BINNENLANDSCHE BERIGTEN. LEYDEN, 31 Augustus. Op het naburig Socterwoude is heden ter vervulling van de bestaande vacature gemaakt het volgende drietal: Vorstman, Corslius en Denier van der Gon, Candidaten tot de II. Dienst. — Ook Ie Amsterdam zijn valsche nieuwe guldens in omloop, die echter herkenbaar zijn aan derzelver loodkleur, liglheid en gebrekkig randschrift. — Naar men verneemt, zal 's Lands stoomschip de Cycloop, onder bevel •van den Kapt.-Luitenant ter Zee J. F. A. Coertscn, eerlang eene reis naar Madera ondernemen. — Dezer dagen is bij de Boekhandelaars S. en J. Luchtmans alhier, verschenen het achtste deel der Archives ou Correspondance inédite de la Maison d'Orange-Nassau; welke verzameling, op last van Z. M. den Koning, door den Staatsraad Mr. G. Groen van Prinsterer wordt uitgegeven. De tijd, die tusschen de uitgave van het zevende en dit achtste deel is verloopen (1839—1847) is door den geleerden schrijver besteed aan de bezorging eener nieuwe uitgave van het eerste deel (Leiden 1841), en van zijn Handboek der Geschiedenis van het Vaderland (Leiden, 1841—1846), in' twee doelen. Hoeveel moeite hem die herdruk ook gekost heeft, door de talrijke bijvoegsels en wijzigingen, vruchten zijner navorschingen in de archivcn en boekerijen van Frankrijk en Duitschland, maar vooral door de zamenstelling der prolegomena, zoo was, gelijk hij getuigt, die arbeid nog ligt te noemen in vergelijking met de veelvuldige overdenkingen en nasporingen , onmisbaar hij het schrijven van het Handboek. Vereerd met de taak, om ■zelfs de geheimste papieren van een Doorluchtig Vorstenhuis te onderzoeken; hij alleen het voorregt genietende, om te midden van een' schat te leven, die een zoo helder licht over gebeurtenissen en personen verspreidt; omgeven van eene menigte oorkonden, die, in eene zelden afgebroken reeks, zich tot op het einde der 18"16 eeuw uitstrekken, heeft hij geoordeeld, dat, om te voldoen aan de verpligtingen uit zoo vele voorregtcn voortspruitende, het niet genoegzaam was, overeenkomstig den aard der zake, langzaam de wetenschappelijke uitgave te bezorgen van stukken, betrekkelijk een enkel tijdvak , maar dat hij , in een overzigt van onze geheele geschiedenis, moest vereenigen de resultaten van zijn' dagelijkschen omgang met de meeste uitstekende en beroemde personen der verloopen ecuwen. Aan deze gemoedelijke overtuiging des Hecren Groen v. P. hebben wij het Handboek te danken, dat in een betrekkelijk kort doch kernachtig bestek, een uit echte en daaronder vele nieuwe bronnen, ontleende geschiedenis van ons Vadeiland inhoudt, en voor den beminnaar en onderzoeker dier geschiedenis steeds van blijvende waarde zal zijn. Het achtste deel der Archives is het laatste der eerste Série en loopt van de afzwering van Filips II, tot aan den dood van Willem 1 (Julij 1581— Julij 1584), en bevat over die driejaren een 150-lal brieven. Achteraan is gevoegd een blad met fac-similé's van handteekeningen en fragmenten van Bijna gelijktijdig met dit achtste deel, heeft de Heer Groen v. P. een supplement voor die eerste Série uitgegeven, bevattende onuitgegeven stukken uit de archiven van het Huis van Oranje-Nassau en uit dat van Hessen-Kassel; voorts een groot aantal fragmenten uit Handschriften der Koninklijke Bibliotheek te Parys, en uit de Correspondentie van Granvelle, te Besancon. Deze stukken, ten getale van 79, loopen over de jaren 1522—1584. Aldus is door den Heer Groen v. P., na jaren langen moeitevollen arbeid een werk ten einde gebragt, waarin men vereenigd vindt eene menigte bouwstoffen voor de juiste kennis der gebeurtenissen en der karakters, niet slechts in de Nederlanden, maar ook in Engeland, Frankrijk en Duitschland, gedurende een tijdvak dat der overweging en een naauwkcurig onderzoek zoo overwaardig is. Eene verzameling als deze zal eerst wel gewaardeerd worden, wanneer zij, aan de geleerde wereld medegedeeld, met andere gelijksoortige werken vergeleken, en zoo van lieverlede het voorwerp van bepaalde •studie en grondig onderzoek zal geworden zijn. Hartelijk wenschen wij den Heer Groen v. P. geluk bij het eindigen van dezen belangrijken arbeid, waarmede hij zich een tnonumentum acre perennius gesticht heeft, en verecnigpn ons gaarne met den dank, dien hij namens zijne landgenooten en de geheele geleerde wereld toebrengt aan de Vorsten, die Hunne archiven voor hem geopend hebben en onder AVier bescherming hij zijn werk heeft kunnen aanvangen en voltooijen. — Sommige dagbladen hebben onlangs gemeld, dat eene verzameling oude handschriften en drukwerken, welke voor eenige jaren, door den AA'elEerw. Heer F. 11. G. van Iterson, in de papieren der Hervormde kerk te AVeesp ontdekt, met veel moeite en kosten bijeenverzameld en tot een geheel gebragt, door ZWeleerw., met voorkennis van kerk meesteren der Hervormde gemeente aldaar, ten behoeve der Koninklijke Bibliotheek, afgestaan was. Z. M. de Koning heeft, gelijk mede reeds gemeld is, dat aanbod aangenomen niet alleen, maar Ds. van Iterson (destijds Predikant te Arnhem,, thans te Leyden) begiftigd met de orde van den Nederlandschen Leeuw, terwijl Hoogstdezelve aan kerkmeesteren voornoemd eene gouden medaille heelt geschonken. Die medaille, dezer dagen, namens Z. M. door Z. Exc. den Minister van Binnenlandsche Zaken aan Heeren kerkmeesteren toegezonden, vertoont aan de voorzijde 's Konings hceldtcnis, met het ornschrift: Wilh. 11. Nass. Belg. Rex. Luxemb. M. Dux. ' ™. Op de keerzijde het volgend opschrift: [De vertaling luidt aldus: aedil. eccies. Aan Kerkmeesteren CüLT. ciirist. REFORM. der Herv. Christ. Eerediensl IN weesp. te Weesp PRO BIBL. REG. voor eene aan de Kon. Boekerij OBLAta COLL. aangebodene verzameling MSS. VET. AG. van oude Bandschriften en INCDN. tïpogr. eerste Drukken van voot treffelijke PR.ESTANTISS. Drukkers DEDIT gegeven 11 EX- door den Koning A». MDCCCXLVII. in hel jaar 1847.] De verzameling boeken en handschriften zelve is sedert op de Koninklijke Bibliotheek overgehragt; de aldaar aanwezige, reeds zoo rijke collectie van Nederlandsche, gedurende de XVde eeuw vervaardigde drukwerken, heeft daardoor eene aanzienlijke aanwinst verkregen; onder die boeken toch bevindt zich de uitgave van Petti Alfonsi summulce XII. In Alosto oppido Comitalus Flandria; per Johannem de Westfalia Paderbom. cum socio suo Theodorico Martini. MCCCCLXXIV. maji die XXVI. Deze druk behoort tot de allerzeldzaamste. Maittaiie in zijne Annales heeft dit boek vermeld onder den verkeerden titel van Liber predicabilium; Mereier, Visser en lateien hebben hetzelve, volgens hem, geciteerd, maar geen hunner had hel gezien. De beroemde Bibliograaf Laserna Santander in zijn; Dietionnaire bibliographique du quinzième siècle vol. I. pag. 295, ontkende regtstreeks het bestaan van dit boek; hij noemt het: »Une édition inflniment doutcusc; Maittairc est le seul qui en fasse inention et ni lui ni personne au monde; na pu dire en quel endroit, dans quel dépót littéraire se trouve vn exemplaire de cette impression." En niet slechts de uitstekende zeldzaamheid geeft eene hooge waarde aan dit boek, maar het onderschrift bewijst ten duidelijkste, dat de boekdrukkunst te Aalst, niet door Dirk Marlens maar door Jan van AVestfalcn bet eerst is uitgeoefend. Voorts bevinden zich onder die verzameling, om van de handschriften niet te spreken, Porphyrii isagoge. Lovanii per conr. Braem. 1475. Breviarium Joh. Fabri Super Codiccm (Lov. J. de AVestlalia); eene der oudste en zeldzaamste werken van dien drukker. — Dicterie Plutarchi. Petrarcha de vera sapientia (Ultraj. Ketelacr et de Leempt, circa 1473). — Pii II bulla relractationum (colon. Ulr. Zeil) welke in de verkooping van den Hertog de la Vallière, niet minder dan 410 livres gold, enz., enz. Uit bet bovenstaande zal genoegzaam blijken, welk eene aanwinst de Koninklijke Bibliotheek door die verzameling gedaan heeft; mogt het voorbeeld, door IK van Iterson-en Heeren kerkmeesteren van AVeesp gegeven, navolrinf vinden, en ook anderen aansporen om zeldzame handschriften of drukwerken, welke dikwijls ongebruikt, op ontoegankelijke plaatsen, onder bet slof verborgen liggen, aan den dag te brengen, en in openbare verzamelingen eene ; plaats te geven, waar zij door allen die er belang in stellen, gezien en ge; bruikt kunnen worden. (Dasbl. 's Grav.) ---