Herfstmijmeringen v. Jochem v. Mokum Een materialistisch seizoen? De zaak is maar, dat de Herfst een buitengewoon materialistisch seizoen is. Natuurlijk, het biedt aan de schrijvers velerlei gelegenheid tot dichterlijke ontboezemingen en aan de hand daarvan zou men misschien denken, dat het al maar geest is wat de klok slaat. Maar ik houd het tegenovergestelde vol en de dichter, die zich juist heeft uitgesloofd met over het stervend loover of zoo iets dergelijks te schrijven, eindigt met zich verheugd de baard te likken bij hét vooruitzicht van een groot bord zuurkool. Over zuurkool kan hij natuurlijk moeilijk lyrisch worden. Stel je voor, dat hij een sonnet schreef over zuurkool en dat ergens in een tijdschrift publiceerde en dat dan een ander dichter, zooals te doen gebruikelijk is, weer een studie moest schrijven over lil. en weer een andere dichter een studie op de studie op het sonnet over zuurkool. Neen, daarvoor weet iedereen veel te goed wat zuurkool is en de eerste man, die een studie ging ■schrijven zou al halverwege met zijn handen in het haar zitten, omdat hu" niet aan zijn twee pagina's druks kon toekomen. Maar dat is allemaal eigenlijk een onvergeeflijke uitweiding die niet ter zake dient. Feit is, dat ieder van ons zich momenteel meer interesseert voor eenige goede wintergerechten, die h;i zich in het komende jaargetijde kan laten aanmeten dan voor het feit, dal een of ander 0n,3 k ,!° Z* A°.Se}s zich Zuidwaarts aan het 'zS jagen 3t Cr d°nkere wolken lan-"s bet Natat,UHiikJkdabtegint P al heviS te Protesteeren. Natuurlek dat van dat materialisme is erg aardig maar ik vergeet dan toch maar eventjes die idyllische kant van den winter? £o?ete van het huisgezin gezellig bijeen rond de kachel e" SS en dan allemaal met schoone boeken Kom nou, dat is toch juist wat k zeg Lekker verder mate,,o0.0'nt-,b-eetje net ™ts dSèn en je Udat Ükle bennen in de warmte, dat is toch zeker het zuiverste materialisme. In de lente en in den zomer is het allemaal heel anders. In het voorjaar vergeet je je zelf bijvoorbeeld heelemaal en dan ga je van pure flinkheid zonder jas buiten loopen en dan vat je kou en zoo en ben je een behoorlijke tijd ziek. En zomers ga je buiten zwemmen en roeien en als je per ongeluk verliefd bent, zit je je de blaren op de handen te trekken om je aangebedene in een bootje over het water te sleuren, of je gaat fietsen en je kan het niet aanzien, dat het arme schaap niet tegen den wind op kan fietsen en je begint maar vast een beetje te trekken en dat soort dingen meer. Maar kom daar eens in het najaar en in den winter om ? Als je dan een half uur buiten eigens in de gure tocht hebt staan wachten, ben je al kwaad en is dat liefde ? Ik houd het vol: het najaar is een tijdperk van onbekommerd materialisme en ik schaam mij ei niets voor den lof te zingen, zoowel van hel najaar als van het materialisme. Ik kom er rond en eerlijk voor uit, dat ik thuis komend, mijzelf loop op te krullen van plezier, als ik in de gang zoon heerlijk geurtje uit de keuken ruik wandelen en dat mijn dierbaren mij des te dierbaarder zijn, wanneer ik tezamen met hen om een disch geschaard zit, die iets smakelijks le bieden heeft. U denkt, dat U mij nu kent en dat U mij alleen maar onder de lekkerbekken te rangschikken hebt en dat daarmee de zaak verklaard is. Niets daarvan. U moest mij zomers eens zien; dan taal ik niet om lekker eten. , Het is enkel en alleen het seizoen, dat het hem doet Het najaar maakt ons materialistisch. In de huiskamer is de kachel of de haard een triomfantelijk meubel geworden. Eerst heeft hij • er maar zoon beetje dom en overbodig bij gestaan, maar toen is er een kar met kolen — alweer zoon gezel? 1Jlg, maar materialis"sch najaarsverschijnse' •,— voor de deur verschenen en 't heeft een tikje gerookt in Ue kamer bij de eerste aanmaakpogingen en daarna zelfvoldaan er breed uit staat hij nu te glimmen. Van vrijwel overbodig meubel is hij plotseling in een goeden, trouwen, ouden huisvriend veranderd, die dr bij hoort, die een deel van het gezin is geworden en die zich zelf af en toe in een breed grijnzende mond groote hoeveelheden voedsel laat storten. En toch... als ik nu op zoon morgen als vandaag naar de grijze lucht kijk... Uit een klein schoorsteentje spiraal zoon beetje rook omhoog en daarboven is a les va een ondoordringbaar grijs. En in de verte hangt een teere sluier over alle dingen; een sluier die overal de scherpe kanten wat van af neemt en daardoor alles juist onwerkelijk genoeg maakt om het dankbare.aanknoopingspunten te doen zijn voor je fantasie. Kijk, daarginds dat huisje met 't roode dak. Zal daar straks de oude heks met uitkomen met haar wijde bonte rokken en de ijzeren bril op, om naar het feest te gaan van het prinsesje, waarbij zij niet is uitgenoodigd ? En daar die boomen nog verder... Zullen uit den smallen weg straks niet vier ruiters komen, groote breede hoeden op met afhangende veeren en een lang en smal rapier langs de zijde ? Ze zullen in den boschrand even samen beraadslagen en dan spoorslags den weg afkomen, recht Op de stad aan, waar zij den koning hun diensten zuilen gaan aanbieden. En daar, waar die rook zoo vriendelijk opkringeld, woont daar niet Rozemond, die iederen winter een beer op visite krijgt en hem zich bij den kachel laat warmen ? Praat niet van materialisme in dit seizoen. Natuurlijk, ginds woont geen heks, maar een pronte madam, die hard bezig is om vier kinderen naar school te helpen en als die vier ruiters in de stad kwamen zouden ze nog niet eens een koning, maar een burgemeester eti een heelen gemeenteraad vinden. En ambtenaren zijn er voldoende ! Maar wat doet het er allemaal toe ? Of wc nu zuurkool lekker vinden en onze lippen staan af le likken voor een poeliers winkel, of we in een lage stoel van de warme-kamer-genoegens liggen te knorren, we zijn toch zelfs in dit seizoen niet zoo materialistisch als het lijkt. Eenige jaren geleden dichtte Adama van Scheltema: De dagen worden donker-kille dingen En kruipen tot een vale vlek, Het zijn de vochte schemeringen Die 't wijde leven samendringen Naar klein bestek. Dit is 't seizoen der stügeworden wenschen, Die bij den ijlen avonddamp Van 't groote leven niet meer wenschen Dan rondom zich de kleine grenzen Der gouden lamp. En dan moet ik nog aan iets denken, dat altijd vast aan deze herfstdagen verbonden is. Zoo tegen zeven uur — half acht in den avond is het nu al heelemaal donker en de straten kunnen soms in den schijn van de lantaarns zoo genoeglijk liggen te glimmen. Van de etalages straalt een feestelijk licht en daar tusschendoor gaan de menschen nu ter keike. En in de kerk wolkt de wierook omhoog en jubelen de schoone woorden van het magnificat. En de tallooze Weesgegroeten rijen zich aaneen, een rytlimisch geruisch antwoordt op de heldeie stem van den priester en tenslotte zingt er een oude vertrouwde Maria-melodie door het licht van de kaarsen en de vage slierten wierookwalmen. Dat is toch eigenlijk een goede tijd, die herfst. Er moet ergens in mijn boekenkast nog een heel oud sprookjesboek liggen met groote platen en verhalen van „Sneeuwwitje" en „Riket met de kuif" en zoo. De kinderen zijn nou toch groot genoeg zou ik zeggen en we zullen ons om de haard zetten om uit die boeken de diepste .genoegens tot den laatsten druppel te putten. Tenminste, wanneer de kinderen van vandaag nog interesse hebben voor deze zaken. De werkelijkheid die ze zien en hooren, stelt de sprookjes zoo nu en dan wat in de schaduw. Waarom zouden ze zich verbazen over een vliegend tapijt, wanneer je zoo maar overal per vliegmachine naar toe kunt gaan; als ze drie weken geleden gehoord hebben, dat hun oom naar Indië is gevlogen met een Douglas. Kom, kom, laten we niet te somber worden. Het sprookje mag dan misschien eens een beetje van aanschijn veranderen... als de mist 's avonds over de dingen gaat liggen, als ó>'. lamp de goede bekende dingen van de huiskamer beschijnt en als de kachel zelfvoldaan staat te brommen, dan zullen de sprookjes voor deze jeugd ook wel weer geboren worden, zooals »e altijd geboren zijn. Bah. de herfst materialistisch ? „Er is niets van aan" zegt ' JOCHEM VAN MOKUM. --- van het linnen venster „Im Sonnenschein” In dc Stadsschouwburg draait van de week „lm Sonnenschein" een Kiepurafilm, waarvan de inhoud op 't volgende neerkomt: Toni, een jonge Weensche taxi-chauffeur kijkt met blijde, lachende oogen de wereld in. Hij heeft daar ook alle reden voor. Hy is jong, ge zond, verloofd met een alleraardigst bloemenverkoopstertje, getapt onder zn collega's en bezit bovendien een heerlijk vol stemgeluid, waardoor hij overal om zich heen een prettige, opgeruimde geest verspreidt. Zn vriend, een krantenverkooper, die zn stalletje vlak bij het bloe- enstalletje van Mizzi, de verloofde van Toni, s.eeft, denkt een heel goede stem te hebben en dln8t mee naar de 500 shilling, de eerste prijs VaH het jaarlijksche zangconcours. Toni heeft naar het café, waar de zangwedstrijd gehouden een vrachtje gereden en moet wachten. Omdat de man niet terugkomt, gaat hij eens kijken en wordt dan zonder het eigenlijk te willen ?e held van het feest. Hij moet zingen en geïmponeerd door zn prachtige stem, kent de jury hem den eersten prijs toe. Toni zal er nu, op aanraden van zijn vriend, z'n baantje aan geven en zanger worden. In de practijk is dit echter niet zoo makkelijk en Toni gaat maar weer achter het stuur van zn taxi zitten. Het ongeluk achtervolgt hem en hü wordt beschuldigd van een aanrijding, die hem behalve een paar dagen „zitten", zn rijbewijs kost. Als hij weer vrij komt, wacht een dame hem op en verzoekt hem, mee naar haar huis te gaan. Daar vertelt ze, dat ZIJ den fietser heeft aangereden, waarvoor hij onschuldig in arrest werd genomen. Zij tracht uit te leggen, waarom ze zich niet aan kon geven en probeert met geld het aangedane onrecht goed te maken. Toni wijst verontwaardigd het geld af en besluit met zn vriend al zingende het land door te trekken om aan de kost te komen. Ergens op een marktplein hoort de vrouw van een beroemd operazanger Dalma, —deze dame is dezelfde als degene, door wier schuld Toni gearresteerd werd — hem zingen. Nu weet zij, hoe Toni te helpen. Hij wordt in haar huis opgenomen, krijgt zanglessen en zij maakt van den eenvoudigen taxi-chauffeur behalve een fenomenaal operazanger ook een man van de wereld. Toni's verloofde weet van de schoone, jonge kunstmaecenasse niets; haar is verteld, dat een oude gebrekkige dame Toni vooruit wil helpen. Doch op een avond ziet ze Toni met een jonge chique dame in een auto stappen en ze begrijpt alles. Ze ziet in, dat zij Toni nooit zou kunnen volgen in z n groote vlucht naar roem en succes en geeft hem in het bijzijn van zn beschermvrouwe zn ring en het gouden horloge, dat hij haar met Kerstmis gegeven had, terug. Toni wil nu weg uit de luxueuze omgeving, maar mevrouw Dalma maakt het hem aannemelijk, dat zij alles, wat zij voor Toni gedaan heeft, zuiver uit zakelijke overwegingen deed en Toni blijft. H« wordt geproduceerd in *» vooraanstaande kunstkringen en heeft een enorm succes als operazanger, zóó zelfs, dat uaimas ster danig verbleekt. Op het toppunt van zn roem gekomen, hoort Toni, terwijl hij z n belangrijkste contract teekent, dat mevrouw Dalma, alleen om haar man te bewüzen, dat niet hu de eenige groote zanger is Tonie geholpen heeft. Nu is het hem duidelijk, dat er meer is dan roem en eer en hij stelt een leven aan de zijde van zijn eenvoudige Mizzi boven een sehijngeluk in een kring, waar hij door zn afkomst toch niet toe behoort. Een film, waarn Kiepura alle gelegenheid krijgt, om te zingen. Wie dus daarvan houdt, kan zijn hart in de Schouwburg ophalen. Een tweetal scènes uit de film „lm Sonnenschein". Jan Kiepura resp. met Friedl Czepa, die voor bloemenverkoopster en met Luli von Hohenberg, die voor rijke dame speelt. --- Naar aanleiding van de Encychek-Vigilanti Cura Wh' lezen ir. de mededeelingen van de K.F.C het volgende: Het feit alleen reeds, dat Zijne Heiligheid den de Paus een afzonderlijke encycliek heeft gewijd uitsluitend aan het filmvraagstuk, zal naar wij vertrouwen diegenen onder ons, die tot heden tegenover dat vraagstuk onverschilligheid, ja vaak laatdunkendheid aan den dag legden, zich doen bezinnen en tot de erkenning nopen, dat het aller aandacht en belangstelling opeischt. En voor hen, die hun aandacht en krachten reeds sedert geruimen tijd aan dit vraagstuk ge. wijd hebben kan dit bewonderenswaardig schrijven van onzen Opperherder slechts de bevestiging en erkenning zijn van de noodzakelijkheid van hun streven, alsmede een aansporing om hun ijver en hun inspanning te vergrooten. Wij zeggen: dit bewonderenswaardig herderlijk schrijven. Immers: in een betrekkelijk kort bestek zijn hier alle belangrijke aspecten, die zich bij het filmvraagstuk openbaren met wonderlijke klaarheid in het licht gesteld. Op meesterlijke wijze schildert dc encycliek: De macht van de film, zoowel ten goede als ten kwade. De uit die macht voortvloeiende verplichtingen, niet alleen tegenover de Katholieken, maar tegenover de geheele bevolking,'om de invloed van de film ten goede te bevorderen en haar schadelijken invloed te keeren. De taak, daarbij toegewezen aan de kerkelijke en burgerlijke overheid, alsook aan particulieren - producenten en dlslribuanten, sociale werkers en bioscoopbezoekers, ouders en opvoeders, de katholieke pers. De concrete middelen, die kunnen worden aangewend ter beinvloeding der productie en tot voorlichting en waarschuwina \an het publiek. Doch geenszins beperkt zich de encycliek „Vigilanti Cura" tot het aanwijzen van algemeene richtlijnen. Ook aan de practische moeilijkheden, die zich bij de oplossing van het filmvraagstuk voor. doen, schenkt zij volop aandacht. Lof brengend aan allen, die zich gewijd hebben üan de nobele taak om de film op te heffen tot de doeleinden der opvoeding, tot alle eischen van het christelijk geweten en die dit doel nastreven met technische bevoegdheid, zonder dilettantisme, om aldus elk verlies van krachten en kapitaal te vermijden, doch tevens erkennend "hoe moeilijk het is een 'dergelijke in. dustrie te organiseeren, vooral om redenen van financieelen aard" acht Z.H. het noodzakelijk „dat de zieleherders waken over de films welke geproduceerd worden en welke aan het geheele christelijke volk worden aangeboden." Naast de erkenning dus van de wensche. lijkh e i d doch tevens de moeilijkheid eener eisen katholieke filmproductie, het constateeren van de nodzakelijkhei,d eener kathoke filmkeuring. En ten aanzien van deze keuring wederom zien wij de encycliek, hoewel zij het op zich zelf wenschelijk acht ..dat men een gelijke lijst zou kunnen vaststellen voor de geheele wereld, wu'l voor allen eenzelfde wet geldt" terdege reke ning met maatschappelijke verschillen en nationale en regionale gebruiken en omstandigheden, terwijl zij de moeilijkheden van he; filmkeuringswerk erkent door reeds bij voorbaat te wijzen op de mogelijkheid, dat de leden van de keuring trots de beste bedoelingen en tfesteltenis, fouten zullen (kuny.en) maken". Gezien wat er in ons land op het gebied van het filmvraagstuk tot heden bereikt is, meenen wij, evenals de president -an het ..Institut für Filmkultur" in Oostenrijk (Ignaz Köck) naar aanleiding van de "encycliek te mogen vaststellen: „Wij mogen er een weinig trots op zijn, dat menige door den Paus voorgeschreven maatregel bij ons reeds in een stadium van verwezenlijking verkeert". Dat het machtig woord van onzen Opperherder onze gezamenlijke pogingen om het filmgevaarte doen verkeeren in een filmzegen, moge aanwakkeren en bijdragen tol de verwezenlij, king van dit ideaal is de oprechte wensch en verwachting aan het slot van het artikel in de mededeelingen van K.F.C. --- Smalfilmindustrie in Filmstad In verband met de steeds toenemende belangstelling van het publiek voor smalfilm, heeft — naar wij vernemen —■ de heer Loet C. Barnstijn besloten, om aan zijn bedrijf op Fihnstad, dat, zooals men weet, behalve de productie van Nederlandsche films, ook de import van groote buitenlandsche films (United Artists, Columbia en de gekleurde Walt Disney-teekenfilms) omvat, ook een uitgebreide afdeeling voor smalfilm toe te voegen. De heer Barnstijn heeft in verband met dit plan de geheele fabrieksinventaris gekocht van de N.V. Omnicum Film Comp. te Den Haag, die speciaal op het bewerken van smalfilm is ingesteld. Een nieuw daarvoor in het leven geroepen tak van bedrijf zal zich op Fihnstad met het fabriceeren van smalfilm — in den meest uitgebreiden zin van het woord — bezighouden. De definitieve plannen te dezer zake kunnen nog niet gepubliceerd worden. --- Jan Kiepura in de zangfilm „lm Sonnenschein". --- FILM-AGENDA HEERLEN. Hollandia — „De drie Musketiers" en „De onterf elijke Weensche Wals". Populair: „Artisten" ên „Een droom van een Winternacht". Stadsschouwburg — ..lm Sonnenschein" en „Uit het leven van een Millionair". Universal. — „Dc Autokampioen en „Het milder vergelding". --- HOENSBROEK. Luxor — „De Prijsvechter" en „De sprong in den afgrond. --- RUMPEN. Astoria — (Za. en Zo.) „De mooiste dag van mijn leven" en „Nu of nooit". (Ma. en Di.): „Chun.Chin-Chow" en „Hoberta'. Zondag 2 uur: Kindervoorstelling. --- NIEUWENHAGEN. Americain — (Za.) „Circusgasten' en „Met vuur gespeeld". (Zo. Ma. Di.) „Tm weissen Rössl" en „I.uchtduivels". --- EIJGELSHOVEN. Hollandia — „She" en „De wildernis roept". --- KERKRADE. Hollandia — „She" en „De wildernis roept". Tonhalle — „Die Pompadour" en „De wandelende dood". --- SIMPELVELD. Witte Bioscoop — „Liefde, dood en duivel", en „Salto in die Seligkeit". (Ma.) „Gehetzte Menschen" en „Salto in die Seligkeit". --- VALKENBURG. Hollandia — ,Een hart van goud", met Harry Baur en „De controleur van de Nice.Express". --- MAASTRICHT. Royal — „lm Sonnenschein". Palace — „Slotaccoord". Mabi — „Folies Bergères". ---