Telegrafische Berichten. Overzicht der Beurs. AMSTERDAM, 17 Dec. Ettropeesche Staatsfondsen kalm; Portugeezen vaster. Nationale vrij vast. Zuid-Amerikaansche vast; Peruvians nauwelijks prijshoudend. Van Industrieelen was'de tabaksmarkt kalm en flauw; Senembah, Deli:Cultuur en Rotterdam-Deli 4, 8)4 en 2l|a pet. lager, Transvaalwaarden kalm. Gulfwaarden, Rock-Island en Orleans flauw. Steels en Mexicans nauwelijks prijshoudend. Prolongatie 4 pet. --- Uit de residentie. 's GRAVENHAGE, 17 Dec. De minister van oorlog, tot dusver tijdelijk belast met het beheer van het dep. van marine, is thans benoemd tot minister van marine ad interim. Op 61-jarigen leeftijd overleed alhier de heer Van Schermbeek, oud-hoofdcommissaris van politie alhier, vroeger commissaris te Zaandam en Amsterdam. Bij de behandeling voor den raad van state -van het beroep van den Dordtschen onderwijzer Bergmeijer tegen de weigering der Ged. Staten van Zuid-Holland tot gelijktijdige bekleeding van het redacteurschap van de »Volksstern» bestreden het 2e Kamerlid en de Dordsche onderwijzer Hazelhoff, dat Bergmei.jers optreden als redacteur het onderwijs benadeelt. De werkzaamheden van het redacteurschap, toch reeds gering, zullen na reorganisatie van het blad nog meer verminderen. H. M. de Koningin en Z. K. H. Prins Hendrik zijn hedenmiddag om 10 min. voor vieren van Het Loo alhier teruggekomen» Zij werden aan het station begroet door den burgemeester en den gouverneur der residentie, met wie H.M.zich op het perron onderhield. De Koningin en de Prins reden onmiddellijk naar het Ealeis van H. M. de Koningin-Moeder in et voorhout. In de Rijnstraat en op den weg stegen uit de menigte hoera's op. --- Yenezneia. CARACAS, 16 Dec. (Reuter.) De Italiaansche legatie verlaat morgen Caracas. De gezant bood heden een ultimatum aan waarin hij aandrong op betaling van f 120.000 pd. st. De Spaansche en Belgische legaties presenteerden ook nota's, waarin een gelijke behandeling gevraagd werd als de andere natiën zou ten deel vallen in geval de vorderingen werden betaald. --- PARIJS, 17 Dec. Nieuwe Fransche 3 pCt rente 98.55 --- Telegrafisch Weerbericht van het Kon. Ned. Meteriol. Instituut 17 December 's voorm. 8 uur. $_ Therm^ stand yj -0-3 Cels. e Plaatsen §2 $2 yTd .2 'S f 2 I-2 » 1 8" a a « Scilly 764 7c4 wzw 7 nevel 9 12 1 Stornoway 732 750 zw 5 betr. 10 3 5 Shields 749 752 , 2 z. bew. 4 13 7 Valentia 754 762 nnw 3 12 9 6 Groningen 766 754 west 8 betr. 0 1010 Helder 766 755 zw 6z. bew. 3 8 7 De Bilt 768 758 „ t bew. 1 1014 Vlissingen 768 760 wzw 8 , 3 10 4 Maastricht 768 763 west 3 betr. 3 1113 St-Mathieu 76/ 770 wnw 5 mist 12 13 0 Parijs 773 7i9 zw 4 betr. 1 11 0 Nice +) 767 771 oost 1 I. bew. 6 5 1 Sylt 763 749 zw 6 regen 13 7 Hamburg 765 753 zzw 6 , 2 7 5 Swinemund 7ob 754 . 3 , —2 2 6 Memel 767 756 zuid 3 nevel -14 —1 Chemnitz 770 762 zzw 5 regen 13 3 Carlsruhe 773 766 zw 5 . 0 7 2 Hernösand 760 744 zuid 6gieeuw 1 1 Skudesnaes 758 745 zw 2 z. bew. 4 6 Stockholm 7->3 747 zuid 2 betr. 1 2 Kopenhagen 764 mist 2 3 ■f) Observatorium 340 M. --- Stad en Dorp. GRONINGEN, 17 Dec. Aan de lotelingen der lichting 1903, die, om voor korte oefeningen in aanmerking te komen, wenschen te dingen naar het bewijs van militaire bekwaamheid of van lichamelijke geoefendheid, dan wel voor beide, wordt herinnerd, dat 'zij slechts dan tot deelneming aan het daarvoor in Januari e.k. te houden onderzoek 'zullen worden toegelaten, indien zij zich voor of uiterlijk op den 20sten December 1902 ter secretarie der gemeente zullen hebben aangemeld. Spoedige aanmelding is dus bepaald noodzakelijk. Op Dinsdag 30 Dec. a.s., des middags te half twee, zal ten Provinciehuize worden aanbesteed: het tweejarig onderhoud van het jaagpad langs de Aa, van Nienw-Statenzijl tot N.-Schans, behoorende tot de werken der Binnen- en Buiten Aa in de provincie Groningen. (Raming per jaar f 405). Inlichtingen zijn te bekomen bij den hoofdingenieur Éscher te Leeuwarden, den ingenieur Druyvensteijn te Groningen en den opzichter Stratingh aldaar. Na het verdedigen van Stellingen promoveerde heden aan onze Universiteit tot doctor in de staatswetenschap de heer mr. Nicolaas Hofstee, geboren te Finsterwolde. Verder slaagden voor het kerkelijk voorbereidend examen do heeren candidaten in de Godgeleerdheid M. C. Hofstede Broekman en H. J. Toxopeus. Bevorderd tot arts de heer W. Kolk, mcd. docts., geb. alhier. --- Beroepsraden. In het Concerthuis werd gisterenavond, op initiatief van den heer J. E. Scholten, eene vergadering gehouden van vertegenwoordigers van werkgevers^ en werklieden-vereenigingen en van belangstellenden, teneinde te bespreken de benoeming van leden voor den raad van beroep. Bijna 40 personen waren aanwezig. De heer Scholten wees in zijn openingswoord er op, dat het gewenscht is dat aan de verkiezing van die leden door een zoo groot mogelijk aantal •personen wordt deelgenomen. Deraden toch zijn gewichtige lichamen, door welke belangrijke besluiten zullen worden genomen. Nemen slechts weinig personen aan de verkiezing deel, dan worden die raden niet populair en zal er weinig vertrouwen in worden gesteld In de Eerste Kamer heeft spr. de regeering ook op de zaak gewezen en van haar de verzekering gekregen dat zij iets zal doen om liefhebberij voor de verkiezing te doen ontstaan. Een werk-comité zou eens kunnen nagaan wat er te doen valt en op welke wijze de lust tot deelname aan "de verkiezing kan worden opgewekt. Het comité zou, omdat er slechts één raad van beroep in de provincie zal zijn. later uitgebreid kunnen worden met eenige provincialen. Spreker stelde voor het comité te doen bestaan uit hem en twee leden-werkgevers en twee ledenwerklieden. Willen we, zei spreker ten slotte, tevreden zijn met de uitspraak van den raad van beroep, dan moeten we dat in de eerste plaats zijn met de samenstelling van dat lichaam. Op een desbetreffende vraag, antwoordde de heer Scholten, dat het zeker is dat het kaartenstelsel wordt ingevoerd. Wanneer men bezwaren heeft tegen de kosten, die aan de zaak zullen zijn verbonden, dan zal men zich kunnen terugtrekken. De heer Donia, van Zuidhom, merkte op dat, nu het op de werklieden aankomt, de heer S. nietaarzeltdemenschen op te roepen voor eene samenstelling van een raad van beroep. De spreker wees er op dat er hier reeds een comité bestaat, dat de zaak heeft aangepakt, zoodat men met zout komt voor een ei, dat al bijna op is. Spr. is er tegen om den raad samen te stellen met behulp der patroons. Hij herinnerde eraan dat van den kant der groot-industriëelen al het mogelijke is gedaan om de Ongevallenwet te verslechteren. Het woord is thans aan de werklieden, die hij waarschuwt. De Bestuurdersbond heeft ook reeds zijne maatregelen genomen. Spr. is er voor dat de werklieden zelfstandig handelen. De heer De Jager wees er op dat de gemachtigden zoowel door de patroons als door de werklieden worden gekozen. Spr. ziet niet in welk belang de werkgevers hebben bij de verkiezing van werklieden. Spr. vindt in de woorden van den vorigen spreker iets verdachtmakends en hij ziet in dat, wat hier aan de orde is, niets voorbarigs. Degenen, die meenen dat hier iets overbodigs gedaan wordt, behoeven niet mede te doen. De voorzitter zei niets af te weten van het werken van genoemd comité of van den Bestuurdersbond. Spr. wees er op dat hij de uitnoodiging gericht heeft zoowel tot de patroons als tot de arbeiders. Spr. stelt zich geheel op een neutraal standpunt. Voorts hebben we ons hier alleen met de practijk bezig te houden. De heer Rugge is het voor een deel eens met hetgeen de eerste spreker heeft gezegd, 't Is waar, daj de Bestuurdersbond, waarvan spr. voorzitter is, de zaak al heeft aangevat, maar dat is voor hem geen bezwaar om thans niet mee te doen. De arbeiders doen echter goed met er voor te zorgen dat van hun kant zelfstandige personen worden gekozen. Na repliek van den heer De Jager, wordt het voorstel van den heer Scholten bij acclamatie aangenomen. De voorzitter deelde daarop mede tot welke vereenigingen de uitnoodigingen zijn gericht. Vervolgens werd, met gebruikmaking van het kaartenstelsel, tot de benoeming van de overige vier leden van het comité overgegaan. De verkiezing had aldus plaats. De 20 aanwezige werklieden en de 10 werkgevers namen elk een roode kaart, teneinde uit beide categorieën vijf personen als gemachtigden te krijgen. Dat ging zóó in zijn werk. Groepjes van vier werklieden en groepjes van twee werkgevers stelden respectievelijk hun roode kaart ter hand aan één hunner. Aan beide zijden kreeg men op deze manier dus vijf gemachtigden, die ieder een blauwe kaart kregen. Het bezit van deze blauwe kaart stempelde nu deze heeren tot lid van het kiescollege dat het comité moest verkiezen. De vijf patroons staken de hoofden bijeen en kozen de heeren E. R. Wolfgram en A. de Jager, de 5 werklieden kozen uit hun midden de heeren E. Rugge en D. Kraaijenga. Deze 4 personen zullen nu met den heer Scholten vormen een werkcomité, dat voor den beroepsraad belangstelling zal trachten te wekken. _ De aanwezigen, die niet in het comité zitting namen, verlieten de zaal met de overtuiging dat het stemmen door middel van kaarten nog geen gemakkelijk werk is en straks in de practijk nog wel eens aanleiding tot opmerkingen zal geven. Dat is alvast het eerste resultaat dezer samenkomst --- „Conamnr.” De leden van «Conamur» zagen gisteravond voor zich optreden den heer mr. S. J. Visser van Scheveningen, die begon met te zeggen, dat het voorden socioloog, onverschillig, of hij op het geloovig of het ongeloovig standpunt staat, van groot belang is te weten, welken invloed de godsdienst heeft op de samenleving. Meer in het bijzonder wenschte hij echter na te gaan, of de eene godsdienstige richting boven de andere een gunstigen invloed heeft gehad op zedelijkheidsgebied en ten tweede op stoffelijke welvaart en intellectueele ontwikkeling. Bij de beantwoording van de eerste vraag moeten we dadelijk twee dinsrci; onderscheiden: a. heeft de eene richdn-j meer dan de andere gedaan om hei kwaad te voorkomen, b. om het goede te bevorderen? Ter beantwoording van deze vragen kunnen we eerst onze eigen ervaring raadplegen, doch deze beperkt zich tot enkele gevallen. Wat wij hebben waargenomen, krijgt echter reeds Wat meer zekerheid, wanneer het ook jdoor de waarnemingen, door de ervaring van anderen wordt bevestigd. Eene derde bron om te raadplegen is de statistiek. Vooral de moraliteitsstatistiek is van groote beteekenis, maar geheel betrouwbaar is ze ook al niet. Ze geeft in den regel cijfers voor onechte geboorten, criminaliteit, zelfmoord en echtscheiding. Nemen we nu eens de eerste. We vinden dan in Beieren 15.24 pet, Oostenrijk 13.37 pet, Spanje 5.60 pet, Nederland 3.38 pet, Rusland 2.88 pet, Frankrijk 7.41 pet enz. Een paar katholieke landen hebben hier dus het hoogste cijfer, een derde katholiek land een laag cijfer, Nederland en Rusland nog lager, maar Noorwegen en Zweden weer veel hooger (8 en 10 pet). Wilde men hieruit juiste conclusiën trekken, dan zou men b.v. ook moeten hebben eene zuivere statistiek van de verspreiding der Nieuw-Malthusiaanschc middelen. In ons land is het gemiddelde cijfer 3, maar in Noord-Brabant 2.08 en in Limburg 2.20. Is men daar nu zooveel zedelijker dan elders? Dat is hierdoor volstrekt niet bewezen, want in deze provinciën heeft de geestelijkheid veel meer invloed dan in de andere en weet veel huwelijken tot stand te brengen. De criminaliteitscijfers zijn voor ons land: Boomsch-Katholïeken en leden der Oudbisschoppelijke Clerezij 3.27, Nederlandsch Hervormden 2.77, Israëlieten 1.72, Lutherschen 1.67, Gereformeerden 0.66. Gevolgtrekkingen maken is ook hier weer gevaarlijk. Niet alle misdaden — denk maar aan vergiftigingen — komen aan het licht. Niet alle gevallen worden vervolgd en ook als ze vervolgd worden, komt er nog niet altijd een vonnis. Het cijfer voor zelfmoord is in Protestantsche landen veel hooger dan in Katholieke, het cijfer van echtscheidingen eveneens. Het eerste is te verklaren uit het feit, dat de Katholieken meer algemeen gelooven in een leven na dit leven en zeer bang zijn dat ze in ongewijde aarde begraven zullen worden, het laatste vindt zijne verklaring hierin, dat de Katholieke kerk de echtscheiding niet toelaat. Ook wanneer men het algemeen zedelijkheidspeil in verschillende landen vergelijkt, komt men tot de overtuiging, dat de invloed der onderscheidene godsdienstige richtingen op de moraliteit niet met zekerheid is te bepalen. Vraagt men naar hetgeen de verschillende richtingen doen ter bevordering van het goede, dan mag men als zeker aannemen, dat elke kerk haar best doet om hare vruchten op het mooist te laten zien. Er wordt, ook door vele protestanten, met groote waardeering gesproken van de toewijding en zelfopoffering van katholieke missionarissen, liefdezusters, enz. Maar zou er in de maatschappij zelf niet soms eene even groote zelfopoffering gevonden worden? Bij het beoordeelen van daden, als hier bedoeld worden, kunnen we nooit het causaal verband vinden tusschen daad en leer, de motieven ontsnappen aan onze waarneming. Veel gemakkelijkergaathet na te gaan den invloed dien de verschillende, godsdienstige richtingen op de stoffelijke welvaart en de intellectueele ontwikkeling der volken hebben gehad. Aan de hand o. a. van Emile de Lavaley's «Het Katholicisme en het Protestantisme ten opzichte van de vrijheid en den voorspoed der volkeren» kwam spreker. tot de conclusie, dat sinds de hervorming de overwegend Protestantsche staten, wat betreft de stoffelijke welvaart en de intellectueele ontwikkeling, gestegen zijn boven de katholieke natiën. Van rasonderscheid mag men hier volgens hem niet spreken, daai bij 't zelfde ras ook 't verschil merkbaar is. Wat de kunst betreft, vooral de populaire kunst, deze staat bij de Katholieken hooger dan bij de Protestanten, doch bij deze laatsten hebben het bijbellezen en het vrij onderzoek de intellectueele ontwikkeling meer bevorderd, zooals zij ook in den laatsten tijd door Katholieken wordt erkend. En wanneer men nu zegi: onze godsdienst maakt de menschen toch gelukkiger, dan plaatst spreker daarachter cc* groot vraagteeken, omdat «geluk» zulk een onbepaald begrip is. Onder de groote meerderheid der Katholieken heerscht de meening, dat men den tegenstanders geene wapenen in de hand mag geven, doch spreker is van oordeel, dat de waarheid boven alles moet gaan en als eene koningin gevierd dient te worden. Het is de plicht der Katholieken moedig de gestelde vragen onder de oogen te zien en gebreken te erkennen. De heer dr. Mendels was het. in verschillende opzichten niet met spr. eens en wilde veel meer aan historische oorzaken en verschil in ras toegeschreven zien. De heer Visser erkende, dat er nog vele qnaesties onderzocht moesten worden ; juist daarom had hij deze lezing voor eene studenten-vereeniging gehouden. --- Koninklijke Maatschappij tot exploitatie van Petrolenm-bronuea in Indië. AMSTERDAM, 17 Dec. In de heden gehouden buitengewone algemeene vergadering der Koainkl. Maatpij. totexpl. van petroleum bronnen in Nederlandsch- Icdië werd op voorstel van het bestuur met nagenoeg algemeene stemmen (913) besloten 0111 den tegenwoordigen directeur, den heer H. W. A. Deterding, te benoemen tot dir.-generaal en de h.h. mr. A. Capadose en jhr. H. Loudon tot directeuren. Verder werd bij acclamatie besloten het reservefonds te verkoopen, teneinde alle obligatiëii der Maatschappij af te lossen, en het restant van dien verkoop te voegen bij den winst over 1902 te maken en de extra reserve geheel voor afschrijving te gebruiken, zoodat de bezittingen der Maatschappij nagenoeg promemorie op de balans voorkomen. Medegedeeld werd dat den 29en dezer de inschrijving van aandeelen zal geopend worden tegen den koers van 250 pet Het agio zal bij het bedrijfskapitaal gevoegd en de obligatiën zullen 1 April 1903 afgelost worden. --- Dr. H. Bavinck. AMSTERDAM, 17 Dec. Dr. H. Bavinck aanvaardde heden het hoogleeraarsambt in de Theologie aan de vrije universiteit in het gebouw van de Maatpij. «De Werkende Stand «met eene rede, waarin hij allereerst herinnerde hoe hij voor 20 jaren zijn arbeid aanvaardde aan de theologische school te Kampen met eene rede over de wetenschap der heilige godgeleerdheid en thans het hoogleeraarsambt aanvaardt eener hoogeschool, die zich voornamelijk de beoefening der wetenschap ten doel stelde, maar toch ook allengs met de eischen der practijk meer rekening is gaan houden. Beide doeleinden, hoe onderscheiden, strijden niet met elkander en over beider onderscheiden verband bood spr. eenige gedachten ter welwillende overweging aan. --- Tweede Kamer. 's-GBAVENHAGE, 17 Dec. Bij de afdeeling Arbeid drong de heer Helsdingen aan op onderzoek van regeeringswege naar de mogelijkheid om een geheel loodvrij vernis in de aardewerkfabrieken te gebruiken, verpiicht geneeskundig onderzoek der arbeiders, verplichte aangifte van loodvergiftiging, voorschriften omtrent zindelijkheid van kleeren, lokalen, enz. en verbod om vrouwen en kinderen beneden 16 jaar te laten werken in fabrieken waar loodwit wordt gebruikt. De heer Melchers bepleitte arbeidsbeurzen van rijkswege. De heer Nolting wilde ten spoedigste aan de misstanden in de steenfabrieken een einde zien gemaakt. De heer Van Wijck betoogde, dat dan tevens de Belgische steen dient te worden belast De heer Pastoors wilde betere salariëering der secretarissen van de Kamers van Arbeid. De minister van Binnenlandsche Zaken verklaarde dat voor het nemen van maatregelen tegen loodvergiftiging een wetenschappelijk onderzoek noodig is. Inzake de misstanden in de steenfabrieken is het onderzoek beëindigd. Inzake de arbeidsbeurzen mag de regeering het particulier initiatief den pas niet afsnijden. De quaestie der vervroegde winkelsluiting dient bij de arbeidswet te worden behandeld. Het secretariaat der arbeidskamers mag niet dienen om jonge juristen eene positie te verschaffen. Aan den heer Roessingh, die vroeg of de regeering voornemens is het aantal medische adviseurs bij de arbeidsinspectie uit te breiden, antwoordde de Minister voor het oogenblik slechts aan één adviseur behoefte te hebben, en achtte hij dezen noodzakelijk wegens den bijzonderen aard der arbeidsinspectie. Bij de Ongevallenwet betoogde de heer Lohman de noodzakelijkheid van de vervanging van het bestuur der rijksverzekcringsbank, indien dit ongeschikt is. Hij vroeg of buitenlandsche maatschappijen de risico konden overnemec. De minister ontkende dit laatste en erkende tegenover den heer Lohman de waarheid zijner bewering, terwijl de heer Borgesius betoogde dat de directeuren hun best hadden gedaan. De minister betoogde nog dat het tarief der verzekeringsbank niet te laag is, alleen de laagste gevarenklasse is te laag. --- SCHIEDAM, 17 Dec. Moutwijn: Noteering van de Distillateurs f 9—. Beurscommissie f73f4. --- AMSTERDAM, 17 Dec. Rogge op levering Maart —, —, — Oct —, —. Raapolie vliegend 251/2, Sept. 25—, Nov , Dec. . Lijnolie vliegend 25—, Nov. 243?4, Jan.- Mei 241J2, Juni-Aug. 24—, Sept.-Dec. 227jg. --- ROTTERDAM, 17 Dec. Koffie. Goed ordinair Java 35— et good average Santos 181,4 et Suiker prijsh. Tin vast Banka Dec. 701/4, Febr. 70 gedaan. --- KEULEN, 17 Dec. Raapolie dadel. 54.— m., Mei 51.50 m Rijnhoogte 11 uur v.m. 0.90 boven A. P Was 0.08. Weersgesteldheid: betrokken. Opname van 's morgens 11 uur --- BERLIJN, 17 Dec. (Slotkoersen.) Rogge Dcc, 137.50, Mei 139.25, Juli Raapolie Dec. 48.20, Mei 48.—. Tarwe Dec. 156.50, Mei 156.50. --- LIVERPOOL, 17 Dec. Katoen. Verkocht 10000 bn. Invoer 32000 bn. Stemming prijsh. --- LONDEN, 17 Dec. Wissels. Londen kort —.—, idem 2 mnd. —.—, id. Consols 923/4. Granen rustig. Tarwe flauwer. Meel met stemming ten voordeele van den kooper. Gerst vast Haver 1)4 lager. --- OVERZICHT. Op het vaste land van Europa is de barometer gedaald ; in Groot-Brittannie gestegen. Langs de Noordsche kust bevindt zich een vrij diepe depressie, welke zich in Noordoostelijke richting verplaatst Laagste barometerstand te bodo. Boven Zuidelijk Frankrijk komt een onbeteekend gebied van hooge drukking voor. Hoogste barometerstand te Biarritz. De temperatuur, in Groot-Brittannië gedaald, is over 't algemeen gestegen. Verwachting: Matige tot krachtige Noordwestelijke wind, zwaar bewolkte lucht, weinig verandering in temperatuur. --- Bond van Orde door Hervorming. De afdeeling >Groningen» vanbovengenoemden Bond hield gisterenavond in het «Huis de Beurs» hare algemeene vergadering, onder presidium van den heer J. R. Modderman. Uit het jaarverslag van den secretaris, den heer mr. A. Rietema, deelen we het volgende mede. Op dit oogenblik telt de afdeeling 1090 leden en 76 begunstigers, waarvan zij over't jaar ontvangt f 1175.50. Op 1 November 1902 waren er 1135 leden en 79 begunstigers, zoodat dus een kleine daling is waar te nemen. Met haar bescheiden middelen weet de afdeeling aan velen werk te verschaffen, zoowel in de daartoe opgerichte loods aan de Noorderhaven als bij de heideontginning, vanwege de afdeeling voor jaren te Ide aangevangen en sedert volgehouden. Dit jaar werden ongeveer 50 mannen in de loods toegelaten. Het laagste weekloon in December 1901 en Januari daaraanvolgende uitbetaald bedroeg f 3.90, in Februari klom het tot f 4.50. Zeer handige en vlijtige arbeiders brachten het op het hoogste weekloon, f 6. Verder wrordt in het verslag betreurd het ontbreken van een eigen terrein, omdat ook de werkverschaffing gaandeweg meer beteekenis krijgt. De loods staat op gehuurden grond. Wel is dit jaar het terrein voor twee jaar weer ingehuurd, maar tegen verhoogden huurprijs. Hoewel eigen gebouw en terrein dringend noodig zijn, de geldelijke steun, die steeds gevraagd en verwacht wordt blijft tot dusverre nog uit. Uit het rapport van de commissie der heideontginning blijkt, dat de werkzaam-' heden op het heideveld dit jaar door het gewone quantum van 50 werkloozen werden verricht, welke personen zich allen goed gedroegen en het op hoogen prijs stelden op dergelijke wijze aan den arbeid te worden gezet. De verdiensten der arbeiders, welke geregeld 80 ets per dag waren, stegen de laatste twee weken tot f 1.10 per dag. Het heideveld, hetwelk door de werkloozen is geëgaliseerd en omgegraven, is in April en Mei door den zetboerin cultuur gebracht. Het was bestemd voor weiland, en daar de gras- en klaverzaden eerst in het laatst van Mei konden worden ingeëgd, deed de enorme droogte der daaropvolgende Junimaand haar invloed op zeer ongunstige wijze kennen. De natte zomer herstelde echter dit kwaad, zoodat deze nieuwe stukken weiland ter grootte van plm. 21fg H.A. een [uitmuntenden stand vertoonen, en de bezitting met eenige uitstekende perecelen is vermeerderd. Bij publieken verkoop werden de perecelen I—7, zijnde groot 8.80.00 H.A. tegen een prijs van f 5073 van de hand gedaan. De bedoeling is, dit bedrag grootendeels te doen afschrijven op de bestaande hypothecaire schuld van fl2OOO, terwijl het voornemen bestaat bij eventucelen tweeden verkoop wederom een gedeelte af te lossen. In verband met dezen verkoop acht de commissie het niet onbelangwekkend te vermelden eenige cijfers, betreffende de totale kosten voor het in cultuur brengen van het oorspronkelijke heideveld. Aangekocht werd de heide voor f 123.95 per H.A. Kosten van omspitten enz. door werkloozen, alsmede het in cultuur brengen f 457.85 per H.A., samen f 571.80 per H.A. De verkoopsom bedroeg per 8.80.00 H.A. de som van f 5073, zoodat iedere verkochte H.A. de som van f 576.50 opbracht. Wat het verstrekken van voedsel, kleeding en dekking betreft, er werd een bedrag van f 411.82 voor 1961 broodbons besteed. Voor aankoop van nieuwe kleeren, dekens, lakens, hemden, enz. werd f 341.85 uitgegeven. In het geheel werden 236 personen van kleeding voorzien. Aan voorschotten werd uitgegeven f 1063.50, verleend aan 97 personen. Uit het financieel overzicht over het jaar 1901/1902 blijkt, dat de rekening een bedrag in ontvangst en uitgaaf aanwijst van f 8378.42. Het batig saldo op 1 November 1902 bestaat uit: 1. Aan diverse voorschotten . / 1000.00 1. Belegde gelden: a. een aandeel »Eigen Haard» van den B. v. O. door Hervorming / 100.00 b. op de spaarbank - 3250.00 / 3350.00 3. Restant verkoopsom vastgoed Ide -2424.45 4. In kas - 19.74 5. Een boerderij met inventaris met 19.71.50 H.A. ontgonnen land en 35.84.80 H.A. heide bezwaard met een hypotheek van ƒ11.690.86 pro memorie 6. Te goed huren ƒ 160 en verkoop vruchten ƒ902 / 1062.00 7. In bruikleen afgestaan 5 naaimachines, 1 mangel en 1 kachel pro memorie 8. Kantoormeubilair pro memorie Van de totaalsom zullen f 3525 betaald worden tot aflossing der hypotheek. De commissie uit de leden heeft deze rekening nagezien en bij monde van den heer J. S. Kraus werd, behoudens een kleine correctie, gerapporteerd, dat zij in orde was bevonden. Tot ledeu in het bestuur werden herkozen de heeren M. M. Hijlkema en E. R. Wolfgram, die periodiek moesten aftreden. In de plaats van den heer P. de Graaff, die zich niet weer verkiesbaar stelde, werd als bestuurslid benoemd mr. A. Rietema, thans geassumeerd bestuurslid. Tot leden van de commissie tot nazien der rekening werden herbenoemd de heeren J. S. Kraus en J. Verhagen. Na een paar mededeelingen door den voorzitter en enkele leden, werd de vergadering gesloten. De vrouwen en dochters van de leden der Sociëteit van Handwerkslieden hadden gisteravond het genoegen voor zich te zien optreden den heer A. L. Wolters. Als altijd was zijn optreden een groot succes voor hem zelven en schonk het zeer veel genot aan zijne hoorderessen. Ernstig in :>Aan lager wal,« komisch in "Hou Andreis an 'n swien kwam< en »'n Raize in angst en verdrait,i boeide de heer Wolters zijn publiek van 't begin tot het einde en had hij het daverend applaus ruimschoots verdiend. De vergadering in De Toekomst, die opgekomen was om den heer Th. P. Lautenbach te hooren was goed bezocht. Spr. droeg op zijn gewone verdir lijke manier «Beggai voor van Jan vun Beers. Verder na de pauze >Een aanzoek» van S. Falkland (Heijermans) en «Een Testament». Het welgemeend applaus dat de spreker inoogstte als dank toonde hem dat zijn voordrachten, hoewel verschillend van karakter, alle drie uitstekend in den smaak waren gevallen. Naar wij vernemen zullen er pogingen in het werk gesteld worden om op de tentoonstelling 1903 de Groningsche nijverheid (in den ruimsten zin) zoo goed mogelijk voor den dag te doen komen, opdat den vreemdeling een juist beeld gegeven worde van de beteekenis van de nijverheid van Groningen. Het is dus te hopen, dat allen, die plannen hebben om als Groninger te exposeeren, zich zoo spoedig mogelijk bij het i>e.stuur der tentoonstelling opgeven. %ij verbinden zich door die opgave nog niet voor goed en stellen aan den anderen kant het bedoelde bestuur in staat om zich een beeld te vormen van de belangstelling, die in Groningen voor dit onderdeel der tentoonstelling bestaat Vrijdagnamiddag te 3 uur zal in eene plechtige zitiing der rechtbank de h.h. jhr. mr. O. Q. van Swinderen en mr. J. de Sitter respectievelijk als president en vice-voorzitter der rechtbank geïnstalleerd worden. In het koffiehuis van den heer S. Nijdam, werd gisterenavond onder architectuur van den heer N. W. Lit, voor dén heer M. van Amerongen alhier aanbesteed: het verbouwen van diens winkelbehuizing, onder bijlevering van alle daartoe noodige bouwstoffen, transporten, enz. Ingeschreven was door K. H. Huizinga voor f 2573, I. Modderman f 2390, J. v. Huizen en Zn. f 2290, J. de Vink f 2250, D. H. Porrenga f 2236, J. Mulder f 2222, H. T. v. Duinen f' 2187, A.Jansen f 2158, W. C. F. Kruze f 2089, W.Albers f 1985, D. Jeltema f 1929 en J. Ridder f 1919. Allen woonachtig alhier. Gisterenavond had ten overstaan van den heer notaris mr. P. Cleveringa, ten huize van den heer M. van der Veen te Haren, de publieke verkoop plaats van : I. Eene behuizing en erf met moestuin daarachter, samen gr. 90 A., 50 C, te Onnen, in huur bij K. van der Leest en vrouw. Verkocht voor f2lOO. 11. Een perc. hooiland,»De achterste ven», te Onnen, groot 92 A., 60 C. voor f 1225. 111. Een perceel baggerveen, «Het noordelijk boerdeel», te Onnen, gr. 18 A., 40 C. Voor f 10. Een en ander eigen aan Jan Lucas Oosterveld en kinderen. Den 28sten December a.s. zal de sociaal-democratische ondèrwijzers-vereeniging alhier in «de Toekomst« haar 13de algemeene vergadering houden. De agenda bevat 12 voorstellen, waarvan de meeste op de organisatie betrekking hebben. Het Hoog militair gerechtshof heeft het vonnis bevestigd van den krijgsraad te Leeuwarden, waarbij M. 8., oud 15 jaar, tamboer van het le reg. inf. te Assen, wegens tweede desertie in tijd van vrede opgevolgd door arrestatie, is veroordeeld tot 1 maand gevangenisstra eu in de kosten. * HABEN, 17 Dec. De algemeene vergadering der Harddraverij-vcreeniging alhier, gisteravond in het café »Suurd< gehouden, was zeer slecht bezocht. Het bestuur was echter voltallig, ook de nestor, de heer L. Bolhuis Sr., was aanwezig, die met de heeren J. Wolters en 11. Hemmes als bestuursleden werd herkozen. Uit het verslag van den „secretaris bleek dat de vereeniging nog steeds bloeiende is. Van de obligatielcening lootten uit de aandeden no. 2 en 7, betaalbaar 1 Mei bij den penningmeester. De kasnazieners, de heeren C en G. Bolhuis, constateerden een klein voordeelig saldo. SCHILDWOLDE, 15 Dec. In de ten huize van den heer Vos gehouden vergadering der landbouwvereeniging »Schildwolde« bleek uit de verslagen van den penningmeester en den secretaris, dat de kas f 35.16 bevatte, dat de ontvangsten bedroegen f 104.56 en de uitgaven f 69.40 en dat de vereeniging thans 61 leden telt. Het tegenwoordig bestuur werd herkozen. Ten slotte werd door den voorzitter medegedeeld dat de onderhandelingen met »Eurèka« betreffende participatie' verkoop-contracten nog niet afgeloopen zijn, doch dat het definitief besluit a.s. Donderdag bij den heer Van Sloten zal worden medegedeeld. SAPPEMEEB, 17 Dec. Aangaande den sedert 5 Dec. j.l. verdwenen onderwijzer J. A., le onderwijzer aan de openb. lag. school te Vollenhovc, die op gemelden dag zijn kosthuis heeft verlaten zonder te zeggen waarheen hij ging, is tot heden nog niets verder bekend. Zijne familie, die hier woont, heeft zooveel als mogelijk was, nasporingen in het werk gesteld, doch tot heden zonder resultaat. Het laatst moet hij gezien zijn op den weg naar Meppel maar noch daar, noch te Vollenhove is hij sinds dien aangekomen. Dat de famiiie zeer in spanning verkeert is te begrijpen. SCHEEMDA, 16 Dec. In de heden gehouden vergadering van de afdeeling »Scheemda« van den Bond van Ned. Onderw. werd, wegens het vertrek der heeren Meijer en Perdok, respect, als voorzitter en penningmeesteres gekozen de heer J. de Groot alhier en mej. Dijkema—Naatje te Westerlee. Als secretaris werd herkozen de heer P< Dijksterhuis te Midwolda. WARFUM, 15 Dec. In de Zaterdagavond gehouden vergadering derwerkliedenvereeniging «Ons Recht» trad na afloop van enkele huishoudelijke werkzaamheden als spreker op de heer G. Th. Beislmizen, van Garsthuizen, die daartoe door de vereen, was uitgenoodigd. In eene boeiende rede schetste spr. den toestand van den arbeider, handwerksman en neringdoenden in den tegenwoordigen tijd-. Om tot een beleren toestand te geraken, is het noodig dat de arbeiders zich vereenigen; de arbeiders zelf moeten zich een belet bestaan veroveren. Met sprekende voorbeelden werd het een en ander toegelicht Na dankbetuiging aan den spr. voor zijne rede en zijne betoonde belangstelling in de jonge vereeniging, sloot de voorz. de vergadering. KLOOSTERBUREN, 16 Dec. Onze gemeente telt sedert gisteren onder hare ingezetenen een honderdjarige. Maandag is Jacob Klavers honderdste verjaardag met allen luister gevierd. Het gansche dorp nam deel aan de feestvreugde, overal wapperden de vlaggen en een fraaie eerepoort wees het huis van den jubilaris aan den voorbijganger. Van heinde en ver kwamen gelukwenschen en bewijzen van toegenegenheid, en ieder, die kon, kwam den honderdjarige de hand drukken en zich nog eens weer verwonderen over den krassen ouden man, die, nog levendig als altijd, de bezoekers ontving in den leuningstoel, hem op dezen dag met ech prachtige, door Anncijes vervaardigde gedenkplaat, namens de ingezetenen van de geheele gemeente aangeboden. En hij verteld* nog met smaak van den ouden tijd, waarvan hij de eenige getuige was. Des namiddags kwam de zeereerwaarde heer pastoor met het kerK* bestuur den jubilaris complimenteeren °n bracht het nog jonge fanfarecorps hem eene serenade, die veel publiek Irok en dan ook uitstekend van stapel Ücp. En zoo zal deze dag bij allen, niet in het minst bij de familie Klaver, onvergetelijk blijven. Het is den heer J- Hegge, amateur-photograaf, gelukt eene prachtige opname van den 100---jarige te verkrijgen; hiervan zullen binnenkort afdrukken verkrijgbaar zijn bij mej. wed. J. Holscher. leder die zich dan een portret aanschaft, en dat zullen er velen zijn, zal verbaasd zijn over het flinke uiterlijk van den bakkeren oud-strijder, die zijne jaren tact eere en met mannenmoed draagt GORREDIJK, 16 Dec. Ten bewijze dat het aantal zieke kinderen hier groot is, kan dienen, dat van het onderwijs aan de bewaarschool, waar ongeveer 80 kinderen school gaan, door 5, somtijds 4, ja een enkelen keer zelfs door 3 leerlingen wordt gebruik gemaakt ASSEN, 17 Dec. In een gisteravond gehouden openbare vergadering is een commissie voor kindervoeding en -kleeding benoemd. Zij bestaat uit freule C. A. van der Feltz, mej. M. E. Brutel de la Biviére, mevrouw Van Rossem en de heeren A. C. Wolthekker. mr. J. G. C. Joosting, mr. I. M. J. van Rossem, N. Nathans Mz., G. P. Cool en H. Anema. ---