MUTUA FIDES Uit Groningens historie (Bij de opening der nieuwe Studentensocieteit) Direct na de oprichting van het roemruchte Corps op 4 Februari 1815 ging men over tot het stichten van een sociëteit voor studenten. Het voornaamste doel hiervan was de eendracht onder hen te bevorderen. Gewestelijke clubs Sedert de oprichting van de Universiteit in 1614 hadden de studenten zich verenigd volgens de gewesten van herkomst. Er waren clubs van Hollanders, Geldersen, Oostfriezen, Westfalen enz. Aan andere universiteiten kende men deze vorm van organisatie ook. In het midden van de zeventiende eeuw was er te Utrecht een Fries- Groninger studentenvereniging. Deze regionale verenigingen vergaderden op eigen gelegenheid in een „kaetzebaene" of iets dergelijks. Eng provincialisme had tot gevolg, dat de diverse clubs wel eens met elkaar in „aanraking" kwamen. Een bloedig einde was maar al te dikwijls het gevolg. Tot de inlijving van ons land bij Frankrijk ressorteerden alle academieburgers, zowel de professoren als de studenten, onder de eigen rechtbank van de Academie, geheten het Forum Academicum. Het was dat rechtsprekend oollege niet mogelijk aan de vechtpartijen een einde te maken. Zelfs kerkerstraf was niet in staat gekwetste provinciale eer ongewroken te laten. De bekendste plaatsen waar bijeenkomsten werden belegd, waren gelegen aan de Grote Markt. De herberg Daniël, gelegen achter het stadhuis en omstreeks 1860 opgeheven, was een belangrijk studentencentrum. Verder waren er de herbergen Sint Jacob, Het Wapen van Keulen, De Toelast, De Boer, De Vygenkorff, Het Gouden Harte, Emaus, Het Provinciaele Coffyhuys enz. De eerste sociëteit Tot organisatie van één algemene studentensociëteit wilde het nog niet komen, al wordt er dan in 1784 wel een genoemd. Een in 1808 ondernomen poging tot oprichting had weinig succes. Nauwelijks was het corps Vindicat atque Polit opgericht of er werd reeds een maand later, op 3 Maart 1815 een sociëteit in het leven geroepen onder de zinspreuk Mutua Fides (Wederzijdse Trouw). De sociëteit werd gevestigd in Het Gouden Hoofd. Deze herberg stond op de plaats waar later het café De Waag was gevestigd. In 1823 werd naar een andere localiteit omgezien. Men vond die aan de noordzijde van de Grote Markt, waar een boyenwoning werd gehuurd. Het was een- huis met een potkast. Op zonnige dagen was het weldra gewoonte dat èn potkast èn trottoir met zich koesterende studenten waren bezet. Toen er in 1838 met de eigenares van het perceel, de weduwe Kuilenburg, een geschil over de huurprijs ontstond, werd naar een nieuwe vergaderplaats omgekeken. Vandaag is voor het Groninger Studentencorps „Vindicat atque Polit" de dag aangebroken, waarop het nieuwe Societeitsgebouw aan de Grote Markt officieel geopend en in gebruik genomen wordt. Sedert mensenheugenis hebben de studenten aan de Markt gewoond en daardoor alleen al gaven zij aan het brandpunt van de stad een apart cachet. Naar De Pool Na veel vergeefse pogingen werd de heer Eekhoff in De Pool bereid gevonden de boyenwoning van zijn huis op de hoek van de Oude Ebbingestraat en de Grote Markt te vertimmeren op kosten van de Sociëteit. Deze plaatste daartoe een lening van f 2000.- a 5 pet. in aandelen van f 20 onder de leden. De inwijding had plaats tegelijk met de overdracht van het rectoraat op 11 October 1838. Er werd een serenade gehouden, er was muziek in het nieuwe tehuis en een vuurwerk onderstreepte de feestelijkheden. In dit lokaal verbleef men vierenveertig jaren. De gezelligheid, die er steeds heerste, was algemeen bekend. Desondanks vergaderden de Oostfriese studenten, verenigd in de „Landmannschaft de Upstalboom" in de van ouds bekende herberg, de Daniel. In de eerste vijf en twintig jaren van haar bestaan liet men in de Sociëteit herhaaldelijk goochelaars, buiksprekers en gymnasten optreden. Zelfs was er in 1837 een café-chantant. Dergelijke amusementen waren er in Groningen niet of slechts zelden te vinden. De vrolijke uren waren niet al te kostbaar. Zo leest men in de notulen van het societeitsbestuur, „dat de heet Sire met zijn bij hebbende vrouwen muziek zal maken op de sociëteit" op een zevental dagen van 's morgens één tot kwart voor twee voor f 25.-, terwijl werd bedongen, dat het gezelschap geen ronde mocht doen om de leden geld uit de zak te kloppen. Een eigen gebouw Na de aanneming van de wet op het Hoger Onderwijs in 1876 nam het aantal studenten zo snel toe, dat het in vijf jaren tijds was verdubbeld. De wens ontstond een eigen gebouw te bezitten. Op voorstel van de student Kamerling!. Onnes werd besloten geen bier en wijn meer te betrekken van de exploitant van De Pool, doch om deze artikelen, in eigen beheer te nemen. De niet onbelangrijke baten, die dit opleverde, vormden de basis voor het bouwfonds. De later herhaaldelijk gewijzigde bouwcommissie bestond aanvankelijk uit W. A. A. Hecker, H. Boelmans ter Spill, M. Oldenhuis Gratama, C. de la Faille en R. de Marees van Swinderen. Men stond in die jaren voor de moeilijke keuze of de vestiging zou plaats vinden aan de Grote Markt of wel aan het Hereplein. Na de verwijdering der vestingwerken was laatstgenoemde plaats zeer aantrekkelijk geworden. Bij onderhandse koop werd het Groninger Studentencorps 1 Augustus 1881 eigenaar van het perceel aan de Grote Markt, waar wij tot aan de bevrijdingsdagen de Studentensociëteit hebben gekend. Het aangekochte huis werd van ouds Het Provinciale Coffyhuys genoemd. Ook tot de Universiteit stond het in enige relatie. Het was gebruikelijk daar na afloop van promoties receptie te houden. Als wijnhuis genoot dit huis sedert 1774 een goede reputatie. Er hing aan een stang een grote druiventros voor de deur bij wijze van uithangbord. Nadat de bejaard geworden exploitant de laatste jaren van zijn leven alleen wijnhandelaar was geweest, werd het pand in 1834 verkocht aan L. U. baron Rengers, die het in 1854 overdroeg aan de heer J. A. Selva. Zijn opvolger de heer G. J. F. Metz dreef in het huis een groothandel in manufacturen onder de naam fa. Balli Selva & Co. Toen Vindicat het huis kocht, werd de prijs hoog genoemd. Feestelijk geopend Men heeft zich offers willen getroosten om aan de Grote Markt te blijven ! Er werd een prijsvraag uitgeschreven. Uit 59 inzendingen werd de Inzending van de Utrechtse - architect D. Kruyf Jr. bekroond. Op 27 October 1882 werd de eerste steen gelegd door jhr mr W. C. A. Alberda van Ekenstein. De feestelijke opening vond 22 Juni 1883 plaats. Het muziekcorps van de schutterij luisterde de feestelijkheden op. De student Pieter Jelles Troelstra, schreef een zeer verdienstelijke feestcantate. De ene generatie studenten volgde de andere op totdat het geweld van de bezetter Mutua Fides aan de studentenwereld ontnam. Thans is in dit grote gemis voorzien. Moge men met evenveel enthousiasme als in 1883 het lied kunnen zingen, dat toen betrekking had op de nieuwe studentensociëteit: Ideaal van onze wenschen, Lang verwachte nieuwe kroeg Uit de volheid onzer longen Zij U 't welkom toegezongen Nooit toch komt Uw lof te vroeg. P. Nu jhr mr A. W. L. Tjarda van Starkenborgh Stachouwer vandaag de nieuwe studentensociëteit Mutua Fides opent, is het aardig een foto uit de historie van het Groninger Studenten-Corps Vindicat atque Polit te publiceren. Het was in vroeger jaren namelijk gewoonte dat de Corpsleden bij een lustrumviering van de Rijksuniversiteit te Groningen gecostumeerde optochten, zogenaamde maskerades, hielden. Deze foto is genomen op het toenmalige Noorder sportterrein (ongeveer tussen het huidige Bernoulliplein en het Bodenparkeerterrein) in 1909, toen als onderwerp voor de maskerade was gekozen de intocht van Koning- Stadhouder Willem 111. Hoofdpersoon in deze historische optocht was ... jhr A. W. L. Tjarda van Starkenborgh Stachouwer, die een jaar later Rector van Vindicat werd. Hij zit hier in de staatsiekaros, vergezeld van zijn lustrum-dame, freule Alberda van Ekenstein, de dochter van de toenmalige President van de Arrondissementsrechtbank te Groningen, die — evenals dat thans het geval is bij de huidige President, jhr mr W. W. Feith — kamerheer in buitengewone dienst van H.M. de Koningin was. Door diens bemiddeling verkreeg jhr Van Starkenborgh voor deze maskerade de beschikking over tuigen voor een achtspan uit de Koninklijke stallen. Over dergelijke tuigen beschikte men namelijk in Groningen niet, daar het rijden met een aihtspan practisch niet voor. kwam. De enige in Groningen, die zulk een span kon rijden was de thans 75-jarige stalhouder J. C. Nienhuis (aan wien wij deze foto danken), die men dan ook op de bok ziet zitten. De voorrijder is de reeds lang overleden Groninger paardeman Wijma, die in Groningen de bijnaam „Smalle Willem" had. Palfrenier is de indertijd in onze stad bekende komiek Jan Hemmen, thans te Amsterdam woonachtig. De begeleidende rijknechten zijn soldaten uit het Groninger garnizoen. De hier afgebeelde koets was in 1908 ook al gebruikt bij de Leidse lustrumf eesten. Het was een Engelse hof koets, die speciaal voor die feesten door de vader van een student aangekocht en naar Leiden getransporteerd werd. De koets doet thans elk jaar nog dienst bij de 3 Octoberfeesten aldaar. Als bijzonderheid kan voorts nog vermeld worden, dat de fraaie historische costuums, die op deze foto gedragen worden, speciaal voor deze gelegenheid waren gemaald. Zij gingen naderhand over in bezit van een costumier. De vroegere Studentensociëteit (derde huis van rechts), aan de vernielde Noordwand van de Grote Markt in de tijd toen de gevels daar nog ongerept waren. (Omstreeks 1900). --- Levende Natuur MENSEN EN DIEREN Wie gedurende de laatste weken heeft gadegeslagen met hoeveel liefde en geduld de mensen overal in de bres zijn gesprongen om het leed van de vogels gedurende de ijs- en sneeuwperiode te verzachten, mag dankbaar constateren, dat er in de loop van de laatste vijftig jaren toch wel heel wat veranderd is in Nederland. Ik kan mij nog heel goed uit mijn eigen jeugd herinneren dat er in die tijd zeer veel nesten van vogels werden uitgehaald en dat er . niets mooier was dan in de wintertijd vogels te vangen, waarbij alle middelen geoorloofd waren. En als ik de verhalen beluister van mijn vader en zijn tijdgenoten, dan kunnen we daaruit leren, dat er toen ook nog heel veel gewerkt werd met strikken en lijmstokken •en andere apparaten, waarvan wij thans het bestaan niet eens meer kennen. Enerzijds is deze gewijzigde houding van de mens ten opzichte van de vogelwereld natuurlijk een gevolg van allerlei wettelijke bepalingen, zoals die in de Vogelwet en de daarop later verschenen aanvullingen zijn vastgelegd. Helaas wordt er tegen de bepalingen van de Vogelwet nog altijd gezondigd, maar ik heb toch sterk de indruk, dat het aantal overtredingen in de loop der jaren geleidelijk aan kleiner gaat worden. Wat echter veel be- langrijker is en wat wij met zeer grote vreugde en dankbaarheid mogen vaststellen: de instelling van de mens ten opzichte van het dier is in de laatste halve eeuw zo heel anders geworden. Het moge dan zo zijn, dat er in ons land een goed werkende Vogelwet bestaat, doch deze wet verplicht niemand om in de wintertijd zijn badkuip vol door Fop. I. Brouwer water te laten lopen, teneinde daarin een aantal watervogels te huisvesten. En ik weet heel wat huizen, waar dit de laatste weken het geval was! In hoeveel bijkeukens stond niet een groot aantal teilen met water gereed om als zwembassin voor het watergedierte te dienen? En hoeveel tonnen voer zijn er niet overal in Nederland verstrekt aan het uitgehongerde gevogelte? Niet omdat de mensen tot deze dingen verplicht waren, doch enkel en alleen uit liefde voor het dier werden deze offers gebracht en het is zeer verheugend dat ook de jeugd hierin een belangrijk aandeel heeft gehad. Niet alleen de vogels hebben het moeilijk, wanneer alles onder sneeuw en ijs ligt, doch ook de zoogdieren des velds. Dieren, zoals visotters, die toch al tot de zeldzame dieren van ons land gaan behoren en derhalve ook door de wet beschermd zijn, hebben van een langdurige vorstperiode evenveel hinder als de watervogels. Ook voor de reeën en de edelherten is het altijd een zware tijd en het is dan ook geen wonder, dat men in de grote bossen op de Veluwe, waar laatstgenoemde soort alleen nog voorkomt, de dieren in zon winterperiode altijd gaat bijvoeren. Dat ook '_ konijnen het te kwaad krijgen, kan men gemakkelijk constateren in de jonge bosaanplantingen, waar de dieren op de achterlopers tegen de stammetjes gaan opstaan, om dan met hun knaagtanden netjes de schors en de bast van de boompjes af te knabbelen. Op bijgaande foto heb ik met een witte pijl de plaats aangeduid, waar een sparreboompje helemaal afgeschild is. Dit boompje zal het niet lang meer maken en op deze wijze kunnen deze knagers in zon wintertijd heel wat schade in de jonge aanplant aanrichten. Geen wonder dan ook, dat men op vele plaatsen die jonge aanplantingen omgeeft met gaas, dat het binnendringen van de konijnen verhindert. In de duinen kan men soortgelijke knaagpartijen heel vaak zien aan de stammen van kardinaalshoed en vlier. Ook hier zijn het de konijnen, die door voedselgebrek tot dit bijzondere menu overgaan. In de bossen kunnen ook de eekhoorns voedselgebrek krijgen en ook door deze dieren ziet men dan wel vraatbeelden aan tak en stam ontstaan. Deze knaagpartijen zijn wel een duidelijk bewijs, dat de nood hoog is, ook in de zoogdierenwereld. Mocht men dus in staat zijn, behalve voor de vogels, ook iets voor de zoogdieren te doen, dan late men dit niet. Men voorkomt dan tevens schade aan onze houtopstanden. om dan met hun knaagtanden netjes de schors en de bast van de boompjes af te knabbelen .... --- Braiven van Twei Jannen Po 11 erkl a p. Beste Vrund! — Om zeuven uur 's oavonds was Rieks Romkemoa bic vrouw Van Zanten om heur moat te nemen veur 'n poar neie schounen en dou hai om tien uur nog nait weer thoes was, hil Sietske 't nait langer oet. 't Gebeurde wel es 'n enkele keer voaker, dat hai bic 'n klant komen mos om over 't waark te proaten, moar den was hai ieder keer opslag weerom en nou, veur dei olie heks, veur dei vrouw Van Zanten bleef hai haile oavond vot! Om negen uur begunde Sietske ien heur zulf te pröddelen en dou ze 'n hail uur pröddeld haar en torenklok tien sloug, hil ze 't nait langer oet. Ze trok heur mantel aan om te heuren wat er toch ien 's hemelsnoam wel aan de hand was en ze sloug handen ien 'n kanner, dou ze bic vrouw Van Zanten veur 't glas ston: ze heurde vrouw Van Zanten drok kekelen en den bic zetten 't gebrom van Rieks zien swoare stem. Zo, doar was e den nog bic dei olie heks, dei vanzulf 't am of 't aner mit hom véür haar. Gelukkig! Ze haar al zorg had dat hom wat overkomen was, moar nee, dei vrouw Van Zanten, dei anders veur gainain ooit 'n goud woord over haar, dei haar hom haile oavond aan proat holden en zulf was ze aal deur aan 't woord. Sietske brandde van neisgierighald om te waiten woar 't over ging en woarom 't zo laank duren mos, moar nee, dr toch moar nait ien goan, onnaierde ze bic heur zulf, den leek het net of Rieks bic heur aan schoetbaand laip en ainlieks was dat ook wel zo. moar doar haar dat olie mensk toch ien gain geval wat mit neudig. Zo bleef ze doar veur 't hoes moar rustig op Rieks wachten, en joa, gelukkig, 'n zetje noadat torenklok haalf elf sloagen haar, doar ging veurdeur open en „wel thoes Romkemoa" heurde ze vrouw Van Zanten zeggen, „en den moak ie dr opslag waark van nè?" kwam doar achter aan. — Woar mos doe waark van moaken jong? vroug Sietske, die even om houk van muur post vat haar, moar op Rieks tou stapte, zo gauw ze heurde dat vrouw Van Zanten deur dicht dcc en grondel dr veur schoof. — Heden wicht, bromde Rieks, bis doe doar? Stons boudel nait? — Gain gekhaid moaken, zee Sietske stoensk, blifs anders nooit zo laank vot en woarom bleefs nou haile oavond bic dei olie heks hangen? — Niks gain olie heks, zee Rieks, dat hait hier altied zo, moar dat vaalt genog tou, ze was wat nuver tegen mie en 'n poar neie schounen het ze besteld en drei sigoaren heb 'k had, duurgelders van 'n schelling 't stuk en vief koppen vol kówie heb 'k had, kovvie as eulie, mit 'n klontje dr ien as 'n voest. — Hai, hai, wat ja allemoal laif en lekker, zee Sietske, en dat hes doe beleefd van dat wief van dei kwastjeboer, dei heur man dood negerd het en gain mensk ooit wat gunt! Dat is gain zuver spul, 'k heb vot van 't begun of al zegd dat doar wat achter zat. — Wat achter zat?, zee Rieks; nou ja, ze was altied zo ainzoam vertelde ze mie. — Heur aigen schuld, zee Sietske, gain mensk wil wat mit heur neudig hemmen, omdat ze niks dut as lasteren en van am noar aner proaten. — Zei wel zo slim nait wezen, duchte Rieks. — Joa, zo slim is 't aal en dat wals doe net zo goud as ik en dat 't allemoal zo laif en zo lekker was, doar haar ze wat mit veur en ik ben dien vrouw, veur mie maags gain gehaimen hemmen, en doarom mos mie opslag vertellen wat ze wol. — Nou den, zee Rieks, 'k was ainlieks van plan om die bedoard veur te beraaiden, moar hols toch nait op verneem 'k wel, nou den, ze wil mit dien voader trouwen! — Wadde? zee Sietske en ze hoalde sleudel van heur veurdeur te mantelbuus oet, omdat ze bic heur hoes aan land wazzen, dei heks mit voader trouwen? Dat mag nooit gebeuren! Den zol voader dei kwastjeboer achternoa goan en doar is e veul te goud veur! Zo proatte Sietske en Rieks knikte moar es — proaten gaaf op dat ogenblik ja toch niks. En wat Joap van Diek dr zulf van zee, heurs nog van JAN MULLER. --- Gedenkpenning geslagen voor de opening van de nieuwe Studentensociëteit Ter gelegenheid van de opening van de nieuwe sociëteit van V. a. P. hebben de eerste-jaars zich belast met de uitgifte van een gedenkpenning, die ontworpen is door de Groninger beeldhouwer-medailleur M. Meesters. Wij geven hieronder een afbeelding van de beide zijden van deze gedenkpenning, waarvan de netto-opbrengst ten goede zal komen aan de herbouw van Mutua Fides. Het randschrift rond de afbeelding van de sociëteit boven het corpswapen luidt in vertaling „Het grote gebouw Mutua Fides". De keerzijde geeft de afbeelding van twee studenten, die op de grond zitten bij het zingen van het Kroeglied. Het randschrift luidt: „Ter herinnering aan de herbouw van het sociëteitsgebouw der Groninger Studenten Vereniging „Vindicat atque Polit" in het lustrumjaar 1953-1954". ---