen sluiten. En niets zou ons meer verwonderen, dan dat ook de pas geschapen kiezers, met een provinciaal verslag in handen, „stiekum" in slaap vielen, 's lands belang dienende op zeer bijzondere wijze. Op gevaar al, dat ook deze onderscheiding mijn geschrift te beurt zal vallen, wil ik toch eenige zaken, een paar slechts, nemen. Wie weet of er ook niet iets valt te leeren! Evenals in elke goede huishouding moeten inkomsten en uitgaven elkander dekken. Het is zeer prettig als de uitgaven daar beneden blijven. Welnu, wij zien dat er een kleine 90.000 op overschieten. Zoo iets gebeurt u en mij alle jaren niet. Wr staan al gauw met groote oogen en ontstelde gelaatstrekken voor een grijnzend tekort vermits de post onvoorziene uitgaven klimt, klimt, altüd hooger, meer, grooter wordt. Waarom, o lezer en lezeres! hier voor uw oogen de zeer aanbevolen leefregel gepredikt wordt: zet de tering naar de nering? In onzenprovincialen winkel is het altijd druk. Er wordt jaarlijks voor bijna 5 millioen omgezet. Er dient toch wel degelijk op de kleintjes gepast te worden, wat niet in elk huisgezin gebeurt, waar men smalend van een „halfjo" spreekt of onder de straatjeugd van „knotske." Indien echter onder het tegenwoordig levend geslacht wat meer op de kleintjes gelet werd, ik heb hoop, dat de schulden van het dak zouden vallen, die nu aangroeien als het mos daarop. Veracht den dag van kleine dingen, ook van kleine uitgaven niet. Zuinigheid met vlijt bouwt huizen als kasteelen, veel kleintjes maken één groot, een dubbeltje bespaard is een dubbeltje gewonnen. Er roept een stem achter ons: wees goede rentmeesters en uit het provinciaal verslag klinkt het: denkt, o menschen 1 om de centen en halve centen, zij maken alleen, dat ge jaarlijks wat overhoudt, om eens met de familie uit varen of rijden te gaan, allemaal van dien nietige," halve cent. Is de macht van kleine eèfnn mtVroot? Zie, daar trouwen koets v£e,s<*immels voor de trouwn S'ivJf half Jaar later de man in gijzeling om schuld. Hii weent Ik zeg u: hn weent om die oJnnooZele half.es, die door de vingers gledenals kiezelsteentjes. Heb een weinig eerbied voor den post uitgaven: f 4.910.589.14"/, Wie onder ons kan zóó precies zijne uitgaven vermelden ? Behoorde 't niet zoo te zijn? Gij zegt: een ander houdt de oogen uit mi _ boeken en de handen uit de kast. Ik timmer niet aan den weg. Ja, dat is zoo. Maar komaan, straks moeten uwe zaken toch aan 't licht komen, 't Ziï b.v. door den dood of iets anders. Vreemden of familielede», echtgenoot of kinderen zullen dan oordcelen over uw beheer. Vreest voor dien dag? Leef zoo, dat altijd de eerlijkheid en goede trouw mag blijken. Hier in het provinciaal verslag is 't kleinste zelfs verantwoord. ledereen mag 't narekenen. Gerust wacht hel een onderzoek af. Ook wij? Onder de hoogste posten, vermeld onder ontvangsten, staat hoofdelij ko omslag. Hij is het allerhoogst en bedraagt bijna anderhalf millioen. Een heel eind verder op staat onder uitgaven dat er 28.643 bedeelden er. ondersteunden zijn. Zij kosten samen ruim anderhalf millioen. Dat dek-; elkander bijna. Valt ook hier nie: wat te leeren? Zeker, de barmhartigheid is niet geweken en wij bekom meren ons wel om den naaste. Maai ook wat anders. Onder die bedeelden. ziin kinderen, zwakken en ouderen var dagen. Doch er zijn ook nog genoeg anderen bij. Men spreekt tegonwo-..ii dig veel van „gemeenschap,"van „staatsonderhoud." Doch deze duizenden bedeelden komen wel degelijk daarvoor in aanmerking. Immers, wij, hoofdelijkomslag-betalers, moeten hen voor den hongerdood vrijwaren. Indien er dus geene bedeelden waren, zou deze belasting opgeheven kunnen worden. Het. een en ander is om en bij de ander-' half millioen. Over de geheele provincie zouden al de andere inkomsten de uitgaven bestrijden. Nu rijst de vraag: kan dat? Zou het mogelijk zijn, dat er geene armen waren, mgeraar.) Hij heeft het druk met het te woord staan van tal van deputaties. Aan de gedelegeerden van den Parijschen gemeenteraad deelde hij mede, dat hij peinsde op middelen om de stijging der korenprijzen tegen te gaan. Hij achtte het vooral zeer nuttig, dat de vrachttarieven verlaagd werden, zoodat men een billijk transport zou kunnen krijgen van de middelpunten van productie naar de middelpunten vau ver» bruik. Eene vergadering van afgevaardigden uit het Seine-departement heeft den minister in een open brief verzocht de graanrechten zoodanig te verlagen, dat de prijs van het koren tot 25 frcs. worde verminderd. De ministerraad heeft in zijne jongste vergadering als zijne meening verkondigd, dat van verlaging der graanrechten vooralsnog geen sprake mag zijn. President Faure heeft kunnen genieten van de eerbewijzen, die men een hoofd van een staat bij elke plechtige gelegenheid schenkt. Een ander president van' eene republiek — we vermeldden het dezer dagen reeds kortelijk — is, als de voorganger van den heer Faure, het slachtoffer van een moordenaar geworden, 't Was de president van de Zuid-Amerikaanscho republiek Uruguay, Idiarte Borda. In deze icpubliek heerschte sedert zes maanden eene bijna onafgebroken gisting. De partij der Blanco's, welke de Colorado's, die thans aan de regeering zijn, de heerschappij betwisten, hebben voor zes maanden beproefd met geweld baas te worden. Den 18 Juli kwam het toen tusschen de beide partijen, wier programma bijna gelijkluidend is, en wier eenig doel het is het presidentschap in bezit te krijgen, tot een wapenstilstand van twintig dagen. Gedurende deze dagen werden er onderhandelingen gevoerd, die echter geen succes hadden. De Blanco's stelden acht vredesvoorwaarden, waarvan een natuurlijk inhield, dat zij het volgende jaar een president konden kiezen. De Colorado's vonden deze voorwaarden niet aannemelijk en zoo liep de wapenstilstand (en einde, zonder dat de toestand verbeterd was. En nu is te midden van het feest, dat men telken jare ter herinnering van de onafhankelijkheidsverklaring der republiek viert, de president doodgeschoten door iemand, die vrij zeker tot de partij der Blanco's behoort. Of de aanslag werkelijk aan deze partij het verwachte voordeel zal bezorgen, is nog niet uit te maken. Borda was in Maart 1894 tot president gekozen. Hoewel de Emir van Afghanistan plechtig heeft bezworen, dat hij steeds vriendschappelijke betrekkingen met do Engelsche regeering had onderhouden en nooit zijne onderdanen of Sepoys had aangezet om eene vijandige houding tegenover Engeland aan te nemen, is de toestand in Engelsch-Indië toch van dien aard, dat hij aanleiding geeft tot groote bezorgdheid. De opstandelingen, die weten, dat ze vooral in het gebergte sterk zijn, wachten er zich wel voor om in de vlakte de Engelsche troepen aan te vallen. Generaal Elliot heeft dan ook reeds aan den legercommandant gevraagd, of deze het wenschelijk achtte, dat men de Afridi's in 't gebergte ging aanvallen. Sir George White heeft daarop heel verstandig geantwoord, dat zulks alleen beantwoord kon worden door de bevelhebbers, die op de plaats zelf aanwezig waren. --- BINNENLAND. De verkiezing te Enschedé. Volgens nader bericht uit Oldenzaal zijn daar niet alleen bij Israëlieten, maar ook bij Protestanten de glazen ingeworpen. Ook in de groote sociëteit weiden de ruiten ingeslagen. De woede van een deel der bevolking was dan ook niet speciaal tegen de Israëlieten, maar tegen de liberale partij gericht. Naar aanleiding van een beklag bij den officier van justitie te Almelo, zijn terstond de noodige maatregelen genomen om herhaling van het voorgevallene te voorkomen. Thans is alles weer zoo goed als rustig. --- Een grappig voorval. Een grappig tooneel vond Woensdagmiddag aan het station van den Holl. IJzeren Spoorweg te Delft plaats. Eon losse kruier van dat station, die waarschijnlijk de kermis in het hoofd had, had zich als grenadier gekleed (waarop hij volstrekt geen recht had) naar Amsterdam begeven en was, na eens goed gefuifd te hebben, voornemens zijn oude bezigheden te hervatten. Niot weinig keek de pseudo-grenadier op zijn neus, toen een inspecteur en 2 agenten gereed stonden hein te vatten. Hij had de geleende uniform nog aan, doch droeg daarbij zijn gewone uniformpet. --- Ongelukken. Dokter Van den Bosch, burgemeester van Santvliet, is Donderdag te Ossendrecht een ernstig ongeluk overkomen. Bij het uitstappen uit zijn rijtuig aan de woning van een zieke, Bloeg het paard op hol en kreeg de dokter het wiel over borst en beenen. Inwendig zwaar gewond is hij opgenomen en met een ander rijtuig naar huis vervoerd. --- Zijn toestand is zorgwekkend. * Woensdagavond had onder behoor van Cubaard (Fr.) een vrij ernstig ongeval plaatst. Tengevolge van het schrikken van liet paard voor de lantaarn van een wielrijder geraakte tusschen Spannum en Wommels een paard en wagen met de inzittenden, man en vrouw, in de vrij diepe bermsloot. liet paard werd na eenige moeite op den wal gehaald, het rijtuig moest, ondorstboven gekeerd, tot den volgenden morgen blijven zitten. Van dc inzittenden bekwam do man nogal eenige kwetsuren. --- Een oplichter. Te Deventer werd door de politie de hand gelegd op een sedert eenigen tijd aldaar op kamers wonenden jeugdigen persoon, die bij de aldaar wonende winkeliers gouden en zilveren voorwerpen op zicht nam, die hij daarna beleende of verkocht. Eenige gouden horloges en een dito ring werden nog in beslag genomen. Hij werd gevankelijk naar Zulphen overgebracht en ter beschikking gesteld van den officier van justitie aldaar. --- Erfgenamen genoeg. u..?v>...»>u» _^..uuß. Uit Oostermeer (Fr.) schrijft men: Op het Hoogezand, onder ons dorp, staat het huis van wijlen P. P., die dood in zijne woning werd gevonden, zooals wij indertijd meldden, onbeheerd. Niet dat het aan rechthebbenden ontbreekt; integendeel. In de eerste plaats natuurlijk de verwanten van den overledene, ten 2e de Diaconie der Ned. Herv. Gem., welke een hypotheek over bet hu:s heeft, en ten 3e de Algein. Burgerl. Armvoogdij, die P. gedurende ruim vijf jaren ondersteunde. Toch schijnt het of geen van dezen zich het pand durft toeëigenen. Wat zij echter niet doen, durft de jeugd van dat gehucht wel aan. Namen zij eerst uit de bloemperken en van de vruchtboomen hunne gading, thans wisten ze zich door inbraak toegang tot de woonkamer en het schuurlje te verschaffen, waar zij een waar vandalisme aanrichtten. Gelukkig ook voor de buren houdt thans de politie er een waakzaam oog over om het voor slooping te behoeden. --- Friesche maatschappij van landbouw. Onder voortzitting van den heer D. van Konijnenburg hield de Friesche Maatschappij van landbouw Donderdag te Drachten eene vergadering. De heer T. van Weideren baron Rengers deed belangrijke mededeelingen omtrent de gunstige resultaten van het voor 15 maanden te Oenkerk opgerichte landbouwbankje, hetwelk hij liefst een dorpsbankje noemen zou. Het getal leden is reeds van 25 tot 02 gestegen, groote boeren 13, ambachts- en handelslui 26, kleine boeren en arbeiders 15, anderen 8. Deze gunstige resultaten wekten reeds dadelijk den heer Reinderstna Sr. op, om te beproeven ook te Drachten zoon bank op te richten. De heer F. Posthnma hield eene lezing over de oorzaken van het mond- en klauwzeer en de middelen ter bestrijding, waarna hij met deze conclusie eindigde: „De algemeene ledenvergadering der Friesche Maatschappij van landbouw acht wenschelijk, dat door bekwame bacteriologen een onderzoek wordt ingesteld naar de oorzaken van het mond- en klauwzeer teneinde zoo mogelijk te geraken tot het vinden van middelen ter bestrijding van die ziekte en draagt dienovereenkomstig het hoofdbestuur op: I. bij de regeering aan te dringen op: a. de benoeming van eenige deskundigen, om op rijkskosten dit onderzoek in te stellen; b. het uitschrijven van eene prijsvraag. 11. aan de regeering te doen weten, dat de Friesche Maatschappij het wenschelijk acht, dat door het rijk een bacteriologisch laboratorium voor veeziekten wordt ingericht." Deze conclusie werd met algemeene stemmen aangenomen. --- Valsch bankpapier. Een uit Duitsehland teruggekeerde steenbakker, te Berg a. d. Maas woonachtig, wilde Donderdagavond bij een kassier te Sittard zes bankbiljetten van f 25 laten wisselen, die hij in de nabijheid van Dusseldorf, waar hij werkzaam was geweest, als door hen: verdiend loon, zeide ontvangen te hebben. Men kwam echter tot de ontdekking, dat de bankbiljetten valsch waren, waarop de man de biljetten weder met zich nam, en gisterochtend naar Dusseldorf vertrok om zijn vroegeren werkgever op te zoeken, en te trachten ander geld van dezen te ontvangen. --- Een taaiverbond. Het belangrijkste wat het 24ste Nederlandsch taal- en letterkundig congres heeft opgeleverd, is zeker het besluit, Bit gisteren aan 't eind der algemeene vergadering werd genomen: tot stichting van een Nederlandschen Taalbond. Moge dit plan nu eens volkomen slagen door samenwerking van duizenden van Nederlandschen stam, die over alle werelddeelen zijn verspreid. Dat de opdracht om het plan te verwezenlijken en er een praktischen vorm aan te geven door prof. Kern van Leiden, prof. Fredericq. van Gent en dr. Engelenburg, hoofdredacteur van de „Volksstern _ te Pretoria, is aanvaard, daarin zieti wy een krachtigen waarborg dat getracht zat ivorden iets leefbaars en flinks tot stand Ie brengen. Het denkbeeld is reeds aangenomen •°JC de Nederlandsche elementen in Amer|Ka tot medewerking op te wekken en een Amerikaan in de commissie van oplichting te verkrijgen. Mogen wij er den wensch bijvoegen, dat de commissie — die ook reeds, terecht, met den heer 11. Meert, den stichter van het bestaande Taaiverbond, is uitgebreid — zich vergroote tot een zevental leden, n.l. met twee uit de Nederlandsche koloniën, uit Oost- en uit West-Indië! Prof. Kern. die op den eersten congresdag zoo helder in het licht stelde, hoe noodig het is dat de beoefening der Ned. taal in Indië worde bevorderd, zal ongetwijfeld met ons instemmen, dat bij de oprichting van een grooten Nederlandschen taalbond de koloniën niet mogen worden vergeten. Het zal de commissie zeker weinig moeite kosten, in Oost en West le beide mannen aan te wijzen en uit te noodigen, van wie hartelijke medewerking voor het grootsche doel kan worden verwacht. (A. Hbld.) ---