HET VONNIS VAN LEIPZIG En de afloop van het Proces te Gladbach Verbijsterende Rechtsopvattingen ;*■* Het is tegen de Nederlandsche gewoonten, om in het openbaar een oordeel uit te spreken over een aanhangig geding, zoolang de bevoegde rechter geen uitspraak heeft gedaan. De oud-Romeinsche leuze: „Adhuc sub Judice lis est: nog is het proces in behandeling" blijft ook heden ten dage voor bedachtzame journalisten nog steeds van kracht. En daarom hebben wij geduldig gewacht met het uitspreken onzer meening totdat in de beide vermaarde processen te Leipzig en te Gladbach het vonnis zou gevallen zijn. Maar nu dit eindelijk het geval is, bestaat er geen enkele reden om onze kritiek langer op te schorten. Dat in deze kritiek van waardeering nauwelijks sprake kan zijn is waarlijk onze schuld niet. Want het moge tot dankbaarheid stemmen, dat de vier Communisten, voor wier schuld aan het hun ten laste gelegde misdrijf zelfs geen schijn van bewijs kon worden bijgebracht, na bijna acht maanden ongemotiveerd voorarrest, ten slotte zijn vrijgesproken, de doodstraf, die onzen landgenoot van der Lubbe is opgelegd, is zóó kennelijk in strijd met de eerste beginselen van een gezonde rechtspraak dat men zn oogen uitwrijft van verbazing over zulk een tastbaar wanbegrip van het recht bij Duitschlands hoogste Gerechtshof. „Geen feit is strafbaar dan uit kracht van een daaraan voorafgegane wettelijke strafbepaling", aldus luidt het eerste lid van het eerste artikel van ons Wetboek van Strafrecht. En zelfs ieder leek op rechtskundig gebied moet begrijpen, dat deze regel, die den ouden Romeinen reeds bekend was en die men in alle wetboeken der beschaafde staten terugvindt, uiting geeft aan het elementair rechtsgevoel van elk redeiijk mensch. Minder vanzelfsprekend, maar toch zeer wel verdedigbaar is het tweede lid van dit artikel: ~liij verandering in de wetgeving na het tijdstip waarop het feit begaan is, worden de voor den verdachte gunstigste bepalingen toegepast." Wordt dus na dit tijdstip b.v. de strafbedreiging verzwaard, dan kan de verzwaarde strafmaat niet op den verdachte worden toegepast. Maar wordt zij verlicht, dan profiteert hij van de verlichting, ook al is deze eerst van kracht geworden na het plegen van het strafbaar feit. Dat de Duitsche strafwet deze laatste, bijzonder zachtzinnige bepaling niet kent en naar wij meenen nooit gekend heeft, is bij den ginds beerschenden geest nauwelijks in staat verbazing te wekken. Maar dat men opzettelijk een gelegenheidswet heeft uitgevaardigd, om een geestelijk uit het lood geslagen jonkman met terugwerkende kracht(l) ter dood te kunnen brengen voor een misdrijf, dat noch in Duitschland noch in eenig snder land — behalve misschien in — met den dood pleegt te worden gestraft, dit aarzelen wij niet een klaarblijkelijke rechtsverkrachting te noemen. Al ware van der Lubbe de grootste boef, die op twee beenen rondloopt, al ware hij een nog veel gevaarlijker warhoofd en woelwater dan hij heeft bewezen te zijn, dan ware er uit het feit der brandstichting nog geen geldig motief te Putten geweest om zoowel hem als het strafrecht de keel dicht te snoeren. Het Leipziger vonnis moge dan formeel-juridisch te verdedigen zijn, wij aarzelen niet de doodstraf, toegepast op den blijkbaren psychopaat van der Lubbe, een gerechtelijken moord te noemen. Natuurlijk behoort brandstichting zwaar te worden gestraft, en wellicht is de clementie, die hier te lande bij de bestraffing van dit luguber Misdrijf pleegt te worden betracht, niet altijd van moderne weekelijkheid vrij te pleiten; maar 'h hun rechtmatige verontwaardiging over den Kijksdagbrand hadden de Duitsche rechters toch "ooit het aloude adagium mogen vergeten: „Nulla Poena sine lege praevia: geen straf zonder voorafgaande wet." Niet de veroordeeling tot den strop, maar de verwijzing naar het tuchthuis of het krankzinnigengesticht ware de aangewezen sanctie geweest '1 deze geruchtmakende strafzaak, waarbij van Cc,n hoogverraad-complot niets gebleken is. e # • Hel zoogenaamde Volksverein-proces te Mün C«en-Gladbach heeft een veel bevredigender °'"de gehad dan de tragedie te Leipzig. Hier was er niet slechts geen schuldbewns '*aar de onschuld van de verdachten en met *anie van prof. Dessuner, bleek zoo m.ddag- Maar, dat de hoogleeraar nog vóór den afloop van het geding in vrijheid werd geteld. De oude „Justizrat", Dr. Schreiber, die de verechten verdedigde, had dan ook geen las«gt >. Hij kon zich aansluiten bij het rekwisiton- beide ambtenaren van het Openbaar Minimie: den Staatsanwalt Dr. Buscher en den' Sonderstaatsanwalt Dr. Börk, die beiden vrijspraak hadden gevraagd bij gebrek aan bewijs En om Dr. Börk althans eenig succes te gunnen, was de verdediger zoo handig hem een extra-compliment te maken over het feit „dat tijdens de behandeling dezer strafzaak uit de getuigen-verklaring van Krupp van Bohlen was komen vast te staan, dat Duitschland in 1914 niet op den oorlog was voorbereid". (??) Aangezien wij hier geen krijgsgeschiedenis te schrijven hebben, laten wij deze verbluffende bewering in hare waarde (of onwaarde!) en vragen alleen nog even de aandacht voor het lot der vrijgesprokenen in de beide geruchtmakende processen. Zooals men weet zijn zij alle vijf (of zes) weder in hechtenis genomen! De Nazi's hebben voor deze ambtelijke willekeur bij de vrijheidsberooving van politieke tegenstanders een eigenaardigen term uitgevonden: zij worden „in Schutzhaft genommen", d.w.z. zij worden uit bezorgdheid voor hun eigen veiligheid in bewaring gesteld. De Duitsche rechtsambtenaren beseffen blijkbaar niet, dat zij met de veelvuldige toepassing van dit dwangmiddel, dat in geen ander land ter wereld bekend is, hun eigen Regeering een klap in het aangezicht geven. Immers van tweeën een: ofwel de Regeering beschikt over voldoende machtsmiddelen, om de vrijgesprokenen tegen alle molest te vrijwaren: en dan staat zij schuldig aan opzettelijk plichtsverzuim, wanneer zij van deze middelen geen gebruik maakt; ofwel de Regeering is niet bij machte om de uitspraken van de rechterlijke macht te handhaven tegen de wraakzucht en het geweld van haar eigen doldriftige aanhangers en dan bewijst zij metterdaad, dat de heerschappij van het Recht in Duitschland heeft afgedaan en dat het moordzuchtige gepeupel den Staat overhcerscht. Indien de huidige machthebbers de pretentie hebben, aan Duitschland eervolle plaats onder de beschaafde volken te verzekeren — en zij herhalen telkens, dat „die Ehrc" hun boven alles dierbaar is! — dan wordt het hoog tijd, dat zij maatregelen beramen om het Gezag der Justitie hoog te houden. Toen vóór ruim dertig jaar Dreyfus in vrijheid werd gesteld en men den minister van 'ustitie vroeg, of hij kon instaan voor de veiligheid "au den vrijgesprokene, antwoordde hij: „Je Ie dèfendrai a coups de canon, s'il Ie faut: als het noodig blijkt, zal ik hem met kanonschoten verdedigen !" Dreyfus kwam vrij, en hem werd geen haar gekrenkt! Eerst wanneer men in Duitschland bet onzinnig instituut der „Schutzhaft" voorgoed buiteii werking stelt, zulen wij geneigd zijn te gelooven, dat de staatkundige dwingelandij heeft plaats gemaakt voor de heerschappij van wet en orde, dat de Dwangstaat is vervangen door den Rechtsstaat! Naschrift. Zooals men elders in dit blad zal zien, heeft de Nederlandsche Regeering zich tot de Duitsche gewend met het verzoek om verzachting van de straf, die aan Van der Lubbe is opgelegd. Met genoegen zagen wij, dat onze P.egeering tol motiveering van haar verzoek hetzelfde argumeni ten berde brengt, dat wij hierboven ontwikkel den. --- Belgisch politieschandaal De hoofdcommissaris van Schaarbeek, de eerste politieman die in verband met het bekende schandaal gearresteerd werd, is op vrije voeten gesteld. Op het oogenblik bevinden zich van de acht oorspronkelijk gearresteerden alleen nog de spiritus rector van het heele zaakje nl. de oude heer Pauwels, alsmede de hoofdcommissaris van Brussel, Angerhausen en zijn Ukkelsche collega Crespin in arrest. --- De slachtoffers van het spoorwegongeluk bij Lagny Uit Parijs wordt gemeld- Woensdagochtend heeft op het Gare de I'Est de rouwplechtigheid plaats gehad voor de slachtoffers van de spoorwegramp van Lagny. De voorzitter van den Raad van Toezicht van de Compagnie de I'Est en de minister voor Open- ;™ken> Paganon, heeft herdenkingsredevoeringen gehouden. De president der republiek plechtigheid biï.eden dGr regeCring W°°nden dC --- Minister Colijn Wegens lichte ongesteldheid van den Ministerpresident werd de gewone ministerraad gisterochtend gepresideerd door den Minister van Justitie en was gistermiddag in de Eerste Kamer de Minister van Financiën aanwezig om hem te vervangen bij de behandeling van een tweetal kleine wetsontwerpen, op het departement van Koloniën betrekking hebbende. Naar wij vernemen, hoopt Minister Colijn heden in de Eerste Kamer aanwezig te zijn voor de behandeling van het wetsontwerp inzake de tijdelijke korting op de Indische pensioenen. --- Een „jonge” Ruys De „N. R. Crt." constateert, dat Jhr. Ruys de Beerenbrouck de Kamer „met opgewektheid en voortvarendheid" heeft geleid en schrijft: Op het slotwoord van den voorzitter volgde luid applaus; de aanwezig ministers Colijn en Oud deden van ganscher harte mede, Blijkbaar wilde de Kamer op die wijze uiting geven aan haar erkentelijkheid voor de inderdaad voortreffelijke leiding, Jhr. Ruys de Beerenbrouck schijnt, vergeleken bij enkele jaren, eer jonger dan ouder te zijn geworden; er is een stuwkracht van hem uitgegaan, die respect afdwingt. --- De vlucht van den Postjager De nieuwe motor aangekomen, gekomen. Uit Amsterdam wordt gemeld: Het Studie-Comité Snelpost0st Nederland—lndië deelt mede van Overste van Santen telegrafisch bericht te hebben ontvangen, dat de nieuwe motor voor den Postjager in Italië is aangekomen en direct na aankomst van Napels is doorgezonden naar het vliegveld Grottaglie. Bij aankomst aldaar is de motor in goede con.. ditie bevonden. Volgens mededoeting vaa Overste van Santen is een herhaling van het defect, dat zich heeft voorgedaan, uitgesloten. Hy verwacht, dat de Postjager kort na Kerstmis de vlucht naar Nederlandsch-Indië zal kunnen voortzetten. De „Postjager" te Athene. — Vlucht wordt Donderdag voortgezet. De „Postjager" is Woensdag van Grottaglie te Athene aangekomen. Het Studiecomité heeft den piloten opgedragen niet verder te gaan dan Athene en vandaar vandaag te vertrekken, evenals vertrokken zou zijn als het vliegtuig het traject Schiphol—Athene ongestoord had kunnen afleggen. --- De vlucht van de Pelikaan Ter eere van de geslaagde vlucht van de Pelikaan naar Indië, heeft de K.L.M, een herinneringsbordje doen vervaardigen waarop op geestige wijze een vliegende Pelikaan met tropenhelinhoed op en een postzak in den bek, staat afgebeeld. De aardewerkfabriek Goedewaagen te Gouda heeft het bordje uitgevoerd in sepia op beige ondergrond. Het randschrift luidt: versnelde Kerstvlucht 1933, K.L.M, vliegtuig Pelikaan, Amsterdam-Batavia in 4 etmalen, 4 uur en 40 minuten. Het bordje kan men bestellen bij de Propaganda-afdeeling van de K. L. M. in Den Haag Hofweg 9 en bij de K.L.M, pasagekantoren te Amsterdam, Leidscheplein en te Rotterdam, Coolsingel. De prijs bedraagt f 2.50. Voorts heeft de K.L.M, aan de N.V. Begeer te Utrecht opdracht gegeven om vier speldjes te vervaardigen, waarop prijkt een Pelikaan, staand op een halven wereldbol. Deze speld zal de bemanning bij asnkomst op Schiphol worden uitgereikt. De fototechnische dienst van de K.L.M, heeft van de bemanning van de Pelikaan foto's vervaardigd, waarop Smirnoff, Soer, Grosfeld en v. Reukering staand voor het toestel zijn afgebeeld. Van Zaterdag af zullen deze foto's voor een kwartje verkrijgbaar zijn aan de pasagekantoren der K.L.M, en aan alle agentschappen-reisbureaux van deze maatschappij. Reeds nu zijn de foto's in kleine hoeveelheid aan het hoofdkantoor der K.L.M. Hofweg 9 Den Haag te koop. Akyab gepasseerd. • Uit Amsterdam wordt gemeld: Volgens bij de K.L.M, ontvangen bericht is de ~I'elikaan" Woensdag te 18 Uur 10 (A. T.) te Akyab aangekomen en te 19 uur 10 van daar vertrokken. --- Aanrijding met doodelijken afloop Uit Stadskanaal wordt gemeld: Woensdagavond vond alhier een ernstige aanrijding plaats, waarbij een slachtoffer te betreuren viel. De bejaarde landbouwer A. Brouwer wilde bij het Hoofdstation den weg oversteken doch bemerkte blijkbaar niet, dat een auto in snelle vaart naderde. De bestuurder zag het gevaar en remde uit alle macht, doch kon niet verhinderen, dat B. gegrepen werd en tegen den grond gesmakt werd. Ernstig verwond werd het slachtoffer opgenomen en naar zijn woning vervoerd. Daar is B. zonder tot bewustzijn te komen aan de gevolgen van de bekomen verwondingen overleden. --- Brandstichting in de Telefooncentrale De monteur vrijgelaten In verband met het gebrek aan voldoende bewijzen voor de schuld van den monteur, is deze Woensdagmiddag om drie uur in vrijheid gesteld. Het politie-onderzoek in deze zaak wordt evenwel onverzwakt voortgezet. Nader verneemt de „Telegraaf" dat het verhoor twee uur heeft geduurd. De man verklaarde tot vijf uur in of nabij de splitsingskamer aan het werk geweest te zijn. De directeur der telefoon deelde nog mede, dat er wel eens meer begin van brand door kortsluiting ontstaat. Op die gevaarlijke plaatsen is echter voortdurend toezicht. De splitsingskamer komt daarvoor niet in aanmerking. Ware er wèl kortsluiting geweest, dan zou een brandlucht van gummi geroken moeten zijn. Er staat op de leidingen een minimale zwakstroom, die menschelijkerwijze niet tot kortsluiting aanleiding kan geven. De meening van den officier is, dat als een paal boven water staat, dat er kwaadwilligheid in het spel is. Dat de aangehoudene dit zou hebben gedaan staat echter verre van vast. Dat hij na zijn diensttijd gebleven is (tot half acht) zonder een hand uit te steken, werd indertijd reeds bevreemdend geacht, doch kan ook verklaard worden door nieuwsgierigheid. Men achtte evenwel geen termen aanwezig om den monteur langer in bewaring te houden. --- Fransche ministerraad bijeen Uit Parijs: De Fransche ministerraad is Woensdagmiddag gedurende meer dan een half uur onder voorzitterschap van den president der republiek bijeen geweest. Er werd gesproken over het spoorwegongeluk en den Fransch-Duitsche onderhandelingen. Er is een officieel communiqué gepubliceerd, waarin wordt vermeld, dat de minister van Buitenlandsche Zaken breedvoerig rapport heeft uitgebracht over de verschillende informaties, welke hij in de kwestie der ontwapening heeft ingenomen. Paul Boncour heeft den minister de groote lijnen aangegeven van een aide mémoire, dat hij den Franschen ambassadeur te Berlijn zal toezenden. De ministerraad heeft ingestemd met dit voorstel en ook met den inhoud van de aide memoire. De Liberté legt er den nadruk op, dat de ministers het op drie punten volkomen eens zouden zijn: men zal geen niet-aanvalspact aanvaarden, dat Franrijk van het Locarnopact berooft, evenmin zal men goedkeuren, dat SA, SS en Stahlhelm zullen blijven bestaan, terwijl de regeering bij de opvatting blijft dat een bespreking buiten het kader van Genève onmogelijk is. De besprekingen, welke de Belgische minister van Buitelandsche Zaken, Hymans, Woensdag in den loop van den dag met verschillende Fransche ministers heeft gevoerd, ziju in algemeene overeenstemming verloopen. Men wijst er op, dat de besprekingen tot Duitschland niet het eenige punt van bespreking hebben uitgemaakt, doch dat de Belgische minister ook zeer veel gelegen is aan een opklaring der Belgisch- Fransche economische betrekkingen. Besloten werd een aide-memoire te zenden aan.den Franschen ambassadeur te Berlijn, ter overhandiging aan de Duitsche regeering. Blijkens verklaringen van den premier Chautemps aan de pers zal de Volkenbond niet worden uitgeschakeld. --- Hevige koude in de V.S. Uit New Vork wordt gemeld. In het Noordelijk deel der Ver. Staten heerschl een hevige koude. Er is op tal van plaatsen de laagste temperatuur sedert 50 jaren geregistreerd. In lllinois, lowa, Noord- en Zuid-Dakota Michigan, Wisconsin werden temperaturen gemeten van 26 tot 35 graden Celsius beneden het vriespunt. Uit Minnesota wordt gemeld, dat het daar zelfs 44 graden heeft gevroren. Te Chicago is de temperatuur 23 graden beneden het vriespunt; 12 personen zijn doodgevroren. --- De ijsgang op den Rijn Uit Koblenz wordt gemeld. Er is thans minder ijsgang op den Rijn zoo- Donderdag af de scheepvaart op den Rijn weer dat de bevoegde instanties besloten hebben van vrij te geven. Op vele plaatsen is reeds Woensdag het verkeer van oever tot oever mogelijk geweest. --- Drie wegwerkers door trein gegrepen Uit Parijs wordt gemeld: De sneltrein Vannes — Parijs is Woensdagochtend ingereden op een groep wegwerkers, van wie drie zijn gedood en een ernstig gewond. Door den dikken mist had de ploegbaas den sneltrein niet zien naderen. --- De K.R.O. Microfoon bij aankomst van de Pelikaan Het ligt in het voornemen van den K.R.O. om, dank zij de welwillende medewerking van de K. L.M. a.s. Zaterdag 30 December een reportage te geven van de aankomst van het Indië-vliegtuig de „Pelikaan" op Schiphol. Met P.T.T. wordt onderhandeld om deze rereportage ook via den Rijkszender naar Indië te relayeeren. Nadere gegevens worden voor de microfoon bekend gemaakt. --- De K.R.O. toch bereikbaar Tengevolge van de brand in de telefooncentrale waardoor alle gewone nummers gestoord zijn, deelt de K.R.O. mede, dat alle mededeelingen, zoowel voor den Katholieken Radio Omroep als voor den Katholieken Radio Gids gedaan kunnen worden onder nummer 81297. Voor dringende gevallen is het gebruik Aan telegrammen aan te bevelen. --- Oud en nieuw bij den K.R.O. Z.H. Exc. Mgr. J. H. G. Jansen, Aartsbisschop van Utrecht, zal op 31 December tijdens het Phohiprogramma, dat ook over Huizen van 2.30— 3.30 wordt uitgezonden, het woord richten tot luisterend Nederland en de geheele wereld, tot het houden van een korte beschouwing over „Oudjaar". Verdere medewerking aan dit Middagprogramma verleent het Gemengd Koor Bel Canto onder leiding van Alpfaons Vranken. Op Oudejaarsavond worden door den K.R.O. alle beschikbare krachten in het vuur gebracht. Op de eerste plaats is de medewerking verzekerd van Louis Davids, verder het KRO orkest, de KRO-Boys, de Hoorspelers welke o.a. brengen de Bruiloft van Kloris en Roosje in moderne opvatting. Na het Te Deum spreekt Pastoor Perouin zijn Nieuwjaarsrede uit. Maandag 1 Januari, op Nieuwjaar, heeft de K.RiO. slechts een Morgenwijding van 8.30—9.30 uur, welke verzorgd wordt door Pater Lector J. Dito 0.P., die zal spreken over „Onze taak in het nieuwe }aar." Dinsdagavond, 2 Januari te 7.20 uur, wordt door den K.R.O. uitgezonden de Opera „Kónigskinder" van Humperdinck, uit het Stadttheater te Aken. Gezien het succes bij vorige uitzendingen mag verwacht worden dat ook deze opera door de luisteraars zeer op prijs zal worden gesteld. De K.R.O. vestigt de speciale aandacht der luisteraars op een voordracht van Prof. Mr. Dr. Ch. Raaymakers S.J. te houden op Dinsdag 2 Januari te 8.25 uur, over een onderwerp dat on 't oogenblik in het brandpunt der belangstelling staat „De Gouden Standaard." Driekoningenfeest brengt o.m. in het avondprogramma een Driekoningenspel van Henri Ghéon, terwijl verdere medewerking wordt verleend door het KRO-orkest en het Utrcchtsch Palestrijnseh Koor. Ook de KRO-Boys komen op het eind van den avond weer aan 't woord. --- Frankrijk en Engeland Uit Londen wordt gemeld. De regeeringen van Frankrijk en Engeland zijn overeengekomen, dat zoo spoedig mogelijk besprekingen zullen worden aangevangen met het doel de commercieele betrekkingen tusschen beide landen in het reine te brengen. Deze besprekingen zijn mogelijk geworden door de beslissing der Fransche regeering. Een wetsontwerp, strekkende tot vermindering van de omzetbelasting tot 2 pet. is reeds bij het Fransche parlement ingediend en de Fransche regeering heeft de Britsche regeering doen weten dat zij spoed achter de zaak zal zetten. --- Kolenmijnen en ministerraad Uit Parijs wordt gemeld: De ministerraad heeft zich Woensdag bezig gehouden met den toestand der kolenmijnen. De minister van openbare werken bracht rapport uit over onderhandelingen met de mijndirecties, die de bestrijding der werkloosheid in de mijnindustrie ten doel hebben. --- Hevige gevechten Uit Shanghai wordt gemeld: In den loop van gisteren hebben bij Foetsjau hevige gevechten plaats gehad tusschen de Chineesche regeeringstroepen en de Foekintroepen. 3 militaire stoomschepen der Foekin-troepen zijn. vernietigd. De verliezen aan beide zijden zouden zeer groot zijn. De Japansche consul-generaal heeft zich op aanwijzing van zijne regeering onmiddellijk in verbinding gesteld met de Amerikaansch* consul-generaal en andere buitenlandsche diplomaten teneinde gemeenschappelijke maatregelen te nemen. ---