OpeiiDar* Leeszaal I TEMSPI FIN — HF-EPLFN I llirr TBI dat er '"' Heer'en een UULL I Openbare Leeszaal is en dat iedereen boven tt3jaar daar ■mm ' ** vrijen toegang heeft? --- Limburg en het Duitsche Grensland De betrekkingen gedurende de eeuwen in verschillend opzicht. Zooals het is op kerkelijk, zoo is het ook op rechtsgebied. Van dc meeste rechtbanken in het land Limburg werd in tweede instantie geappelcerd bjj den ouden in hoog aanzien staanden „Schoffenstuhl' in Aken en van dezen in laatste instatie bij het „Reiehskammergericht". Eerst zeer langzaam zijn deze betrekkingen minder sterk geworden en wel op dc eerste plaats voor de' Spaansche landsdeelen. ireerlen was de-zetel van dc Roer-Keulsche' ~Mannkammer" een leekenrechtbank voor! dc in dc omstreken verspreid liggende leengoederen van den Aartsbisschop en keur-' vorst van Keulen. Als ik van dc betrekkingen op rechtsgebied spreek, dan mag ik ook dc legendarische Bokkenrijders niet onvermeld laten, een groot eedgenootschap van roovers, dat in dc 18e eeuw in het gebied! rondom Herzogenrath Westelijk en Oostelijkl van dc tegenwoordige landsgrens, lang zijn! euveldaden bedreef, tot zjjn leden voor de' galg en het schavot werden aangewezen.* Ook aan dc galg op Heerlerheide hebben des-' tjjds verschillende dezer misdadigers hun leven verloren. \ Van dc betrekkingen die op het gebied van het rechtswezen bestond, zou ik willen overgaan tot een schooner gebied, tot dat der kunst. Dat de grooto kerkgebouwen in Maastricht nauw verwant ejjn aan de Akener Munster leert een blik op het Priesterkoor der St. Servatius en op den torenbouw der Lieve Vrouwekekr te Maastrieht Van dezelfde oorsprong van goudsmeedkunst, 't zij Maastricht oC Aken, zijn de groote reliekschrijnen, de Servatiusschrijn in .Maastricht, z.g. noodkist, de Maria-schrijn in Aken en de schrijn van St.Elisabeth te Marburg. Aan de Keulsche schildersschool schonk Heerlen den in zijn werkzaamheid wel nauwelijks geheel uit te teekenen meester Wilhelm von Herlen, waarvan men gewoonlijk de Limburgsen© kroniek aanhaalt waarin staat: „in diser zit was ein meier zu Goeden, der hisz Wilhelm. Der was der beste meier in Duschen landen, als he wart ge-I achtctvan den meisteren, want he malte einen iglichen mensehen von aller gestalt, als hette er gelebet". Hoe de betrekkingen op het gebied der kunst in de 17e en 18e eeuw waren, leeren de talrijke burchten aan beide zijden der grens, dat toonen eeliter ook alleen al de bouwwerken, die door Akensche bouwmeesters in het Limburgsche werden uitgevoerd. De Akensche stadsbouwmeester irdatis bouwde zoo b.v. in Sittard, Klosterrath, Keikradc, Vaals, Wittem en Nuth, de beroemde Akensche bouwmeester! Couron in Eijs, Gulpen, Houthem, Munster-j bilseu, _ Simpelveld, Vaals en Wittem. De! Maastriehtsehe schilder Joma de Grave, tee-J kende en schilderde in Maastricht en Aken! zyn landschappen, de ltaliaansche stuuk-! kunstenaar Gaigini versierde aan beide zij-' den der grens muren en zolders met zijn kostelijk gipswerk. Ook pas sedert het trekken der nieuwe grenslijn gaan beide landstreken in verschillende richtingen op dit. \ gebied, het Duitsche grensland onder den invloed van Duitsche kunststroomingen en scholen, Limburg beinvloed door dc oud- Hollandsehe kunstrichtingen. Tot slot nog een woord over dc economische betrekkingen. Dc oude groote Komeinsche heerweg Keulen—Maastricht, die over Heerlen, destijds Coriovalluni, leidde, toont waarlangs destijds het handelsverkeer plaats (had. Later is deze directe verkeersweg op den achtergrond gedrongen, vergeleken bjj ' het verkeer over Aken naarde Maas en daardoor is dc overgang bij Visé meer en meer in gebruik geraakt.' Tot den jongsten tjjd was Limburg hoofdzakelijk een landbouwende streek, dat melk en kaas in groote hoeveelheid produceerde. Van dc oudste tijden af is zeker een groot deel van het overschot naar het Duitsche grensland gegaan. Gedurende den tijd, dat de' Duitsche koningen nog talrijke palbzen en koningshoven hadden, naar bet Akensche hof en later toen dc koningen van deze goederen afstand gedaan hadden grootendeels na dc Akensche stiften en kloosters. Op deze manier zal het overschot wel naar Aken zijn gegaan en tegen waarden zijn ingeruild, want dc vrije handel moet al vroeg zijn begonnen. Ook talrijke Akensche fami; lies hadden in het Limburgsehe goederen. j Om slechts dc voornaamste „Schoffen"- --; families te noemen, die vooreen deel daaruit voortkwamen was bijvoorbeeld een 'Pelser heer van Oud-Valkenburg, aan Sehreres behoorden Revieren, aan een v. Eijs' behoorden Beusdal Vaelsbroieh, die aan een v. Wilré Ter Worm, aan een v. Fürth Lemiers, aan een v. Lamberts Corteubach. Betreffende dc vroegere economische verhoudingen tusschen Limburg en Aken leveren ' . ! ook interessante bijzonderhouden oude aanteekeningen van dc Akensche „Aleqiqianez". leder jaar ondernamen broeders van dit huisj (do z.g. eicr- en kaasgang in het Limburgsehe schjjnbaar altijd met het beste gevolg. Deze' , betrekkingen op het gebied der levensmid-j delen voorziening bestaan tot op den huidi-J gen dag. Dc voorziening van Aken en zelfs' dié van Keulen geschiedt vooreen groot deel vanuit Limburg. In gelijken zin toont ook dc Limburgsehe [industrie een niet te ontkennen overeenkomst van dc Akensche. Dc door Forster be-j schreven huisindustrie het wolspinnen, is in \ navolging van dc Akensche linnenindustriel jbegonnen. Zoo is ook dc linnenfabrikatie in! Vaals uit Aken voortgekomen. ; Ook in dc mijnbouw is, sedert deze grootbedrijf geworden is, dus sedert ongeveer honderd jaar een navolging van dc mjjn-' bouw in het Duitsche grensgebied, die zich] het eerst ontwikkelde, niet te ontkennen, zoo-; , wel wat dc techniek betreft als wat dc eco-| nomisehe organisatie aangaat, ook in het ' gebruik der arbeidskrachten. Op het gebied van den afzet zjjn beide gebieden door den tegenwoordigen economischen crisis in scherpen concurrentie geraakt. Dc economische betrekkingen tusschen dc beide gebieden zijn, nog heelemaal afgezien) van dc oorlogstijd, in den laatsten tjjd sterkt bemoeilijkt door den pasdwang en door dc , in alle landen naar voren komende pogingen) tot sterke tol bescherm ing. I Pasdwang noch tol komen overeen met dc oeroude nauwe betrekkingen, noch met dc noodige ontwikkeling, die dc tegenwoordige tjjd eiseht voor het verkeer. Dc op bet moment voorbanden zijnde op zichzelf on. voldoende verkcersmidelen, kunnen onder deze omstandigheden niet eens ie.n volle worden gebruikt. j Als ik tot slot dc betrekkingen der r jVinoie Limburg tot het 1 "hi itse h e'TJrCïßifßnd i .nog eens overzie zooals ze in geschiedenis en j staatkundige saamhoorigheid in kerk, , rechtswezen, kunst en economie hebben bestaan en ten deele nog bestaan, dan mag men wel zeggen, dat het trekken van dc I grens in 1815 en dc wederzijdsche versterking van dc nationale gevoelens op zich niet bevordelijk waren voorde voorzetting der [oude betrekkingen. Als_ deze moeilijkheden zullen opgeheven worden, dan moet men bjj ' wederzjjdscbe achting voorde noodzakelij s- : ! heden van staat en nationaliteit storifen I j aandacht schenken aan dc oude gemeenschap j in economie en verkeer, welke gezichtspun- '■ .ten in heel Europa thans als een uitweg in den zwaren crisis gelden. Dat ook in.Limburg dc wensen tot ge- ] ! meensehappelijke arbeid bestaat, dat bewjjst jde vriendschappelijke en hulpvaardige mentaliteit, die onze Hollandsehe buren gedurende den oorlog en in onze jaren van grooten nood in dc naoorlogsehe jaren aan den dag gelegd hebben, die we steeds in dank» bare herinnering zullen bewaren. Als een goed teeken beschouw ik ook dc nauwe bei trekkingen van dc jonge Duitseh-Nederland'sehe vereeniging in het opbloeiende Heerlen j tot dc Akensche zustervereeniging. Zooals ik heb mogen uiteenzetten berust.l (deze vriendschap op geschiedkundige gronden. I --- Brieven uit het hooge Noorden TROMSö, Doe. 25. Het geval Ludendorf. Iv het Limburgsch Dagblad las ik e*uler Buitenland het bericht, dat Aftouposten, het groote Noorsche dagblad, zich hevig verzette tegen de komst van een der medewerkers van Ludendorf, die hier militaire lezingen zou komen houden. Inderdaad. • Nu ik Aftenposteii noem, wil ik er even tusschen haakjes bijzeggen, dat in dit land van nauwelijks twee en een half millioen inwoners niet minder dan driehonderd kranten verschijnen buiten dc tijdschriften, maand en weekbladen. Er wordt ontzettend gelezen door hot Noorsche volk. Aftenpos ten was er niet over le spreken,, dat de Noorsche offieierenvcre.enigii.g een Ludendorfer had aangezocht om militaire voorlichting te geven. De Dnitscher is aggressief militair, de Noor niet, die heeft alleen zijn iager om zich te verdedigen. Derhalve voelt hij zeer weinig voor de Duitsche vechtersbazen. Daar komt nog bjj, dat hij zeer weinig voelt om in geval van oorlog, het er niet beter dan de Duitschers af te brengen. Hjj ziet en beoordeelt de krijgskunst alleen naar de resultaten en meent, dat hjj van anderen meer en beter leeren kan dan van de Duitschers, afgezien van het feit nog, dat, er omtrent Ludendori's strategische kwaliteiten vooral in de latere tijden geen al te gunstige dingen in deskundige kringen verteld werden. Verder is de Noor allerminst Duilsc.hgczind. Hjj moge het vroeger wellicht geweest zijn vooral in den tijd, dat keizer Wilhelm hem met geregelde bezoeken vereerde, want dc Noor is graag gevleid; dat is nu uit. Hjj heeft bij den dnikbootenkrijr, te veel onaangename dingen beleefd, die hem niet alleen verre van welgevallig maar ook schadelijk waren en daarom is zijn liefde, vooi dc Duitschers onder vriespunt geraakt- Buiten deze natuurlijke afkoelende factoren om werd zijn Deutschfrcundlichkeit ook nog kunstmatig zoover mogelijk onder nul gebracht; zijn koningin is een Engelsehe, dat zegt genoeg. En ten slotte is de stemming ten opzichte van lhdischland in den lonlsfen tijd totaal bedorven door dc herrie der Duitsch-nationnlen tegen Amnndsen en zijn medewerkers verwekt. Aniundson bereidt een nieuwen Pooitocht voor in 1926. Hjj heeft een Italiaansc-Ji luchtsohip gekocht en JlHliaansch technisch personeel gemonsterd. Er wordt op het oogenblik op Spitsbergen \m }injußp oba uo p.vuioqois psirppni op utru Amnndsen een uitstapje naar den Noordpool maken en een weg zoeken naar Amerika. De Duitschers zetten iets dergelijks op touw, maar zullen zeker niet voor Amundson klaar komen. Zoo'u expeditie kost enorm veel geld. Noorwegen alleen kan er niet voor opkomen, Amerika steunt zjjn best en wat er verder nog aan ontbreekt, tiaeht Amundsen door lezingen bjj elkaar te brengen. Zjjn eerste ontvangst in Duitschland was niet slecht, muur daarna heeft do Aldeutschc pers een hclseh spektakel gemaakt, dat het landverraad was geld aan Amundscn te geven,«dat rechtens toekwam aan de Duitsche expeditie. Gevolg was, dat, Amnndsen spoedig voor leege zalen stond en zjjn medehelper, wanneer hjj niet voor een leege zaal kwam te staan, het raadzamer vond zijn biezen te pakken, omdat het publiek nogal eens agressief optrad. De Noren, die op dit. punt zeer teergevoelig zjjn, in een paar dagen werden tienduizend exemplaren van Amnndsen's boek over zjjn laatsten „mislukten" Pooitocht aan acht gulden per stuk uitverkocht; de Noren, die zeer voorkomend zijn deels uit deugd, maar zeer zeker ook voor een groot gedeelte pit ondeugd, omdat zij zoo graag gevleid willen zijn, en dat als loon voor hun voorkomendheid verwachten, zijn dus allerminst over de Duitschers gesticht. In deze omstandigheden was het. te voorzien, dat men de eerste beste gelegenheid zou aangrijpen om hun dat aan het verstand te brengen. De Noorsche officieren vereeniging zit met haar invitatie verlegen. Zjj zit tusschen de Duitsch-nationale en de Noorsch-nationale buffers. Heeft dat natuurljjk niet voorzien; geen oogenblik eraan gedacht, dat het brutale avontuur van Amundscn om voor de DiuW'he expeditie het vet weg te schuimen, hot gevolg zou hebben, dat hjj het deksel op den neus kreeg. Heeft wellicht ook niet .kunnen voorzien, dat men hier, waar nicn Amundscn ook wel eens een keer niet zoo hecleniaal au scricnx neemt, zoo hefiig de partij voor hem zou opnemen. Maar zij moest toch weten, dat, als ergens politiek lij kan komen, men nooit weten kan --- NUTH. Concert. — De Zangvereeniging „Mannenkoor Eendracht" geeft a.s. Zondag het jaarljjksehe winterconcert met medewerking van het Troebecksch •sv yphouie-orkest, onder directie van (Jhr. 11. heyc Overstrooming. — Het water nabjj dc Vathoen is thans zoover gebakt dat dc moleu weer vrij is. --- HULSBERG. Vergadering Burgerwacht. - Woensdag (> Jan. a.s. zal door de Burgerwacht alhier i.i de zaal tegenover de kerk, een vergadering worden gehouden. Korenterndjn. - Door een broeder Franciscaan uit Maastricht zal deze week de jaarlijkseho Korentemjjn worden gehouden --- Nieuws uit Sittard en Omstreken DE MOORD OP E. Zatcrdaguain. zijn dc verdachten in zake den moord op E. van den Broeksittarderweg, met het ljjk geconfronteerd. Maandagmorgen is het tweetal, dc gebroeders 11., gevangelijk naar Maastricht overgebracht. Na ecu streng verhoor is dc jongste der beiden weer in vrijheid gesteld. Dinsdagmorgen werd de sectie 051 het ljjk verricht. De toestand van dc twee gewonden, de vrouw en dc zoon van E. is goed. --- I. , .1 440ste STAATSLOTERIJ. Tiïki-iirj? van Dinsdae 5 Januari. 4e Klasse 2e I list 162.9/5000. MO°BeDrUZen: 7266 ƒ2OOO. 7288 f 1500. 1607 [2202 14073 20873 ƒlOOO. .? . 4562 ƒ 400. 2827 9082 1571(1 f 200 2391 5538 9259 10808 12598 15t58 15879 16554 ƒ.lOO. P'i!zen van f 65: '3 28 39 49 56 115 136 \ 188 250 349 351 642 648 663 692 714 722 726 735 753 760 848 . 865 905 922 923 980 102*-1 1049 1157 1179 .'205 1238 1244 1262 ' 1321 1328 1369 1373 1462 1527 152" 1551 1584 1599 1735 1753 1764 1790 1898 1953 2002 2026 2088 2160 2270 1 2369 2400 2449 2508 2577 2717 2786 j 2828 2839 2°41 2972 3072 3081 3181 3202 3?60 3276 3414 3422 3476 3510 3573 3619 3641 3670 3794 3820 3934 3943 3900 4005 4027 4065 4080 4111 4171 4176 4272 4276' 4356 4368 4373 4386 44*6 4-156 4580 4617 4648 4676 4749 47">i 4771 4*05 4808 481 R 4830 4887 40?3 50.10 5040 5122 5124 5170 5172 5 7 iw 155/8 JSSSI 15*08 15610 I**ss ,r*oi '«00 15844 15866 15RR6 15507 |)WO l*nifi 161« 16180 16196 16?38 16?51 I*97fi 16307 16337 16342 16301 lfi.39f I6=na i*e,s „;.„ £$, 16681 16722 16726 1674? I*7oo ,^,,10 168?8 I6RR7 7*o = 9 17000 17110 17110 17>«;3 17288 17232 17360 17361 173«9 17413 174? R 790? liol- ,WS '770° '77C7 17i,j de rondvraag werden o.m. 't standsblad en .'t kinderfeest (op Woensdag a.s. in „Neerlandia") ter sprake gebracht. Men de over dc slechte ontvangst van het standsblad en de heer Vlek gaf eenige nadere bijzonderheden over 't te houden kinderfecst <>a .zal een Kerstboom worden geplaatst en zullen de kleinen getracteerd worden. Woensdagavond is 't gezellige bj'- eenkomst veor de leden met hun gezinnen. De heer Sdebling gaf nog in overweging den Raad te verzoeken, 't elcetriciteitstaricf voor de middenstanders, als grootste afnemers, te verlagen. De lieer Brouwers deelde mede, dal in den Raad een beweging gaande is voor algemei 110 verlaging der electrische tarieven, 't Gebrek van den middenstand is, ?.. i., 't niet krachtig genoeg georganiseerd zijn. anders zou hjj veel meer bereiken, 't Nieuwe bestuur zal dit alles nog eens nader onder de oogen zien. Hiermee in verband werd door eenige leden een hartig woordje gericht aan het adres var. de meerderheid vnn B. en W. en den Raad, die den Middenstand allesbehalve genegen werd gescht. Hierna sluiting met den christelijke!) groet. --- BROEKSITTARD. Jaarvergadering. ~ Door de Duivenvereeuiging ~Ons Genoegen" werd in het lokaal haar algemeene jaarvergadering gehouden. Na afhandeling en bespreking der meerdere punten, werd besloten om een vereenigingsbal te houden op Paasch-Maandag. Verder werd door den secretaris-penningmeester verslag der werkzaamheden en der financiën uitgebracht. De financiën waren zeer gunstig: er was n.l. een batig saldo van pl.ru. 260 gulden. Do vergadering werd besloten met een gezellige tractatie voor de leden Schutterij „St. Lambertus". Op de dooide schutterjj „St. Lambertu;." gehouden algemeene ledenvergadering, werd besloten, tot het geven van een tooneeluitvoering op Carnav al-Zondag. Aangezien door de Fanfare 31 Januari ecu uitvoering gegeven wordt, staan weer een paar gezellige avonden te wachten. Inspectie Burgerwacht. - Door den Commandant der Burgerwacht is bekend gemaakt, dat de inspectie der Burgerwacht zal gehouden worden einde Januari. De leden moeten hunne geweren en uitrustingstukken ten gemeentehuize inleveren. Benoeming Directeur. - Door de fanfare „St. C'aeeilia", werd tot directeur benoemd de heer Bevtran, uit Orijzcgrubben-Nuth, welke reeds meerdere muziekgezelschappen onder zijn leiding heeft Klein-Veeverzekering. - Door de Klein- Veeverzokcringj werd deze week dc eerste uitkeering gedaan aan een lid, wegens een gestorven varken 't Is een bewijs, dat deze vereeniging welke i>as opgericht is, ecu behoefte was. Opbrengst bonverkoop. - Door den secretaris van het Oranje-Comüé alhier, werd 'een bedrag van f 321.25, zijnde de opbrengst der verkochte bons overgedragen aan het Oranje-Comité te Maastricht, voor bjjdragt aan het huldeblijk, hetwelk 11. M. de Koningin en Z. K. 11. de Prins zal worden aangeboden, bij gelegenheid van 't zilveren huwelijksfeest. --- ELSLOO. Duettenwedi»trijd. — Zondag j.l. bad alhier in. de tot de uiterste hoeken geruide zaal van den heer Janssen de aangekondigde duettenwedstrijd plaats. Over het algemeen werd goed spel gelegerd. De prijzen werden behaald als volgt: \ le prijs duo Jacobs, Ulestraten met „Twee zielen één gedachte", met 48y2 pnt. 2e Prijs duo Riedel, Spaubcëk met „Wedergevonden", 431/2 pnt. '■ie prijs duo Cox-Gerards, Oirstxeic met , Sni-dcr en Mlilder'' niet 42 pnt. 4e Prjjs duo Brouns-Jansen te Stem met ..Een klein misverstand', 42 pnt. 5c Prjjs duo Brouwers-Nii ien. te Bunde met ~Het Lijifrentekantoor 42 pnt. Daar het aantal punten der drie laatste duo's hetzelfde was, werden de prijzen als bovengenoemd toegekend bij loting; Het aantal te behalen punten bedroeg 60. De pnbliekspijjs werd toegekend aaii het duo Jacobs, (Ulstraten). De grimeursprija aan-het duo Brouwcrs-Njjstrn te P/nnde. --- Radio-Nieuws DONDERDAG 7 JANUARI. HILVERSUM, 3050 M. — 12 en 7.30 'Politieberichten. G—6.50 Concert door het 11. D. O. orkest. 6.50—7.10 Lezing door ir. G. A. Ten Koopen, ingenier van dc Varta, over „Hen praatje over &CCU