Eene nieuwe Architectuur in Limburg Merkwaardig artikel, zegt mijn keet-collega, na het stuk van den bouwmeester Jean v. A. Voort, auteur der brochure „Groote Oogen" gelezen te hebben. Vele, geachte Redactie, zijn de gebreken, welke de architectuur in ons ,lief Limburg" aankleven, vele de fouten door de werkers in het bouwkunstvak begaan. Vele „broekjes van de eerste plank" presenteeren zich als deskundige, als bouwkunstenaar, als kenner van vormenschoonheid van kleuren-nuanceering, van kleurenpracht, als voorlichter als leermeester. Vrij kort geleden, moest ik eene lezing aanhooren van een dier wouldbe-artiesten-architecten, met empfase over de bouwkunst sprekend, maar niet capabel geweest een betrekkelijk eenvoudig examen bij Jan Kalff af te leggen. Ik zou dhr. v. d. Voort gaarne uitvoeriger zien uitweiden over de „Question Bruiante": welke bouwtrant, welke architectuur moet in „lief dierbaar Limburg" domineeren? Volgens welke begrippen-vormen beginselen moeten kerken, scholen, woninggroepen, hotels, gebouwd worden? De heer v. d. Voort zal den Limburgschen architecten wel dienst bewijzen met meer preciseering, met practische voorbeelden. Welke richting? Die van onzen grooten Dr. Cuijpers? de Amsterdamsche school? hoe de gevels, hoe de ramen? horizontalisme? hoe de kleuren? schril, hel, zacht? Kubisme? Leert ons, licht ons practischer voor in een tweede artikel! Mogelijk kan de schrijver ons, voor eene excursie daarheen, aan de hand van door hem onlworpene gebouwen, complexen, kerken, aanschouwelijke leering geven? Evenwel dezen wenk: komt ons niet met Belgische „ar-' "-duur" aan. LOUIS LATOÜR, Bouwkundige. --- WERELDKRONIEK Als een intiem blij gebeuren loopt door 't wereldnieuws momenteel 't bericht van de geboorte van het dochtertje van 't Belgisch kroonprinsclijk paar, Josephine Charlolte Ingeborg Elisabeth Marie José Astrid. Heel België is verblijd en zou zeker nog meer in feeststemming zyn geweest, wanneer had aangekondigd kunnen worden, dat een toekomstig kroonprinsje-koninkje was geboren. 't Mocht echter nu nog niet zijn. We weten niet, hoe of 't op 't oogenblik staat met de moeder van 't prinsesje, die hy haar huwelijk beloofd heeft katholiek te zullen worden; 't kind is in ieder geval reeds katholiek gedoopt en moge daarom de moeder als de eerste opvoedster der kleine, niet meer lang van 't geloof van haar gemaal verstoken blyven, om in den waren katholieken zin haar kind en de mogelijk later nog komende spruiten een moeder te zijn. Tot heil van geheel België. "In lerland is, zooals verwacht werd, Cosgrave als minister-president herkozen, met 76 tegen 70 stemmen, een kleine meerderheid dus maar, evenwel toch nog voldoende, om de Valera en andere politieke heethoofden in bedwang te houden. Casgrave is reeds bezig een kabinet te formeeren. Officieel wordt uit Berlijn medegedeeld dat na een bespreking tusschen de vereeniging van Berlijnsche hotelhouders en dr. Stresemann den minister van buitenlandsche zaken, en dr! v\ eissmann. den staatssecretaris van den Pruiwschen minister van binnenlandsche zaken de hotelhou,lers hebben besloten dat in helt ver! «?„ «" ?n<\geVallCn waarin om "ationale redenen gevlagd wordt, de rijksvlaggen zullen worden uitgestoken. Eveneens zullen de rijksvlaggen worden geheschen, wanneer het noodzakelijk is een vreemde vlag uit te steken. Waar wordt b^ °ver rijksvlaggen Ses^ wordt, bestaat de mogelijkheid dat naast de zwaUrrtCl-rart/°0d g°Ud' °°k de h-delsvlï zwart wit rood met zwart rood gouden hoeken en de oorlogsvlag, die uitsluitend zwart wit rood is, zullen worden uitgestoken. De democratische bladen verwachten echter dat in ieder geval deze laatste niet zal worden gerood tfne,\df,t \" de a]lereerste de zwart ShJT V,lag Zal worden geheschen. Tusschen Polen en Wilna is de laatste dagen de wederkeer ge hetze a»iiiirt«<. ü . B. , ~ h neizc gelukkig wat vermin- Naar uit War-rhau wordt gemeld zyn op last van Pilsoedski zelf alle onlangs in het gebied van Wilna gearresteerde Llfausche geestelijken in vryheid gesteld, Men neemt aan, dat uit Searresteerde I-itauers ook spoedig D < ,hechtenis zullen wovden ontslagen. venCVe-eiichten Cn #eruchten nlt Mexico blyven sch^aid C-n ollzeker- De militaire opstandi-ukt. ° in ieder Seval nog niet onderdode aa*j"l er> wellicht voor onze lezers onnoo']iSe °? vestiSen, dat de tegenwoorben uit te staan nden in Mexico niets heb" ïesen de regcering'-CalL0 Katholieke heweSinS In een brief uit Mexico d,d. 22 Sept. wordt dari ook het volgende gezegd: De berichten, die de Mexicaansche regeering over de deelneming der Katholieken aan de opstanden de wereld in stuurt, zijn niet waar. Dat is het beste aa nhet karakter der opstandige generaals te erkennen. De generaals Serrano en Gomez, de twee candidaten voor het presidentschap, die waarschijnlijk binnen weinige weken tegen Calles zullen uitkomen, zijn even bittere vijanden van den godsdienst en van de fatsoenlijke Mexicanen als de despoot Calles. Wanneer zij tegen Calles opslaan, dan is het hoofdzakelijk hierom, dat zij een belangrijk aandeel aan den grooten roof, die in Mexico voltrokken wordt, hopen te krijgen. De Katholieken zouden dwaas zijn als zij één dezer generaals zouden steunen, want van geen hunner hebben zij iets goeds te verwachten. De „Osservatore Romano" publiceerde dezer dagen zeer interesante bijzonderheden over de Katholiekenvervolging in Mexico. Daaruit blijkt, dat 95.32 pet. der bevolking katholiek is. De vervolging dateert reeds van 14 jaren terug, toen de revolutie van Caranza uitbrak, welke hoofdzakelijk door het Amerikaansche protestantisme werd gefinancierd. Dit trachtte in vele secten Mexico binnen te dringen, doch met weinig succes. De protestanten maken nog niet 1 pet. van de bevolking uit. Calles streefde steeds ernaar een nationale kerk te stichten, doch ook hem lukte dit niet. Toen begon de barbaarsche vervolging. Dit was een kolfje naar de hand der loge-mannen der Ver. Staten, der Amerikaansche Joden en vooral der protestanten van Amerika. Een verderfelijke propaganda voeren zij. En dit alles, ondanks het feit, dat de grondwet streng verbiedt, dat buitenlandsche priesters of godsdienstige genootschappen in Mexico propaganda maken! Deze wetsparagraaf wordt alleen op de Katholieke geestelijken toegepast. Mgr. Drossaerts, bisschop van Antonio in Texas en Nederlander van geboorte, heeft in een interview te Brussel de krachtige houding vooral der Mexicaansche katholieke geestelijken geroemd. Geen enkele is er nog afgevallen. De kansen der katholieken om de regeering- Calles omver te werpen, noemde de bisschop gering, daar de katholieken te weinig georganiseerd zijn. Er is by hen vooral gebrek aan leiders en materieele hulpbronnen. Een jongeman, René Capistran Garza is hun leider. De hooge financiëele wereld in Amerika is tenslotte met Calles, ondanks de kwellingen van allerlei aard, waaraan Amerikaansche onderdanen in Mexico onderworpen worden. De Amerikaansche kapitalisten hebben groote bekangen bij de petroleumgebieden in Mexico. Zij prefereeren een compromis met Calles. Aldus houdt een coalitie van machtige financiëele machthebbers een handvol gewetenlooze bandieten aan het roer, wier eenig verlangen schijnt te zijn, hun vaderland te onderdrukken en den godsdienst te vervolgen. Is het niet een vastgesteld feit, dat hun opperste chef, de fameuse Calles, 27 millioen dollar op de bank heeft slaan in Amerika? Zijn trawanten in alle rangen van dienst verzuimen niet zijn voorbeeld na te volgen. --- UIT MEXICO. DE STRAFMAATREGELEN TEGEN DE OPSTANDIGE OFFICIEREN. Volgens telegrammen uit Mexico, deelt het Mexicaansche ministerie van Oorlog mede. dat vier divisiegeneraals en twintig brigade-generaals van hun post zyn ontheven, daar zy met de rebellen in verbinding stonden. Verder wordt bekend gemaakt, dat sinds het begin van den opstand achttien generaals en 64 officieren van anderen rang zijn terechtgesteld. Het spoorwegverkeer in het zuiden' van Mexico zou nog verbroken zyn. --- UIT POLEN. DE POSITIE VAN PILSUDSKI VERSTERKT. Uit Warschau wordt gemeld dat in den Boerenbond een splitsing is tot stand gekomen. Een deel der aanhangers van dezen bond moet zich voor steun aan Pilsudski hebben verklaard, Dit verschijnsel doet zich ook in andere partyen voor. zoodat er op gerekend wordt dat Pilsudski met de volgende verkiezingen door een vast blok zal worden gesteund, 't geen een belangryke versterking van de positie van den maarschalk zou beteekenen. --- UIT CHINA. DE BURGEROORLOG. Het succes der Noordelijken bevestigd. gener,9T t HVM de ve™eestering door eïnülf T.?,Joe-Joe-P0e van Sji-tsjia-tsjwang, «n belangrijk punt aan den spoorweg van Penli farJlankou> waar «eh een zijlijn aflakt naar het Westen, is de hoofdmacht-van het leger uit de provincie Sjansi, dat opereert ten Zuiden van Pao-fing-foe, afgesneden van haar basis. Men neemt aan, dat dit leger nu in zijn terugtocht naar Sjansi den weg zal moeten nemen over het gebergte, d.w.z. langs moeilijk begaanbare wegen. De aanvoerders van het leger der Noordelijken gelooven, dat van de troepenmacht van Sjansi slechts een klein gedeelte aan de vernietiging zal ontsnappen- --- WERK VOOR INVALIDE MIJNWERKERS THANS ZULLEN EEN DRIETAL WERKPLAATSEN VOOR INVALIDE MIJNWERKERS WORDEN GEOPEND. Wij hebben indertijd reeds uitvoerig melding gemaakt, van het begin der werkverschaffing aan invalide mijnwerkers. O.a. meldden we toen, dat het Fonds voor Sociale instellingen der Staatsmijnen f 30.000 had ter beschikking gesteld voor deze tewerkstelling. Zulks is — het is ook reeds bericht — geschied. En op het oogenblik zijn reeds ruim !00 invalide mijnwerkers tewerk gesteld, als schilder, als arbeider op het houtterrein der „Hendrik" en als arbeider in de bosschen. Nu deze werkverschaffing eenigen tijd heeft geduurd, mag vastgesteld worden, dat de „proef" — meer was het toch eigenlijk niet — uitmuntend geslaagd. Natuurlijk moet deze werkverschaffing in den beginne — wanneer den menschen het hun geheel vreemde schildervak b.v. moet worden geleerd — met groote verliezen gepaard gaan. Doch op het oogenblik reeds heeft deze groep zich een zekere bekwaamheid eigen gemaakt, waardoor ze werkend voor particulieren, nog slechts een kleine toeslag behoeven op het door dezen uitbetaalde loon, om een behoorlijk inkomen te hebben. Het winterseizoen staat nu echter voor de deur en onder de tewerkgestelden — dit geldt speciaal voor de arbeiders op houtterrein en bosch — zijn er, die weliswaar bij goed weer dit werk kunnen doen, doch 's winters er ongeschikt voor zijn. Buitendien is er een groep invaliden, die voor buitenwerk geheel ongeschikt is. Voor dezen wordt thans ook werkgelegenheid geschapen. Het vroegere pompstation aan den Venweg bij Staatsmijn Hendrik — een gebouw, dat ongebruikt stond — is verbouwd. Te beginnen met Maandag a.s. zal in dit gebouw aan een tiental invaliden onderricht worden gegeven in het vervaardigen van vlechtwerk. Het ligt m de bedoeling stoelen, manden enz., bij voorkeur huishoudelijke n Hkelen, te doen vervaardigen. Het onderricht aan de invaliden — totnogtoe gaven zich voor dit werk een tiental personen op _ zal gegeven worden door den heer K;jl, vroeger leeraar aan de Rietvlechtschool te Noordwolde (Fr.) het laatst by den nazorg der t.b.c.-patiënten in het Sanatorium Berg en Bosch, daar georganiseerd door het Nazorg-comité Deventer. Deze leeraar is hiertoe door den Minister van Onderwijs aangewezen. Het is wederom een proef. Van te voren staat ook hier weer vast, dat zeker den eersten tijd, groote verliezen zullen worden geleden. Dan zal het beter gaan en zal getracht worden door verkoop der vervaardigde artikelen langs de deuren of in de winkels van het Fonds voor Sociale Instellingen der Staatsmijnen een deel der kosten re dekken. Verdere werkgelegenheid zullen de invaliden kunnen vinden als schoenmaker of timmerman. In de onmiddellijke nabijheid van het Gezellenhuis bij de myn Hendrik is een werkpplaats in aanbouw, waar een schoenenreparatie-inrichting en een afdeeling voor houtbewerking zullen worden ondergebracht, zoodra het gebouw gereed is. En binnen afzienbaren lijd zal ook in de nabijheid der Staatsmijn Wilhelmina een dergelijke schoenenreparatie-inrichting worden geopend. Deze inrichtingen zullen geen schade toebrengen aan de particuliere schoenmakers. — Voor zoover we weten, zal geen schoenwerk van particulieren niet worden gerepareerd. Enkel zullen mijnwerkers hun mijnschoenen, daar ter reparatie kunnen afgeven, inplaats van ze mede naar huis te nemen. Voor deze nieuwe „takken" der werkverschaffing zullen .30 a 40 invalide mijnwerkers beschikbaar zijn, hierbij inbegrepen bet aantal dat voor buitenwerk gedurende den winter niet geschikt is. Deze vijerkverschaffing aan invaliden is een geheele nieuwe in ons land, geen enkele grootindustrie heeft hier iets dergelijks. Daarom wordt het resultaat van deze onderneming met spanning tegemoet gezien. Groote onkosten zyn er niet aan ten koste gelegd — twee der drie werkplaatsen worden gevestigd in bestaande gebouwen — maar reeds staat thans vast, we betoogden het boven reeds, dat de kosten dezer werkverschaffing niet zullen worden gedekt. Zulks is echter ook in het buitenland, in Duitschland zijn enkele,dezer werkverschaffingen, niet het geval. Ook daar geven de ondernemingen een toeslag op het loon, dat dooide invaliden wordt verdiend. --- Dood op hun slaapkamer Door gasverstikking. Woensdagmorgen zyn Dr. W. en diens echtgenoote, wonende aan de Laan van Meerdervoort 448 te 's Gravenhage levenloos op hun slaapkamer aangetroffen. Gebleken is, dat de dood door gasvergiftiging is ingetreden en dat in de keuken een gaskraan opei iond. --- Conductrices op autobussen Met ’n speciale taak. De directie van de Geldersche Tram te Doetinchem heeft besloten om eerlang over te gaan tot aanstelling van conductrices op bare autobussen, die uitsluitend met de afgifte en controle van plaatskaarten en het geven van inlichtingen aan de reizigers, zullen worden belast. De directie verwacht yan dezen maatregel, waarmede ook in België gunstige resultaten zyn verkregen, veel succes. Zonder de rijsnelheid te verhoogen, zal o.a. de duur van den rit tusschen Zutphen en Arnhem met ruim 20 minuten worden verminderd. Bereids zyn meisjes van omstreeks 18 jaar opgeroepen om voor conductrice 0p de autobuslijn Zutphen—Arnhem te worden opgeleid. --- Een zware brand 3 Millioen schade. Een brand, die de badplaats Ocean City, in New Yersey dreigde te verwoesten, is gestuit door het opblazen met dynamiet van eenige gebouwen in de vuurzone. De brand richtte schade aan, welke op drie millioen dollars wordt geschat. --- Moord op ’n Duitschen veldwachter Door Engelsche soldaten? Zondagavond is te Kronberg een veldwachter gestorven, nadat hij in een twist met Engelsche soldaten, die hy op het stelen van fruit betrapt had, een slomp tegen de borst gekregen bad, welke hem op den grond had doen vallen. De drie soldaten hebben zich thans by' hun meerderen aangegeven. Zy ontkennen geslagen te hebben en zeggen uitgegleden Ie zijn en toen in hun val den veldwachter te hebben meegesleept. De Duitscbe getuigen van het geval zeggen echter, dat er wel degelijk sprake yan mishandeling geweest is. --- De moord i.d. De Riemerstraat De verdachte in vrijheid gesteld. De varensgezel S„ die 26 Juli 1.1. bij zijn terugkomst uit Amerika te Rotterdam werd gearresteerd, als verdacht van moord in den zomer van 1924 gepleegd op den rentenier Van der Stijl in de De Riemerstraat te Den Haag, is wegens gebrek aan bewijs door de justitie in vryheid gesteld. --- De postvlucht naar Indië De gemaakte tijden. Aneta meldt, dat de Postduif de hieronder vermelde afstanden heeft afgelegd in de daarbij vermelde tijden: Calcutta—Bangkok 1850 K.M. 9 uur 25 min. Bangkok—Singapore 1600 K.M. 8 uur 46 min. Singapore—Muntok 500 K.M. 2 uur 25 min. Muntok—Palembang 120 K.M. 45 min. Palembang—Batavia 480 K.M. 2 uur 55 min! --- Iets voor de Ned. Spoorwegen Pompinstallaties voor Jutland. ...De levering van de voor de afwatering van het Marschland in Jutland benoodigde pompinstallatie, welke 700 ton water in de minuut moet verwerken, is gegund aan de firma's Gebr. Stork te Hengeio en Bestenbortel te Breinen. --- Witteveeris --- Om ’t wereldkampioenschap schaken De twaalfde partij na 40 zetten afgebroken. De twaalfde purtij is na 40 zetten afgebroken. Aljechin (wit) opende met d2—d4; Capablanca antwoordt met PgB—f(i. Nadat er in de eerste uren 15 zetten waren gedaan, scheen geen der meesters voordeel te hebben en ioen de parlij afgebroken werd, scheen de stand nog gelijk, hoewel eenige deskundigen van meening waren, dat Aljechin eenig voordeel had. De stand is thans: Aljechin 2; Capablanca 2; remise 7; afgebroken 1. --- Spoortarieven en mijnen Vorige week is ook in ons blad overgenomen de weergave van het onderhoud, dat enkele bladen hadden met de directie der Nederlandsche Spoorwegen, inzake de spoortarieven en de Limburgsche industrie. In dit onderhoud verklaarde de directie der Nederlandsche Spoorwegen o.m. het volgende: „Indien er dus door de Limburgsche industrie bezwaren worden gemaakt, dan vinden deze niet haar oorzaak in de vrachtprijzen-politiek der Ned. Spoorwegen, doch in de prijzenpolitiek der Ned. mijnen," In hoeverre deze mededeeling juist is, zullen we in 't midden laten. Dat de Limburgsche industrie, zoo dicht bij het kolengebied gelgen, zich eenigszins verongelijkt voelt, kunnen we ons voorstellen, De spoorwegen toch en de mijnen hebben samen een overeenkomst, die praciisch hierop neerkomt, dat voor elke ton steenkolen, die de mijnen per spoor doen vervoeren ƒ 2 15 aan de Ned, Spoorwegen moet worden vergoed. De mijnen beginnen met het gewone tarier te betalen, naar Rotterdam is dat rond ƒ 4, naar Tilburg ongeveer f 3, naar Groningen ƒ 5.20. Van deze bedragen krijgen de mynen dus bij de maandelyksche verekening een aardig sommetje terug. Maar... voor elke ton moet ƒ 2.15 aan de Ned. Spoorwegen worden vergoed; ook voor vervoer naar Maastricht b.v., welk vervoer zonder dit contract slechts ƒ 1.60 ou bedragen. We kunnen dus veilig vaststellen, dat de Limb. industrieën niet profiteercn van de nabije ligging der steenkolenmijnen, temeer omdat de kolenprijzen een factor van beteekenis zijn bijn de prijsbepaling. En waar nog wel eens op gewezen mag worden, is op het feit, dat de Duitsche mijnen zeer voordeelige contracten hebben afgesloten voor vervier naa rßotterdam en Amsterdam, terwijl deze mynen bovendien nog profiteeren kunnen van de Ryn-scheepvaart. Een herziening van dit contract zou dus gewenscht zyn. Het kan spoedig gebeuren, want op 1 Juli 1928 loopt de tijd. voor welken de overeenkomst werd aangegaan, af. --- Woningbouw met overheidssteun Nederland als voorbeeld. Men meldt uit Weenen aan de N.R.Ct.: Het Kamerlid Pistor van den plattelandersbond, die voorzitter is van de vereeniging van huiseigenaren in de provincie, heeft een lezing gehouden over de woningbouwpolitiek in Nederland en de lessen, die daaruit voor Oostenrijk te trekken zyn. Hy zette het Nederlandsch premiestelsel uiteen. Hy gaf den raad, dat de regeering een huisvestingsleening zou sluiten en daaruit de woningbouw zou helpen bevorderen. --- De Rijwielplaatjes Tijdelijke verlaging der belasting. Nader wordt gemeld: Wij hebben gemeld, dat bij de 2de Kamer een wetsontwerp is ingediend tot wy'ziging der rijwielbelastingwet. Het tarief der belastingplaatjes wordt van ƒ 3 op ƒ 2.50 gebracht. De uitreiking der kostelooze plaatjes wordt uitgebreid. Tot nu toe is uitbreiding alleen mogelijk aan een gezinshoofd; voorgesteld wordt ze ook mogelijk te maken aan een lid van het gezin, indien het gezinshoofd niet voor zijn beroep of bedrijf een rijwiel noodig heeft, doch een lid van het gezin wel. De periode van 1 Januari 1928 tot en met 31 Juli 1928 zal begrepen worden in het eerste belastingjaar, dat ingevolge de gewijzigde wet zal loopen, hetgeen een tijdelijke verlaging van dcbelasting beteekent. --- POST EN TELEGRAFIE SPREEKLESSEN VOOR TELEFOON-PERSONEEL. Het ligt in het voornemen de proef, welke genomen wordt met het geven van spreeklessen aan telefoonpersoneel te Amsterdam, Rotterdam. 's-Gravcnlu'ge en Utrecht, nog uil te breiden tot eenige kleinere plaatsen. In tegenslfliing met -;e wi/ze, welke op deze kantore wo'dt gevolgd —.ii.l rechtstreeksc.be lessen aan erkele daarvoor het .meest geschikt geachte telefonisten, dfc op hsar beurt "t overige personeel weder onderrichten — zal op de kleine} e plaatsen de deskundige rechts!i'(.-?ks aan het geh" Ie telefoonpcrso'.iecl lesgeven. Het zal van het resultaat dezer proefnemingen afhangen, of — en in hoeverre — aan het nieuwe instituut uitbreiding zal worden gege* ven. ---