Zavg. t&oM vojQeK de toekomst van U en de Uwen, door middel van een polis der E* R# IC* LEVENSVERZEKERING-MIJ. te Nijmegen In bewogen tijden een rustig bezit! --- Aanwinst van cultuurgrond in de Geldersche Vallei Duizenden arbeiders aan het werk Het heeft eeuwenlang slecht geboterd tusschen de Gelderschen en de Utrechtenaren. De schulp hiervan ligt bij vader Rijn, die ia diluviale tüden zijn arm uitstrekte tot het Flavo-meer. Later — ook alweer in dezen voorhistori«chen tijd — koos de rivier een andere bedding en Het tusschen de Utréchtsche en Geldersche heuvelruggen haar spoor achter. De Geldersche Vallei ontstond. Bij hoog water stroomde zij vol, meer schade berokkenend aan den Utrechtsehen grond dan aan den Gelderschen, omdat de heuvels daar hooger zijn. Eeuwenlang is deze situatie gebleven. Het reen in de vallei stapelde zich op, moerassen ontstonden. In den Bourgondischen tijd, toen bisschop Dadvid in het. Sticht den schepter zwaaiae, begon men in te zien, oat het zoo niet langer kon en een An.werpsch koopman besloot in het mieiden der vijftiende eeuw een gedeelte van de vallei te gaan vervenen. Hij liet daartoe de bisschop Davids-grift graven, die uitmondde in den Rijn. Honderd jaar later werden de werkzaamheden voortgezet, maar nu naar de Noordelijke richting en de Wouaenoergsche Grift, die via Amersfoort in de Zuiderzee uitmondde, werd gegraven. Al moge het den verveners in dezen tijd •enigszais naar den vleeze zijn gegaan, het overstroomingsgevaar verminderde niet. Integendeel Door ac nieuw gegraven wateren konden Rijn en Zuiderzee ongestoord binnenstroomen. In 1605 heeft het water zelfs zoo hoog gestaan, dat de poorten van Amersfoort instortten. Er werd met de Gelderschen overleg gepleegd om .rent den toestand, maar hun medewerking was van dien aard, dat de Utrechtenaren, die het tot 1650 hadden aangezien, besloten zelf de handen aan den ploeg te slaan. Ze legden even ten Zuiden van Renswoude een Slapersdijk, waardoor het water wel werd gekeerd, doch waardoor de ontwateringstoestand verslechterde. Amersfoort, de Eemnesser- en de Bunschotensche polders hadden daarvan zeer te lijden. omdat het water van de vele beken in het Noordelijk gedeelte van de vallei slechts kon loozen in de Zuiderzee, wanneer de wind N.W. was. Stond de wind uit een andere richting, dan stroomde het water terug in de Amersfoortsche grachten en liepen de polders blank. Deze toestand kon eerst veranderd worden, toen het peil van de Zuiderzee, die inmiddels door de inpoldering tot IJsselmeer was geworden, daalde. In 1930 begonnen de Utrechtsche wateritaatsingenieurs een groot plan te ontwerpen, dat ten doel had op afdoende wijze voor de ontwatering van de Geldersche vallei te zorgen, terwijl verder zooveel mogelijk cultuurgrond moest worden verkregen. Dit laatste was vooral mogelijk in de Eemnesser en Bunschotensche polders, waarin nu wegen konden worden aangelegd en waar met kunstmest kon worden gewerkt. Drie jaar later kwamen de plannen gereed. Ze waren bijeengebracht in het bekende rapport Rutgers van Rozenburg. Men meende spoedig aan den slag te kunnen gaan, doch men had buiten den waard gerekend, want het rapport liet inzake het kanaal, dat geprojecteerd was tusschen de Rhenensche sluis via de Eem naar het IJsselmeer, een vraag open. Het werd namelijk aan bepaalde instanties overgelaten of dit kanaal tevens voor de scheepvaart of slechts voor afwateringsdoeleinden zou dienst doen. Amersfoort voelde veel voor de eerste figuur. doch Utrecht, beducht op het verliezen van zijn scheepvaart, ageerde hier tegen. De Stichtsche hoofdstad won het pleit. Het nieuwe kanaal, dat nu slechts bevaarbaar is van Rhenen tot Veenendaal. zou geen sluizen doch alleen stuwen bevatten. De kosten voor den aanleg van het kanaal werden geraamd op f 700.000.—. In 1935 werd begonnen met de werkzaamheden Ja den droge". De werkloosheid Toen in 1938 met het eigenlijke werk kon worden begonnen, was de werkloosheid reeds zeer groot. Men dacht er toen over ook bij dit werk de machine uit' en den mensen in te schakelen, waardoor tienmaal meer arbeiders te werk zouden worden gesteld en waardoor men, naar de rijksinspecteur van de werkverruiming voor de provincie Utrecht, ir. van Eek ons mededeelde tijdens een excursie, welke deze week werd gehouden onder auspiciën van het N.V.V, desniettemin een belangrijke besparing verkreeg. „Zou het werk", aldus drukte de heer van Eek zich uit, „machinaal 7 gulden kosten, met mankrachten koet het 15 gulden Stellen we het bedrag dat aan steun, enz. moet worden uitgekeerd op 10 gulden, dan blijkt de uitvoering zonder machines de goedkoopste te *jn." Bovendien heeft de uitvoering in werkverruimlng het voordeel, dat er meer geld rouleert en dat vele krachten, zooals werkbazen, timmerlieden enz. rechtstreeks uit het vrije bedrijf kunnen worden gerecruteerd. Ander aspect Toen men eenmaal goed aan bet werk was en er reeds enkele perceelen van het plan waren gereed gekomen brak de mobilisatie uit met voor de Geldersche Vallei als gevolg de inundatie, het afbreken van vele boerderijen, enz. enz. Omdat het Rijksbureau voor voedselvoorziening er terstond na den oorlog op aandrong, de boeren zoo spoedig mogelijk naar hun boerderijen te doen terugkeeren en het land in een snel tempo weer bruikbaar te maken, was het noodzakelijk veel meer arbeiders naar de vallei te brengen. Rhenen, Woudenberg en andere plaatsen uit de omgeving hadden reeds geen werkloozen meer en Utrecht had alle beschikbare krachten gezonden. Toen werd in Amsterdam aangeklopt om daar een bres in de werkloraheid te slaan. Het gevolg was, dat thans dagelijks enkele duizenden werkloozen van Amsterdam uit per fiets en trein den tocht naar de vallei heen en weer maken. Dat een zoo groot contingent arbeiders speciale verzorging behoeft, is buiten twijfel en het is een feit, dat sinds het begin van den winter «eer veel is gedaan voor deze arbeiders, die tenslotte bijna alten vreemd voor het werk. dat zij nu onder handen hebben, staan. In de eerste plaats werd met behulp van de NS. het reizen In dien zin vergemakkelijkt, dat het langdurige oponthoud onderweg vermeden wordt. Verder zijn er overal kleine keten gebouwd, die verwarmd kunnen worden en waar de arbeiders in schafttijd kunnen toeven. Tenslotte zijn er op vele plaatsen centrale keukens opgericht, zoodat de arbeiders des middags tegen zeer schappelijke voorwaarden een warmen maaltijd kunnen verorberen. Dat deze maaltijden van goed gehalte zijn, heeft een proef in de Maarsbergsche keuken, waar een vakkok den schepter zwaait, ons uitgewezen. --- Hoe het werk vordert Laat ons echter thans van den arbeider terugkeeren tot den arbeid. Naar de heer Van Eek ons mededeelde, vordert het werk gestadig. Men is begonnen aan het oostelijk moerasland en de beken van de Edesche en Veenendaalsche fabrieken zijn genormaliseerd; het bestek rond Amersfoort is gereed, zoodat de loozing in den vervolge geen nadeelen voor deze stad meer met zich kan brengen. De stuwing van de Zuiderzee in het Noorden heeft opgehouden, zoodat de uiterwaarden bij Eemnes en Bunschoten zijn vrijgekomen. Deze kunnen nu gecultiveerd worden, wat nog vergemakkelijkt wordt, omdat de ruilverkavelingsprocedure na den oorlog sterk vereenvoudigd kon worden. Hierdoor wint men 6500 HA. goeden grond. De wederopbouw is in vollen gang. Alles wordt zoo spoedig mogelijk hersteld in handkracht. Zooals men weet, krijgen de boeren geen geld terug voor de schade, die geleden is, doch hun huis wordt opgebouwd en de grond wordt hersteld en wel zoo, dat deze er beter van wordt, want voor goede afwatering wordt gezorgd, de gronden worden, waar noodig, opgehoogd, zoodat de kunstmest efficiënt kan werken, wielsporen worden gedicht, enz. enz. In het belang van onze voedselvoorziening wordt hier, en naar ir. van Eek ons mededeelde, op dezelfde wijze in vele gebieden van ons land, dus een grootsch werk verricht, waar vele landgenooten werk vinden en voorloopig zullen houden, want, zoodra net groote werk gereed is, wordt begonnen aan net normaliseeren van de kleinere wateren, wat nog een grooter aantal arbeiders zal eisenen. Dat dit alles reeds in 1938 kon worden begonnen is voor een groot gedeelte te danken aan den toenmaligen minister Romme, die de geheele financiering voor rekening van het departement van Sociale Zaken nam. Na onze excursie naar de Geldersche vallei hebben wij nog een bezoek gebracht aan de oosschen achter Rhenen, waar honderden arbeiders in werkverruiming doende zijn, deze bosschen te vetbeteren. De trip werd beëindigd in het restaurant ~De Koerheuvel", waar de heer Woudenberg, commissaris van het N.V.V., een korte rede hield, waarin hij er op wees, dat ons volk steeds groot is geweest in het bedijken, de ontginning en den landbouw. Thans zal iedere vierkante meter van ons land worden gebruikt voor de voedselvoorziening, wat mogelijk is, dank zij een goede verhouding tusschen de desbetreffende staatsapparaten en het N.V.V. Spr. was verheugd, dat er bij deze werken zooveel werkloozen konden worden ingeschakeld. Maar nog meer verheugd was spr., dat thans de gedachte, waardeering voor den arbeider, toeneemt. De assessor van het Rijkscommissariaat, dr W. Kante, voerde daarna het woord. Hij sprak ais zijn meening uit, dat er sinds het begin van den winter reeds zeer veel voor den arbeider is gedaan. Het is verkeerd, in den arbeider slechts den man te zien, die zus en zooveel produceert. Men dient in hem in de eerste plaats den mensch te zien. Hij is een deel van het bedrijf en slechts met hem kan het bedrijf gedijen. Spr. prees de werkzaamheden van het N.V.V. en de Ned. Heidemaatschappij, die zulk een groot aandeel heeft in den goeden gang var zaken. Behalve door genoemde heeren werd deze excursie nog bijgewoond door dr. Strathmann, den Beauftragte van den Rijkscommissaiis m Noordholland, ir. J. Th. Westhoff en ir. C. Staf. directeur van de Ned. Heidemaatschappij. gen van ongeschiktheid tot werken sociaal verzekerd zijt, ook in het belang van uw naastbestaanden. De heele sociale zorg der nationaalsocialistische gemeenschap voor allen die arbeiden, zal ook den acteur gewaarborgd zijn. Maar daartoe zal hij zich zoo spoedig mogelijk hebben te oriënteeren op die nieuwe gemeenschap en zich onder haar instellingen moeten scharen. Voor den acteur zal dat zijn de binnen enkele dagen op te «richten Neder'andsche Kultuurkamer met voor u, dames en heeren, het theatergilde, waarin gij opgenomen zult worden in de vakgroep tooneelspelers. Alleen beroepstooneelspelers of zij die vanwege hun vastgestelde artistieke capaciteiten door deskundigen uit uw midden daartoe geautoriseerd zijn, zullen ir uw vakgroep opgenomen kunnen worden en alleen ook dezen zullen bij het beroepstooneel mogen optreden Elk gilde bestaat uit een aantal vakgroepen en afdeelingen, hun aantal wordt door den president der Kultuurkamer bepaald. leder die op kultureel gebied werkzaam is, zal lid moeten zijn van de Kultuurkamer en wordt dan, al naar gelang van het gebied, waarop hij werkzaam is, ingedeeld In de betreffende vakgroen of Rfdrclins. Alles wat dus met de levende kunst van het tooneel te maken heeft zal ondergebracht worr*pn in het thca'-p'-eilde en zal daarin moeten zijn, omdat hij anders niet langer als beoefenaar van dien tak van kunst toegelaten kan worden Dit is ter bescherming van de kunst en den kunstenaar, ideëel en sociaal. Het amateur-tooneel, als belangrijke factor in de volkscultuur, evenals trouwens de volksdans, kan de overheid niet aan zijn lot overlaten. De 3000 en meer dllettantenvereenigingen zullen, zich, wanneer ze zich als kultuurvereeniging beschouwen en als zoodanig werkzaam zijn, als tereeniging bij de Nederlandsche Kultuurkamer moeten aansluiten. Anders behooren ze als amusementsvereeniging, tot een groet volksvermaak of ontspanning. Over de plannen van de Overheid ten aanzien van 't tocmeel deelde spr. in groote Hinen mede. dat het in de bedoeling ligt een of meer staatsgezetechappen op te richten van groot formaat, ten einde daarmee groote monteeringen van klassieke en andere werken te kunnen doen. Het kleinere tooneelwerk zal als afwisseling óók ter hand genomen worden. Zooveel mogelijk zal voor de groote gezelschappen een vaste standplaats worden gekozen ten einde overtollige reizen te voorkomen, hoewel het in ons kleine land niet geheel te vermijden is. Ik zou U ook willen spreken over de opera, die een Nederlandsche Staatsopera zal moeten werden, en over een Nederlandsch Staatsballet, maar moet mij wegens den tijd daartoe thans beperken. Een belangrijke tak van zorg voor de Overheid zal ook zijn de toekomstige opleiding van den tooneelspeler, den opera-zanger en den kunstdanser. De scholen voor dramatische kunst (tooneel en opera) en voor den kunstdans zullen Rijksinstituten moeten worden, die we hopen onder ons toezicht te kunnen brengen. In de toekomst zullen wij moeten waken tegen hopelooze verbrokkeling en decentralisatie. Het zal daarom ook uit moeten zijn met het vertoornen van zulke stukken die ons volk vervreemden van zijn natuurlijken aard. van zijn bloed en zijn bodem en daardoor ondermijnen onze eigen Nederlandsch-Germaansche kultuurtraditie. Ten slotte werden ververschingen aangeboden, terwijl de tooneelkunstenaars nader kennis maakten met den secretaris-generaal van het departement. --- Nieuwe ordening van het tooneel Dr. Goedewaagen spreekt tot tooneelspelers Op uitnoodiging van den secretaris-generaal van het departement van Volksvoorlichting en Kunsten is gisteren een groot aantal tooneelspelers en -speelsters p het departement gekomen teneinde uit den mond van dr. Goedewaagen te vernemen, welke plannen de overheid ten aanzien van het tooneel koestert. Uit de redevoeringen van den secretarisgeneraal en het hoofd van de afdeeling theater en dans, den heer F. Primo, is als een der belangrijkste feiten naar voren gekomen, dat de overheid zich voorstelt een of meer staatsgezelschappen te stichten, waarbij tevens de bemoeienis van de gemeentebesturen op den staat zal overgaan. Het is mij een voorrecht en eén vreugde, aldus dr. Goedewaagen, nader met U, tooneelspelers en -speelsters, kennis te mogen maken, want ik stel mij voor, dat wij in de naaste toekomst veel met elkander zullen hebben te doen. De tooneelspelers vormen een groep, welke niet zoo is, als zij verdient. De tijd, welke te weinig rekening hield met de kunst in het algemeen en de tooneelkunst in het bijzonder, de tijd van democratie en technocratie, ligt achter ons. Zoowel het marxisme als het liberalisme stond negatief tegenover de kunst en onder den invloed van deze stroomingen is de kunst schromelijk verwaarloosd. Dr. Goedewaagen gaf echter de verzekering, dat de oprichting van het departement van Volksvoorlichting en Kunsten een belangrijk evenement zal blijken. Spr. verzocht de medewerking van allen voor de verwerkelijking der ideeën, welke hij zich omtrent de toekomst van de kunst en in dit geval de tooneelspeelkunst heeft gevormd. Hij wees er echter op, dat men geen tboneelcultuur met maatregelen kan maken, maar wel kan de overheid haar organischen groei beschermen en actief leiden. Dit laatste is dan ook de taak van het departement. Tusschen tooneel en publiek heeft tot nu toe een diepe kloof bestaan, en het departement zal, koste wat het kost, deze kloof overbruggen. Vervolgens ging dr. Goedewaagen na, hoe deze kloof tusschen publiek en tooneel is ontstaan en hoe deze steeds wijder werd. In geen geval zag hij de bescherming van het tooneel in het opleggen van beperkingen aan de film, welke in de volksgemeenschap haar eigen en speciale taak heeft. Zijns inziens was het gebrek aan goede tooneelschrijvers een der grootste tekortkomingen, waarin zal moeten worden voorzien. Wanneer men de historie nagaat, dan ziet men telkens in perioden, dat het tooneel groot was, een iedee, een mythe, welke den achtergrond vormde van het drama, een idee of mythe, waarin de tooneelschrijvers en de tooneelspeiers hun inspiratie vonden. Wat het tooneel gaf werd door het volk begrepen en iedereen begreep het op zijn eigen wijze. In de mythe zat het verbindende e'ement tusschen tooneel en publiek. Bij de Grieken zien we voorloopig het godsdienstige, daarna het menscheUJke op den achtergrond. Bij de middeleeuwsche mysteriespelen zien we eveneens de heilige geschiedenis, bij Shekespeare zien we geesten als achtergrond en menschenstanden van hoog tot laag die de geschiedenis vormden van diens tijd. En tenslotte Goethe, Schiller, Von Kleist en Hebbel, tusschen wie en de humanistische mythe spr verband legde. Bij de Duitsche tooneelcultuur heeft altijd de idee op den achtergrond gestaan. De gemiddelde Duitscher kent derhalve zijn tooneelschrijvers en spelers. En hoe staat het nu bij ons? Ook in ons land heeft het calvinisme het tooneel niet begunstigd. Er zijn de namen van Hooft, Vondel en Breeroo, daarna komt weinig meer. Het tooneel is ontstaan uit den muziekdans en er mede verwant. De dans en het tooneel waren de uitingen van het Innerlijke leven. Beide werden door het calvinisme in den ban gedaan. Onze tooneelliteTatuUr werd literatuur zonder meer. De 19e eeuw bracht ons liberalisme, burgerlijkheid en individualisme. Erwsa geen mythe en er kwam geen geschiedenis: geen .handelen"' was mogelijk. De 20ste eeuw bracht ons hetzelfde burgerlijke individualisme der bourgeoisie of socialistische tendenz. (Van Eeden). Wat wij niet kregen was de groote tooneelcultuur. Zoodra het tooneel echter amusement wordt dan wordt de tooneelcultuur „a-musement" enkomtereen kloof tusschen tooneelspeler en volksgemeenschap. Ik heb mij tot taak gesteld, aldus de secretaris-generaal, mét gezamenlijke krachten aan dit gebrek aan tooneelcultuur een einde te maken. Tot 1940 leefde, zoo zeide kort geleden de rijkscommissaris, het Nederlandsche volk in een idylle. Er ging in ons land niets om, er was geen dramatische spanning. Na 1940 zijn wij uit den slaap geschud. Ons volk is van een lyrische en beschouwende ka een epische en dramatische periode gekomen. Het wachten is thans op de tooneelspelers en -schrijvers die de huidige dramatische spanning zullen uitbeelden. Er zal een typisch Nederlandschc tooneelschrrjfkunst moeten komen. Onze door en door dramatische geschiedenis werd tot nu toe object van litteratuur-didactiek. Tenslotte zette dr. Goedewaagen in groote trekken zijn plannen uiteen. Er kunnen groote spelen komen op volksche feestdagen, zooals tot nu toe slechts de studenten op touw hebben gezet. Er komt een gilde, evenals dit bij de beeldende kunstenaars het geval zal zijn met een vijfvoudige taak. Het dilettantentooneel zal daarbij met worden verwaarloosd. De studentenspelen en (ie dilettantenvereenigingen zullen onder toezicht wordtn geplaatst. Hoe vol van fouten het ook moge zijn, het is een element van de volkscultuur. De tooneelspeler zal worden ingeschakeld in het volksleven, waarbij een trits van begrippen naar voren komt: schrijven, spelen en publiek. Op deze drie begrippen zal de Nederlandsche tooneelcultuur worden gegrondvest. Er moet in ons vaderland een tconeeltradiüo komen. Wij moeten een eigen stijl vinden. Een tooneel, dat zich ten doel stelt alleen maar stukken uit het buitenland te spelen, mag geen Nederlandsen tooneel worden genoemd (appl.) Hierna sprak de heer F. Primo, hoofd van de afdeeling theater en dans v*n het departement van Volksvoorlichting en Kunsten, over de organisatie van het tooneelgilde. Voor de Nederlandsche tooneelkunstenaars en voor het tooneel in het algemeen is dit 'n dag van beteekenis, aldus de heer Primo. Zeker, het is in de tientallen jaren, die achter ons liggen misschien op nu en dan bepaalde tijdstippen wel eens gebeurd, dat enkele prominente figuren onder u in de gelegenheid waren door te dringen tot de hoogere overheidskringen. Dat waren meestal beleefdheidsbezoeken, dat waren zoo van die formeele ontvangsten bij deze of gene gelegenheid, die voor sommige kunstenaars wel zeer vleiend mochten zijn, maar die in wezen toch zonder eenige beteekenis en zonder eenige diepere waarde bleven voor de tooneelkunst als zoodanig. Maar wanneer wij u hedenmiddag hier hebben genoodigd, dan is het zeker niet omdat wij u eenige platonische liefdesverklaring hebben te doen, of omdat vrij behoefte gevoelen u als kunstenaars te roemen en te loven — daartoe zullen wij op andere plaatsen in de toekomst wel de gelegenheid krijgen en 215 gebruiken ook — indien we hier eenige tooneelspelers in dit gebouw uitgenoodigd hebben dan heeft dit een symbolische en ook een historische beteekenis voor 't tooneel, de tooneelkunst en den tooneelspeler zelf. In het verleden kon de overheid u met tot zich roepen. Zij vroeg integendeel niets liever dan dat u zooveel mogelijk van haar wegbleef, dat u haar niet kwam lastig vallen met al uw zorgen, met uw bekommeringen, met uw projecten en uw ideeën. De overheid zal zich voortaan met het tooneel bemoeien en zeer zeker in de eerste jaren dezer revolr'-'onnalre periode uits'uit?nd en in hoofdzaak dit departement, omdat deze arbeid voorloopig aan geen particulieren en aan geen decentraliseerende-instanties kan overgelaten worden, ook niet aan gemeentebesturen. Gij moet er gerust op kunnen zijn dat gij bij invaliditeit of op uw ouden dag tegen de gevol- --- De Nederlandsche S.S. naar Groningen en Leeuwarden Naar wij. vejxemen, zal de Nederlandsche S.S.. in. gesloten formatie, Zaterdag 5 en Zanfiag 6 April, te Groningen en Leeuwarden inarcheeren onder leiding van den plaatsvervangend voorman, S.S.-onderstormleider Wolffram. --- WIJ LUISTEREN NAAR. Vrijdag 28 Maart HILVERSUM I, 414.4 M. Nederlandsen programma 6.45 Ochtendgymnastiek, 6.50 Ochtendgymnastiek, 7.0Ó Gr&mofoonmuziek, 7.45 Ochtendgymnastiek, 8.10 Gramofoonmuziek, 8.30 Nieuwsberichten ANP. 8.45 Gramofoonmuzlek 10.40 Molto CantabUe, 11.20 Gramofoonmuzlek, 11.30 CèUovoordracht, 12.00 De Me)odisten en solist, 12.45 Nieuws- en economische berichten ANP. 1.00 Omroeporkest, 2.00 Gramofoonmuzjek, 2.30 Esmeralda, 3 00 V)aamsche schets, 3.20 Gramofoonmuzlek, 4.2o Gramofoonmuz)ek, 4.30 Gramofoonmuzlek m. toelichting, 6.00 Esmeralda, 5.15 Nieuws-, economische en beursberichten ANP, 5.30 Esmeralda, 6.30 Gramofoonmuzlek, 6.45 Gramofoonmuzlek. 7.00 Economische vragen van den dag (ANP), 7.15 Gramofoonmuzlek, 8.00 Nieuwsberichten ANP, 8.45 Amusementsorkest (opn.), 9.15 Rococooctet, 8.45 Engelsche berichten ANP, 10.00 Nieuwsberichten ANP, sluiting. HILVERSUM II, 301.5 M. Nederlandsen programma 6.45 Gramofoonmuzlek, 6.50 Ochtendgymnastiek, 7.00 Gramofoonmuzlek. 7.45 Ochtendgymnastiek, 8.00 Gramofoonmuzlek, 8.30 Nieuwsberichten ANP, 8.45 Gramofoonmuzlek, . 10.20 Klar)netvoordracht. 11.20 Ensemble Rentmeester, 12.15 Ensemb)e Rentmeester, 12.45 Nieuws- en economische berichten ANP 71.00 Amusementsorkest en „Klaver Drie', 1.45 Gramofoonmuzlek, 2 00 Orgelspel, 2.30 Kamermuziek (grpl.), 3.45 Gevarieerd middagprogramma (opn.), 5.00 Gramofoonmuzlek, 5.15 Nieuws-, economische en beursberichten ANP. 5.30 Omroeporkest, 6.15 Omroepork., 7.00 Economische vragen van den dag (ANP), 7.15 Groot Amusementsorkest, 8.00 Nieuwsberichten ANP. 8.15 Actueele reportage of gramofoonmuzlek, 8.3o Gramofoonmuzlek, 8.45 Radlotooneel, 9.30 Gramofoonmuzlek, 10.00 Nieuwsberichten ANP. 6lulting. --- Detailarbeid Met het zinken van het laatste tunnelstuk en in het bijzonder na het sluiten van de laatste voeg tusschen de stukken onderling, was het hoogtepunt in den Maastunnelbouw bereikt. De thans nog plaats grijpende werkzaamheden hebben niet meer dat imponeerende karakter van de voorafgaande. Niettemin toont een wandeling op het werk, dat men nog steeds met onvterflauwde energie aan het werk is en wanneer men zich wat meer in kleinigheden verdiept, blijkt wel, dat ook die detailarbeid nog heel wat tijd en inspanning zal verelschen, voor het werk als voleindigd kan worden beschouwd. Van de werken ten behoeve van het circulatieplein aan den Westzeedijk zijn de betonwerken practisch geheel voltooid en de beide zuidelijke, nog niet in gebruik genomen onderdoorgangen wachten, nu zij van waterdichte bekleedingen zijn voorzien, nog slechts op grondaanvulling, om daarna een straatdek te verkrijgen. De grondwerken zijn hier voldoende ver gevorderd om een denkbeeld te verschaffen Wan de ruimtelijke werking van het plein, dat zooals bekend, gelijkt op een hoogen cirkelvormigen wal, waarop 't rondgaande verkeer plaats vindt, en een viertal doorboringen, waar doorheen het noord-zuidverkeer en dat in omgekeerde richting, zoowel van auto's als van fietsen zich zal spoeden . Wat het aan het circulatieplein aansluitende opstelplein aangaat, het voorplein van den tunnel is reeds geruimen tijd klaar en bestraat en nog slechts het gras op de taluds van dit eenigszins in ingraving gelegen plein ontbreekt aan het beeld, dat hier straks zichtbaar wordt. De aan dit plein gelegen garage, met een tweetal boven het hoofd wegkleppende, zeer snel te openen garagedeuren is, behalve wat verf werk en de tegelbekleeding, aan den buitenkant gereed, en ook in het inwendige is men een heel eind op streek geraakt, nu de vloeren er zijn afgewerkt. Teneinde beschadigingen van daaraan blootgestelde betonwerken te voorkomen, worden de basementen van dit en andere tunnelgebouwen bekleed met groote grèstegels van speciaal formaat en bakproces. Deze zijn in de afgeloopen maand aangevoerd en wachten op een gunstig oogenblik om aangebracht te worden. --- De autotunnels In de autotunnels is het een en al bedrijvigheid van tegelzetten, metselen van vulwanden, afpleisteren en met een bijzonder praeparaat behandelen der plafonds, plaatsen van hekwerken langs het bedieningstrottoir en, last not least, de» electrische inrichting. Kabeltrekken, het maken van duizenderlei verbindingen der daarin opgenomen koperdraden, het plaatsen van lampornamenten, kastjes voor schakelhandelingen enz. zijn aan de orde van den dag. Voorts worden de hier en daar ontbrekende betonwerken en bestratingen tot stand gebracht volgens precies bestudeerd werkschema. De laatste betonschotten zijn in deze doorgangen geheel gesloopt, evenals trouwens in den er naast gelegen tunnel voor voetgangers ên wielrijders. De betonwérkers hebben hun collega's betonsloopers zoo dicht op de hielen gezeten, dat van den rijvloer van den wielrijderstunnel — tevens het plafond van den er onder gelegen voetgangerstunnel — al een aanmerkelijk deel gereed is. Men krijgt dan ook een uitstekend beeld van de ruimte van den weg, die hier in wording is. Op den linkeroever is de autotunnel met zijn aansluitend open gedeelte op kleinigheden na gereed; zoo legt men b.v. de laatste hand aan de granietbekleedlng, die het toegangsportaal hier versiert. Imposant zijn de hooge wanden, die den open oprit op dezen oever begrenzen en die in verband met de nabijheid van de bebouwing hier met, zooals op den rechter oever, aan hun boveneind kunnen overgaan in met gras bekteede hellingen. In de toekomst zal het niet zonder bekoring zijn, hier, over de balustrade geleund, van bovenaf het verkeer te zien voorbij vlieden al zal, gezien den kinderrijkdom in dit kwartier, een wakend oog van het toezichthoudend personeel daarbij niet overbodig zijn. De toestand, waarin de rijweg ziéh althans dezer dagen bevond, is in dit opzicht leerrijk; hij herinnerde aan dien van eèn drooggelegden Rotterdamschen singel, waarin men gemeenlijk ook oud roest, geraamten van kinderwagens enz. aantreft. Onderhanden is op dezen oever het opstelplein, dat, alvorens bestraat te worden, voorzien wordt van een dikke laag gewalst puin, teneinde de hinderlijke kuiten, die nieuwe bestratingen doorgaans vertoonen, zooveel mogelijk te voorkomen. Dit plein ligt, in tegenstelling met dat op den rechteroever, vrijwel a niveau en is slechts door een smalle strook, waarin rijwielpaden zijn opgenomen, van de bestaande straten afgescheiden. Van dit plein rijdt men door een 80 M. langen doorrit naar den Pleinweg, die, kaarsrecht, in de verte verdwijnt In de richting van het toekomstig centrum van Rotterdam-Zuid: een ge'ijksoortige doorrit is bestemd voor het verkeer in omgekeerde richting, terwijl een daartusschen gelegen oprit, waarin de zandvulltng nog net voltooid is, de gelegenheid geeft, de Velgersdllkstraat en daarmede het industrieterrein aan de Noordzijde van de Waalhaven te bereiken. De aan dit plein gelegen garage is in ruwbouw klaar en thans in afbouw genomen. Wat de overige werken betreft, biedt het tof gangsgebouw naar de roltrappen op den reeft' teroever een interessant beeld. Nu de betegtf lings- en stucadoorswerkzaamheden in het i* wendige van het gebouw en de rcltrapuenscnacft' voltooid Zijn, komt de ruimtelijke werking bW tot haar recht. Opvallend is, hoe deze gewonnen heeft door de lichtere kleur, dte nu o-, erheersoa en door de verwijdering van alle obstakels e> stellingen. Thans is het aan de roltrappen oH het beeld te voltooien --- De Maastunnel vordert snel Heen en terug onder de Maas door (Van onzen correspondent) Een éindelooze diepte Geweldige trappen, die afdalen naar een ruimte met Metropolis-allures. Overal dreunt en hamert het. Felle lampen werpen schijnsels in donkere hoeken. Werklieden met groote brillen en omkapte hoofden hanteeren nfjdig-rikketikkende boormachines, die het binnenste der aarde doorboren. Het zou een filmatener tunnen zijn, waar een „superfilm" in elkaar gezet wordt. Maar we bevinden ons in de imposante entree van den Maastunnel. Een uitnoodiging van de directie der uitvoerende maatschappij stelt ons in staat datgene te doen, waaraan de massa der Rotterdammers en van de rest «in Nederland nog lang met toe is. De twee auto-tunnels hebben een begaanbare bertoering gekregen. We vangen den tocht onder de Maas aan, heen door den tunnel voor het rechtsche verkeer, terug door dien voor het linksche. Elf honder M. lengte ligt diep onder grond en water. Boven ons varen de schepen, klotsen de golven, schuift de veerboot, die eerlang orerbodig zal zijn. Het is een interessante tocht, een merkwaardige gewaarwording. We komen op den Linker Maasoever terecht en gaan weer terug, en we luisteren naar onzen begeleider, die alles verklaart, en schouwen bewonderend om ons heen. --- In het ventilatiegebouw Het ventilatiegebouw op dezen oever Is hd domein van den stucadoor en den electriciefi als eerstgenoemde klaar is, bezet de laatste <* vertrekken en houdt zich ook hier bezig raM het maken van de duizenden verbindingen, all' overzichtelijk geordend die noodig zijn om hel bedrijf mogelijk te maken. Schakelbord en of dieningslessenaar staan in de centrale bedif ningsruimte opgesteld, in de daaraan grenzende ruimten staan de rekken met blanke of veel' kleurig geverfde koperen strippen en draden terwijl in de machinezaal de in plaatijzeren ka« ten geborgen apparatuur wordt gemonteerd, d* noodig is voor het in beweging stellen der ven' tilatoren met hun afsluitkleppen. Op den linker oever treft men de herhalinl van het vorenstaande aan, doch in minder vef gevorderd stadium. Het ventilatiegebouw staat hier nog rondotf in het water. Dit zal echter niet lang meer dO ren, aangezien heimachine en duikerklok in ge* bruik zijn om de kademuurstukken te bouwelj die hier de nieuwe oeverlijn begrenzen. Dat W» zeggen gedeeltelijk. Men zal hier namelijk kun" nen volstaan met het maken van een glooiing bezet met basalt of betonzuilen. Deze worde* gesteund op een aantal zinkstukken uit rijs" hout. Juist dezer dagen is de aanmaak dezer laatste begonnen, zoodat over dit echt-Hollandsche waterbouwkundige hulpmiddel ditmaal nog niet veel aners valt mede te dcc* len, dan dat men voor de vervaardiging een stukje „strand* heeft weten te vinden aan da Maas nabij de terreinen van de Rotterdamsche Droogdok Maatschappij, vanwaar ze in regelmatige volgorde naar oe plaats van bestemming zullen worden gesleept teneinde, met steen bezwaard, op hun plaats aan den grond te worden gezet. --- 3-jarig bestaan van den Bond Zonder Naam Programma der herdenkingsplechtigheden Zooals reeds uit diverse publicaties is gebieken, zal de herdenking van hèt 3-jarig besta»" van den Bond zonder Naam — welke dit ja** te Utrecht is — ondanks de ongunst der tijden, een waardig karakter dragen. Thans is het programma der feestelijke het" denkingsbijeenkomst in Tivoll verschenen. De inzet van de herdenk ingsvormen zal kef' keiijk zijn in de kathedraal aan de Lang* Nieuwstraat. Zondagmorgen. 30 Maart, om half elf, zal <"' promotor van den Bond, de Weleerw. heer & de Greeve, aan het bisschoppelijk altaar e*sl plechtige Hoogmis celebreeren. Onder deze 3* Mis zal de celebrant een predikatie houden- Verwacht wordt, dat met alleen uit Utrecht maar ook van bulten deze stad zeer velen dez* plechtigheid zullen bijwonen. Indien zich gee" wijziging in het plan voordoet, zal het parocbi' aal zangkoor „St. Gregorius Magnus" tijden* de H. Mis de Missa „Simplex" voor 3-stemmtë a cappella-mannenkoor van Hendrik Andriessei1 uitvoeren. Zondagmiddag 3 uur zal op min of meer of' ficieele wijze de opening zijn van de groot* tentoonstelling, welke in het Geb. voor K. e" W. gehouden wordt tot en met Woensdag d.a> De Weleerw. heer H. de Greeve zal de ten' toonstelling met een korte toespraak openen- Vóór en na deze toespraak zal een aantal lede*1 van het R. K. Gemengd Koor o. 1. v. H»o* Ponten, een meerstemmig gemengd a cappell»' werk uitvoeren. Van 4 uur af zal de tentoof stelling voor ledereen gratis toegankelijk zii" tot des avonds 9 uur. Maandag 31 Maart zal de tentoonstelling gf opend zyn van 10—12, van 2—5, Dinsdag ** Woensdag van 10—12, van 2—5 en van 7—9 uuf' Woensdag 2 April, op den eigenlijken stich' tingsdag van den Bond zonder Naam. zou aan' vankelilk des avonds half 8 in de groote za* van Tlvoli de groote herdenkingsbijeenkoms* gehouden zijn. Door onvoorziene omstandigheden is hierin echter een wijziging moeten W men, tengevolge waarvan deze bijeenkomst thai*3 is vastgesteld op Maandag 31 Maart, des avond8 half 8. Op deze bijeenkomst zal de Weleer*heer H. de Greeve een rede houden over he* onderwerp: „Vredesoffensief door naastenlief' de." Muzikale omlijsting verleent het uit 160 df mes en heeren bestaand R. K. gemengd koof' onder leiding van Hans Ponten. Dr. J. A. A. Verlinden. voorzitter van „Kaj tholiek Utrecht", zal een kort openingswoord spreken en na de pauze zal de Weleerw. he<* H. de Greeve nog eenige practische punten uit* werken. Het koor zal werken uitvoeren van Vercfl: (Padre Nostro); Dlepenbrock: (Coelestis urW Jerusalem): Ineregnieri: (O, bone Jesu) et> Scarlattl: (Exsultate Deo). --- Machinisten-examen 's-GRAVENHAGE. Geslaagd voor diploma ' de heeren A. Pais te Rotterdam. H. Ates f Leeuwarden en J. L. te Utrecht. --- Stuurlieden-examens '«-GRAVENHAGE. Geslaagd voor eerstel* stuurman groote handelsvaart: J. G. v. d- Bosch. Geslaagd voor aanvullingsdiploma stuur' man kleine handelsvaart: H. Nooitgedagt e** voor stuurman kleine handelsvaart: J. van Wijn' gaarden. --- Apothekers-assistent UTRECHT, Opgeroepen 6 candidat«n. Geslaagd de dames E. Schut, te Hillegersberg; A- W. OQeterdorp, te Casfricum; W. E. M. Gerlach' te Utrecht; A. E. Robert te Utrecht. --- Mond- en klauwzeer Onder het vee van den landbouwer G. van Mourik te Pijnaart (N.8.) zijn enkele geval* len van mond- en klauwzeer geconstateerd- Hiermede heeft de in de veehouderswereld zoo gevreesde ziekte wederom in Pijnaart voor he eerst dit jaar haar intrede gedaan. ---