LANGS DEN WEG. Kroniek en Critiek. De warmte is dezen zomer niet gekomen, maar de lust om „uit de stad" of „op reis" te gaan, schijnt daarmee geen verband te houden. Neergelaten gordijnen, gesloten blinden, bordjes met het verzoek om „brieven en boodschappen" elders te bezorgen, geven voldoende verklaring van 't verschijnsel dat onze stad e°en eenigszins doodschen indruk maakt tegenwoordig — althans op sommige tijden en plaatsen. Er zyn er, die met zekeren weemoed aan het noodlot denken, dat hun niet vergunt de koffers te pakken en naar het station te snellen. Voor hen wensch ik ditmaal een paar regels tot troost te schrijven. In de eerste plaats geef ik — en dit, namens vele mijner kennissen — de verzekering, dat zy die thuis blijven sinds eenige weken minder vervelend züjn geweest dan zij die op reis gaan. Zijn er onaangenamer menschen denkbaar dan hutjes, die van plan zijn een uitstapje te maken? Dagen, weken voor hun vertrek, vergiftigen ze de conversatie met praatjes over rondreisbiljetten, hotels en pensions, en zóó slecht kan het weer niet zijn, of zij verklaren met een hinderlijke rondborstigheid, dat hun dit niet schelen kan, wanneer het maar beter wordt tegen den tijd, dat ze weggaan. Met een hardvochtigheid, die aan de dagen van inquisitie en pijnbank herinneren, vallen ze u lastig met vragen naar de reden waarom gij niet op reis gaat. Meen niet, dat ge er met een vaag antwoord, als „ik kan niet" of „'t voegt me niet," afkomt: er wordt zoo lang en zoo deugdelijk gevischt, geplaagd, gesard, dat ge u eindelijk overgeeft en den toestand van uw beurs en uw ziel blootlegt In dit opzicht lijken aanstaande reizigers precies op wielryders. Hebt ge ooit, lezer, met een wielryder omgegaan, die u niet eens in gemoede heeft geraden ook een „kar" — of hoe is tegenwoordig het modewoord?— aan te schaffen? En was dan uw eenvoudige mededeeling dat zulk een „machine" uw budget te zeer zou bezwaren, voldoende? Immers nooit! Psychologisch heb ik dit nog niet kunnen verklaren. Ik zal er eens met een paedagoog van den nieuwen stempel over spreken, of wel, als ik dien eerder ontmoet, met een staathuishoudkundige van de jongste school. Want ik heb een vaag voorgevoel dat we hier te doen hebben met iets als altruïsme. In de tweede plaats — want ik zou over de genoegens van het thuisblijven spreken — behoeft ge n geen ontberingen te getroosten. Ge staat op uw gewoon uur op, eet en drinkt uwe gewone spijzen en dranken, vindt uw kamer als altijd gezellig en uw bed gemakkelijk. Andere landen, andere zeden en deze vindt een reiziger zelden goed voor hij weer goed en wel thuis zit. En zoudt ge denken, dat het pleizier om in een vreemde stad van monument naar monument en van museum naar museum te draven, opweegt tegen de vermoeienis die de waardeering der kunstschatten onvermijdelijk ten gevolge heeft? Zeker, Parijs is een mooie stad, maar is 't niet jammer dat er zooveel Franschen wonen? Of is 't niet ergerlijk dat die lui ons Fransch zoo slecht verstaan en wij op onze beurt telkens naar de meening van hen moeten raden? Eigenaardig is het, dat zij die in den vreemde 't meest gehaspeld hebben met de taal, later, in het vaderland teruggekomen, affecteeren hun Hollandsch voor meer dan de helft te zijn vergeten. Er wordt nooit meer koeterwaalsch gesproken dan door hen, die pas van een buitenlandsche reis zyn teruggekeerd. En nooit ook wordt er meer gesmaald op ons land en ons klimaat dan door hen, die 14 dagen lang, al is 't met de parapluie in de hand, de bergen hebben beklommen en slechts bij zeldzame uitzondering — geluksvqgels, die ze zijn! — een enkel buitje hebben gehad. Jaren geleden — maar ik herinner het mij nog als den dag van gisteren — hadden we een regenzomer, waartegen ons huidig seizoen nog zeer gunstig afsteekt. Eenige mijner kennissen brachten enkele weken door aan een zeestrand. In een Fransche illustratie vond ik een echtpaar geteekend, dat, onder een parapluie gedoken, op een bank was gezeten en de zee instaarde. „C'est beau, la mer," geeuwde de man zijn vrouw toe en zij, den wijd geopenden mond achter haar hand half verbergend, geeuwde terug: „Oui, c'est beau." Gedeelde smart, is halve smart, dacht ik, knipte het. geeuwend paartje uit en zond het per post naar de vrienden aan zee. Het schijnt dat mijn goede bedoeling miskend is geworden, want ik heb nooit over die teekening weer een woord gehoord. Maar wèl heb ik heel wat later van de vrienden de verzekering in ontvangst moeten nemen, dat ze geen enkelen dag slecht weer hadden gehad! Beizen is ook — want het wordt tyd, dat ik tot mijn onderwerp terugkeer — kostbaar. Dit weet ieder, zal men zeggen, die een uitstapje gaat maken, vooruit. Dat is zoo, maar dit neemt niet weg, dat het onaangenaam is, wanneer men telkens en telkens ontwaart, dat men wordt beet genomen en daar machteloos tegenover staat. Toen Justus van Effen in 't gevolg van een gezantschap, dat vanwege de Staten-Generaal George I moest complimenteeren bij zijn troonsbestijging, in Engeland kwam, gebeurde er iets, dat, zooals hij zegt, „veel geruchts maakte." De heeren van het gezantschap hadden — ik geef maar weer 't woord aan Van Effen zelf — „op hunne aankomst de eerste herberg voor de beste genomen, en aldaar een gering avondmaal doen bereiden, bestaande in een schapenbout, een slaatje en, voor het dessert, in brood, kaas en eenige appelen. Dog wanneer ze naar de rekening gevraagt hadden, waren ze niet weinig verwondert, dat de zelve een goed getal ponden sterlings beliep, 't Is in 'teerste opzigt moejelijk te begrijpen, hoe het mogelijk was zo een rekening op te maken, voornamentlyk op deEngelsche manier, volgens welke een briefje, waarop ieder artikel van de vertering gespecificeerd staat, aan de gasten word ter hand gesteld; gelijk in dit geval mede gebeurde. Dog in plaats van een biljetje was dit een considerabele lijst, die met veel vernuft was opgestelt, en in haar soort voor een meesterstuk kon passeeren. Hier lazen onze Heeren met verwondering, zo veel voort gebruik van de Kamer, zo veel voor de Tafel, zo veel voor het Tafellaken, zo veel voor ieder servet; in 't kort, behalve de spijs zelf, maakten schotels, borden, lepels, vorken, messen en al wat er gebruikt was tot het bereiden en opdissen van die schrale maaltijd, tot het spit incluis, zo ik 't wel heb onthouden, bijzondere artikelen, die alle bijj den anderen gevoegt, met de uiterste nauwkeurigheid, die ongehoorde zomme uitmaakten ; zo dat men zekerlijk den waard ongelijk zoude gedaan hebben, met hem de eer te betwisten van op allerlei wijzen wel te rekenen. De Heeren oordeelden raadzaam zonder de minste tegenspraak, en met een gerust wezen, den vollen eisch van den Hospes te voldoen ..." Maar de Heeren wisten ook bh" wien zij zich konden vervoegen om genoegdoening te krijgen. De herbergier werd niet alleen tot een „considerabele geldboete" veroordeeld, maar ook genoodzaakt zijn huis voor een poos te sluiten en zyn nering te staken. Nu zijn er nóg rechters in Engeland, maar zulke rechters, vreesik, niet meer! In Engeland noch elders. En ook reizen we, voor ons plezier uitgaande, niet in qualiteit en als leden van een gezantschap. Zoodat, wy moeten ons op reis kleine en groote afzetteryen getroosten. En. al konden we, in een buitengewoon geval, satisfactie krijgen, wie wil reizen met een Baedeker in de hand en een politieagent in den arm? Dus, afgesproken, wy blijven thuis en wanneer 't om de genoemde redenen niet is, dan om andere. En intusschen hopen we hartelijk dat de pogingen der dames om van degenen, die wèl gaan reizen, een flinke som bijeen te krijgen voor de gezondheidskoloniën, met goeden uitslag worden bekroond. Het woord belasting heeft een onaangenamen klank, maar nooit, zou men denken betaalt men liever „uitgaande rechten" dan wanneer ze vrijwillig worden afgestaan voor een uitstekend doel. En wat maken nu een paar rijksdaalders uit op een begrooting van eenige honderden? Voorspellen we dan ook aan deze dames een succes, als de dappere en volhardende vrouwen hebben behaald, die de tentoonstelling van vrouwenarbeid hebben georganiseerd. Voorloopig trouwens alleen een moreel succes. Deze tentoonstelling is een schitterende manifestatie van de vrouwenbeweging in ons vaderland. In een kort bestek is alles bijeengebracht, wat kan dienen om een overzicht te geven van het aandeel dat de vrouwen by ons hebben in de productie. Er blijkt nu dat naast een talrijke schare van dames fainéantes een overgroote menigte vrouwen bestaat, die zwoegt voor een hongerloon. Niet het aangenaamste, maar zeker wel het belangwekkendste gedeelte der tentoonstelling is de afdeeling, waar de voorwerpen zyn geëxposeerd, door vrouwen vervaardigd, en waaraan briefjes zyn gehecht, waaruit blykt op welken prys men de vrouwehjke werkkrachten stelt, Wien niet m de gelegenheid is om de tentoonstelling te bezoeken, wordt de lectuur van den catalogus aanbevolen, hoofdstuk: sociale misstanden. Daaruit zal men kunnen leeren dat, hoe karig ooK het loon moge zyn, dat meermalen aan mannelijke individuen wordt uitgekeerd voor zwaren arbeid, de vrouwen nog in veel ongunstiger positie verkeeren. Is het niet ongeloofelijk, dat, door bittere armoede gedwongen, er meisjes zijn en huismoeders, die voor 4 centen een hemd, voor 6 centen een pantalon, voor 2 centen een schortje maken? Welk een leed, welk een ellende wordt ons door deze eenvoudige mededeelingen geopenbaard! Het strekt zeker niet tot eer van ons, mannen, een maatschappij te hebben georganiseerd, waarin zulke toestanden kunnen voorkomen. Maar we zouden een burgerkroon verdienen, zoo we zorgden dat daaraan zoo spoedig mogelijk een einde werd gemaakt. --- Feuilleton. EENE DEMONISCHE VROUW. Naar het Duitsch van VS. von Hohenstbin. 12) „O, vader, n hebt dus in uw jeugd óók bemind en ook eene keuze beneden uw stand gedaan ?" „Beneden mijn stand?" riep de graat trotsch uit, „mijne geliefde, later mijne echtgenoote, maar niet volgens de hier geldende wetten, was eene Romeinsche vorstin." „En — u hebt haar verlaten?" riep Adolf uit. „Ja" — zeide de graaf, met eene zonderlinge uitdrukking in zijne stem, „ik verliet haar." „Dat zou ik nooit kunnen doen!' nep Adolf met jeugdig vuur uit. „Kind!" fluisterde de graaf hoofdschuddend, terwijl zich een smartelijke trek op zijn gelaat vertoonde, „zoo oordeelt de jeugd, en zonder verder iets van de omstandigheden, die met eene zaak in verband staan, te weten, keuren ze af wat anderen deden en knoopen liefdesbetrekkingen aan, waar ze op latertn leeftijd niets dan ellende en verdriet van ondervinden." .Graaf Waldheim liep daarop eenigen tijd zwijgend de kamer op en neer. Eindelijk bleef hij voor zijn zoon staan. „De herinnering aan die liefdesbetrekking grijpt mij geweldig aan, Adolf, neem plaats," zeide hij eindelijk, „en het zal mij gped doen, wanneer ik voor het eerst in mijn leven mijn hart dienaangaande voor iemand uitstort. Wellicht zullen de treurige ervaringen, die je vader opgedaan heeft, je tot waarschuwing strekken en je doen inzien dat de schijn veelal bedriegt en het pad van den hartstocht naar een afgrond voert. Door op de hoogte dier gebeurtenissen te zijn, kunt ge dan, na mijn overlijden, den ouderen broeder, die in mijn testament genoemd zal worden, mededeelen hoe de verhouding tusschen zijne moeder en mij was, toen hij ter wereld kwam." Beide mannen namen plaats en graaf Waldheim begon: „Ik was pas twintig jaar oud en twee jaar op de hoogeschool te Heidelberg, toen ik mijn vader verloor; mijne moeder was reedsJ vroeger gestorven en mijne eenige zuster, Irmgard's moeder, was, „og maar een kind. Ik gevoelde my na de begrafenis en de daarop gevolgde meerderjarigverklaring, ontzettend eenzaam op dit groote kasteel. Mijne vrienden gaven mij den raad te gaan reizen en n? voljrde dien op. Vergezeld van een ouden bediende vertrok ik naar Italië. Rome met zijne grootsche herinneringen en beroemde overblijfselen uit de oudheid, had my altijd bijzonder aangetrokken en daar was ik voornemens geruimen tijd te vertoeven. . . . , Het carnaval was juist begonnen en eene vroolijke menigte bewoog zich in de straten en'op de pleinen » kwamal snoedig onder den indruk van de alge- mPeenêgvroolijkheid en bezocht schouwburaen, volksspelen en eens ook, op aan 31 'van een te Rome vertoeven, en landgenoot, een feest d" aristocratie. Daar ontmoette ik Octav.a voor den eersten keer. Ook zy nam voor het eerst aan zulk een fees deel maar haar genot zon slechts van korten duur zijn'daar ze voor het klooster bestemd was ' Octavia was het evenbeeld van de Juno op het kapitool. Ze was een meisje van edele, klassieke vormen, met pracht ge oogen, ravenzwarthaar en pas vymen jaar oud. Ik werd verliefd op haar en zou alles, alles op de wereld overgehart hebben, om haar de mijne, te mogen noemen. Zij bemerkte mijn spoeilig opgekomen hartstocht, en gaf my noop op wederliefile. .. Den volgenden morgen snelde ik naar het paleis dat ze, onder de hoede van baar broeder, bewoonde, in de hoop haar weder te zien. Men ontving mij niet, en de knecht deelde mij mede, dat zij met haar oudsten broeder op reis was gegaan. Mijn schrik, mijn leedwezen waren even groot als mijn hartstocht. Ik informeerde en vernam dat_ze, wellicht bevreesd geworden door mijn onstuimig optreden, nu reeds eene schuilplaats in het klooster had gezocht om mij te ontwijken. Dat klooster was omstreeks een dag reizens van Rome verwijderd en ik vatte in mijn drift het plan op haar terstond na te reizen, maar begreep gelukkig nog bijtijds dat ik op het gebied van den kerkehjken staat groot gevaar zou loopen in de gevangenis te geraken, als ik onberaden stappen deed, en zag in dat ik, door Ijst te gebruiken, wel beter mijn doel zon bereiken. . fc Het gelukte mij mijn hartstocht te oeheerschen, en bleef nog acht dagen te Êome, vertoonde mij vee! in het openbaar, maar bezocht noch de feesten der voorname families, noch het paleis van Octavia's broeders, die vijandig jegens mij gestemd waren. Eindelijk reisde ik in het geheim en vermomd naar Santa-Maria; zoo was de naam van het dorp waar het klooster gelegen was. Mijn bediende bleef te Rome .n gaf voor dat ik ziek te bed lag. Ik knoopte relaties in de omgeving van net klooster aan en, geholpen door den grooten en machtigen hef boom, het geld, dat alles mogelijk maakt, vooral in Italië, gelukte het mij eene bijeenkomst met haar, buiten het klooster te hebben. Wij zwoeren elkander eeuwige liefde en trouw en zij stemde er in toe met mij te zullen vluchten. Ik keerde heimelijk naar Rome 'erug, maakte alle noodige voorbereidden, en verliet Rome toen, onder voorwendsel naar Napels te reizen. In den aanvang dacht ik dat men mij vervolgde, en zette mijn reis naar Napels voort, en eerst op twee dagreizen afstands van Rome sloeg ik een weg in, die langs omwegen naar Santa-Maria voerde. Daar aangekomen, en goed met de plaatselijke gesteldheid bekend, gelukte het.mij reeds spoedig met Octavia, die trouwens een oijzonderen aanleg voor intrigeeren bezat, 'n briefwisseling te geraken. Wij moesten de uitvoering van ons plan bespoedigen, daar het Octavia's broeder gelukt was dispensatie van den H. vader te verkrijgen van het noviciaat, en alle toebereidden voor hare wijding gereed waren. *r behoorde veel moed en behendigheid 'oe, om de vlucht te doen gelukken. Het gelukte mij haar te ontvoeren en, na vele wederwaardigheden, kwamen wij gelukkig te Milaan. Reeds een dag na °nze vlucht, had een dorpsgeestelijke ons 'n den echt verbonden. Ik verliet Octavia zelden, maar op zekeren dag moest ik voor eene geldelijke aangelegenheid mij gedurende eenige uren verwijderen. Het kwam mij voor dat Octavia in den laatston tijd eenigszins zwaarmoedig gestemd was en ik meende bemerkt te hebben, dat ze een briefje heimelijk wegstopte. Ik dacht daar echter verder niet aan, daar ik niet de minste reden tot jaloerschheid had. Toen ik echter eerder terugkeerde, dan ik gedacht had, hoorde ik tot mijn verbazing mannenstemmen in haar kamer, en het bloed steeg mij naar het hoofd. Ik rukte de deur open en zag twee mannen bij haar: de een was een mij bekende notaris nit de stad, de ander haar oudste broeder, vorst Clemens. De laatste stak, juist op dat oogenblik, een toegevouwen papier in zijn zak ; op tafel stond een ledige chocoladekop. De notaris stond juist op het punt om de kamer te verlaten. Ik liep naar mijn zwager toe en begroette hem op beleefden, maar koelen toon; ik begreep dat dit alles een afgesproken werk was en wist niet welke houding ik aan zou nemen. Octavia die mij klaarblijkelijk niet zoo spoedig terug had verwacht, kreeg een kleur toen ik binnentrad, maar nam een oogenblik daarna hare gewone hooghartige houding weer aan. De vorst stond op om mij tegemoet te gaan en mij de hand te reiken, toen hij opeens door eene rilling bevangen werd en zijne gelaatstrekken zich afschuwelijk verwrongen, zoodat hij op zijn stoel ineenzakte. Octavia boog zich over haar broeder heen en riep om water; zij fluisterde mij in het oor: het zijn de gewone krampen, waar hij dikwijls aan sukkelt, laat spoedig een dokter halen! Wij droegen hem naar eene sopha, hij kermde vreeselijk, maar was bij zijn volle bewustzijn. Ik wilde Octavia niet alleen laten, maar beval een bediende om een dokter te balen. Octavia echter, drong er op aan dat ikzelf zou gaan, daar de dokter dan spoediger zou komen. Ik snelde heen liet haar bij den patiënt alleen en verliet met den notaris het huis. Op nog geen twintig schreden afstands van onze woning woonde een bekend geneesheer. Ik ontmoette hem, juist op het oogenblik dat hij uit wilde gaap, en hij vergezelde my terstond. Toen ik het zooeven verlaten vertrek weer binnentrad, vertoonde zich een vreeselijk en onvergetelijk schouwspel aan mijn oog. Octavia worstelde met den stervende, om hem het document te ontnemen, dat hij even te voren in zijn zak gestoken had. Vorst Clemens hield het- papier krampachtig vast, met starende blikken, en het schuim op den mond, en bij hem de schoone, fiere vrouw — mijn ideaal, met de uitdrukking van een bloeddorstige hyenain haar oogen naar het papier grijpend. Ik was den dokter een eindje vooruit geloopen, en dat was een geluk. Bij mijn binnentreden sidderde zij van schrik en zonk krampachtig snikkend neder. Ik bekommerde mij niet het minste om haar, maar trad naar den stervende toe, richtte hem op en stelde hem onder behandeling van den dokter die juist binnentrad. Toen tilde ik Octavia op en droeg haar naar de aangrenzende kamer, waarvan ik de deur op slot deed. Toen ik in de kamer kwam, was vorst Clemens reeds een lijk. De dokter haalde zijn schouders op; toen zeide ik: „Het is zeker een aanval van heete koorts ge-weest?" Een sluwe glimlach vertoonde zich op het gelaat van den dokter. „Voor twee duizend scudi, ja —anders noemt men het eene vergiftiging, waarschijnlijk tengevolge van het toedienen yan... arsenicum," voegde hij er bij, den chocoladekop van de tafel nemend. Ik vermoedde het en moest wel aan den eisch van den schurk voldoen, om de ellendige giftmengster niet in handen van de justitie over te leveren. „Goed," zeide ik, „maak uwe verklaring in orde, dan zal ik u die som voor den bewezen dienst betalen. Ik betaalde hem. Door geld werden alle andere hinderpalen onder een aalpnl "' Waar ,k gelukkig Topt, ;£ aanS?non™n naam geleefd had scheiden. Toen Ld ih?- moesten was ze buitennzic\6ze n,b^,n^0---n. myne voeten, maar ik bleef?onvèïp,rlr9v bij mijn besluit. Na het waa romt. ent ze een hardnekkig ttflSS bewaarde, zou het mij onmogelijk S, zijn haar verder als mijn geliefde v?oUw te beschouwen en te behandelen Op zekeren dag gaf ze mij te kennen dat ze moeder zou worden en vroeg mii of ik ook ons kind aan ellende en verlatenheid zou prijs geven. Deze mededeeling, die mij vroeger hoogst gelukkig gemaakt zou hebben, maakte toen een pijnlijken indruk op mij, maar ik zag in dat een schuldeloos wicht niet aan zulk eene moeder overgelaten mocht worden en ik bleef nog bij baar. Wat de beweegreden was die haar tot het plegen der afschuwelijke misdaad dreef, ben ik ook te weten gekomen: haar broeders, die baar naar het klooster zonden, daar zij niet met haar deelen wilden, deden alle mogelijke moeite om mij tegen te werken. Daar ze zich niet naar de eischen vooral ZaL jrïï oosten broeder wilde voegen, behandelde hij haar ruw en onbehoorlijk, zoodat ze een onverzoenlijken haat tegen hem opvatte. Vorst Clemens, woedend over hare vlucht en tevens bevreesd dat ze later haar erfdeel zon opeischen, gaf zich alle mogelijke moeite om hare verblijfplaats te ontdekken, wat hem ten slotte gelukte. Hij trof Octavia, toen hij den eersten keer mijne woning binnentrad, alleen te huis en zeide haar dat hij de macht bezat haar, desnoods met geweld, naar het klooster terug te voeren en ons huwelijk nietig te doen verklaren. Octavia nam eene list te baat en stelde hem eene verzoening voor, dan zou zij van al hare rechten op de erfenis afstand doen, op voorwaarde dat alles voor mij geheim zon blijven. Clemens geloofde haar, en nam het voorstel aan. De ware reden voor die geheimhouding tegenover mij, was echter haar vrees dat ik er niet het minste bezwaar tegen zou hebben, om afstand van dat erfdeel te doen, en dat wilde ze in geen geval. Ze had het vergift onder de poederchocolade vermengd, en hoopte nadat hij dat georuikt zou hebben, met hem alleen te onH: en h(U? het kostbare document te had^Tre„wToeVk haar dilt ■» brodedg:rrnteVoome0me * **" ha" j°ngereD afgT.tr£tnsjegerCre\Stin zoon ter wereld nT," , cht ze een mijn vermogen was ven/l,'16 in toereikend geld waa?a ' M' '»et haar op waar Jh f *,' -r,eB van een bankier aakronzijonraTns r veR;?tniijk het kind naar DuSSSU' ik mijn zoontje bij eene vertrouwbare familie, en bet mij toen langs weUebiken weg van haar scheiden. SedertdfentM heb ik Octavia slechts eens teruggezien ze kwam hier in het park en eischtè haar kind op; ik zeide haar dat het dood was. Zij overlaadde mij toon met verwijtingen, noemde mij den moordenaar van haar kind en zwoer mij bloedige wraak. Daarop verliet ze mij. Mijne jaarlijksche toelage had ze nooit aangenomen. Eenigen tijd later ontving ik door bemiddeling van mijn bankier, het bericht van haar overlijden. Nimmer heb ik mij vreeselijker in iemand bedrogen dan in haar 1 Eerst had ik haar hartstochtelijk lief, maar na het vreeselijke voorval, veranderde die liefde incnoverkomelijken afkeer. In mijn huwelijk met je schoone en zachtmoedige moeder zijn die wonden aan mijn hart toegebracht, weder geheeld en ik kreeg weder vertrouwen in de menschen en lust in het leven. Hij zweeg, en leunde met het hoofd tegen zijn stoel, afgemat en ontroerd, door dit lange verhaal. Graaf Adolf dankte zijn vader voor deze vertrouwelijke mededeeling. „Laat mijne treurige ervaring u eene waarschuwing zijn, ora niet aan hartsttochtelijke opwellingen op je jeugdigen leeftijd toetegeven!" Graaf Walheim stond op. Adolf begreep, dat hij een einde aan de bespreking wenschte te maken, maar dacht dat het beter ware van de stemming waarin zijn vader nu verkeerde ge. bruik te maken, om te zeggen wat hem oe het bart lag. „U zult toch zeker niet veronderstellen vader." zeide hij, „dat zij die ik mij ooit aanleiding zou kunnen geven, haar minder lief te hebben. O, watwensch ik dat mijne smeekbede uw hart mocht vermurwen, om mij gelukkig te maken. Mag ik Nina hier brengen, opdat wij u op de knieën smeeken u niet tegen onze vereeniging te verzetten?" „Dan zoudt gij ver moeten loopen," zeide de graaf op hoogen toon, en spottend, „want de kamerdienaar Muller, heeft haar dezen morgen in de vroegte naar hare ouders teruggebracht." „O, mijne arme Nina!" riep Adolf bedroefd uit. „De meid zal zich wel troosten," hernam graaf, „ik zal haar, om je geweten gerust te stellen, een uitzet geven, als ze met een jongen van haar stand trouwt." Het is onmogelijk, vader, dat ik van haar afzie," riep Adolf verstoord en verontwaardigd uit, „wij hebben ons met de heiligste beloften verloofd!" je mij tot het uiterste drijven?" riep de graaf toornig uit, „wil je dat ik je uit mijne tegenwoordigheid zal verbannen, en je onterf. Ik zweer je dat ik daartoe over zal gaan. als jij je tegen mijn wil blijft verzetten." „Vader," hernam Adolf, „evengoed als gij, ben ik een man van eer. — ik heb mijn woord gegeven, en zal het gestand doen, — wat er ook gebeure!" „En ik zal de eer van ons geslacht, ondanks wat óók, hooghouden, Adolf." Hij schelde, en er trad een lakei binnen. „Zeg aan freule Roland," voegde hij hem gebiedend toe, „dat ik haar verzoek bij mij te komen." De lakei verdween, en de Graaf wendde zich weder tot zijn zoon: „bedenk toch hoe bezorgd ik over je broeder Hermann ben, en verban die dwaasheden u:t je hart. leder jongmensch heeft wel eens zulk een liaison gehad! Geloof mij, reik Irmgard je hand, en je zult gelukkig zijn." „Ik kan niet," zeide Adolf zuchtend. Op dat oogenblik diende de lakei freule Irmgard aan, en overhandigde den graaf een brief. De graaf legde den brief op zijn bureau, en kwam Irmgard tegemoet. „Mijn beste Irmgard," zeide hij, terwijl hij hare hand vatte, en haar galant naar de sopha leidde, „houd mij ten goede, dat ik je reeds zoo vroeg in den morgen verzocht, mij een onderhoud toe te staan, maar het betreft hier eene zeer gewichtige zaak, die ik tusschen ons in orde wenschte te brengen." „Mijn beste oom!" antwoordde ze lachend, en min of meer ironisch zijn nlechtigen toon nadoende, „ik acht mij ten hoogste vereerd, dat u naar mij verlangd hebt, en ik verzoek u vrij uit te zeggen, wat u op het hart ligt." „De zaak waarover ik u wensch te spreken," antwoordde de graaf, „is van hoogst ernstigen aard: mijn zoon Adolf, heeft mij opgedragen voor hem uwe hand te vragen." „Vader!" riep Adolf misnoegd uit. „Dat klinkt bijna als een protest," zeide Irmgard , terwijl ze haar neef schalks aankeek. „Mijn zoon is zoodanig opgevoed, dat de wenschen van zijn vader ook de zijne zijn," gaf de graaf op strengen toon te kennen. . „ „Ik ben niet op die manier opgevoed, zeide het meisje, haar oom kalm aanziende, en „daar ben ik mijn vader dankbaar voor!" „Vervul dan den wensch die je moeder op haar sterfbed geuit heeft, en reik Adolf je hand-" „Maar," beste oom, „de wensch mijns vaders is het geenszins om zijne dochter in hare vrije keuze aan banden te leggen. Wat mijne moeder betreft, — als ze nu nog in leven was, zou ze zeker verstandig genoeg zijn dien wensch terug te trekken, want ik moet u ronduit verklaren, dat ik mijn waarden neef Adolf niet tot echtgenoot begeer!" rAls je geen eerbied schijnt te gevoelen voor de wenschen eener afgestorvene, dan zou ik mijne rechten als voogd kunnen doen gelden!" riep de graaf toornig uit. Irmgard, die tot op dat oogenblik bedaard gebleven was, kon zich nu niet langer inhouden. „Doe wat gij wilt," riep ze op bitteren toen uit, „maar nimmer zal ik mij laten, dwingen, en uwe bedreigingen verschrikken mij geenszins." „Je hebt gelijk Irmgard," zeide Adolf ook ik zeg: nooit! „Wij zijn geen kinderen meer, die ons laten dwingen, — maar menschen zijn wij, die gelukkig willen worden, naar onzen zin!" „Welnu, dan zullen de gevolgen voor uwe rekening komen," riep de graaf in woede ontstoken uit, verwijder u 1 en verlaat beiden voor eeuwig mijn huis! Mijn vloek volge u, waar ge ook heen gaat! Wat er ook gebeuren moge, hebt gij u zelf te verwijten! Hij keerde hun deu rug toe, en verliet de kamer. De beide jongelieden keken elkander zwijgend aan en ook zij verlieten het vertrek. „Adolf, miju vriend, mijn broeder," fluisterde Irmgard, terwijl ze hem den arm gaf, „wij beiden voeren strijd tegen de vooroordeelen van den adelstand; laten wij een verbond van vriendschap met elkaar sluiten, een verbond, op weder» zijdsche sympathie en vertrouwen gegrond.!' „Zoo zij bet, zuster!" zeide Adolf met bewogen slem haar de hand drukkend. De bedienden van het kasteel, die graaf Adolf en freule Irmgard zoo vertrouwelijk met elkaar zagen wandelen dachten dat hun verlovingsfeest nu wel spoedig gevierd zou worden. Beiden wilden geen dag langer op Waldheim blijven en begaven zich naar hunne vertrokken, ten ciude alles in gereedheid te brengen om bet slot ten spoedigste te kunnen verlaten. (Wordt vervolgd.; --- Brieven van een Fries. CLXXXVII. Wij worden groot, zoo mag ieder in Leeuwarden zeggen. En er begint reeds alles op te gelijken, wanneer nu precies komt, wat de plannen der toekomst beloven. Van het station af zal in twee richtingen, naar het oostenen westen de stoomtram rijden. Voorde eerste is het begin reeds aangekondigd in het bouwen van station enz. buiten de v.m. Vrouwenpoort. De baan zal zich op dit punt weer splitsen in eene naar Marssurn en zoo voorts naar Sint- Jacobi Parochie en een andere langs den Stienser straatweg naar eene uitspanning op het einde van dien weg gelegen en juist tot de grenzen vanLeeuwarderadeel, de „Groote Bonte koe." De oostelijke tramweg van het station af wordt eene Ceintuurbaan, die de halve stad omspant. Zij gaat van het emplacement over het Zuiderplein, Potmargebrug, draait den weg Achter de Hoven op om vervolgens recht uit op de bouwterreinen van het Nieuwe Kanaal aan te loopen, langs de sloot van den spoorweg naar Groningen. In de nabijheid van de Nieuwe Boterfabriek neemt de tram nu een grooten zwaai over de tweede Kanaalbrug en rijdt nu op het vaarwater het Vliet aan om dan al bochtende door particuliere landerijen den weg naar het Hoeksterend te vinden, waar zij uitkomt bij de herberg „de Bleek,"|het beginpunt van den Groninger straatweg om hier over Quatrebras, Hardegarijp zich aan te sluiten bij de lijn Veenwouden—Drachten. Zooals dit tramplan daar ligt en goedgekeurd is door den Gemeenteraad en naar de berichten reeds aangenomen door de Trammaatschappij, maakt het geen ongunstigen indruk. Wat de richting betreft is deze althans verre te verkiezen boven eene, die een voorstelde, om n.l. «Je rails te leggen over de Beursbrug, Wirdumerdijk, St. Jacobstraat. Verder heeft hij zulks ook niet aangeduid. Immers dan stuit men op de nauwe Beverstraat die in het verlengde van de St. Jaoobstraat ligt of de bedoeling moet geweest zijn om langs Eewal, Postkantoor, Voorstreek enz. de Bleek te bereiken. Want de tram op Hof en Eewal aangekomen, zou vrijwel vast zitten en nergens eene geschikte baan vinden om de Oostpoort te bereiken. Het amendement werd dan ook door ééne stem gesteund en viel. _ Bovendien liep de discussie over richting Grachtswal rechtuit of met eene bocht den weg Achter de Hoven op. Wat de eerste betreft, die is met èène stem minderheid gevallen en dat is nu eigenlijk te betreuren, 'kVermoed dat sommige tegenstemmers later een ander oordeel hadden uitgesproken. Nu toch maakt de trameene vergeefsche bocht in de dicht bevolkte buurt Achter de Hoven. Voor veiligheid en voorzorg zal wel goed gezorgd worden, doch °m 't mooie was de baan rechtuit te verkiezen. En waarom verviel deze richting? om de boomen. Dan zou, zoo werd geredeneerd, de rij boomen weg moeten langs het water of wat niet mogelijk is op het trottoir van de Grachtswal geplant worden. En — in de stad, is men grootsch en heel wijs met een boom. Een boom is nu ook sieraad, maar om 't zoover te drijven, dat terwille daarvan de tram eene andere richting moet nemen, dat is kras en die vereering voor een boom, grenst aan het wonderlijke. In ieder geval had men, voor het besluit te nemen, ook den walmuur nog eens kunnen onderzoeken waarvoor eene plotselinge vrees opkwam,wanneer iemand zich herinnerde, dat in 1860, dat zaakje niet in 't reine geweest is. Doch alle bedenkingen daar, Leeuwarden begint met groot-doen, en met het oog op het weldra komend locaalspoor uit het noorden, zal het geenszins meer aan de middelen van vervoer liggen, noch te water, noch te land, als het geen tijdperk van bloei en welvaart tegemoet gaat._ Alles werkt in dit opzicht zoo gunstig mogelijk samen om de Friesche hoofdstad tot eerste stapelplaats van het noorden en oosten van onze provincie te maken, van het eenige middelpunt onzer geheele provincie. De kans is nog nimmer zoo schoon geweest en de gelegenheid om tot een nieuwen bloei te geraken is nu zoo gunstig mogelijk. Toch wordt Leeuwarden naar het schijnt geen tweede Groningen. Zijn oostelijke broeder wast hem verre boven het hoofd. Waarin ligt de oorzaak ? Doch wij willen ons in deze zaken niet verdiepen en gaan met nieuwen moed de toekomst tegen, vast overtuigd, dat dit alles ten slotte voor de welvaart van burger en boer ten goede zal medewerken. Wij willen vooreerst maar aan geen grootspreken doen, gedachtig aan het rijmpje: Gelijk men aan zijn voren Van ouds den ezel kent, Zoo is tot zot geboren, Wie zich aan grootspraak went. Wii zetten daarom geen voet buiten de waarheid. De kikvorsch kan zich opblazen tot een os, maar dan zal hii barsten. En wanneer wij nu een kalf koe noemen, een muis een olifant, en een molshoop een berg, dan zouden wij ons haast verbeelden, dat in eene provinciestad de slagader van het wereldverkeer voelbaar klopt. Wie droog brood moet eten en toch graag door de menschen voor vol wil worden aangezien, plaagt zich zelven en met hoofdletters is zijn titel aangeduid: G. E. K. Voorraad in kas komt altijd van pas, doch ik meen, dat spaarzaamheid en zuinig zün bij sommige menschen alles kunnen bewaren, behalve het kermisgeld. Zoo merkte men onlangs iemand op, die zijn bed in de bank van leening bracht, om daarvoor kermis te mogen , vieren. Niemand zal ontkennen, dat een opgeruimde zin en levenslust grooten invloed uitoefenen op onzen arbeid en., op de maag, maar wie zöö huishoudt en als een kriekje den zomertijd met zingen en pretmaken wil doorbrengen, zal in den winter moeten dansen om niet te sterven van koude. Wie wil nu graag als de herdersknaap in Bourtange gaan -baden in een plas vol bloedzuigers? Er is echter eene bestendige vrees bij sommigen, dat zij bij het lekkers te kort komen. Wie meer wil hebben dan een vinger lang, moet roet eten als hij tot de ellebogen er in tasten wil. Het is wel meer gezien, dat zij, die baden en duikelen in den stroom van genot, en zich tuimelen laten in de violetten der vleiende wellusten, er uit te voorschijn kwamen overdekt met wonden, net als de Bourtanger jongen, die het vel van zijn lichaam scheen afgestroopt. Zij laten in den poel die juffrouw Pleizier vol laat regenen menigen veer achter en vele banken van leening plus zieken- en diakonessenhuizen en al de onbetaalde rekeningen in een faillissement, kunnen een mooi boekje opendoen van veler lichamelijken en geestelijken welstand. Nu wat het lichaam betreft, daar gaan wij thans een weg op om jonge reuzen en Simsons te krijgen. Er is in Leeuwarden onlangs een mooi Gymnastenfeest gevierd op het Wilhelminaplein, met heldere vlaggen, zwaaiende wimpels, veel publiek en half volle tribunes. Doch sommigen uit de heeren gymnasten willen sporten. Gymnastiek komt in een hoekje bij de jongeren, vrije spelen in de open lucht trekt thans aller aandacht. Geen wonder dat op eene vergadering van leden van den algemeenen Nederlandschen Wielerbond in Friesland (afd. x), het voorstel dadelijk werd goedgekeurd eene onderlinge vereeniging op te richten. Zij wil de belangen van Bondsleden behartigen. En waarom zou dat niet kunnen? De belangen van een gezond lichaam in onze maatschappij wegen zeer zwaar. Wij hebben daar tegenwoordig niet over te klagen, hoe geneeskundigen de regelen van eene gezondheidsleer populair maken voor het volk. Het is toe te juichen. Baden, zwemmen, roeien zijn zeer nuttige zaken in theorie, maar machtiger in de practijk. En toch, het groote publiek brengt het mooie er niet in, door te doen, al moet men dankbaar erkennen, dat het aantal morianen afneemt. Zij zijn er evenwel nog. Niet lang geleden moest een arme kerel eene operatie ondergaan. Daartoe moest hii eerst worden gewasschen. En wat bleek? Van zijn voetzolen tot zijn schedel was hij bedekt, 't geleek wel, met vel van een nijlpaard uit de Artis. Als hij nu met zijn grooten teen in het badwater kwam, schrikte hij terug en riep vol wanhoop: „O hemel!' 'En tot achtmaal toe moest men hem bewegen om uit baaien te gaan en als hij er ten slotte goed en wel in was, daar ging hij bewusteloos worden en 't op zijn „zenuees" krijgen. Toen hij weer bij kwam, zuchtte hij zeer diep en uitte de merkwaardige woorden: „dat vervloekte water!" Doch nu de andere kant van de medaille. Wie rammelt van den honger zal 't niet in zijn hoofd krijgen van Leeuwarden naar Groningen te fietsen, en als de maag leeg en de beurs plat is, ga dan eens aan een roeitocht deelnemen. Daar zal men wel afblijven. Het lichaam moet goed op voer zijn zal sport gelukkig maken en sterk. Was het nu niet verstandig om niet al te stijf aan de koord te trekken ? 'k Heb daar gehoord van den secretaris „Door Arbeid tot Verbetering," dat de belangstelling in vele afdeelingen aan het tanen is. Uitblijven van onmiddellijk succes is de oorzaak. En welke karakteristiske woorden gebruikte hij : „Er moet met grenzenlooze volharding en onuitputtelijk geduld steeds weer op hetzelfde aanbeeld worden geklopt." Nu in deze „brieven" is het mogelijk al even zoo gedaan. En wat wil nu deze vereeniging? Wel, niets minder dan den arbeider in Friesland langs den eenigen weg van goeden, ernstigen arbeid, goed voeden, kleeden en doen wonen. En voor dit doel, helaas f de bekentenis: de belangstelling neemt niet toe. Omgekeerd zien wij voor sport etc. zich terstond een bestuur enz. formeeren. En deze beide zaken kloppen niet op elkaar. Daar mist een schakel en deze draagt tot titel: brood, kleeding, woning. Een mager sleeperspaard gaat niet meer harddraven, en op uitgemergelden bouwgrond zaait men geen koolzaad. Hoe kan nu de plant sport tieren, bloeien, vruchten geven als een deel, een zeer groot deel der bevolking terwille der eerste levenseischen niet mee doen kan ? Meent niet, heeren en dames sportsmen, dat ik uw genot wil vergallen. Ik mopper niet. Alleen niet te stijf de koord aangetrokken. Het eene kan men doen en het andere niet nalaten d. w. z. wij mogen nu niet ophouden te ijveren voor de belangen der minderbedeelden. En in Friesland is eene uitmuntende vereeniging „D.At. V." die aller steun verdient en die uw tijd, invloed enz. vraagt, om aan allen een degelijk, solied lichaam te geven. Spaarzaam te wezen met zijne kracht is op dit gebied uiterst goed en hier ook schrijven wij van: voorraad in kas, komt altijd van pas. ---