Middelburg 27 februarij. -' De beraadslagingen over het wetsontwerp tot regeling Van liet middelbaar onderwijs zijn tegen dingsdag a. a. bij de tweede kamer aan de orde gesteld. -: Uit Vlissingen schrijft men ons' 26 dezer : '-'■ - '• . -■ „Gisteren vertrok van hier andermaal, per stoomboot Cycloop, eer. aan tal van 30a 10 werklieden, o vergeplaatst naar het Nieuwediep, met vrouwen, kinderen en huisraad, gezamenlijk omstreeks 120 personen. Eene onnatuurlijke vracht waaraan dit ofirlogsvaartuig toch langzamerhand gewoon zal faken. Het heeft intussehen iets treurig, zoodanige gedwongene volksverhuizingen té zien plaats hebben, vooral in verband beschouwd met hare oorzaken en gevolgen. Gevolgen die in het algemeen in de toekomst niet dan nadeelig voor de stad wezen kunnen. Maar beschouwt men nu deze emigratie nog in verband met de armenwet, welk een bezwaar ontmoet men dan daarbij nog, voor eene zóó ontvolkt wordende gemeente,! Al deze werklieden toch, zoodra zij, door eenige omstandigheid, die zoo ligt el ijk plaats grijpt, armlastig worden (meest allen toch zijn geboren vlissingers), komen met bun gezin Len laste dezer stad. Maar dit niet alleen, ook hunne kinderen hier geboren, blijven tot hunnen dood toe steeds hier armlastig. Maar ook dit nog niet alleen ; ook de kinderen dezer kinderen blij ven hun domicilie van onderstand hier behouden tot hunne meerderjarigheid toe. Ziedaareene atad, die benadeeld en ontvolkt wordt, nog daarbij genoodzaakt, gedurende vijftig jaren, den armenlast te dragen van ontvoerde ingezetenen, van hunne kinderen, en van de toekomstig elders gehorenen, tot hunne meerderjarigheid toe!" '- Het bovenstaande berigt, hoewel niet van een onzer kor* respondenten afkomstig, wilden wij onzen lezers niet onthouden omdat het de uitdrukking bevat van het gevoelen dat zeer velen in Vlissingen thans bezielt. Als zoodanig is het zeker de overweging ten volle waardig. Buitendien bevat bok de beschouwing omtrent de toepassing der armenwet Waarheid. Maar wij mogen bij de mëilèdeelifaJJ van het bovenstaande toch de vraag die bij ons opkomt niet weerhouden, of in de geheele redenering niet iets eenzijdig» en overdrevens is. Dat men bij een wat beangst gemoed en levendige Verbeelding in de werklieden die op 's rijks kosten worden overgebragt om elders werk te vinden veeds behoeftigen ziet in de toekomst, is naar het ons voorkomt, hoewel ongegrond, tamelijk verklaarbaar. Maar dat men zich reeds verontrust over het onderhoud van hunne kinderen en kleinkinderen, als of liet trapsgewijze verarmen der maatschappij regel ware, getuigt van eene al te groote bekommernis. Zóó wisselvallig, zóó onzeker is het lot van den werkman — vooral van den bekwamen werkman die geleerd heeft op eigen krachten le steunen — toch niet, dat men in hem. zoo hij door de omstandigheden gedrongen wordt elders te gaan werken, reeds den toekorastigen armlastige zou moeten aanschouwen. Dit zal in elke maatschappij te minder het geval zijn naarmate verstandige filanthropie er naar streeft den werkman op te heffen in plaats van hem te doen afdalen.' Het plan van den tegenwoordigen minister van marine om den aanbouw op de werf te Vlissingen langzamerhand te verminderen, kan zeker aan die gemeente groot nadeel berokkenen, maar een overdreven angstvallige voorstelling verbetert de zaak niet. Eene juiste voorstelling der bezwaren en het aangrijpen der regte middelen om ze zoo mogelijk op te lossen, ziedaar wat ons steeds het meest wen .ettelijke voorkomt. Niemand zal ons verdenken dat wij voor de regering ten koste van Vlissingen partij trekken en wij schromen daarom dan ook niet met vrijmoedigheid een enkel woord over deze aangelegenheid in het midden te brengen. Welke de bedoeling van den tegenwoordigen minister van marine ook zijn moge, zeker is het dal zoo lang de werf te Amsterdam geene gewijzigde inrigting ondergaan heeft, zoo langde nieuwe waterweg van Amsterdam naar zee niet voltooid is — en wanneer zal die voltooid zijn? —de werf te Vlissingen voor den aanbouw van groote schepen onmisbaar blijft. Maar al waren deze omstandigheden anders,dan nog bestaat er geen grond om te vermoeden dat de vlissingsche werf geheel of zelfs grootendeels zal worden prijs gegeven. Het getal werklieden op de werf te Vlissingen is in de laatste jaren belangrijk toegenomen,'thans wordt het weder op een lager cijfer gebragt. Üf het verder zal afnemen of binnen kort op nieuw vermeerderen,isniet met volkomen zekerheid te zeggen. De opinie vanden tegenwoordigen of een lateren ministervan marine kan daarop van belangrijken invloed zijn. Maar — wij erkennen het gaarne —juist dit maakt het lot van Vlissingen zeer onzeker. Onzeker is echter altijd de voorspoed van een plaats die voor een groot deel van rijksinstellingen afhankelijk is, en het is dan ook onvergeeflijk als in een dergelijk geval door den minister," die het lot van eene gemeente voor een deel in de hand heeft, ügtvaardig wordt gehandeld. Die ligtvaardigheid mogen wij zonder zeer geldige bewijzen echter niet aannemen, maar zoo men meent dat zij zou kunnen bestaan, is het de taak van Vlissingen om haar met alle kracht te keer te gaani Vlissingen kóme daarom met den racesten ijver voor zijne belangen op. Mogthetaan die gemeente kunnen gelukken mèt onwederlegbare redenen aan te toonen dat het behoud van de werf in tegenwoordigen of vroegeren toestand in het" belang van het vaderland is, dan zullen hare pogingen hoogst waarschijnlijk zegevieren. Mogt i dit echter niet het geval zijn,* dan zal zij zich moeten onder-1 werpen, .maar ook dan kan «■ nog veel worden gedaan om :de toepassing van een maatregel, zoo die in het algemeen ' belang noodig wordt geoordeeld, zoo zacht mogelijk te ma-1 ken. Vlissingen houde derhalve niet op zijne belangen waar het maar immer mogelijk is met kracht te doen gelden. Het bepleite zijne zaak onvermoeid zoo wel bij de regering en bij de staten generaal als voor de regtbank der openbare meening, opdat zoo het moet zwichten, het niet zwichte dan voor den onmiskenbaren drang der noodzakelijkheid. Eenige burgemeesters in het voormalig vierde distrikt van Zeeland hebben, naar wij vernemen, een adres aan den minister van financiën gerigt, met verzoek dat het hunnen landbouwers vergund worde, hunne granen en zaden boven eene hoeveelheid van 20 ned. mudden in eene binnenwaartsche en zijdelingsche rigting te mogen doen vervoeren, zonder daarvoor een binnenlandsch paspoort te moeten ligten, waartoe het nieuwe tarief van regten de verpügting oplegt. * Uit Zuid-Beveland meldt men ons, 27 dezer: „In het begin dezer week zijn te Hansweert aangekomen twee schepen, met werktuigen ten dienste van hetkanaal door dit eiland, waaronder eene locomobile om te heijen, welke men gisteren bezig was te lossen, waarvoor echter de gelegenheid niet zeer aanlokkelijk is, daar de vroeger door de engelschen tot losplaats gebezigde steiger, die door den jongsten storm zoo zeer geteisterd is. zijne geschiktheid verloren heeft. Om hierin te voorzien zal er naar alle waarschijnlijkheid een nieuwe steiger regt voor het kanaal gebouwd worden. . „De waterbemaling, die te Hansweert weder korten tijd stil stond, is heden hervat, die aan de beide uiteinden van het kanaal wordt geregeld voortgezet. De sasput te Wemeldïnge zal, naar ik uit goede bron verneem, spoedig ledig zijn. „Van bet kanaal een blik op zijne omgeving werpende, ontwaren wij hoe* alles de blijken draagt dat hetwintersaisoen tot nog toe is voorbij gegaan zonder zich in zijnegestrengheid te doen gevoelen. De nachtvorsten kluisterden het aardrijk slechts kort in ligte boeijen, en geen sneeuwstrektederschrjnbaar gestorven natuur tot lijkkleed; geen wonder dan ook dat zij vroeger dan gewoonlijk groent, en sommige kinderen van Flora hunne ontloken hoofdjes boven den grond steken, als de eerste verkondigers van hetgrootsche ontwikkelingsproces der natuur. - „De veldvruchten getuigen vooral, dat zij niet door strenge koude werden onderdrukt. Het koolzaad, dat in het najaar door vraatzuchtige insekten bij sommigen nagenoeg vernield, bij anderen zeer gekweld werd en slecht voor een harden winter bestand was, staat nu, ofschoon de sporen der vernieling toonende, algemeen goed en welig. Het laatste is echter op plaatsen digt bij boomgaarden gelegen veel door de duiven beschadigd. Jararoerdat deze diertjes, hoe argeloos zij ook hunne kuaagwoede uitvoeren, uiet als roofdieren beschouwd en vrij mogen gevangen worden. De tarwe en rogge staan mede uitmuntend. „Met het zaaijen der zomervruchten en andere werkzaamheden is reeds een aanvang gemaakt. Alles ademt dus bedrijvigheid." * Men schrijft ons uit 's Gravenhage van 2G februarij : „Gisteren avond even zeven uur brak hier ter stede een felle brand uit in het pakhuis van werfwaren van den heer van der Hoeven, in de Kasuariestraat, — een pand dat zeer ongelukkig is, daar er in maart van verleden jaar ook een beginsel van brand ontdekt werd, dat men toen echter dadelijk heeft weten te stuiten. Ditmaal nam de zaak een noodlottiger loop. De vlammen, gevoed door den hoogen graad van ontvlambaarheid der aanwezige artikelen, namen zoo snel toe dat. in weerwil van de spoedig aangewende pogingen tot blussching, nietalleen het pakhuis geheel nederbrandde, maar ook de daarnaast gelegen woning van den heer Regoor, onderwijzer in de gymnastiek en het schermen, wiens geheele ongeassureerde inboedel daarbij verloren is gegaan. Zeer spoedig waren de koning, de prins van Oranje en de burgemeester op de plaats van het onheil aanwezig. Z. M. begaf zich zelfs in het brandende gebouw om toe te zien op het blnsschen en vertoefde er zoolang, dat de brandmeester-generaal Z. M. dringend moest doen verzoeken die gevaarlijke plek te verlaten. • „Ruim negen uren was de brand gebluseht. Men mag het als een zegen beschouwen dat de ramp niet bij nacht heeft plaats gehad. Thans waren alle manschappen bij de hand en de bluschmiddelen dadelijk te bekomen, de gevolgen zouden waarschijnlijk bij nacht ijzingwekkend zijn geweest, want de Kasuariestraat is zeer naauw en in de nabijheid van de oliën en vernissen, waarin de brand ontstaan is, bevindt zich een „De beer van der Hoeven was op het oogenblik van den brand niet in de stad, maar bevond zich te Rotterdam, en is heden van daar terug gekomen. De justitie heeft het noodig geacht zijn knecht, die te Loosduinen woonachtig is, in den afgeloopen nacht per vigilante van daar te doen halen en hem een verhoor te doen ondergaan, om de oorzaken van den brand op te sporen." * Uit Dordrecht schrijft men ons, 2± dezer: „Gisteren heeft de arrondissements regtbank een vonnis gewezen, dat met belangstelling gewacht werd. Het gold het eigendomsregt op de bezittingen der mennonieten gemeente alhier. Van de vroegere gemeente, die langzamerhand uit* stierf, bleef korte jaren geleden ée'n persoon over. de diaken K. Deze betrok daarop het aan de gemeente behooremle kostershuis, ontving van dat tijdstip derenten van het ten name der diakonie op het grootboek staande kapitaal, verhuurde de keek voor godsdienstige bijeenkomsten, kortom gedroeg zich als de wettige eigenaar der kerkelijke goederen, als het eenig overgebleven lid dier gemeente. Nu hebben zich in de laatste jaren enkele doopsgezinden alhier gevestigd. Zij boden bij hun komst te dezer stede hunne attestatiën aan den diaken om hen in te schrijven als lid. Dtze '•'•'•igerde echter die stukken in ontvang te nemen, en de nieuw aarrgekomenen als leden der gemeente te erkennen. Van hier het beruchte proces. De laatstgenoemden deden bij deurwaarders exploit den diaken K. sommeren otn in eene bijeenkomst van de te dezer stede gevestigde doopsgezinden de attestatiën te viseren, en rekening te doen aan de gemeente van zijn beheer. De heer K. verscheen niet. Dien ten gevolge is er een aktie ingesteld tegen hem om hem te verpligten tot rekening. De regtbank besliste gisteren 1. dat de heer K. rekenpligtig is aan de doopsgezinde gemeente alhier en aan haar al de bezittingen, dier gemeente toebehoorende, moet afstaan ; maar ook 2. dat de zieh noemende leden der doopsgezinde gemeente alhier geenszins ad evidentinm juris bewezen hadden de doopsgezinde gemeente uit te maken. Men meent echter dat de laatsteu in appèl zullen komen van dit vonnis bij het provinciaal hof. Evenwel wekt de zaak, die dus voorloopig in statu quo blijft, veel belangstelling. Algemeen wordt beweerd dat het inoeijehjk is tot een resultaat te komen. In de doopsgezinde sociëteit staan de gemeenten vrij wel op zich zelve. Hoe men er toe geraken moet om onze doopsgezinde medeburgers als leden der gemeente van dien naam te doen erkennen, schijnt hoogst moeïjelijk, zoo lang het eenig overgebleven lid dier gemeente zich daartegen verzetten blijft." * . * Uit Leiden meldt men ons : „Van goederhand is mij verzekerd, dat de gespannen verhouding tusschen het leidsche eu utrechtsche studenienkorps heerschende, waarvan ge onlangs melding hebt gemaakt, thans helaas 1 tot eene volledige vredebreuk tusschen beide heeft geleid. „Van treurger en bedenkelijker aavd nogtans is de tweespalt hier gerezen op kerkelijk terrein. Aanleiding daartoe heeft gegeven het besluit van de gemeen te kom missie van het hervormd kerkgenootschap alhier, (reeds in uw nommer van 21 dezer meegedeeld) tot intrekking van de buitengewone jaarlijksche toelage van f200 aan de predikanten dezer gemeente. De eigenlijke grieven echter dagteekenen van veel vroeger. — Genoemde kommissie namelijk, (hier de plaats vervangende van de elders in zwang zijnde „kerkmeesters"), heeft, wel is waar feitelijk het beslier over de kerkelijke inkomsten in handen, maar reeds sinds geruimen tijd was haar het regt op dat beheer door de gemeente betwist, en wel op grond dat zij (twee achtereenvolgende keeren reeds) niet had. voldaan aan de gestelde voorwaarden, die haar den pligt oplegden om, bij de keuze van nieuwe leden in hare kommissie, deze door tusscheokomst van den kerkeraad aan de gemeente te doen voorstellen. „De kerkeraad in beide gevallen bezwaar geopperd hebbende tegen de benoemde leden, maar geen gehoor verkrijgende, had dus gerekend dat de gemeente-kommissie niet langer als wettig gekonstitueerd kon worden beschouwd en haar voor ontbonden verklaard. Men had daarop in hare plaais eene nieuwe gemeen te-kommissie uit den boezem der gemeente benoemd. De ouile evenwel weigerde het zegel harer goedkeuring aan dien maatregel te hechten, bleef voortdurend zichzelve als de kommissie beschouwen en behield als zoodanig—■ de fondsen. Er was dus wel eene nieuwe wettig gekozene kommissie, maar de oude had feitelijk bet beheer en de geldmiddelen in handen, en betoonde zich volstrekt ongenegen om daarvan afstand te doen. - „Onderscheidene pogingen werden intussehen aangewend, vooral door zekere beraiddelings-kommissie, om aan de onaangename, gespannen verhouding tusschen heide partijen een einde te maken. Maar noch de voorslagen tot minnelijke vereffening, noch die om het gerezen geachil door het provinciaal geregtshof van Zuid-Holland te doen uitwijzen, mogten iets baten, aangezien de oude kommissie hardnekkig bleef weigeren om in eenigen voorslag te treden, maar steeds volhield in haar goed regt te zijn. tar-ij "\,: -, -' njuj | „Zoo bleef de kwestie reeds meer dan een jaar hangende. „Het thans genomen besluit omtrent de intrekking der buitengewone toelage is nu eenigermate gelijk aan de vonk in een kruidhoop. De moeijelijkheden tusschen de oude en nieuwe kommissie zijn weer op nieuw met kracht gerezen. Hartstogt en partijschap mengen zich in den strijd, Eene poging door de oude kommissie (na de openlijke bekendmaking van haar besluit) in 't werk gesteld om de vereischte fISOO bij de gemeente in te zamelen, is afgestuit op het eenparig verzet der predikanten, die mede het regt van bestaan dier kommissie ontkennen. Inmiddels was gelijktijdig ook de nieuwe werkzaam, en is zulks nog, om den leeraren met behulp der gemeenteleden het behoud hunner gewone toelage, althans voor dit jaar, te verzekeren. „De groote vraag is echter deze: zal Rome of Karthago, anders gezegd, zal de outle of de nieuwe kommissie het veld behouden ? i „Het is te hopen dat spoedig deze kwestie langs wettigen weg worde uitgemaakt, eensdeels opdat zoo aan den hoogst onaangenamen toestand waarin de predikanten verkeeren, bij het openlijk voeren van debatten (soms in beleedigende dagbiadartikelen) over belangen van een zoo kieschen en teederen aard, een einde kome. en tevens on. tichteïijke demon - stratien, die zoo ligt in dergelijke gevallen — inliet vuur der partijschap — kunnen plaats grijpen worden voorkomen (wij meenen dat in dit opzigt de handelwijze van den kerkeraad, die het rondgaan van het tweede zakje bij de openbare godsdienstoefening voorloopig heeft doen staken, hoewel met het doel juist om wanordelijkheden te voorkomen, misschien niet als eene zeer gelukkig gekozene is te prijzen), anderdeels opdat regt, orde en billijkheid mogen zegevieren en eene, vooral op dit terrein, betreurenswaardige vredebreuk zoo ras mogelijk worde geheeld. „Welligt ware een krachtig petitionnement, ingediend door de gemeente, het verzoek inhoudende dat beide kommissiën tea spoedigste hun geschil door het provinciaal bof van Zuid- Holland mogten doen uitwijzen, op dit oogenblik een zeer wenschelijk iets." ---