A.M.F. De ('iii'isteHj'ke Mijnwerkersbond is niet kwistig- m«t propagandalectuur, buiten dc geregelde uitgave van ?yn wekelijkseh vakblad. Wij. verstaan onder propagandalectuur de vliegende blaadjes, brochures, vlug-schriftjes, die van andere zijde voortdurend over de -mijnstreek worden uitgestrooid. Het gebeurt herhaaldelijk, dat. men hef in die gesehriftjes niet zoo nauw met de | waarheid neemt. Wij hebben vroeger geregeld aangetoond, dat de vlugschriften van den Ned. Mijnw. Bond de waarheid te kort deden. Het is ondoenlijk op al deze dingen in te ~ ïjan en daarom voelde de leiding- vim den Christ. Boud er weinig' voor, om telkens Van antwoord te dienen. Zij deed goed werk met de uitgave, van öaar laatste, brochure, door den voorzitter, 'len lieer Ötins geschreven. Op zakelijke wijze behandelt, hij het ontdaan, de Werking, den uitgroei van hef Algemeen Mijn werkersfonds. Vele mijnwerkers zullen uit die brochure • n«g kunnen leeren, «n buitenstaanders, die soflveel over het fonds hooren, op do hoogte komen met dc groote sociale voordcelen, die het biedt. Wjj zullen onze lezers het voornaamste er uit mededeelen en hier en daar misschien een of andere gedachte, die ons onder het lezen kwam, tusschen vlechten. Eerst een stukje geschiedenis, die- wij den, hoer Stins laten vertellen: Vanaf dc ontwikkeling van den mijnbouw tot groot-bedrijf heeft zich het sociaal .verzekeringswezen der daarbij betrokken arbeiders doen gelden, als een uiterst-voornaam punt, waarop aifei- aandacht was geconcentreerd. !>e ondernemers zoowel als de mijnwerker*'zelf hielden zich met dit vraagstuk bezig. jfei. gevolg- daarvan is geweest, dat wen in het'mijnbedrijf het sociaal verzekei'uigswexen reeds dooi' eigen kracht en met ei g en va i d del en tot een zekere "Ipei en ontwikkeling' had gebracht, alvorens men in andere bedrijven daaraan zelfs dacht. Ongetwijfeld zal de aard van den arbeid, de dikwerf ontzettende moeilijkheden, waar j-aede do mijnwerkers in de mijnen fc kam- Pen helbben de. grootere gevaren, dc hoo- |ere invalidfteits- en ongevallenkansen, daarbij Vau grooten invloed zijn geweest. We kuniien dit verschijnsel met alleen Waarnenjen in Duitschland, waar dc ontwikkeling van den mijnbouw in een buitengewoon snel tempo ging, ook in óns 'and kunnen we hierop wijzen. We/na n-n hier vroeger immers maar één Mnnonderneming, 'i Was de Domaniaie Mijn, gele-i gen in. het uiterste hoekje van, Nederland, 'in de gemeente Kefkradc, aan den weg, die Nederland en Duitschland scheidt. Deze mijn Was eigendom van den Nexler[andsehen Staat, doch werd. door den Staaf zelf niet geëxploiteerd. Het exploitatierecht was bij een pachtcontract — waarover later zeer veel te doen is geweest -- verkregen door de Aken-Maastrichter Spoorwegmaatschappij. Bii deze exploitatie werd door dc Nederlandsche, Regeering een Rijkscommissaris met toezicht belast. Door de bemiddeling van dezen commissaris, den beer E- van der Klst, werd het Fonds ter ondersteuning- van de arbeiders in diens! hij oV Domaniaie Mijnen. Opgericht, j Het Reglement van dat fonds werd — December 1855, namens de Dirertn der Spoorwegmaatschappij door den heer W. Clermont geteekend en verder werd bepaald, dat het op 1 Januari 1856 in werking zou treden. Het is dus lic; volgend jaar 70 jaren geleden, dat, dc eerste Sociale Ver-zekering- voor de mijnwerkers in <-ns land werd In werking gesteld. De opzet van het fonds was, voor dien tijd althans, werkelijk groot te noemen. Al de arbeiders, beneden dc 50 jaren, waren verplicht om lid te worden van her fonds. Echter dienden ze door een attest, van den geneesheer, door het bestuur van het fonds aan te wijzen, te kunnen bewijzen, dat zij aan geen'ziekte of eenig gebrek lijdende waren, welke hen voor den mijnbouw ongeschikt, maakte. Het fonds had ten doel zijn leden, welke door' ziekte, ouderdom of door buiten hun toedoen gelegen, oorzaken, tijdelijk of we! voor immer ongeschikt tot den arbeid werden, eoomede hunne weduwen en kinderen te ondersteunen. Van een wettelpe verzekering tegen ongevallen, was destijds nog geen sprake. Dit fonds steunde ook hen, die door een ongeval waren getroffen. Bepaald was daarom., dat arbeiders van de Domaniale Mijnen, die geen attest van den geneeshe&r konden overleggen en dus geen lid van het fonds konden worden, -toch per maand f 0.60 moesten storten in het fonds, waardoor /-ij in het- geval van ziekte or In.i kwetsing eenige Ondersteuning genieten. De 'bijdragen van de arbeiders beliepen van f LBO tot f 0.60 per maand, naar gelang van de klasse, waarin, men was opgenomen Wanneer een lid van het fonds ging trouwen, dan moest hij één gulden ui let fonds storten. Die gulden, werd trouwens ook nog extra door iederen gehuwden arbeider betaald-, die later in het fonds als lid werd opgenomen. 'Verder vloeiden alle boeten, die den arbeiders ingevolge het reglement vau ordo, werden opgelegd, i.n de kas van dil fonds. Ook de Domanialc Mijn zelf liet zich' niet onbetuigd, lii de kas van deze mijn werd 'i's bijdrage verstrekt „eene halve, cent per madde of pet- fcwmtaal verkochte steenkolen". Daar kwam bovendien nog bij „dc ontvangsten wegens de verkochte vunrassebe". De aanspraken, van, de leden bestonden in: le. Een pensioen voor zich en bij overlijden vooi- hunne nagclateue weduwe en kinderen. 2e. Eene tegemoetkoming bij ziekte. :sc. Genees-, heel- en apothekerskosten voor zich en hun heel gezin. 4e. Eene tegemoetkoming bij begrafeniskosten. se. Vrij „Schoolonderrieht" voor hunne kinderen. We zullen hier niet verder op dit fonds ingaan. De hoofdstrokking hebben we hier -weergegeven, van een instelling, tot verzekering van dc Nederlandscho mijnwerkers, die 70 jaren geleden tot stand kwam en waarbij zonder finaneieelen steun van den staat, dc bij het mijnbedrjjf betrokkenen zelf dc lasten der verzekering droegen. Bij do ontwikkeling van het Nederlandsche mijmbèdrijf — jaren daarna — werden voor de meest bekende fondsen, u.l. die van de Stafttsmijncn en Oranje Nassanmijncn in hoofdzaak eenzelfde soort verzekering ingevoerd als vve schetsten bij het fonds van dc Domaniale Mijnen. "Weliswaar waren in die dagen dc arbeiders beschermd tegen de gevolgen van bedrijfsongevallen, ingevolge de Ongevallenwet 1901. Daarin behoefden dus de fondsen met meer te voorzien. Ook het vrije schóOlónderncht voor de kinderen der leden — waarvoor, trouwens thans nog op de Domaniale Mijnen uit bet oude fonds eene vergoeding wordt verstrekt — w-erd door andere fondsen niet overgenomen. Daartegenover kwamen andere fondsen,. mei meerdere medeaeggingsohap voor de arbeiders eu hoogere bijdragen vanwege de. ondernemingen. Bij het Staatsmijnbedrijf vinden we de regeling, voor het eerst jn onze mijnstreek doorgevoerd: dat n.l. het bedrijf een evengroot bedrag in zieken- en pensioenfonds storl als door de arbeidcvs geschiedt. Het. ligt niet op onzen weg hier verder nog brecd'vocrige beschouwingen te geven over do werking van deze fondsen. Met 't fóndswezen van de Domanialc Mijnen meenden we een uitzondering te moeten m:;ken. wijl dit het eerste en oudste fond:,- is, waaraan reeds een historie vastzit. We vermelden daarom alleen, dat het fonds van de Oranje Nassaumijin-n 11 September 191.1, na vaststelling van het reglement bij beschikking van dm toenmaligen Minister van Landbouw. Nijverheid en Handel. De mijnen Laura en Vereeniging te Eijgelshoven en Willem Sopliia te S, zerlieidc hadden alleen ziekenfondsen voor de arbeiders dezer ondernemingen. Waarom wc Uier nog eens op wijzen-.' Och, de menschen en de mijnwerkers vormen hierbij geen uitzondering, zijn over het algemeen ■ nog al vergeetachtig. Gedacht wordt gewoonlijk alleen aan de moeilijkheden van het .oogenblik, zonder aan het verleden te denken. En toch waren de moeilijkheden in het. verleden verbonden aan het verzekeringswezen van de mijnwerkers veel grooter. inp'itats van centralisatie -van het verzekeringswezen voor de mijnen, kregen we de grootst mogelijke versnippering. De, nieuwe mijnondernemingen, die naderhand fondsen stichtten, zochten of vonden geen samenwerking met hel oude fonds van de Domanialc .Mijnen. ledere mijn ging zoon verzekering voor eigen arbeiders oprichten. Hoe goed ook bedoeld, toch kon dit op den duur de arbeiders niet bevredigen. De vrijheid, om van de eene mijn naar de andere te gaan werken, bleef natuurlijk beslaan. Echter daarmede kwamen de arbeiders van de eene pensioenkas in de andere; soms ook op mijnen, waar dc pensioenkassen nog niet bestonden. Daarbij kwam nog de vrees, dat het oncle fonds van de Domanialc Mijn over niet voldoende financiën beschikte, om den pensioenaanspraken te voldoen. Als een der program-punten, de als zeer ernstig, .goid bij dc oprichting van den Christelijken Mijnwerkersbond (1906), werd vermeld: het sTreven om te komen tot één algemeene „Knappschafkasee". Bij beschikking van den Minister van Landbouw, Nijverheid en Handel, werd dd. 4 April 1916 eene Commissie ïn het leven geroepen, tot het uitbrengen van advies over de wijze, waarop een algemeen Mijnwerkersfonds tot stand zou kunnen worden gebracht. Voorzitter van deze commissie was Mgr. Prof. Dr. W. H. Nolens. secretaris dhr. P. H. Rif zen Jr., Commies bij het Ministerie van Landbouw. Nijverheid en Handel te 's Gravenhage. Als vertegenwoordigers van de Mijndirecties hadden zifting als leden van deze Commissie: Mr. Dr. W. F. J. Frowein. voorzitter van cle Slaatsmijnen in Limburg en Mr, A. Ilacx, secretaris van de vereen. tot behartiging van de belangen der Limb, Mijnindustrie. Als vertegenwoordigers van de vakorganisaties van Mijnwerkers J. IL Elfera, voorzitter Ned. Mijnwerkers-bond èn Ch. Zielemans, secretaris Alg. Bond van Chr. Mijnwerkers. Ziel erna ns werd later vervangen door dhr. Jos. Maenen, lid van het hoofdbestuur van laatstgenoemden bond. Waar tot dan toe de technische mijnbeambten bij tl varen &&■ ■ va». liging ]). J. {jrunuMit, lid dezer Commissie. De heer Diepen uif BiiïShoven, lid van het 11. R. van dc Ned. Maatschappij rot bevordering van de geneeskunst, was ook als lid benoemd, terwijl twee departementsambtenaren de heeren Mr. X. e. öouve van Landbouw, Nijverheid <-n Handel en Mr. Dr. A. L. Schoitens van Financiën, leden van deze Commissie Maren. D/2 -Jaar later werd tevens dc heer J. Mous, bureauchef van de S taatsmij neu, nog als lid aan de Commissie toegevoegd. In dit bestek kunnen wc niet weergeven de acties, gevoerd om een nog spoediger afdoening- van zaken te verkrijgen. Genoeg zij het hier te constatecren, dat op 16 December 3918, ten overstaan van Notaris J. "W. Dolmans te Heerlen, de Stichtingsacte voor het Algemeen Mijnwerkersfonds werd onderteekend. Do onderteekenaars waren: "W. F. J. Frowein, J. C. F- Bange, F. van Itterson, A. Haex, B. Pierre, J. H. Elfers. H. J. Stins, L. Mostard, J. Mous en J. W. Dolmans, Notaris. Nadat de Stichtingsacte gereed was. moesten maatregelen worden getroffen, om het eigenlijk fonds in werking te doen treden. Daarvoor diende zeer veel geregeld te worden, opdat na de inwerkingtreding van het fonds, alles glad van stapel zou loopen. Wc noemen hier: regelen, die getroffen moesten worden om fondsartsen te krijgen benevens dc vaststelling van voorwaarden, waaronder dezen hun diensten zouden aanbieden; verbindingen voor de apotheken, aanwijzing van een medisehen adviseur, benoeming ziekencontroleurs. Benoeming directeur, agenten en personeel. liet koonen van een Bureau voer hef Algemeen Mijnwerkersfonds; misschien wel wat te billijk. gekocht en te klein opgezet. We gelooven.. dat 'zooiets een unicum uas in den duren tijd, ■ waarin men toen loefde. ■De verkiezingen voor de leden van dc Fondscommissies moesten worden geregeld, opdat bij het inwerking treden van hef fonds, waarvan de datum ep 1 Augustus 19-19 was vastgesteld, het definitief bestuur, dat dan reeds zou zijn gekozen, di reet dc werkzaamheden kon voortzetten. Met al deze werkzaamheden was een voorloopig bestuur belast, hetwelk bestond uit de heeren A. Haex, voorzit f er. J. Mous secretaris. J. 11. E'fers en H. J. Stins. leden. 'De vergaderingen van het voorloopig bestuur werden gehouden in het kantoor van de -Mijnvereenigino- .gevestigd Wilhelminaplein te Heerlen en de besprekingen daar gevoerd, droegen steeds een vrienckehappc lijk karakter. --- Statenkring Heerlen. olw til lIIC IL Statenßrfng Heerlen, IIEKRLEN ' 836 592 45 2 72 7 11. 7u 10 52 ti 2 2 2 '220 7 7 HOENSBROEK - 02 53 7 i 22 4 l ■'* 155 2 16 1 . KKIcKKADE 147 167 8 :! 39 -"> * 18 l 13 2 * ' l>o 1 KLIMMEN 43 28 2 1 '3 2-1 ' 4f> SCïIAESBERG Jö m 5 i- 72 • :io - " i 13 -1 ' 24 I 60 SOHIMMEBT 84 338 1(1 -II 4 :$ :i - 2 Lo - * ÜBACB OVKR WORMB 50 -11 4 » 12 0 1 ./, o ,1 -, VOKKKXDAAL 49 67 4 12 4 2. • - WIJN ANDSRADE ' • . 1 fi 2 - . "' , ~~Fn~a7l 3Ü7 ~l 87 8 m 11 : ~~«~ 108 " 15 82 10 4 5 356 11 413 8 9 Statexilcie&krir?_; Sittard AUSTENRADE '. - 175 .12 4i 'l 4 .1 _2 1 35 1 S - 1 BRUNSSUM ' 129 .168 5. 3• 50 2 .<> 4 8 08 1 21 1 NUTH. 778 113 31 2 1 n D 2 2 , „ a is Q3B6BBEK 160 24 44 - .1 -...- 3 ' « 6 1 - .4 ■>' * « RCHINVELD 106 30 24 3 2 24 ;j BORN 305 21)1 67 13 1 7 96 " * HEOEKSITTAR!) 132 7 21 1 1 3. . , 15 . '' GELEE» 134 73 29 1 n I ' 9 ' 6 26 GREVENBICHT 123 33 62 1 .-■7, «2 2 34 1 17 LIMBRICHT 325 lfi ■,■ ' 58 7. 1 « » 6 2 5 ' . 1 25 15 4 39 1 10 NIEUWfÏTADT 89 20 17 1 - . 11 u, OBBICHT (il 13 1-5 2 „ " '-, o 5 11- 1 ";! I .84 1 ' SITTART) 573 219 126 7 3 8 1 .- 2 25 23 ERMOSND 132 44 12 2 4 3 11 7 RTEIN 44 7 14 1 1- 2 3 ELSLOO 51 5 36 13 o 1 8 37 45 BEEK 201 48 44 2 3 * 1 16 r 1 S 119 28 3J 24 1" • , 1 31 tTTETabï 95 29 31 1,2 15 35 1 yr ü 2 -J - " ï s S ê 3—ïïi———ü 5 1 r Tm,,,,! 43(i8 1336 970 -59 12 216 16 Uitslag Kieskring Gulpen m-LPKN, 237 81 106 -532 . S 1 • 5 2 42 MARGRATEN 55* « 52 7 • 1" 3 fi 2 1 S • 17 8 2 NOORHEEK _ 142 36 M 7 * Oi-D-VALKENBÜEÖ ,8 - 2 1 1 » ' 2 1 SS Ë f 2 . ! , 2■ ••■'• ■ • I , j ' :5558? 21:? . « 3 i■ 1 il 1 " . " , » 1 - \ f " MESCÏI 49 17 2i-> ! .... . 1 .-, 2 31 ETJRDEN 164 80 46 - J ... 22 1 1 ] . 's 3 1 ST. OEERTKÜIDD 4(! • J 2 I 68 16 Tl MA!EI.EN 1 1§ l > 1 1 1 3 9 EMRfI RN TEBBLHT 18 U l 9 1 11 3 2 15 -1_ -;.u 53T"14 (1 71 7 21 10 5 13 5 9 123 108 136 2 2 Btsd Heerlen Pvv.. * ~,- <) 1 20 1 3 32 4 49 2 2 13 98 2 3 , gW'WBERfI GO S 5 6 5 :l -. 1 , 1 12 .15 5 . WELTEN ' 46 33 -> 23 » 3 2 . 1 8" 1 y-ÏTABDEKWECI 3 7 14 4 3 -;" 5 3 1-6 2 17 1 N'EBBLERBAAtf 144 14° 20 XJBUW EINDE 29 20 ~ 3 .1 3 :;:l TREEUEEK :'!' ' :i!) l 4 ■ -_ -= — H 79 „ Ü @ 2 23 2 22.» 7 7 836 592 1.) - '- ' Stad Kerkrade n . 33 KOM 49 34 D . 1 5 2 • 2 4 6 1 :' (;;| :! ;:; , - 9 13 5. ' 2 SPEK.IIOLZEBUEIDE 29 1 1 .. . 2 !) 1 - ~ . , 29 , KAALHEIDE S.. 10 1, 1 , - - 1., TERWINSELEN 6 :; ] « \ ! ! " ï -. . _— --..- ~ 39 5 - 4 13;. 1 .13 2 ï ---