HET WOORD IS AAN DE LEZER * De redactie hoeft (en zal) het niet altijd met de inhoud van de gepubliceerde brieven eens zijn. * De redactie stelt prijs op ondertekening van de brieven en eist het zelfs wanneer personen worden aangevallen. * In alle gevallen moeten naam en adres van de afzender aan de redactie bekend zijn. * Over het algemeen mogen de brieven een lengte van 200 woorden niet te boven gaan. --- „Bijna alle nieuwe concertzalen zijn voor de muziek mislukt” „... Architecten construeren raak dermate spitsvondige vormen, dat men voor onoplosbare akoestische problemen komt te staan..." (Foto: De nieuwe schouwburg van Tilburg) HET OPTIMISME van de heren gemeentebestuurders over de akoestiek van een nieuw te bouwen concertzaal in het veelbesproken plan van een Cultuurcentrum lijkt me toch niet helemaal gerechtvaardigd. In verband met enige ingezonden bezwaren van lezers tegen de voorgenomen afbraak van de Harmonie met haar voortreffelijke akoestiek, vroeg de redactie van het Nieuwsblad onlangs de mening van een der wethouders. Deze heeft toen geantwoord, dat het gemeentebestuur vertrouwen heeft in zijn deskundigen en dat het er zeker van is, dat de akoestiek van die nieuwe zaal even goed zal worden als die van de Harmonie. Dat is nogal kras gezegd. Ik zou daarop dit willen antwoorden: --- De vorige eeuw De „oude" concertzalen klinken over het algemeen wonderlijk goed. Het merendeel daarvan is gebouwd in de vorige eeuw, toen de akoestiek nog in de kinderschoenen stond. Pas in de loop van deze eeuw is men de verworvenheden van de akoestische wetenschap enigermate gaan toepassen in de praktijk van het bouwen. Maar intussen heeft de architectuur ook niet stilgezeten. Haar ontwikkeling is er in de praktijk hierop neergekomen, dat veel in de loop der eeuwen verworven zekerheden overboord werden gegooid ter wille van moderne stromingen in de vormgeving. Aan het te gebruiken materiaal voegde men nieuwe elementen toe, zoals staal en beton, terwijl andere houtsoorten werden toegepast en het glasoppervlak vele malen werd vergroot. Deze revoluties in vormgeving en materiaalgebruik plaatsten de geluidsdeskundigen voor grote problemen. Zij konden op geen enkel voorbeeld uit de vroegere praktijk teruggrijpen. --- Gedoemd te mislukken Het groot aantal akoestische mislukkingen bij de zalenbouw van na de oorlog, kan men dus niet de geluidsdeskundigen zomaar in de schoenen schuiven. Maar het is wel erg triest: bijna alle concertzalen die na de tweede wereldoorlog tot stand zijn gekomen moeten, althans voor de muziek, als mislukt beschouwd worden. Enschede, Deventer, en Tilburg zijn enkele voorbeelden. De verkeerde opzet van al die zalen was trouwens, dat zij zowel voor toneel als muziek bedoeld waren. Welnu, de uitvoering van deze plannen was gedoemd voor een van beide te mislukken. Zo zal het ook met het Cultuurcentrum in Groningen gaan, als het project voor de grote zaal op die twee gedachten hinkt. Maar ook zalen, die louter als muziekruimten zijn ontworpen, kunnen grandioos mislukken. Dat heeft men in Salzburg gemerkt. In de vorig jaar voltooide nieuwe zaal voor de Salzburger Festspiele heeft men al bij voorbaat een elektronische hulpinstallatie ontworpen om de akoestische feilen te ondervangen. Maar, desondanks klinkt de muziek er maar zo-zo. De conclusie moet zijn: er zijn nog geen gunstige akoestische condities voor het te bouwen nieuwe Cultuurcentrum. Wie (om in de termen te blijven) zijn oor goed te luisteren legt in de kringen van geluidsdeskundigen, hoort al te dikwijls de klacht, dat de architecten dermate „spitsvondige" vormen construeren — hoe interessant op zichzelf ook — dat de akoestici voor onoplosbare problemen worden gestelc". Teveel trouwens prevaleert de architectuur, zodat de akoestische kwaliteit het kind van de rekening wordt. En dan dit nog: je kunt een heleboel dingen van het geluid vooruit berekenen, maar de muzikale kwaliteit van de akoestiek laat zich niet in formules vastleggen. En juist ook om dit laatste zou ik willen zeggen: Cultuurcentrum? Uitstekend. Maar wacht nog even met afbreken van de Harmonie. Je kunt nooit weten Trouwens, u kent het spreekwoord: werp geen oude schoenen weg voor je nieuwe hebt! C. H. EDSKES, Groningen. --- „EXCELLENTIE: EVENWICHT NIET ERNSTIG VERSTOORD” l/brtgeleden heeft het gepensioneerd overheidspersoneel via pers en radio uit de mond van minister Toxopeus op de vragen van een vijftal Tweede Kamerleden moeten vernemen, dat het evenwicht tussen salarissen en pensioenen verkregen bij de inwerkingtreding van de Algemene Toeslagwet 1957, sindsdien niet ernstig is verstoord. Als motieven daarvoor geeft de minister aan, dat tussen 1 januari 1957 en 1 september 1962 bij wijze van voorschot een verhoging op de pensioenen is verleend van 6 procent. Dat de terugbrenging van de beperking der pensioenen wegens gelijktijdig genot van A.O.W. en A.W.W. van 2 procent per dienstjaar op 1,4 procent is gebracht. Dat aan degenen, die nog niet in het genot zijn van A.O-W. of A.W.W. een extra toeslag werd toegekend van 10 procent met een maximum van f 180,— voor gehuwden en f 108,— voor ongehuwden. --- Maar excellentie..... Maar excellentie, hoe hebben wij het nu met U? Hebt U dit antwoord nu wel in volle overtuiging gegeven, dat deze drie punten pensioenverbeteringen zijn? Is een compensatie van 6 procent ingevolge de huurverhoging een verbetering of een tegemoetkoming? Is deze compensatie ook niet gegeven aan het actief dienend overheidspersoneel? Was het toen een salarisverbetering of wel een tegemoetkoming? Voor de huiseigenaren is er geen verschil tussen een actief dienend en een gepensioneerd ambtenaar, zeer begrijpelijk. Excellentie, ook bij de gepensioneerden komen verhogingen van huren voor van f 35 per maand op f 80 en meer nu. Dat voor alle gepensioneerden de levensstandaard nog steeds in stijgende lijn is. Is die vermindering op de korting der persioenen van 2 op 1,4 Procent ook een verbetering? --- Neen, excellentie Destijds, in 1956, is tegenover het gepensioneerd overheidspersoneel een sociaal onrecht begaan. De tegenwoordige regering zag dat grote onrecht in en zij zou trapsgewijze deze kortingen teniet doen, d.w.z. een correctie aanbrengen.. Duizenden guldens zijn sinds 1 januari 1957 van het, gepensioneerd overheidspersoneel ingehouden. En dan die toeslag van 10 procent aan de gepensioneerden beneden de 65 jaar. Sinds 1 januari zijn de salarissen van het overheidspersoneel met 35—40 procent verhoogd. En dan spreken we nog niet over de salarissen en vergoedingen van ministers en Kamerleden en leden van Gedeputeerde Staten. Dat gaat zonder slag of stoot. Neen excellentie, U weet heel goed dat de gepensioneerden minstens veertig procent achterop geraakt zijn. Waarom dan toch nog te spreken van een niet ernstig verstoord evenwicht. Met grote belangstelling zien de gepensioneerden uit naar de definitieve voorstellen over de overheidspensioenen, hoewel, gelet op Uw foutieve beweringen ! L. C. H. HARTMAN, Havelte (Dr.). --- „Roofbouw op talent van jonge spelers” Maar aanleiding van het artikel in Buitenspel van 18 oktober, waarin wordt geschreven over het jeugdleidersprobleem in de voetballerij gaarne het volgende: Ik ben het geheel eens met de voorzitter van de afdeling Groningen der KNVB en de redacteur van Buitenspel. Ik hoop door het volgende mee te kunnen werken aan een goede oplossing van het probleem. Het zou zijn aan te bevelen, dat: 0 opgenomen wordt een artikel in het reglement van de KNVB, hetwelk de jeugd beschermt tegen het plegen van roofbouw op hun capaciteiten; 9 er meer garanties komen, voor de autoriteit „jeugdleider"; # er meer begrip ontstaat bij de verenigingsbesturen, voor de belangrijke taak die de jeugdleider in de vereniging vervult en deze figuur te zien als leider en niet als begeleider der jeugd. --- Misbruik Maar al te vaak wordt misbruik gemaakt van veelbelovende spelers, die de leeftijd nog niet hebben bereikt doch door bepaalde figuren geschikt worden geacht voor het seniorenvoetbal en dar. tégen een goed geformuleerd advies van de jeugdcommissie hun wil doordrijven. De gevolgen zijn meestal, dat de desbetreffende spelers, de vereniging en de jeugd worden gedupeerd, daar in veel gevallen de begeerde jeugdspeler het van hem verwachte niet heeft kunnen opbrengen, terwijl de jeugdleider of -leiders bedankt of bedanken. Vooral indien reeds verscheidene keren de jeugd is of wordt misbruikt en men de gegeven adviezen zonder meer terzijde legt. De resultaten zijn dan een teleurgestelde jeugdspeler met alle gevolgen van dien, terwijl de vereniging meestal een of meer der beste jeugdleiders heeft verloren. --- Ferd’nand --- TELEVISIE Veel kritiek in „Kunstmozaïek” Er werd van de kijkers veel gevraagd gisteravond. Tussen halt acht en half tien bracht de televisie louter praatprogramma's. De uitgelopen rubriek „Kunstmozaïek" over het onderwerp „Roofbouw op de Nederlandse acteurs" was overigens wel belangwekkend. Er werd door regisseurs en acteurs veel kritiek geleverd. De tijd van voorbereiding bij t.v.-spelen is te kort en het aantal stukken per regisseur (zes per jaar) te groot. Gelet op de toegenomen vraag naar acteurs door het meedoen van de televisie is het arsenaal van spelers te gering en neemt een deel er van te veel hooi op de vork. T.V.-criticus Henk Schaafsma zag de noodzaak er niet van in, dat Bussurn een veelheid van buitenlandse dramatische serieprodukties op het programma heelt en deze gedeeltelijk (onder andere de veel becritiseerde Anton Holfath van zaterdag) ook nog in een Nederlandse versie uitbrengt. Het was bijzonder jammer, dat gespreksleider H. A. Gomperts de discussie abrupt afsneed, voor NCRV-dramaturg David Koning hierop een wederwoord had kunnen geven. Een vervolg werd wel in uitzicht gesteld, maar de kijker hoorde er niets meer van. Het programma van het Israëlische Danstheater Kannon was m Beieren volgens alle regelen van dc t.v.-kunst gefilmd. Dc uitbeelding van dc deels zware, deels lichte balletonderdelen was zeer goed. „Hou je aan je woord" blijft een aardig programma. Humoristisch waren gisteravond vooral dc beeldraadsels. Mr. Van der Hoogte toonde zich bij dit onderdeel zeer inventief en knap in het onaangedaan weergeven van zijn zienswijze. --- Goed onderwerp De Nederlandse Televisie Stichting begon de avond met een reportage over het „Institute of social studies" in het paleis Noordeinde in Den Haag, een niet al te bekend onderwerp, waarvan wij het een en ander opstaken. Het deed goed studenten uit Egypte en Israël broederlijk naast- elkaar te zien zitten. Op het terrein van de sociale studies vervallen de politieke scheidsmuren. In „Televizier" gaf mr. Mathuizen een zeer gefundeerde beschouwing over het jurystrafrecht. In deze rechtskundige zien wij een t.v.-persoonlijkheid bij uitstek. --- Niet hier, wel daar • — i - - — De NTS zal zondag wel een beeld verslag van de voetbal-interland Nederland-Zwitserland geven, maar de Nederlandse kijkers krijgen er geen glimp van te zien. Omdat het Olympisch Stadion in Amsterdam niet uitverkocht is, heeft de Koninklijke Nederlandse Voetbalbond het veto over een t.v.-uitzending van de wedstrijd in Nederland uitgespro ken. Zou er een kansje zijn, dat de NTS later op zondag bij wijze van verrassing een opname van de reportage ten behoeve van de Nederlandse kijkers uitzendt? Ai il •* i; --- Marathonuitzending De AVRO gaat op 26 november voor iets bijzonders zorgen. Er komt een t.v.-uitzending, die 24 uur duurt ten behoeve van een grote actie, waarvoor geld wordt inpp^amplr) --- „The Titans” buitenkansje De KRO heeft zojuist van de BBC de vertoningsrechten gekocht van de uit twee afleveringen bestaande documentaire „The Titans", handelend over de opkomst en groei van de twee wereldrijken Amerika en Rusland. Dat de KRO ..The Titans" op het scherm brengt, is te danken aan het feit, dat de Westduitse televisie er ook belangstelling voor toonde. Als eerste belangstellende had de KRO echter de oudste rechten. De twee films bevatten veel historisch materiaal, dat nog nooit eerder is vertoond. De belangrijkste bijdrage tot „The Titans" leverde de Amerikaanse verzamelaar Johnny Allen. Op een door de Amerikaanse douane georganiseerde verkoping tikte hij 200 dozen met stoffige filmrollen voor een zacht prijsje op de kop. De tv.-maatschappijen zagen niets in de rommel Naderhand bleek veel materiaal nog in goede conditie te zijn. Er waren zeldzame opnamen onder van de Russische deelneming aan de eerste wereldoorlog en van de revolutie. De KRO deelde ons mee. dat het een beetje moeilijk is deze documentaire een plaats te geven in het reeds gefixeerde schema van het winterprogramma. Morgen zal de beslissing over het tijdstip van uitzending vallen. Men is van plan de films zo spoedig mogelijk op het scherm te breneen. --- „Oorlog tegen moeder aarde” Prins Bernhard waarschuwt tegen mateloos natuurbederf (Van onze Londense correspondent) Prins Bernhard heeft gisteravond in zijn hoedanigheid van president van het World Wildlife Fund gesproken over de betekenis van dit voor de mensheid uitermate belangrijke werk tijdens een banket in Mansion House, de vorstelijke ambtswoning van de lord mayor van de City van Londen. Het fonds, dat ten doel heeft de instandhouding van zeldzame wilde dieren en planten, bestrijdt de roekeloze manier, waarop de mens met de natuur omspringt. Prins Bernhard zei optimistisch genoeg te zijn om te geloven dat het gezonde verstand de mensheid voor een derde wereldoorlog zal behoeden, „maar er is een andere oorlog, die gevoerd is zolang de mens bestaat: de oorlog tegen onze eigen moeder aarde". „Er is", aldus de prins, „volgens mij geen twijfel, dat in de nabije toekomst lucht-, water- en bodembederf een groter gevaar zullen opleveren dan de mogelijkheid van een wereldwijde militaire botsing. Wij dromen van de verovering der ruimte, maar als wij de andere planeten zullen behandelen, zoals wij onze eigen planeet behandelen, kunnen we beter de maan, Mars en Venus met rust laten", riep prins Bernhard uit. --- VANDAAG: Cabaret Om 19.30 uur begint de VPRO met het programma Onder Vuur, waarin jongeren vragen zullen stellen aan minister Cals. De NTS neemt het om 20.00 uur even over voor het journaal, waarna de VPRO weer terugkomt met Man van Alle Dag, een door Carmiggelt geschreven voordracht van Kees Brusse (20.20). Boeken van Antoon Coolen, Willy Corsari, Johan Fabricius en Jan Mens worden om 20.30 besproken in Boeken aan het Woord, gevolgd door Mens Durf te Leven, een uitzending over het cabaret van vroeger en nu. Om 21.45 uur zal Imra Kamadjojo het verhaal van Raden Pandji uitbeelden, waarna de avond wordt besloten met een nabespreking van het toneelstuk Hij zit aan de Smeltkroes (22.05). --- DUITSLAND Eerste programma: Peter Kraus Van 18.00 tot 18.20 uur kunnen we een filmreportage van een bezoek aan de TV-studio zien. Na het journaal (20.00) kan men beroepen raden met Robert Lemke in hét programma Wat ben ik? Om 21.00 uur: Herzlichst — Ihr Peter Kraus, een muzikaal autogram. Voor het laatste nieuws van 22.35 uur kunnen we dan nog kijken naar Munchener Nachtbummel (21.45). --- Woestijn „Indien wij geen einde maken aan de aanvallen op moeder aarde, dan zal de wereld misschien spoedig nog slechts een woestijn zijn vol plastic, betonnen en elektronische robots. In die wereld zal er geen „natuur" meer zijn. De mens en enkele huisdieren zullen de enige levende wezens vormen." „Wij hebben prachtige en nuttige diersoorten van de aardbodem weggevaagd. Indien dit proces ongehinderd doorgaat, kan het leiden tot uitroeiing van de mens zelf", aldus de prins. „Daarom beschouw ik de mannen van het World Wildlife Fund als de voorhoede van een internationaal toekomstleger, vechtende voor het behoud van onze planeet." --- Mars-raket kan planeet tot op 1000 km naderen Het Russische persbureau Tass heeft meegedeeld dat men een koerswijziging van de interplanetaire raket Mars-1 overweegt om hem te brengen in een baan die Mars tot op een afstand van 1000 tot 11.000 km passeert, in plaats van de 261.000 km van thans. Met dit bericht hebben de Russen voor het eerst iets losgelaten over de grootte van de afstand die er zal zijn wanneer Mars-1 en de planeet elkaar het dichtst zullen zijn genaderd. Volgens Tass is gebleken dat de robot Mars tenminste tot op 261.000 kilometer zal kunnen naderen. Met de koerscorrectie zou dit kunnen worden teruggebracht tot een afstand tussen de 1.000 en 11.000 kilometer. --- Tweede programma: Poolse Films Na het journaal van 20.00 uur brengt de Film-Club korte Poolse films van de jongste Poolse generatie. Shura Cherkassky (piano) besluit de uitzending met werken van Balakiref, Rachmaninoff en Strawinsky (21.50). --- Programma morgen AVRO: 19.30 De één-miljoenste woning, documentaire. NTS: 20.00 Journaal. AVRO: 20.20 In AVRO's Televizier, 20.30 Geen kunst zonder kennis, documentaire. 21.00 Vertrouwt U maar op mij, blijspel. NTS: 22.20 Een extra nabeschouwing van de eenmiljoenste woning. DUITSLAND. Eerste programma: 17.00-18.00 Voor de kinderen (Regionaal programma: NDR: 18.20 Programma-overzicht, 18.25 Die Nordschau. WDR: 18.40 Hier und Heute, journaal, 19.15 Te gast in Berlijn. NDR: 19.25 De kunst, de mensen te overwinnen), 20.00 Journaal en weeroverzicht, 20.20 Bedauere, falsch verbunden, spel, 22.05 Laatste nieuws, 22.20 Balletprogramma. --- Goede opleiding Geef de jeugdleider daarom een zo goed mogelijke opleiding waarbij de aandacht besteed dient te worden aan zijn persoonlijkheid. Beseft deze jeugdleider dan datgene wat van hem wordt verlangd en ook, dat zijn mening ten volle wordt gewaardeerd, dan geloof ik dat de afdeling met het jeugdleidersprobleem, op de goede weg is. De jeugd heeft recht op het jongzijn, schrijft 't Jagertje. Di: is zeer juist gezien en ieder bestuurslid heeft de dure plicht hieraan zijn volle medewerking te verlenen. K. OTTEN, Delfzijl. --- Bij Nijeveen KNIPPERLICHT VERVANGT SPOORBOMEN De Nederlandsche Spoorwegen hebben het gemeentebestuur van Nijeveen meegedeeld, dat mogen de afsluitbomen van de overweg in het rijwielpad bij de rijksweg Meppel-Pijlebrug onder Nijeveen, in de spoorlijn Meppel- Leeuwarden, door knipperlichten zullen worden vervangen. --- Tweede programma: Regionaal programma: 19.30--20.00 WDR: Prisma van het Westen, 20.00 Journaal en weeroverzicht, 20.20 Public relations: discussie, 21.00 Jazzmuziek, 21.45 Paris, ein Kind, und Jacqueline, muzikaal amusementsprogr., 22.10 Met andere ogen, gesprek. ---